II SA/Ol 720/20

II SA/Ol 720/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 760/21 - Wyrok NSA z 2024-06-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art.93 ust.1,art.98 ust.1 i ust.3,art.99;
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Spółka A (dalej jako "skarżąca", "Spółka"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]"
w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia "[...]", Spółka, działając na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65), dalej jako "u.g.n.", wystąpiła do Starosty o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki gruntu przejęte pod drogi gminne, które przeszły na własność Gminy w wyniku podziałów nieruchomości dokonanych na wniosek właściciela.
Postanowieniem z dnia "[...]" r., Starosta, działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Po rozpatrzeniu zażalenia, złożonego przez Spółkę na ww. postanowienie, Wojewoda postanowieniem z dnia "[...]" r., uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zakończonego merytorycznym rozstrzygnięciem co do zasadności żądania strony. Organ pierwszej instancji dokonał błędnej materialnoprawnej oceny żądania i zamiast orzec merytorycznie, błędnie wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co było przedwczesne.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" r., Starosta, powołując się na art. 98 ust. 1 i 3 oraz art. 129 ust. 5 u.g.n. orzekł
o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w obrębie K., gmina, oznaczoną w ewidencji jako działka nr "[...]", wydzieloną na podstawie decyzji podziałowej Wójta Gminy nr "[...]"z dnia "[...]"r. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że z treści decyzji podziałowej nie wynika, aby przedmiotowa działka została wydzielona pod drogę publiczną i przeszła z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznoprawnego - Gminy, lecz nadal pozostaje we własności wnioskodawcy, co potwierdza wpis w ewidencji gruntów i budynków oraz zapis w księdze wieczystej. Tymczasem, warunkiem ustalenia w trybie administracyjnym odszkodowania na rzecz właściciela za grunt wydzielony pod drogę publiczną jest uznanie, iż konkretna działka gruntu została przejęta pod drogę publiczną, przy czym musi to jednoznacznie wynikać z treści decyzji podziałowej oraz uprzednie przejście prawa własności nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa.
Po rozpoznaniu odwołania strony od ww. decyzji, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda, przytaczając treść art. 98 u.g.n. wskazał, że w sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa działka nr "[...]"o pow. 0,2672 ha wydzielona została na podstawie ostatecznej decyzji Wójta Gminy z dnia "[...]" , zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości.
Organ odwoławczy wskazał również, że wnioskiem z "[...]" r. strona wystąpiła do Wójta Gminy o przeprowadzenie cywilnoprawnych rokowań mających na celu uzgodnienie wysokości odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi gminne, w tym za m.in. przedmiotową działkę nr "[...]", które
w wyniku podziału przeszły z mocy prawa na własność Gminy. W odpowiedzi na powyższe, Wójt Gminy, w piśmie z 19 listopada 2018 r., wskazał, że działka nr "[...]", zgodnie z zapisem w decyzji podziałowej wydzielona została cele przemysłowo-składowe i nie stała się z mocy prawa własnością Gminy,
w związku z czym nie ma zastosowania art. 98 u.g.n.
Zdaniem Wojewody, kluczowym zagadnieniem jest zbadanie, czy w wyniku wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną oraz czy w związku z tym za wydzieloną pod drogę publiczną działkę przysługuje odszkodowanie w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n.
Wskazano, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]"r., Wójt Gminy, działając na wniosek Spółki, w oparciu o art. 93 ust. 1 i 6, art. 96 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 u.g.n., zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr "[...]",, stanowiącej własność Spółki, położonej w obrębie K, gmina i oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr "[...]"o pow. 1,12 ha na następujące działki nr: "[...]"o pow. 0,2672 ha, "[...]"o pow. 0,0125 ha, "[...]"o pow. 0,2998 ha, "[...]"o pow. 0,2423 ha i "[...]"o pow. 0,2980 ha. W decyzji stwierdzono, że przedłożony przy wniosku projekt podziału opisanej wyżej nieruchomości jest zgodny ze zmianami w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy zatwierdzonymi w dniu "[...]" uchwałą Rady Gminy Nr "[...]" i z decyzją Wójta Gminy o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu Nr "[...]"z dnia "[...]" r. Decyzja ta nie rozstrzyga w żaden sposób, że działka nr "[...]" została wydzielona
z przeznaczeniem pod drogę publiczną. Jako jej przeznaczenie wskazano "cele przemysłowo-składowe" i jednocześnie ustanowiono zakaz jakiejkolwiek zabudowy.
Zdaniem Wojewody, decyzja ta jednak nie rozstrzyga w żaden sposób, że działka
nr "[...]", będąca przedmiotem niniejszego postępowania, została wydzielona
z przeznaczeniem pod drogę publiczną. Jako jej przeznaczenie wskazano natomiast "cele rzemieślniczo-przemysłowo-składowe". W stosunku do tej działki zakazano jakiejkolwiek jej zabudowy. Z analizy planu miejscowego wynika, że działka nr "[...]"
z której powstały w wyniku podziału działki nr: "[...]", położona była w granicach obszaru oznaczonego symbolem Kr4P określonego jako "strefa przemysłowo-składowa". W ustaleniach dotyczących niniejszego obszaru wskazano preferencję lokalizacji przemysłu terenochłonnego wymagającego obsługi bocznicą kolejową.
Zdaniem Wojewody, ocena tego, czy spełniona została przesłanka przejścia wydzielonej działki na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, czyli czy działka została wydzielona pod drogę publiczną, powinna dokonywać się na podstawie treści decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Natomiast w niniejszej sprawie sentencja decyzji podziałowej Wójta Gminy o, jej uzasadnienie jak
i powołana podstawa prawna wykluczają uznanie, że w wyniku podziału działki
nr "[...]" wydzielono działkę gruntu pod drogę publiczną. Faktu tego nie potwierdza również przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza części tekstowej i części graficznej (rysunku) planu miejscowego, natomiast powołany w podstawie prawnej decyzji podziałowej art. 93 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, że podział nieruchomości nastąpił zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Powyższe również może świadczyć o wewnętrznym charakterze wydzielonej drogi.
Organ odwoławczy uwzględnił też, że w księdze wieczystej
Nr "[...]" , dotyczącej m.in. działki nr "[...]", jako właściciel nadal wpisana jest skarżąca Spółka. Na podstawie treści powołanej księgi wieczystej ustalono, że działka nr "[...]"obecnie obciążona jest służebnościami gruntowymi polegającymi na prawie przejścia i przejazdu przez nią na rzecz każdoczesnego właściciela działek
nr "[...]"oraz przejścia i przejazdu przez działkę nr "[...]" i "[...]"na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr "[...]"objętych KW Nr "[...]"Fakt ustanowienia na przedmiotowej działce nr "[...]"służebności gruntowej świadczy o tym, że w niniejszej sprawie podziału nieruchomości nie dokonano na podstawie art. 98 u.g.n. ust. 1, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że wydzielona na podstawie decyzji działka nie została przejęta pod drogę publiczną.
Odnosząc się do przytoczonego w odwołaniu wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce oraz wykształconego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, zgodnie z którym w związku z wydzieleniem działek może dojść do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe,
z czym powinien wiązać się obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania, organ odwoławczy stwierdził, że wyrok ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zapadł na gruncie odmiennego stanu faktycznego.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma możliwości kwestionowania w prowadzonym postępowaniu odszkodowawczym ostatecznej decyzji podziałowej Wójta Gminy z dnia "[...]"r. Nie można również, wbrew temu rozstrzygnięciu uznać, iż działka nr "[...]"stała się z mocy prawa własnością Gminy, skoro w treści decyzji nie ma mowy o wydzieleniu działki pod drogę publiczną. Nie ma również wątpliwości, że Spółka nadal pozostaje właścicielem m.in. przedmiotowej działki nr "[...]", w związku z czym żadnej szkody z tytułu wydania decyzji podziałowej dotychczas nie poniosła.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu Spółka zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 98 ust. 3 u.g.n., przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że o przejściu z mocy prawa własności działki wydzielonej pod drogę publiczną na własność gminy decyduje treść decyzji podziałowej, zapisy w księdze wieczystej, okoliczność, czy nieruchomość jest obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi (służebności), podczas gdy prawidłowa interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, że przejście własności następuje w chwili, gdy decyzja podziałowa stała się ostateczna, zaś działka została wydzielona pod drogę publiczną (również projektowaną), przy czym o tym, czy droga zalicza się do kategorii dróg publicznych decydują okoliczności dotyczące funkcji, jaką ona ma spełniać, a więc czy ma to być droga ogólnodostępna, połączona z siecią dróg publicznych, przeznaczona dla nieograniczonej liczby osób, czy też droga służąca tylko do wyłącznego użytku określonych podmiotów;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na:
nieprzeprowadzeniu czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności, czy droga urządzona na działce nr "[...]"jest częścią sieci komunikacyjnej gminy, jest dostępna nie tylko dla właścicieli działek powstałych w wyniku podziału, odbywa się przez nią transport publiczny w efekcie czego organ bezpodstawne przyjął, że działka nr "[...]"nie została przeznaczona pod drogę publiczną;
niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. nieprzeprowadzeniu dokładnej analizy planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą
Nr "[...]" Rady Gminy o z dnia "[...]"r., w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz funkcji jaką zgodnie z zapisami tego planu ma pełnić działka nr "[...]",
nieprzeprowadzeniu dowodu z decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia "[...]"r., wskazanej w treści przedmiotowej decyzji podziałowej i w konsekwencji nieuwzględnienia zapisów tej decyzji oraz funkcji, jaką zgodnie z zapisami tej decyzji ma pełnić działka nr "[...]".
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej, wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, sentencja decyzji podziałowej Wójta Gminy, jej uzasadnienie, jak i powołana podstawa prawna nie wykluczają uznania, że w wyniku podziału działki nr "[...]" wydzielono działkę gruntu pod drogę publiczną.
Skarżąca stwierdziła, że kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest zweryfikowanie, czy przedmiotowa działka stanowi drogę służącą wyłącznie właścicielowi działek, czy też ma charakter ogólnodostępny jako ulica będąca elementem układu komunikacyjnego w sieci dróg ogólnodostępnych, niezależnie od kwestii formalnego zaliczenia jej do dróg publicznych. W ocenie spółki za przyjęciem, że działka nr "[...]" przeznaczona została pod drogę publiczną przemawia ustanowiony zakaz jakiejkolwiek zabudowy tej działki przy jednoczesnym przeznaczeniu tej działki na cele przemysłowo-składowe. Nadto, położenie i kształt działki wskazują, że wspólnie z innymi działkami (np. "[...]") w rzeczywistości stanowi ciąg komunikacyjny (oznaczona na aktualnym planie miejscowym jako 05015/1x6,0/ i 01L20/lx7,0/) zapewniający dojazd działkom sąsiednim do drogi publicznej, tj. do ul. G.. Przedmiotowa działka, wspólnie z działką nr "[...]" (nr "[...]"przed podziałem) ma szerokość umożliwiającą budowę na niej jezdni o parametrach właściwych dla dróg publicznych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r, w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Zgodnie
z tym rozporządzeniem droga klasy L to droga lokalna, jedna z klas dróg publicznych. Droga klasy D to droga dojazdowa, najniższa z klas dróg publicznych. Przedmiotowa droga spełnia także wymogi techniczne wskazane w planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr "[...]"Rady Gminy z dnia
"[...]"r. (rozdział II, pkt 9 "Komunikacja", s. 37).
W ocenie skarżącej, działka nr "[...]"spełnia wszelkie przesłanki do uznania jej za drogę publiczną, ponieważ jest połączona z siecią dróg publicznych, jest dostępna dla ogółu użytkowników i nie ma możliwości ograniczenia dostępu do drogi na rzecz konkretnych użytkowników. Co więcej, zgodnie z aktualnym planem miejscowym przedmiotowa droga ma stanowić połączenie ulicy G.z drogą krajową nr "[...]" poprzez planowaną drogę gminną "[...]", zatem faktycznie ma służyć nieograniczonej liczbie użytkowników co bezwzględnie stanowi ojej publicznym charakterze.
Skarżąca nie zgodziła się z organem odwoławczym, że fakt ustanowienia na przedmiotowej działce nr "[...]" służebności gruntowej świadczy o tym, że w niniejszej sprawie podziału nieruchomości nie dokonano na podstawie art. 98 u.g.n. ust. 1. Co istotne, w decyzji podziałowej nie został zastrzeżony warunek określony w art. 99 u.g.n. Wskazała, że analiza planu zagospodarowania przestrzennego Gminy zatwierdzonego uchwałą nr "[...]"Rady Gminy z dnia "[...]"r. nie potwierdza, że w wyniku podziału działki nr "[...]"wydzielono działkę gruntu pod drogę wewnętrzną. W części graficznej planu przedstawionej przez Starostę wskazana została droga oznaczona numerem "[...]" (obecnie działka "[...]" także objęta wnioskiem skarżącej), która w decyzji podziałowej z dnia "[...]"r., Nr "[...]", została wprost określona jako droga gminna. Zatem, położenie i kształt działki "[...]", potwierdza, że faktycznie działka ta została przeznaczona na poszerzenie drogi gminnej. Ponadto, w ustaleniach dotyczących obszaru Kr 4 P wskazano, iż na teren należy opracować miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w ustaleniach dotyczących obszaru Kr 5 RP, znajduje się zapis dotyczący zabezpieczenia w planie zagospodarowania dwóch wjazdów od ulicy G. na teren oznaczony Kr 4 P (str. 105). Skarżąca podała, że w punkcie 50 planu uregulowane zostały "ustalenia do komunikacji", które w obrębie K., przewidują funkcjonowanie dróg i ulic oznaczonych symbolami: K 1, K 7, K 20, K 22, K 24. Natomiast część graficzna do planu, przedłożona przez Starostę, nie przedstawia w/w ustaleń do komunikacji. Nie wskazuje także klasyfikacji i standardów technicznych dróg. Z tego względu, pismem z dnia 24 sierpnia 2020 r., skarżąca zwróciła uwagę na konieczność przeprowadzenia dowodu z części graficznej planu, która obejmuje ustalenia do komunikacji w obrębie K.. Potwierdza to również zapis w pkt III tabeli wskazującej klasyfikację i standardy techniczno-użytkowe układu komunikacyjnego, a mianowicie "układ pomocniczy pokazany na mapie" (rozdział II, pkt 9 "Komunikacja", s. 37). Zdaniem strony, zasadność jej wniosku wynika także z treści przedmiotowej decyzji podziałowej. Ponadto, organ odwoławczy zupełnie pominął decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr "[...]"z dnia
"[...]" r., wskazaną w treści przedmiotowej decyzji podziałowej. Decyzja podziałowa dotycząca przedmiotowej działki została wydana także zgodnie z tym aktem prawa, zatem dla wyjaśnienia niniejszej sprawy, konieczne było także zbadanie jego zapisów.
Zdaniem skarżącej za nadużycie prawa należy uznać przerzucenie przez Gminę na skarżącą własnych zadań związanych z budową i utrzymaniem dróg. Opisując drogi publiczne, w sposób sztuczny jako drogi "wewnętrzne" i działki "przemysłowo-składowe", Gmina dąży do uchylenia się od obowiązku wypłaty odszkodowania za nieruchomość de facto wywłaszczoną na cele publiczne.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie jest zasadna.
Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).
Na podstawie powołanego przepisu Sąd nie może więc w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego, który podlegał odrębnemu zaskarżeniu. Zatem kontroli Sądu nie może podlegać w niniejszym postępowaniu decyzja podziałowa, na podstawie której skarżąca domaga się odszkodowania za działkę wydzieloną pod drogę. Organ administracji publicznej, do którego właściwości należy orzekanie w przedmiocie odszkodowania jest związany treścią zawartego
w decyzji podziałowej rozstrzygnięcia. O charakterze wydzielonej drogi nie przesądza zatem organ rozstrzygający wniosek o odszkodowanie (por. wyrok NSA z dnia
27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 986/11; wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, publ. w CBOSA).
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie decyzja podziałowa została wydana na podstawie art. 93 ust. 1 i ust.6 u.g.n. Nie wymieniono w niej w ogóle art. 98 u.g.n., ani nie informowano o przejściu z mocy prawa własności działki nr "[...]"na Gminę. Wójt Gminy, odpowiadając na wniosek skarżącej o przyznanie odszkodowania, oświadczył, że objęta wnioskiem działka, zgodnie z decyzją podziałową przeznaczona jest na cele przemysłowo – składowe. Z treści decyzji podziałowej nie wynika, by wydzielona działka nr "[...]"została wydzielona pod drogę publiczną i przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy.
Podkreślić należy, że zgodnie z księgą wieczystą KW Nr "[...]"skarżąca jest w dalszym ciągu właścicielem działki nr "[...]", która obciążona została służebnościami gruntowymi, polegającymi na prawie przejścia i przejazdu przez nią na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr "[...]"oraz przejścia i przejazdu przez działkę nr "[...]"na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr "[...]"KW Nr "[...]" W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organy orzekające nie miały podstaw do ustalenia odszkodowania, gdyż są związane treścią księgi wieczystej, z której wynika, że własność działki nr "[...]" nie przeszła na Gminę.
W tym miejscu wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe –
z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą
z mocy prawa na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a za te działki gruntu, zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., przysługuje odszkodowanie. Przejście działek wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów publicznych jest zatem wywłaszczeniem, które następuje z mocy prawa i z tego względu przysługuje odszkodowanie, które zgodnie z nakazem zawartym w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP musi być odszkodowaniem słusznym. Aby jednak można było mówić o prawie do słusznego odszkodowania zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n., musi zostać spełniona przesłanka z art. 98 ust. 1 tej ustawy, to jest nastąpić przejście prawa własności nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów w tym przepisie wymienionych. Zatem zasadniczym elementem ustaleń stanu faktycznego sprawy jest to, czy działka gruntu przeszła na własność samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, z mocy prawa na skutek wydzielenia jej jako drogi publicznej z nieruchomości, która podlegała podziałowi.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który skład orzekający podziela, zgodnie
z którym o przejściu własności działki z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. rozstrzyga sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej, względnie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
(por. NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1453/19, publ. w CBOSA). W wyroku z 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 815/16, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gmin" (por. też wyrok NSA
z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. I OSK 1857/14). Również w wyroku z dnia 18 lipca
2019 r., sygn. akt I OSK 2398/17, Naczelny Sąd Administracyjny akcentował, że
w przypadku sporu co do stanu prawnego działki w sprawie o odszkodowanie, organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygać tego sporu. Wyjaśnił, że nie można pomijać wpisów w księdze wieczystej dokonywanych na podstawie decyzji podziałowych.
W związku z powyższym, wskazać należy, że przy wpisaniu działki nr "[...]" do księgi wieczystej musiała być uwzględniona decyzja podziałowa, na podstawie której ustalono stan prawny tej działki. Jeżeli skarżąca nie zgadzała się ze stanowiskiem Gminy co do własności działki, to mogła wystąpić z roszczeniem o usunięcie niezgodności w księdze wieczystej, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204). Zgodnie
z art. 3 ust. 1 tej ustawy, prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie
z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wprowadza domniemanie prawne, które jest wzruszalne. Dopóki domniemanie to nie zostanie obalone, to ma charakter wiążący. Zgodnie z art. 234 k.p.c., domniemania ustanowione przez prawo (domniemania prawne) wiążą sąd; mogą być jednak obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza.
Należy również wskazać, że ustanowienie służebności przechodu i przejazdu świadczy o tym, że przedmiotowa działka nie stanowi drogi ogólnodostępnej, gdyż mogą z niej korzystać tylko osoby uprawnione do służebności. Nie tworzą zatem niezbędnej sieci z drogami publicznymi, w tym sensie, że właściciel może egzekwować to, kto korzysta z dróg wewnętrznych (dojazdowych). Właściciel nie jest też pozbawiony prawa majątkowego, za które żąda odszkodowania (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 931/18, wyrok NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2548/12).
W związku z tym, brak jest podstaw do stwierdzenia, że w wyniku decyzji podziałowej przedmiotowa działka została wyodrębniona pod drogę publiczną.
W przedmiotowej sprawie nie zasługują więc na uwzględnienie podniesione
w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, dotyczące braku zebrania
i przeprowadzenia przez organy orzekające dowodów, mających na celu wyjaśnienie charakteru spornej działki.
Odnosząc się zaś do powoływanego przez skarżącą Spółkę wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie
nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce, wskazać należy, na co zasadnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 931/18, że wyrok ten nie tworzy prawa i nie wiąże bezwzględnie innych sądów swoim rozstrzygnięciem, a zawiera jedynie wskazówkę interpretacyjną. Ponadto, sprawa ta dotyczyła innego stanu faktycznego i prawnego. Wyrok w ww. sprawie zapadł bowiem w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją u.g.n., dokonaną ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. nr 6, poz. 70), kiedy to pojęcie dróg wewnętrznych jako osobnej kategorii dróg nie występowało w u.g.n. Natomiast zarówno w obecnym stanie prawnym, jak i w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej, ustawodawca w art. 98 ust. 1 u.g.n. w sposób precyzyjny ograniczył zakres stosowania tego przepisu do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe. Ponadto w sprawie "Bugajny" nie wykazano, że dostęp do drogi był obwarowany ograniczeniami, poprzez ustanowienie prawa służebności gruntowej polegającej na prawie przechodu i przejazdu, co zasadniczo różni stan faktyczny tamtej sprawy od stanu faktycznego sprawy rozpoznawanej. W sytuacji, gdy wyłącznym dysponentem przedmiotowej działki jest skarżąca, która też zachowywała się jak właściciel, o czym świadczy ustanawianie stosownej służebności, nie można uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe (por. wyrok NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2548/12, dostępny w Internecie). Skoro zatem skarżąca jest nadal właścicielem wskazanej działki, nie jest słuszne domaganie się od Gminy odszkodowania za przejście prawa własności, do którego w istocie nie doszło, co znajduje potwierdzenie we wpisach do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.
Końcowo wskazać należy, że na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia
2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Strony wcześniej poinformowano
o możliwości wypowiedzenia się w sprawie na piśmie.
Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.