II SA/Ol 707/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2024-11-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyniepełnosprawnośćzdrowiezatrudnieniebezrobotnykryterium dochodowepostępowanie wyjaśniająceuznanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego na żywność, uznając, że organy nie zweryfikowały zasadności odmowy podjęcia pracy przez osobę niepełnosprawną.

Skarżąca J. D. ubiegała się o zasiłek celowy na żywność, jednak organ pierwszej instancji odmówił go, powołując się na uchylanie się od podjęcia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję. Skarżąca argumentowała, że jej stan zdrowia uniemożliwia podjęcie ciężkich prac fizycznych i że podjęła starania o zatrudnienie. WSA w Olsztynie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego co do zasadności odmowy podjęcia pracy przez osobę niepełnosprawną.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności dla J. D., która była osobą bezrobotną i korzystała ze świadczeń pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na rezygnację skarżącej z oferowanego zatrudnienia oraz prac społecznie użytecznych, co miało świadczyć o uchylaniu się od podjęcia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję, podkreślając, że skarżąca miała możliwość podjęcia zatrudnienia, z której nie skorzystała. W skardze do WSA skarżąca podniosła, że jej stan zdrowia (umiarkowany stopień niepełnosprawności, problemy z kolanami) uniemożliwia podjęcie ciężkich prac fizycznych, a odmowa podjęcia pracy była uzasadniona. WSA w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który pozwala na odmowę świadczenia w przypadku braku współdziałania lub nieuzasadnionej odmowy podjęcia zatrudnienia, wymaga dokładnego postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu, organy nie zweryfikowały, czy stan zdrowia skarżącej faktycznie uniemożliwiał podjęcie zaproponowanych prac, ani czy odmowa była nieuzasadniona. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej dopiero po podjęciu zatrudnienia z własnej inicjatywy, co podważało argumentację organów o braku współpracy. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli odmowa jest uzasadniona stanem zdrowia, a organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zweryfikowały, czy stan zdrowia skarżącej faktycznie uniemożliwiał podjęcie zaproponowanych prac i czy odmowa była uzasadniona. Brak takiego ustalenia uniemożliwia zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 11 § 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § 1-2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pomocnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.z.i.i.r.p. art. 33

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego co do zasadności odmowy podjęcia pracy przez osobę niepełnosprawną ze względu na stan zdrowia. Odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną nie skutkowała wyrejestrowaniem jej z urzędu pracy, co podważało argumentację organów o nieuzasadnionej odmowie. Skarżąca podjęła zatrudnienie z własnej inicjatywy, co świadczy o jej staraniach poprawy sytuacji materialnej.

Godne uwagi sformułowania

brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia decyzja wydana na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. ... jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Grzegorz Klimek

członek

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej w przypadku odmowy podjęcia zatrudnienia przez osoby niepełnosprawne oraz obowiązki organów w zakresie postępowania wyjaśniającego w ramach uznania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby niepełnosprawnej ubiegającej się o zasiłek celowy, ale zasady interpretacji przepisów mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne postępowanie wyjaśniające organów administracji, nawet w sprawach uznaniowych, i jak sąd administracyjny kontroluje te procesy, szczególnie w kontekście praw osób niepełnosprawnych.

Czy odmowa pracy z powodu choroby to zawsze brak współpracy? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 707/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.133 par.1, art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1 lit. c, art.200, art.205 par.1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art.2 ust.1, art.3 ust.1,3 i 4, art.8 ust.1 pkt 1, art.11 ust.2, art.39 ust.1-2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącej kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 14 maja 2024 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy w R. (dalej jako: organ pierwszej instancji) przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1-4 i 9, art. 11, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 3, art. 110 ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej jako: u.p.s.), po rozpatrzeniu wniosku J. D. (dalej jako: strona, wnioskodawczyni lub skarżąca), odmówiono przyznania prawa do zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, z powodu uchylania się wnioskodawczyni od podjęcia odpowiedniej pracy. Organ pierwszej instancji podał, że na podstawie zebranej w sprawie dokumentacji oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni, będąc osobą bezrobotną, w marcu 2024 r. zrezygnowała z oferowanego zatrudnienia przez Powiatowy Urząd Pracy, zaś w kwietniu 2024 r. zrezygnowała ze skierowania do udziału w pracach społecznie użytecznych w sytuacji, gdy podjęcie zatrudnienia zdecydowanie przyczyniłoby się do poprawy sytuacji materialnej wnioskodawczyni i jej rodziny. Organ wskazał, że strona jest osobą długotrwale bezrobotną, z dziewięciomiesięcznym stażem pracy, korzystającą od kilku lat ze świadczeń pomocy społecznej w różnych formach. Podano, że w ramach pracy socjalnej strona motywowana była każdorazowo do podejmowania aktywności zawodowej, ale nie współdziała z pracownikiem socjalnym w tym zakresie, a także nie podjęła żadnych starań w kierunku uzyskania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej, który znajduje się w jej miejscu zamieszkania. W związku z powyższym, z uwagi na nieuzasadnioną odmowę podjęcia zatrudnienia oraz nieuzasadnioną odmowę podjęcia prac społecznie użytecznych przez osobę bezrobotną, odmówiono stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała ustalenia organu w zakresie odmowy podjęcia zatrudnienia. Podała, że jej stan zdrowia uniemożliwia podjęcie ciężkich prac fizycznych. Wskazała, że każda nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy skutkuje wyrejestrowaniem z Powiatowego Urzędu Pracy, natomiast ona nadal pozostawała zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, mimo wydania zaskarżonej decyzji. Zatem nie można mówić o nieuzasadnionej odmowie podjęcia pracy. Odnośnie do skierowania do udziału w pracach społecznie użytecznych strona przyznała, że odmówiła ich podjęcia ze względu na fakt, że pojawiła się oferta pracy, która wymagała czasu na zrobienie badań oraz zebranie całej dokumentacji. Z kolei w zakładzie pracy chronionej przepracowała 3 dni za darmo, i miała zgłosić się, jeśli utrzyma umiarkowany stopień niepełnosprawności celem podpisania umowy o pracę. Tym samym, w ocenie strony, podjęła ona starania w kierunku podjęcia zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Zarzuciła także, że w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym są liczne błędy i przekłamania, a sam formularz wywiadu był uzupełniany przez pracownika organu samodzielnie, już po jego podpisaniu. Strona zaznaczyła również, że jej staż pracy liczony jest w latach, a nie jak podano w decyzji wynosi 9 miesięcy. Podała również, że od 18 maja 2024 r. pozostaje w zatrudnieniu.
Decyzją z 28 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wystąpiły okoliczności warunkujące i uzasadniające odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego, którego prawdziwość informacji strona potwierdziła własnoręcznym podpisem wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1123,00 zł i składały się na niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, świadczenia rodzinne oraz alimenty. Tym samym strona spełniała kryterium dochodowe warunkujące możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Podano, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji strona była osobą bezrobotną z 9-miesięcznym stażem pracy, liczonym od 5 lipca 2007 r., co wynika z danych z Aplikacji Centralnej Rynku Pracy, PUP w G. Podniesiono, że w miesiącu poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku, tj. w marcu 2024 r., jak również w kwietniu 2024 r., strona zrezygnowała z proponowanego zatrudnienia zarówno w charakterze pokojowej, jak i robotnika oczyszczania miasta. Jako osoba posiadająca umiarkowany stopień niepełnosprawności nie podejmowała także żadnych starań w kierunku uzyskania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej, który znajduje się w miejscu jej zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego strona miała niejednokrotnie obiektywną możliwość podjęcia zatrudnienia, z której jednak nie skorzystała. Brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia takiej pomocy.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia, ponawiając zarzuty przedstawione w złożonym odwołaniu. Zakwestionowała sposób sporządzenie wywiadu środowiskowego oraz informacje w nim zawarte. Wyjaśniła, że zrezygnowała z proponowanego zatrudnienia w charakterze pokojowej ze względu na stan zdrowia, jednakże odmowa ta nie spowodowała wyrejestrowania jej z urzędu pracy, co nastąpiło dopiero z chwilą podjęcia zatrudnienia w obecnej firmie. Odnośnie do zatrudnienia w charakterze robotnika oczyszczania miasta skarżąca wyjaśniła, że na tym stanowisku pracy także nie dałaby rady pracować ze względów zdrowotnych, a ponadto w tym samym czasie pojawiła się oferta pracy w firmie, w której obecnie pracuje i potrzebowała czasu na zrobienie badań i skompletowanie dokumentów. Wskazała, że praca w charakterze robotnika oczyszczania miasta jest pracą sezonową, zaś obecnie skarżąca pracuje na umowę o pracę, odprowadzane są wszystkie wymagane składki, a lata pracy liczą się do okresu emerytury. Co do pracy w zakładzie pracy chronionej skarżąca wyjaśniła, że przepracowała w lutym 2024 r. trzy dni za darmo i bez umowy, po czym usłyszała, że mogą ją przyjąć, jeśli utrzyma stopień umiarkowany niepełnosprawności. Skarżąca zakwestionowała stwierdzenie organu, że nie wykazywała aktywności, bo gdyby tak było, to nie podjęłaby żadnego zatrudnienia z własnej inicjatywy. Do skargi dołączyła szereg dokumentów, w tym między innymi kopię umowy o pracę z aktualnym pracodawcą, zaświadczenie z 21 czerwca 2022 r. o wpisaniu na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej oraz decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia pracy zarobkowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem w dniu 5 listopada 2024 r. skarżąca podała, że ze swoją chorobą nie może podjąć ciężkiej pracy, lecz pracę odpowiednią, którą właśnie podjęła i jest to praca w ochronie. Podała, że ośrodek pomocy społecznej proponował jej tymczasowe zatrudnienie, natomiast jej działania były ukierunkowane na znalezienie pracy stałej, bowiem jest samotną matką utrzymującą dziecko. W tym samym czasie pojawiła się możliwość podjęcia takiego zatrudnienia, dlatego swoje działania skupiła na otrzymaniu tego zatrudnienia. Zaznaczyła, że nadal kontynuuje pracę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej, w tym przyznawania zasiłków celowych, określają przepisy u.p.s. Jak wskazuje się w art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zasiłek celowy, zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym m.in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskiwanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Natomiast w myśl art. 11 ust. u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie poza sporem jest fakt, że skarżąca spełniała kryterium dochodowe warunkujące możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z córką, zaś miesięczny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 1123,00 zł, tj. 561,50 zł na osobę w rodzinie, a zatem nie przekraczał kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Natomiast podstawą odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia było przyjęcie przez organy, w oparciu o art. 11 ust. 2 u.p.s., że skarżąca nie współpracuje i nie podejmuje działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej, bowiem dwukrotnie odmówiła przyjęcia proponowanego jej zatrudnienia, jak również nie podejmowała jakichkolwiek starań zmierzających do uzyskania zatrudnienia w znajdującym się w jej miejscu zamieszkania zakładzie pracy chronionej.
Podkreślić jednak należy, że decyzja wydana na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. odmawiająca przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu braku współdziałania osoby ubiegającej się, jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Kontrola legalności takich decyzji sprawowana przez sąd administracyjny jest ograniczona. Polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia, prowadząc postępowanie z zachowaniem ustawowej procedury (por. np. wyroki NSA z 27 października 2020 r., sygn. I OSK 1011/20 oraz z 22 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2429/14, dostępne w CBOSA) Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Organ ma co prawda wybór spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, równowartościowych prawnie rozwiązań, jednak swój wybór powinien poprzedzić dokładnym wyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy, a następnie wszechstronnie go uzasadnić. Nie może być wątpliwości odnośnie do tego, że dokonując tego wyboru miał na uwadze wszystkie relewantne prawnie okoliczności stanu faktycznego. Zatem aby zastosować regulację art. 11 ust. 2 u.p.s. należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie do wystąpienia przesłanek podmiotowych wynikających z tego przepisu. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że jedną z postaci odmowy współdziałania jest bierna postawa wnioskodawcy, niepodejmowanie żadnych działań w celu aktywizacji zawodowej i poprawy swojej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że intencje ustawodawcy były inne niż potoczne rozumienie słów "brak współdziałania", które na co dzień oznacza już bierność, pasywność, brak zaangażowania. Zwrot "brak współdziałania osoby lub rodziny" interpretowany łącznie z pozostałymi wymienionymi w przepisie przesłankami oznacza takie działanie, które jest nacechowane negatywnością, niechęcią, negacją, celowym utrudnianiem. Ocena, czy w danej sprawie doszło do braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (art. 11 ust. 2 u.p.s.) wymaga każdoczesnej indywidualizacji (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1277/15, dostępne w CBOSA). Niezbędne jest zatem przeprowadzenie dokładnego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 11 ust. 2 u.p.s., uzasadniające odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej.
W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca nie podejmuje działań mających na celu poprawę jej sytuacji materialnej i odmawia podjęcia przedstawionych jej propozycji zatrudnienia. Przy czym podkreślić należy, że stosownie do powołanego art. 11 ust. 2 u.p.s. tylko nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa nieuzasadniona odmowa podjęcia prac społecznie użytecznych uzasadnia odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zauważyć zaś należy, że skarżąca w złożonym odwołaniu, a także w skardze wyjaśniła, że przeszła trzy operacje kolan, aby móc chodzić i oczekuje na kolejne dwie operacje, co tym samym, wyklucza ją z ciężkich prac fizycznych, które skutkowałyby pogorszeniem stanu zdrowia. Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika także, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem z 15 kwietnia 2024 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do 31 marca 2027 r. Organy podawanych przez skarżącą okoliczności w ogóle nie zweryfikowały i nie dokonały jakichkolwiek ustaleń, czy stan zdrowia skarżącej faktycznie uniemożliwiał podjęcie zaproponowanej w dniu 7 marca 2024 r. pracy na stanowisku pokojowej oraz czy uzasadniał rezygnację ze skierowania przedstawionego skarżącej 24 kwietnia 2024 r. na prace społecznie użyteczne jako robotnik oczyszczania miasta. Niewątpliwie praca na tych stanowiskach wiąże się z określonymi uciążliwościami w zakresie narządów ruchu, co w świetle przedstawionych przez skarżącą problemów ze zdrowiem i planowanych operacji ortopedycznych, może stanowić podstawę do uzasadnionej odmowy podjęcia takiej pracy. Ponadto, jak słusznie podniosła skarżąca, jeżeli bezrobotny, któremu urząd pracy przedstawi ofertę odpowiedniej pracy odmówi jej przyjęcia, zostanie pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, o czym stanowi art. 33 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 475 ze zm.). W niniejszej zaś sprawie odmowa podjęcia zatrudnienia nie skutkowała wyrejestrowaniem skarżącej. Skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej dopiero z dniem 17 maja 2024 r. w związku z podjęciem zatrudnienia, co wynika z treści decyzji z 22 maja 2024 r. wydanej przez Starostę G., dołączonej do skargi. W tej sytuacji nie wiadomo, z jakich powodów organ pomocy uznał, że odmowa podjęcia zaproponowanej pracy była nieuzasadniona. Nie wyjaśniono również podniesionych przez skarżącą okoliczności związanych z próbą zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej. Stwierdzić zatem należy, że w istocie nie ustalono powodów niepodjęcia przez skarżącą proponowanego zatrudnienia, a tym bardziej nie ustalono, czy odmowa podjęcia zatrudnienia była nieuzasadniona. Organy zresztą w ogóle nie odniosły się do argumentacji skarżącej, co uniemożliwia ocenę, z jakich powodów uznały ją za nie wystarczającą. W tych okolicznościach twierdzenie organów o braku współpracy skarżącej z organem pomocy i niepodejmowania działań zmierzających do poprawy sytuacji życiowej nie jest przekonujące, zwłaszcza, że jak wynika z informacji przedstawionych przez skarżącą, znalazła ona pracę we własnym zakresie i jest zatrudniona na umowę o pracę od 18 maja 2024 r.
Podkreślić przy tym należy, że to na organie administracji, a nie na stronie, spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazano wyżej, mimo swobody działania organu w ramach tzw. uznania administracyjnego, organ nie jest zwolniony z obowiązku starannego przeprowadzenia postępowania, zgodnego z przepisami k.p.a., w tym także należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, które nie może nosić cech dowolności. Zaniechania organu w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów k.p.a., które w wypadku decyzji uznaniowej ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia stronie i Sądowi dokonania oceny, czy granice uznania administracyjnego nie zostały naruszone. Zatem na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten dotyczy nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, ale również i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do pozostałych okoliczności decydujących o przyznaniu lub odmowie przyznania wnioskowanej formy pomocy. Poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z postanowieniami art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej wymogi te nie zostały zachowane.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, a następnie podejmie rozstrzygnięcie co do wniosku skarżącej, mając na względzie powyższe wskazania Sądu.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość poniesionych przez stronę kosztów przejazdu do sądu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI