II SA/Ol 719/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2018-12-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjapomoc finansowalokal mieszkalnynajemprawo pierwokupuzaspokojenie potrzeb mieszkaniowychsłużba stała

WSA w Olsztynie uchylił decyzję odmawiającą policjantowi pomocy finansowej na zakup lokalu, uznając, że najem lokalu, który ma być wykupiony, nie wyklucza prawa do takiej pomocy.

Policjant złożył wniosek o pomoc finansową na zakup lokalu, który zajmował na podstawie umowy najmu z gminy. Organ odmówił, uznając, że posiadanie lokalu na podstawie najmu zaspokaja potrzeby mieszkaniowe i wyklucza prawo do pomocy finansowej. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że najem lokalu, który ma być wykupiony, nie może być traktowany jako trwałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a celem pomocy jest umożliwienie policjantowi zamieszkania w miejscowości służby.

Sprawa dotyczyła wniosku policjanta o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, który zajmował na podstawie umowy najmu z gminy. Organ I instancji oraz organ odwoławczy odmówiły przyznania pomocy, argumentując, że posiadanie lokalu na podstawie najmu, odpowiadającego przysługującej powierzchni mieszkalnej, zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjanta i wyklucza możliwość otrzymania pomocy finansowej zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Skarżący podniósł, że lokal był przeznaczony do sprzedaży przez gminę, a on posiadał prawo pierwokupu, co oznaczało, że jego sytuacja mieszkaniowa nie była trwale zaspokojona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że interpretacja organów była błędna. Sąd podkreślił, że celem pomocy finansowej jest umożliwienie policjantowi zamieszkania w miejscowości pełnienia służby, a sytuacja, w której policjant musi wykupić zajmowany lokal, nie może stawiać go w gorszej sytuacji niż innych funkcjonariuszy. Sąd wskazał, że umowa najmu, zwłaszcza w kontekście możliwości wykupu lokalu lub konieczności jego opuszczenia, nie może być traktowana jako trwałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a tym samym nie wyklucza prawa do pomocy finansowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, posiadanie lokalu na podstawie umowy najmu, który policjant zamierza wykupić, nie wyklucza możliwości przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, jeśli sytuacja najmu nie gwarantuje trwałego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa najmu, zwłaszcza w sytuacji, gdy lokal jest przeznaczony do sprzedaży i policjant ma prawo pierwokupu, nie stanowi trwałego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Celem pomocy finansowej jest umożliwienie policjantowi zamieszkania w miejscowości służby, a sytuacja, w której policjant musi wykupić zajmowany lokal, nie powinna stawiać go w gorszej sytuacji niż innych funkcjonariuszy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u. Policji art. 94 § 1

Ustawa o Policji

u. Policji art. 95 § 1

Ustawa o Policji

Pomocnicze

u. Policji art. 88 § 1

Ustawa o Policji

u. Policji art. 90 § 1

Ustawa o Policji

u. Policji art. 95 § 1

Ustawa o Policji

Posiadanie lokalu na podstawie najmu, który policjant zamierza wykupić, nie wyklucza prawa do pomocy finansowej.

u. Służbie Więziennej art. 90 § 1

Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

u.o.p.l.

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Najem lokalu, który policjant zamierza wykupić, nie stanowi trwałego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Celem pomocy finansowej jest umożliwienie policjantowi zamieszkania w miejscowości służby, a sytuacja wykupu lokalu nie powinna stawiać go w gorszej sytuacji. Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w sposób wyczerpujący, nie uwzględniając specyfiki sytuacji skarżącego związanej z prawem pierwokupu lokalu.

Odrzucone argumenty

Posiadanie lokalu na podstawie umowy najmu, odpowiadającego przysługującej powierzchni, zaspokaja potrzeby mieszkaniowe policjanta i wyklucza prawo do pomocy finansowej.

Godne uwagi sformułowania

Pomoc finansowa dla policjantów nie stanowi ich przywileju z racji bycia policjantem, lecz ma służyć im do uzyskania mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przypadku nie przyjęcia oferty przez najemcę lokalu Gmina ma obowiązek zapewnienia najemcy lokalu zamiennego zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów... Wobec niezdefiniowania pojęcia 'posiadanie' na gruncie ustawy o Policji, należy je rozumieć w sposób ukształtowany ogólnymi przepisami prawa cywilnego...

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Chybicki

członek

Tadeusz Lipiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'posiadania lokalu' na potrzeby przyznania pomocy finansowej policjantom, zwłaszcza w kontekście wykupu najmowanego lokalu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów ubiegających się o pomoc finansową na zakup lokalu, który wcześniej zajmowali na podstawie umowy najmu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak interpretacja przepisów dotyczących zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych może wpływać na prawa funkcjonariuszy. Pokazuje praktyczne zastosowanie prawa cywilnego w kontekście prawa administracyjnego.

Czy najem lokalu blokuje pomoc finansową dla policjanta? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 719/18 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2018-12-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
I OSK 2354/20 - Wyrok NSA z 2024-02-06
I OSK 636/19 - Wyrok NSA z 2020-05-27
I SA/Wa 636/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
art. 88 ust. 1, art. 90 ust. 1, art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Komendanta z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 14 marca 2018 roku (data wpływu) skierowanym do Komendanta Miejskiego Policji M. S. (dalej zwanym jako: wnioskodawca lub skarżący) zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.
Decyzją z dnia "[...]" Komendant Miejski Policji odmówił zainteresowanemu przyznania pomocy finansowej.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że wnioskodawca w dniu 14 marca 2018 roku posiadał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby w formie przewidzianej przez art. 95 ust. 1 ustawy o Policji.
Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.
W uzasadnieniu odwołania strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej i podniosła, że organ I instancji przyjął błędną interpretację przepisów art. 88 ust. 1, art. 90 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, a także § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 roku w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170 ze zm.).
Decyzją z dnia "[...]" Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w dniu 14 marca 2018 r. Do wniosku dołączył protokół rokowań z dnia 6 marca 2018 r. dotyczący uzgodnień umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego wchodzącego w zasoby mieszkaniowe gminy A, określającego wysokość ceny po uwzględnieniu 70% bonifikaty.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że materiał dowodowy sprawy wskazuje, że sprzedaż lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest realizowana w oparciu o uchwałę Rady Gminy z dnia 28 marca 2018 r. w sprawie określenia zasad gospodarki nieruchomościami i zasady sprzedaży nieruchomości sprzedawanych jako lokale mieszkalne i użytkowe oraz przyznawania bonifikat w ich nabyciu.
Zgodnie z załącznikiem do Uchwały nr XXV/205/2017 Rady Gminy z dnia 30 maja 2017 r. - Wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy na lata 2017-2022, gospodarowanie mieszkaniowym zasobem (50 lokali mieszkalnych) polega w szczególności na wynajmie lub sprzedaży lokali mieszkalnych. W czasie do 2022 r. Gmina planuje sprzedaż 14 lokali. Jednocześnie wskazuje, że wykonanie założeń planu sprzedaży jest uzależnione od ilości wniosków o wykup przez ich najemców oraz uwzględnia ich prawo pierwszeństwa kupna nieruchomości.
Organ II instancji argumentował dalej, że w przypadku nie przyjęcia oferty przez najemcę lokalu Gmina ma obowiązek zapewnienia najemcy lokalu zamiennego zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1610).
Biorąc pod uwagę powyższe zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, w przebiegu zdarzeń w przypadku nie skorzystania przez najemcę z pierwszeństwa nabycia lokalu byłoby przekazanie lokalu gminie i zawarcie nowej umowy najmu i w konsekwencji brak wykupu lokalu nie może doprowadzić do utraty posiadania lokalu.
Organ odwoławczy zauważył, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie, sprowadza się do oceny, czy zamieszkiwanie przez policjanta na podstawie umowy najmu w lokalu mieszkalnym w miejscowości, w której pełni on służbę, lub w miejscowości pobliskiej, odpowiadającym przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, jest posiadaniem lokalu wykluczającym możliwość otrzymania przez policjanta lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.) policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny oraz ich uprawnień przysługujących z odrębnych przepisów.
Stosownie natomiast do postanowień zawartych w art. 94 ust. 1 cyt. ustawy, policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Natomiast zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy.
Z powyższych przepisów zdaniem organu wynika, że warunkiem przyznania policjantowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, jest spełnianie przez niego wymogów do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Innymi słowy jeżeli
policjantowi nie przysługuje przydział lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej - nie spełnia on przesłanek do przyznania mu lokalu w tym trybie, to nie ma on automatycznie podstaw do ubiegania się o pomoc finansową, o której mowa wart. 94 ust. 1 ustawy
Organ odwoławczy wskazał, że bezsporne w tej sprawie jest to, że zainteresowany na postawie umowy najmu od dnia 01.01.1995 r. był najemcą lokalu mieszkalnego. Wobec niezdefiniowania pojęcia "posiadanie" na gruncie ustawy o Policji, należy je rozumieć w sposób ukształtowany ogólnymi przepisami prawa cywilnego, właściwego do określenia znaczenia instytucji prawnorzeczowych. Definicję posiadacza zawiera z kolei przepis art. 336 kc, zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
W związku z powyższym zajmowanie lokalu na podstawie najmu jest więc posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Jeżeli lokal taki odpowiada normie powierzchniowej przysługującej policjantowi i położony jest w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej (warunki te spełnione są w sprawie niniejszej), to potrzeby mieszkaniowe policjanta są zaspokojone, a w konsekwencji nie spełnia on niezbędnej przesłanki do uzyskania prawa do lokalu (art. 88 cyt. ustawy), a w następstwie tego - również do zastępczych form pomocy, w tym i prawa do pomocy finansowej.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę wniósł M. S..
Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że Komendant Wojewódzki nie zasięgnął żadnej informacji od Wójta Gminy na temat zasobów
mieszkaniowych, w tym lokali zamiennych i konieczności nawiązywania
wspólnot mieszkaniowych. W tym konkretnym przypadku skarżący był najemcą lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu od Gminy. W odwrotnej sytuacji nie był to lokal mieszkalny, który był
przydzielony skarżącemu przez Policję lub organy podległe Ministrowi Spraw
Wewnętrznych i Administracji.
Skarżący argumentował, że na podstawie zarządzenia Wójta Gminy z dnia 23 czerwca 2017 roku zajmowany przez niego lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu na czas nieoznaczony, został przeznaczony do sprzedaży i umieszczony w wykazie nieruchomości stanowiących własność Gminy. Wówczas w formie nabycia tej nieruchomości skarżący posiadał prawo jego pierwokupu.
Pismem Wójta Gminy z dnia 17 lipca 2017 r. przedstawiono skarżącemu ofertę sprzedaży najmowanego lokalu z treści której wynikało, że "pierwszeństwo nabycia zajmowanego lokalu przysługuje najemcy. Odpowiedź na niniejszą ofertę prosimy złożyć w ciągu 31 dni od daty jej otrzymania, wg załączonego wzoru. W przypadku braku odpowiedzi, przedmiotowy lokal może być przedmiotem sprzedaży w trybie przetargu".
Skarżący wskazał, że w konsekwencji powyższych okoliczności zdecydował się na kupno tego lokalu mieszkalnego, którego był najemcą na podstawie umowy najmu na czas nie oznaczony. Tym samym w dniu 14 marca
2018 roku jako funkcjonariusz Policji w służbie stałej złożył wniosek
do organu I instancji o przyznanie pomocy finansowej na kupno zajmowanego lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej. W dniu 21 marca 2018 roku wyżej wymieniony lokal mieszkalny nabył wspólnie ze swoją żoną.
Skarżący podniósł, iż na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie posiadał lokalu, w znaczeniu wyrazu "posiadać" według słownika języka polskiego PWN, a więc nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, o których mowa w art. 95 ust. 1 pkt. 1 - 4 ustawy o Policji. Wówczas mieszkania nie
posiadał, a jedynie wynajmował je od Gminy za odpłatnością czynszową co dokładnie zostało sprecyzowane zapisami w umowach najmu zawieranych z Gminą.
Skarżący zakwestionował ponadto uzasadnienie decyzji, podnosząc, iż organ odwoławczy rozpoznał sprawę pobieżnie i nie rozważył argumentów przedstawionych przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą organ ten odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej za uzyskanie lokalu.
Stosownie do treści art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z kolei art. 94 ust. 1 ustawy stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się policjantowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy (art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji). Z powyższych regulacji zatem wynika, że policjantowi mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, nie przysługują ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani pomoc finansowa udzielona na cel wymieniony w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji.
Na tle przepisu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w orzecznictwie zarysowała się rozbieżność co należy rozumieć pod pojęciem posiadania lokalu.
Dla przykładu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 820/12 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) wskazał, że "pomoc finansowa nie przysługuje policjantom, którzy nie spełniają przesłanek do przydziału lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. Tymczasem nie przydziela się lokalu m. in. wówczas, gdy policjant posiada lokal odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. W żaden sposób nie można podzielić poglądu skarżącego, że użyte w tym przepisie pojęcie posiadania ogranicza się do prawa własności. Wobec niezdefiniowania tego pojęcia na gruncie ustawy o Policji należy go rozumieć w sposób ukształtowany ogólnymi przepisami prawa cywilnego, właściwego do określania znaczenia instytucji prawnorzeczowych. W takim ujęciu posiadaniem jest również posiadanie zależne, do którego zalicza się m. in. najem (art. 336 Kodeksu cywilnego). Zajmowanie lokalu na podstawie umowy najmu jest więc posiadaniem w rozumieniu art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Stanowisko takie jest akceptowane nie tylko w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ale zajęte zostało również przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt TK 1/00 (OTK z 2001 r., Nr 4, poz. 84). Ubocznie można zauważyć, że Trybunał podkreślił, iż pomoc finansowa dla policjantów nie stanowi ich przywileju z racji bycia policjantem, lecz ma służyć im do uzyskania mieszkania w miejscu pełnienia służby. Uruchomienie takiej pomocy nie jest więc potrzebne w razie posiadania przez policjanta odpowiedniego lokalu, bez względu na rodzaj tytułu prawnego do niego".
Z koeli w wyroku z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt I OSK 1332/05 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "w zakresie prawa policjanta do otrzymania pomocy finansowej, wykładni art. 94 ust. 1 ustawy o Policji należy dokonać z uwzględnieniem regulacji zawartej w Rozdziale 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji", a zwłaszcza art. 88, art. 92, art. 95 ust. 1 tej ustawy. Jak słusznie w zaskarżonym wyroku przyjęto podstawowe znaczenie ma regulacja w art. 88 ust. 1 powołanej ustawy o Policji, która przyznaje prawo policjantowi w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. To podstawowe prawo do lokalu mieszkalnego policjanta w służbie stałej musi być uwzględnione przy przeprowadzeniu wykładni art. 94 ust. 1 w związku z art. 95 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o Policji. Przyjęcie wyłącznie wykładni językowej art. 95 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o Policji jest niedopuszczalne. Wykładnia ta musi być uzupełniona wykładnią celowościową. Jedną z form realizacji prawa do lokalu mieszkalnego jest prawo pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Wyłączenie tego prawa do pomocy finansowej może mieć miejsce tylko gdy w sposób trwały policjant w służbie stałej ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej". Z kolei w wyroku z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Bd 34/05 (skarga kasacyjna oddalona opisanym wyżej wyrokiem NSA) sąd wskazał, że umowy najmu lokalu przez policjanta nie można traktować na równi z posiadaniem lokalu w znaczeniu unormowanym w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji.
Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął w odniesieniu do przysługiwania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszom służby więziennej w uzasadnieniu do uchwały z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt OPS 7/08, gdzie wskazano, że wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) prowadzi do wniosku, że w przypadkach takich jak: umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim - funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy.
Niezależnie jednak od powyżej wskazanych problemów interpretacyjnych związanych z rozumieniem treści art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji wskazać należy, na stan faktyczny jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Zajmowany przez skarżącego lokal na podstawie umowy najmu został przez Gminę przeznaczony do sprzedaży i umieszczony z wykazie nieruchomości stanowiących własność Gminy. Skarżącemu zaś przysługiwało prawo pierwokupu, w przypadku nieskorzystania z tego prawa lokal mógł być przedmiotem sprzedaży w trybie przetargu. Należy więc odpowiedzieć na pytanie, czy w takiej sytuacji - nawet biorąc pod uwagę, że policjant ma zapewnione prawo pierwokupu po preferencyjnej cenie, a w przypadki sprzedaży lokalu przez gminę osobie trzeciej skarżącemu będzie przysługiwał lokal zamienny – można uznać, że potrzeby mieszkaniowe policjanta są zapewnione, a w konsekwencji nie przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. W ocenie Sądu na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej.
Pomoc finansowa dla policjantów nie stanowi ich przywileju z racji bycia policjantem, lecz ma służyć im do uzyskania mieszkania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W przypadku braku możliwości nabycia z różnych przyczyn lokalu przez policjanta, w istocie jego prawo do takiego lokalu nie będzie zaspokojone. Nie ma też możliwości zweryfikowania (a przynajmniej nie uczynionego tego w niniejszej sprawie), czy lokal zamienny byłby lokalem odpowiednim dla policjanta w rozumieniu przepisów ustawy o Policji. W istocie więc owo posiadanie lokalu przez policjanta byłoby iluzoryczne, a prawo policjanta do zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych, o których mowa w ustawie nie byłoby spełnione. Jeszcze raz należy podkreślić, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do lokalu mieszkalnego nie jako specjalny przywilej związany z byciem funkcjonariuszem Policji, ale z uwagi na specyfikę służby, tak by policjant zamieszkiwał w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Temu właśnie celowi ma służyć pomoc finansowa na uzyskanie lokalu.
W niniejszej zaś sprawie skarżący właśnie musi nabyć lokal wystawiony na sprzedaż, który zajmował w dniu złożenia wniosku na podstawie umowy najmu i dlatego też winna przysługiwać mu pomoc finansowa na ten cel.
Wskazać należy, że podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 1174/15, przyjął, że "w rozpatrywanym przypadku nie mamy jednak do czynienia z typową umową najmu lokalu mieszkalnego. Warunkiem wejścia przez skarżącego w posiadanie lokalu w formie jego najmu było bowiem uprzednie zawarcie umowy przedwstępnej ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży w formie aktu notarialnego, co z kolei wiązało się z przystąpieniem do programu mieszkaniowego (...). W opinii Sądu, przepisy prawa materialnego, jakie zostały w niniejszej sprawie zastosowane przez organy Policji, nie dają podstaw do twierdzenia, że pomoc finansowa nie może zostać przyznana policjantowi na zakup mieszkania, zgodnie z zasadami przyjętymi przez Gminę w ramach programu mieszkaniowego". Natomiast w wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn.. akt III SA/Gd 335/17 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że "tak więc nieuprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, z którego wynika, że jedynym możliwym wariantem przebiegu zdarzeń w przypadku nie skorzystania przez najemcę – męża skarżącej z pierwszeństwa nabycia lokalu byłoby przekazanie lokalu gminie i zawarcie nowej umowy najmu, a co za tym idzie – że brak wykupu mieszkania nie mógłby doprowadzić skarżącej do utraty posiadania lokalu. Skoro ustalone zostało, że przekazanie Gminie przedmiotowego lokalu było tylko jedną z możliwych działań właściciela – obok sprzedaży lokalu osobie trzeciej w przypadku nie skorzystania przez dotychczasowego najemcę z pierwszeństwa jego nabycia - nie można uznać, (...), że posiadanie przedmiotowego lokalu przez skarżącą miało charakter trwały. Przypomnieć należy, że z treści § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów wynika, że pomoc finansową na uzyskanie przez policjanta lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego prawodawca wiąże przede wszystkim z prawem własności, a nie ze stosunkiem najmu".
Niezależnie od różnic mających miejsce w stanach faktycznych w opisanych sprawach i rozbieżności orzecznictwa jak należy rozumieć posiadanie, o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, przyjąć należy, że umowa najmu w określonych stanach faktycznych (w których mogłoby dojść do utraty przez policjanta lokalu, który zajmuje na podstawie umowy najmu, czy też umowa najmu niejako poprzedza nabycie prawa własności do lokalu) nie stanowi przeszkody do uzyskania przez policjanta pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji nie można bowiem przyjąć, że posiadanie lokalu przez policjanta ma charakter trwały. Trudno też przyjąć, że celem ustawodawcy było założenie, że policjant, który musi kupić lokal, wcześniej zajmowany na podstawie umowy najmu, może być w gorszej sytuacji od policjanta składającego wniosek o pomoc finansową na uzyskanie lokalu tylko dlatego, że policjant ten nie posiadał umowy najmu. Celem przepisów regulujących kwestie mieszkaniowe jest też umożliwienie policjantom pełnienia służby w danej miejscowości i skupienia się na tej służbie, zaś brak trwałości zamieszkiwania w lokalu w ocenie Sądu temu celowi nie służy.
Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając sprawę ponownie organ zastosuje się do wykładni przepisów przedstawionych w uzasadnieniu wyroku.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI