II SA/Ol 72/25

II SA/Ol 72/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 29 ust. 1 pkt 5, art. 49e pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 roku sprawy ze skargi M. R. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków - oddala skargę.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: "PINB", "organ I instancji") wszczął postępowanie w sprawie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...] wybudowanej bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej.
PINB postanowieniem z 07.11.2023 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr [...] przy ul. [...] w [...].
Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") postanowieniem z 26.01.2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB.
Następnie PINB decyzją z 12.04.2024 r. nakazał M. R. (dalej jako: "strona", "skarżąca") rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...]. Organ I instancji wskazał, że w trakcie kontroli w dniu 20.09.2023 r. ustalono, że na działce o nr geod. [...] obręb [...], strona wybudowała przydomową oczyszczalnię ścieków i nie występowała o zgodę do organu administracji architektoniczno-budowlanej, czym naruszyła art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. W decyzji podniesiono, że zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków powinno być dokonane do organu administracji architektoniczno-budowlanej, czyli w tym przypadku do Starosty [...]. Stwierdzono, że w związku z tym, że ustawowy termin złożenia wniosku upłynął a strona nie złożyła stosownego wniosku, to właściwy organ związany był przepisem art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Podniesiono, że zgłoszenie budowy oczyszczalni ścieków do Urzędu Miasta w [...] nie czyni zadość obowiązkowi takiego zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła skarżąca. Podniosła, że zgłosiła sporną oczyszczalnię ścieków do Urzędu Miasta [...], na właściwym przeznaczonym do tego celu formularzu. Strona podniosła, że jej działka nigdy nie posiadała dostępu do miejskiej kanalizacji a była zamieszkiwana od wielu lat. Według skarżącej dokonała ona tylko "wymiany" przydomowej oczyszczalni ścieków.
Decyzją z 14 listopada 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że naruszenie obowiązku dokonania uprzedniego zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej, skutkowało obowiązkiem organu nadzoru budowlanego do przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, która przebiega dwustopniowo. PINB w [...] postanowieniem z 07.11.2023 r. o wstrzymaniu budowy (utrzymane w mocy postanowieniem W-M WINB z 26.01.2024 r.) odpowiednio poinformował inwestora o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu.
Wbrew zaś twierdzeniom skarżącej przedmiotowa oczyszczalnia nie została zgłoszona zgodnie z wymogami zawartymi w art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Zgłoszenie, na które powołuje się inwestor (z 01.07.2022 r.) dotyczy zgłoszenia oczyszczalni do gminnej ewidencji, które składa się z Urzędzie Miasta [...]. Natomiast zgłoszenie zamiaru wykonania określonego obiektu lub robót budowlanych dokonuje się w Starostwie Powiatowym w [...], o czym skarżąca wie, gdyż w 2011 r. zgłaszała remont budynku mieszkalnego (kopia zgłoszenia w aktach sprawy).
Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli podmiot uprawniony do wniesienia o legalizację nie złoży stosownego wniosku w terminie, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu orzeczenia o rozbiórce decyzją administracyjną. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ponadto do dnia dzisiejszego taki wniosek nie został złożony.
Odnosząc się do kwestii podnoszonej przez skarżącą w toku postępowania, że w ramach wykonanych robót dokonano wymiany starej oczyszczalni na nową, organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń PINB w [...] wynika, iż w miejscu istniejącej oczyszczalni istniał zbiornik żelbetowy. Wprawdzie oba obiekty pełnią funkcje związane z odbiorem nieczystości ciekłych wytworzonych w gospodarstwie domowym, to jednak nie można przyjąć, że są one tożsame. Zbiornik bezodpływowy bowiem zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13.09.1996r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach stanowi instalacje i urządzenia przeznaczone do gromadzenia nieczystości ciekłych w miejscu ich powstawania. Z kolei warunkiem uznania instalacji za indywidualną przydomową oczyszczalnię ścieków, jest nie tylko określona w tym przepisie maksymalna wydajność (do 7,50 m3 na dobę), ale i jej charakter określony jako "przydomowy", tj. znajdujący się w pobliżu indywidualnego domu (miejsca) przeznaczonego do zamieszkiwania osób.
Skargę na decyzję WINB z 14 listopada 2024 r. wywiodła skarżąca. Podniosła, że od samego początku toczącej się sprawy, to jest od dnia 27.09.2023r. została wprowadzona w błąd przez PINB w [...] a później także przez W-M WINB w Olsztynie. Przez cały okres żądano od niej legalizacji przydomowej oczyszczalni ścieków i wniosku o jej budowę. Wskazała, że jej oczyszczalnia ma wydajność do 7,50 m sześciennego na dobę, więc wymaga zgłoszenia. Takie zgłoszenie zostało przekazane przez stronę do Urzędu Miasta [...] 01.07.2022 r. Na żadnym etapie nie zwrócono jej uwagi o błędnym jego złożeniu – zamiast do Urzędu Miasta do Starostwa Powiatowego w [...]. O tym strona dowiedziała się dopiero podczas oględzin 30.07.2024 r. Do tego dnia była przekonana o prawidłowym zgłoszeniu jej oczyszczalni. Według strony pracownik UM w [...], który przyjmował zgłoszenie mógł poinformować stronę, że powinna zgłosić oczyszczalnię również do Starostwa Powiatowego w [...]. Znane są jej bowiem przypadki, gdzie jeden urząd powiadamia drugi o zaistniałej sytuacji, tym bardziej, że w [...] obie instytucje mieszczą się w tym samym budynku. Skarżąca podkreśliła, że niezwłocznie (początek sierpnia) po wiadomości o zaistniałej pomyłce chciała ją naprawić, składając zgłoszenie do Starostwa Powiatowego w [...]. Strona zaznaczyła, że w odniesieniu do jej oczyszczalni ścieków prowadzone były liczne kontrole i nigdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 1267).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2024 r. poz. 935 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z 14 listopada 2024 r., którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 12 kwietnia 2024 r. nakazującą stronie rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr [...] obręb [...], przy ul. [...] w [...].
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725), zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
Wskazać należy, że reglamentacja prawnobudowlana jest przejawem prewencyjnego nadzoru organów administracji publicznej nad aktywnością obywateli, która może wywierać wpływ na sferę szeroko pojętego interesu społecznego (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1318/09, orzeczenie dostępne w Internecie w CBOSA). Zasadą ogólną prawa budowlanego jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W przepisach tych wskazano m.in. kiedy, w drodze wyjątku od tej zasady, wykonywanie określonych robót budowlanych nie wymaga pozwolenia, wymaga natomiast zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego oraz kiedy nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Możliwość prowadzenia robót budowlanych bez potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę może wynikać również z przepisów ustaw szczególnych.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę.
W niniejszej sprawie w trakcie kontroli w dniu 20 września 2023 r. (protokół kontroli, akta adm. organu I instancji, k. - 3) ustalono, że na działce o nr geod. [...] obręb [...], skarżąca wybudowała w 2018 roku przydomową oczyszczalnię ścieków i nie występowała o zgodę do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Potwierdził to również protokół oględzin z 30 lipca 2024 r. (akta adm. organu I instancji, k. - 6).
PINB postanowieniem z dnia 7 listopada 2023 r. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce o nr [...] przy ul. [...] w [...]. Natomiast WINB postanowieniem z 26 stycznia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB. W postanowieniu PINB z 7 listopada 2023 r. strona została pouczona, że aby uzyskać decyzję o legalizacji obiektu konieczne jest wniesienie opłaty legalizacyjnej, która jest ustalona w art. 49d ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, która w tym przypadku wynosi 5 tys. zł.
Bezsprzecznie strona nie złożyła w wymaganym terminie stosownego wniosku o legalizację przydomowej oczyszczalni ścieków. Nie budzi też wątpliwości, że nie dokonała ona zgłoszenia budowy takiej oczyszczalni ścieków a taki obowiązek wynika wprost z art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniom strony, zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków do gminnej ewidencji nie stanowi zgłoszenia budowy takiej oczyszczalni w myśl przepisów Prawa budowlanego. Zgodnie bowiem z przepisami Prawa budowlanego organem właściwym do takiego zgłoszenia jest Starosta. Natomiast gminna ewidencja służy innym celom. Zarzut strony wskazujący, że przekazała ona stosowne zgłoszenie do Urzędu Miasta [...] 1 lipca 2022 r., nie zasługuje zatem na uwzględnienie w kontekście dokonania zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków do właściwego organu architektoniczno-budowlanego.
Odnotować należy też, że z pisma z 27 września 2023 r. Naczelnika Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] (będącego odpowiedzią na zapytanie PINB) wynika, że w zasobach archiwalnych nie odnaleziono informacji dotyczących budowy przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce skarżącej.
Niewątpliwie skarżąca wybudowała przydomową oczyszczalnię ścieków. Nie ma przy tym znaczenia, że została ona zbudowana w miejscu dawnego zbiornika żelbetowego. Kluczowe jest, że dla budowy takiej przydomowej oczyszczalni ścieków istniał obowiązek zgłoszenia do właściwego organu. Wskazać również należy, że w Prawie budowlanym ustawodawca rozróżnia oczyszczalnię ścieków (art. 29 ust. 1 pkt 5)) od zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe (art. 29 ust. 1 pkt 6)). Na wykonanie obu tych budowli wymagane jest dokonanie zgłoszenia. Jednocześnie okoliczność, że wcześniej na nieruchomości istniał zbiornik bezodpływowy nie zwalnia inwestora z obowiązku dokonania zgłoszenia budowy oczyszczalni ścieków.
Reasumując, w świetle zaprezentowanych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie oraz w odniesieniu się do zarzutów stron. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny. Sąd nie dopatrzył się zatem istotnego naruszenia prawa przy wydaniu zaskrzonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł o oddaleniu skargi.