II SA/Ol 722/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki domagającej się odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę, uznając, że nie przeszła ona z mocy prawa na własność gminy, gdyż decyzja podziałowa określiła ją jako drogę wewnętrzną, a spółka nadal jest jej właścicielem i ustanowiła na niej służebność.
Spółka domagała się odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę gminną, powołując się na art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji odmówiły, wskazując, że decyzja podziałowa określiła działkę jako drogę wewnętrzną, a nie publiczną, a spółka nadal pozostaje jej właścicielem i ustanowiła na niej służebność. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że brak jest podstaw do uznania, iż działka przeszła z mocy prawa na własność gminy, a tym samym do przyznania odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n.
Spółka A wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr "[...]" o pow. 0,3039 ha, która została wydzielona pod drogę dojazdową wewnętrzną na podstawie decyzji podziałowej Wójta Gminy. Organy administracji (Starosta, Wojewoda) odmówiły ustalenia odszkodowania, argumentując, że działka nie przeszła z mocy prawa na własność Gminy, ponieważ decyzja podziałowa nie określiła jej jako drogi publicznej, a spółka nadal pozostaje jej właścicielem, co potwierdzają wpisy w księdze wieczystej oraz fakt ustanowienia na działce służebności gruntowej przejścia i przejazdu na rzecz właścicieli sąsiednich działek. Skarżąca podnosiła, że droga ta faktycznie stanowi drogę publiczną, służąc nieograniczonej liczbie użytkowników i łącząc się z siecią dróg publicznych, a ustanowienie służebności nie wyklucza jej publicznego charakteru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, uznając, że kluczowe jest brzmienie decyzji podziałowej, która jednoznacznie określiła działkę jako drogę wewnętrzną. Sąd podkreślił, że brak jest podstaw do zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n., który dotyczy dróg publicznych, a tym samym do przyznania odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. Sąd wskazał również, że spory dotyczące własności działek wydzielonych pod drogi rozstrzyga sąd powszechny, a skarżąca nie kwestionowała decyzji podziałowej w odpowiednim trybie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, działka wydzielona jako droga wewnętrzna, na której ustanowiono służebność gruntową, nie może być uznana za drogę publiczną w rozumieniu art. 98 ust. 1 u.g.n., co wyklucza przejście jej własności na rzecz gminy z mocy prawa i prawo do odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na treści decyzji podziałowej, która jednoznacznie określiła działkę jako drogę wewnętrzną. Podkreślono, że ustanowienie służebności gruntowej świadczy o braku ogólnodostępności drogi. Ponadto, spory o własność działek wydzielonych pod drogi rozstrzyga sąd powszechny, a skarżąca nie kwestionowała decyzji podziałowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne (gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe) z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna.
u.g.n. art. 98 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie.
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości powinien być zgodny z ustaleniami planu miejscowego.
u.g.n. art. 93 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
W przypadku braku planu miejscowego, warunki podziału ustala się w decyzji o warunkach zabudowy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.k.w.h. art. 10 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 3 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Konstytucja RP art. 21 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja podziałowa jednoznacznie określiła działkę jako drogę wewnętrzną, a nie publiczną. Ustanowienie służebności gruntowej świadczy o braku ogólnodostępności drogi. Skarżąca nadal jest właścicielem działki zgodnie z księgą wieczystą. Spory o własność działek wydzielonych pod drogi rozstrzyga sąd powszechny, a nie organ administracji. Skarżąca nie kwestionowała decyzji podziałowej w administracyjnym toku instancji.
Odrzucone argumenty
Działka nr "[...]" stanowi drogę publiczną, ponieważ jest połączona z siecią dróg publicznych, jest dostępna dla ogółu użytkowników i ma parametry właściwe dla dróg publicznych. Fakt ustanowienia służebności gruntowej nie wyklucza publicznego charakteru drogi. Brak wpisu podmiotu publicznoprawnego do księgi wieczystej nie stanowi ograniczenia możliwości dochodzenia odszkodowania. Gmina dąży do uchylenia się od obowiązku wypłaty odszkodowania za nieruchomość de facto wywłaszczoną na cele publiczne.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Skład orzekający
Marzenna Glabas
przewodniczący sprawozdawca
Adam Matuszak
sędzia
Piotr Chybicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejścia własności nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na podstawie art. 98 u.g.n., znaczenie decyzji podziałowej i wpisów w księdze wieczystej w kontekście roszczeń odszkodowawczych, a także rozróżnienie między drogą publiczną a wewnętrzną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe znaczenie miało brzmienie decyzji podziałowej i ustanowienie służebności. Może być mniej relewantne w sprawach, gdzie decyzja podziałowa jednoznacznie wskazuje na drogę publiczną lub gdy spór o własność został rozstrzygnięty przez sąd powszechny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wywłaszczeniem nieruchomości pod drogi i prawem do odszkodowania, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i deweloperów. Choć nie zawiera nietypowych faktów, prezentuje typowy spór interpretacyjny.
“Droga wewnętrzna czy publiczna? Spółka przegrywa walkę o odszkodowanie za działkę.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 722/20 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2021-01-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Adam Matuszak Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Chybicki Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 762/21 - Wyrok NSA z 2024-06-20 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 65 art. 98 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Uzasadnienie Wnioskiem z 30 października 2018 r. spółka A (dalej jako: "skarżąca", "spółka") wystąpiła do Wójta Gminy o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr "[...]", o pow. 0,3039 ha, położoną w obrębie K., gm. S. Wskazała, że działka ta przejęta została pod drogę gminną na podstawie decyzji podziałowej Wójta Gminy nr "[...]" z dnia "[...]" r. W odpowiedzi pismem z 19 listopada 2018 r. Wójt Gminy poinformował skarżącą, że działka nr "[...]" wydzielona została pod drogę dojazdową wewnętrzną i nie przeszła z mocy prawa na własność Gminy. Działka pełni funkcję drogi wewnętrznej dojazdowej, prowadzącej do zlokalizowanych na terenie "[...]" przedsiębiorstw. Droga ta nie stanowi elementów ogólnodostępnych ciągów komunikacyjnych. W ocenie Gminy jedynymi użytkownikami drogi są wskazane firmy oraz ich kontrahenci, co powoduje, że nie ma ona charakteru drogi publicznej, w związku z czym nie ma zastosowania art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskiem z 10 maja 2019 r. spółka wystąpiła do Starosty o ustalenie i wypłatę odszkodowania za opisaną działkę nr "[...]". Wniosek złożony został w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, obecnie t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 65, dalej jako: "u.g.n."). Decyzją z "[...]" r., znak: "[...]", sprostowaną postanowieniem z "[...]" r., Starosta (dalej jako: "organ I instancji") odmówił ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę. Stwierdził, że z decyzji podziałowej nie wynika, aby działka nr "[...]" została wydzielona pod drogę publiczną i przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy, lecz nadal pozostaje własnością skarżącej, co potwierdzają wpisy w ewidencji gruntów budynków oraz zapisy w księgach wieczystych. Tymczasem warunkiem ustalenia w trybie administracyjnym odszkodowania na rzecz właściciela za grunt wydzielony pod drogę publiczną jest uznanie, iż konkretna działka gruntu została przejęta pod drogę publiczną, przy czym musi to jednoznacznie wynikać z treści decyzji podziałowej oraz uprzednie przejście prawa własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Wydziału Infrastruktury i Nieruchomości w Urzędzie Wojewódzkim, działając z upoważnienia Wojewody (dalej jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania spółki, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. Podniósł, że ustalenie odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne możliwe jest w razie kumulatywnego spełnienia konkretnych warunków, a mianowicie; z treści decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny wynika, że konkretny grunt został na wniosek właściciela wydzielony pod drogę publiczną; decyzja podziałowa stała się ostateczna i w związku z tym istnieje dokument, na podstawie którego organ właściwy może stwierdzić fakt nabycia przez podmiot publicznoprawny określonej działki gruntu z mocy prawa, z dniem w którym decyzja ta stała się ostateczna oraz wystąpić do sądu wieczystoksięgowego o wpis tego prawa na rzecz podmiotu publicznoprawnego; właściciel oraz właściwy organ nie osiągnęli porozumienia co do finansowej rekompensaty za odjęcie prawa własności. Organ stwierdził, że spełniona została obligatoryjna przesłanka dotycząca przeprowadzenia rokowań pomiędzy właścicielem nieruchomości a właściwym organem. Nie zgodził się jednak, że przedmiotowa działka została wydzielona pod drogę publiczną. Zauważył, że według decyzji podziałowej działka nr "[...]" została wydzielona pod drogę wewnętrzną, natomiast pozostałe działki na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe. Ponadto w decyzji podziałowej wskazano, że działki nr: "[...]" przeznaczone są do sprzedaży, a przy ich zbywaniu należy ustanowić na wydzielonej drodze wewnętrznej odpowiednie służebności. Obecnie w dziale II księgi wieczystej Nr "[...]", dotyczącej m.in. działki nr "[...]" jako właściciel nadal wpisana jest skarżąca spółka, w dziale III wpisana jest m.in. "Służebność gruntowa polegająca na prawie przejścia i przejazdu przez działkę nr "[...]" na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr "[...]". Na podstawie oświadczenia zawartego w akcie notarialnym". Zdaniem organu odwoławczego fakt ustanowienia na przedmiotowej działce nr "[...]" służebności gruntowej świadczy o tym, że w niniejszej sprawie nie dokonano podziału nieruchomości na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. Nie można bowiem stwierdzić, że wydzielona droga ma charakter drogi publicznej, jeśli w decyzji zatwierdzającej podział rozstrzygnięto o takiej formie dostępu działek do drogi publicznej, która polega na wydzieleniu drogi wewnętrznej. Jeżeli bowiem podział nieruchomości został dokonany z zastrzeżeniem ustanowienia na drodze wewnętrznej odpowiedniej służebności, to tak wydzielona droga nie ma charakteru drogi publicznej. Organ odwoławczy dostrzegł też, że decyzja podziałowa Wójta Gminy nie odwołuje się w swojej sentencji, jak również w uzasadnieniu do art. 98 ust. 1 u.g.n. W podstawie prawnej powyższej decyzji wskazano przepisy art. 93 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 u.g.n. Wskazał, że skoro w decyzji podziałowej miał zastosowanie art. 93 ust. 3 u.g.n., to nie mógł równocześnie mieć zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n. Odnosząc się do przytoczonego w odwołaniu wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce, zgodnie z którym w związku z wydzieleniem działek może dojść do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe, z czym powinien wiązać się obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania, organ odwoławczy stwierdził, że taki przypadek w niniejszej sprawie nie występuje. Wydana decyzja podziałowa nie miała wpływu ani na to kto jest właścicielem wydzielonej działki, ani na zakres władania nieruchomością. Skoro wyłącznym dysponentem wydzielonej pod drogę działki jest spółka, która też tak się zachowywała, o czym świadczy ustanowienie służebności, to nie można było uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe. Podkreślono, że skarżąca nadal ma możność korzystania z działki i dysponowania nią. Wskazano ponadto, że w sprawie, w której wyrokował Europejski Trybunał Praw Człowieka nie wykazano, że dostęp do drogi był obwarowany ograniczeniami, przez ustanowienie prawa służebności gruntowej polegającej na prawie przejścia i przejazdu, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie obu decyzji instancyjnych i zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc naruszenie: I. art. 98 ust. 3 u.g.n. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o przejściu z mocy prawa własności działki wydzielonej pod drogę publiczną na własność gminy decyduje treść decyzji podziałowej, zapisy w księdze wieczystej, okoliczność czy nieruchomość jest obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi (służebności), podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, że przejście własności następuje w chwili, gdy decyzja podziałowa stała się ostateczna, zaś działka została wydzielona pod drogę publiczną (również projektowaną), przy czym o tym, czy droga zalicza się do kategorii dróg publicznych decydują okoliczności dotyczące funkcji, jaką ona ma spełniać, a więc czy ma to być droga ogólnodostępna, połączona z siecią dróg publicznych, przeznaczona dla nieograniczonej liczby osób, czy też droga służąca tylko do wyłącznego użytku określonych podmiotów; II. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na: - nieprzeprowadzeniu czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności czy droga urządzona na działce nr "[...]" jest częścią sieci komunikacyjnej gminy, jest dostępna nie tylko dla właścicieli działek powstałych w wyniku podziału, odbywa się przez nią transport publiczny w efekcie czego organ bezpodstawne przyjął, że działka ta nie została przeznaczona pod drogę publiczną; - niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. nieprzeprowadzeniu dokładnej analizy planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]" r., w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz funkcji, jaką zgodnie z zapisami tego planu ma pełnić działka nr "[...]"; - nieprzeprowadzeniu dowodu z decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr "[...]" z dnia "[...]" r., wskazanej w treści przedmiotowej decyzji podziałowej, w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów tej decyzji oraz funkcji jaką zgodnie z zapisami tej decyzji ma pełnić działka nr "[...]". W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że w powołanym wyroku Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał, że dla oceny statusu prawnego nieruchomości wydzielonej pod drogę podstawowe znaczenie ma nie jej administracyjna kwalifikacja, ale zasady jej użytkowania oraz dostępność. Zatem drogi połączone z siecią dróg publicznych, a nieprzeznaczone do wyłącznego użytku mieszkańców zamkniętego osiedla, lecz ogólnodostępne, służące nieograniczonej liczbie potencjalnych użytkowników, należy zaliczyć do dróg publicznych. Skarżąca wskazała, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest zweryfikowanie czy przedmiotowa działka stanowi drogę służącą wyłącznie właścicielowi działek, czy też ma charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego w sieci dróg ogólnodostępnych, niezależnie od kwestii formalnego zaliczenia jej do dróg publicznych. Spółka przekonywała, że za przyjęciem, iż działka nr "[...]" przeznaczona została pod drogę publiczną przemawia, że wspólnie z innymi działkami w rzeczywistości stanowi ciąg komunikacyjny zapewniający dojazd działkom sąsiednim do drogi publicznej, tj. do ul. "[...]". Przedmiotowa działka ma szerokość umożliwiającą budowę na niej jezdni o parametrach właściwych dla dróg publicznych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Przedmiotowa droga spełnia także wymogi techniczne wskazane w planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]" r. (rozdział II, pkt 9 "Komunikacja", s. 37). W ocenie skarżącej, działka nr "[...]" spełnia wszelkie przesłanki do uznania jej za drogę publiczną, ponieważ jest połączona z siecią dróg publicznych, jest dostępna dla ogółu użytkowników i nie ma możliwości ograniczenia dostępu do drogi na rzecz konkretnych użytkowników. Co więcej, zgodnie z aktualnym planem miejscowym przedmiotowa droga ma stanowić połączenie ulicy "[...]" z drogą krajową nr "[...]" poprzez planowaną drogę gminną "[...]", zatem faktycznie ma służyć nieograniczonej liczbie użytkowników, co bezwzględnie stanowi o jej publicznym charakterze. Skarżąca nie zgodziła się z organem odwoławczym, że fakt ustanowienia na przedmiotowej działce służebności gruntowej świadczy o tym, że w niniejszej sprawie nie dokonano podziału nieruchomości na podstawie art. 98 u.g.n. ust. 1. Co istotne, w decyzji podziałowej nie został zastrzeżony warunek określony w art. 99 u.g.n. Wskazała, że analiza planu zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonego uchwałą nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]" r. nie potwierdza, że w wyniku podziału wydzielono działkę gruntu pod drogę wewnętrzną. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 93 ust. 6 u.g.n. (obowiązującym w czasie wydania przedmiotowej decyzji podziałowej) jeżeli ustalenia planu miejscowego nie zawierają szczegółowych zasad podziału nieruchomości, warunki podziału ustala się w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nie zbadał zaś tej decyzji. Zdaniem skarżącej także brak wpisu podmiotu publicznoprawnego do księgi wieczystej nie stanowi ograniczenia możliwości dochodzenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi. Taki warunek nie tylko nie wynika z treści przepisu, ale pozostaje też w sprzeczności z charakterem wpisu, o którym mowa w art. 98 ust. 2 u.g.n., który ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Wyjaśniono ponadto, że skarżąca jest spółką, w której udziałowcami są samorządy oraz Skarb Państwa, powołaną w celu przyśpieszenia rozwoju regionów słabo rozwiniętych, a także w celu wspierania innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorców. Gmina przekazała jej aportem tereny inwestycyjne w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia. Zdaniem skarżącej opisując drogi publiczne w sposób sztuczny jako drogi "wewnętrzne" i działki "przemysłowo-składowe", Gmina dąży do uchylenia się od obowiązku wypłaty odszkodowania za nieruchomość de facto wywłaszczoną na cele publiczne. Za nadużycie prawa należy uznać przerzucenie przez Gminę na skarżącą własnych zadań związanych z budową i utrzymaniem dróg. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.). Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: "p.p.s.a."). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Na zasadzie tego przepisu Sąd nie może w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego, który podlegał odrębnemu zaskarżeniu. Zatem kontroli Sądu nie może podlegać w niniejszym postępowaniu decyzja podziałowa, na podstawie której skarżąca domaga się odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę. Organ administracji publicznej, do którego właściwości należy orzekanie w przedmiocie odszkodowania jest związany treścią zawartego w decyzji podziałowej rozstrzygnięcia. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza zatem organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 986/11; wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, publ. w CBOSA). W powoływanej przez strony decyzji podziałowej zawarte zostały stwierdzenia, że działka nr "[...]" wydzielona została pod drogę wewnętrzną, a działki nr "[...]" przeznaczone są na cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe, przeznaczone do sprzedaży, przy zbywaniu tych działek należy ustanowić dla nich na wydzielonej drodze wewnętrznej odpowiednie służebności. W decyzji podziałowej nie wymieniono w ogóle art. 98 u.g.n. ani nie informowano o przejściu z mocy prawa własności tej działki na Gminę, co wprawdzie nie przesądza o skutkach tej decyzji, niemniej jednak treść decyzji podziałowej nie daje podstaw do przyjęcia, że działka nr "[...]" została wydzielona pod drogę publiczną. Także okoliczność, że określone w planie parametry dróg odpowiadają parametrom określonym w przepisach rozporządzenia w sprawie dróg publicznych, nie może mieć wpływu na ocenę ich charakteru. Parametry te mogą mieć znaczenie przy dokonywaniu podziału nieruchomości, który w myśl art. 93 ust. 1 u.g.n. winien być zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Natomiast przy ustalaniu prawa do odszkodowania istotna jest treści decyzji podziałowej. Skarżąca nie kwestionowała zapisów decyzji podziałowej i nie odwoływała się od niej w administracyjnym toku instancji. Co więcej, działka nr "[...]" została obciążona na wniosek skarżącej służebnością polegającą na prawie przejścia i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr "[...]". Należy zaś wskazać, że ustanowienie służebności przechodu i przejazdu świadczy o tym, że przedmiotowe działki nie stanowią drogi ogólnodostępnej, gdyż mogą z niej korzystać tylko osoby uprawnione do służebności. Nie tworzą zatem niezbędnej sieci z drogami publicznymi, w tym sensie, że właściciel może egzekwować to, kto korzysta z dróg wewnętrznych (dojazdowych). Spółka nie jest też pozbawiona prawa majątkowego, za które żąda odszkodowania (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 931/18, wyrok NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2548/12, dostępne w CBOSA). Zgodnie z księgą wieczystą skarżąca jest w dalszym ciągu właścicielem przedmiotowej działki. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji podziałowej) działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a za te działki gruntu, zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., przysługuje odszkodowanie. Przejście działek wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów publicznych jest zatem wywłaszczeniem, które następuje z mocy prawa i z tego względu przysługuje odszkodowanie, które zgodnie z nakazem zawartym w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP musi być odszkodowaniem słusznym. Aby jednak można było mówić o prawie do słusznego odszkodowania zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n. musi zostać spełniona przesłanka z art. 98 ust. 1 tej ustawy, to jest nastąpić przejście prawa własności nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów w tym przepisie wymienionych. Zatem zasadniczym elementem stanu faktycznego sprawy jest ustalenie czy działka gruntu przeszła na własność samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, z mocy prawa, na skutek wydzielenia jej jako drogi publicznej, z nieruchomości, która podlegała podziałowi. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który skład orzekający podziela, zgodnie z którym o przejściu własności działki z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. rozstrzyga sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywisty stanem prawnym (tak: NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1453/19, publ. w CBOSA). W wyroku z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 815/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin" (por. też wyrok NSA z 8 sierpnia 2014 r., sygn. I OSK 1857/14). Także w wyroku z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2398/17 Naczelny Sąd Administracyjny akcentował, że w przypadku sporu co do stanu prawnego działki w sprawie o odszkodowanie, organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygać tego sporu. Wyjaśnił, że nie można pomijać wpisów w księdze wieczystej dokonywanych na podstawie decyzji podziałowych. Dostrzec należy, że przy wpisaniu działki nr "[...]" do księgi wieczystej musiała być uwzględniona decyzja podziałowa, na podstawie której ustalono stan prawny tej działki. Jeżeli skarżąca nie zgadzała się ze stanowiskiem Gminy co do własności działki, to mogła wystąpić z roszczeniem o usunięcie niezgodności w księdze wieczystej, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2204). Na zasadzie art. 3 ust. 1 tej ustawy prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z powyższych względów nie zasługiwały na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczące braku zebrania i przeprowadzenia przez organy orzekające dowodów mających na celu wyjaśnienie charakteru spornej działki. Nie zmienia tej oceny decyzja o warunkach zabudowy z "[...]" r., powoływana w skardze, a dołączone na żądanie Sądu do akt sprawy, gdyż w żaden sposób nie wynika z tej decyzji, jakoby działka nr "[...]" była przeznaczona pod drogę publiczną. . Odnośnie do powołanego w skardze wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 6 listopada 2007 r. w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce (sygn. 22531/05) podnieść należy, że sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego i prawnego. Wyrok ten zapadł bowiem w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją u.g.n. dokonaną ustawą z 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. nr 6, poz. 70), kiedy to pojęcie dróg wewnętrznych jako osobnej kategorii dróg nie występowało. Natomiast zarówno w obecnym stanie prawnym, jak i w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej ustawodawca w art. 98 ust. 1 u.g.n. w sposób precyzyjny ograniczył zakres stosowania tego przepisu do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe. Ponadto w sprawie "Bugajny" nie wykazano, że dostęp do drogi był obwarowany ograniczeniami poprzez ustanowienie prawa służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu i przejazdu, co stanowi zasadniczą różnicę. Skoro wyłącznym dysponentem wydzielonej pod drogę działki jest skarżąca, która też tak się zachowywała, o czym świadczy ustanawianie stosownej służebności, nie można uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe (por. wyrok NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2548/12, dostępny w CBOSA). Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.) z uwagi na zaistnienie sytuacji szczególnej związanej z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 i związanym z tym zagrożeniem dla życia i zdrowia stron oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI