II SA/Ol 706/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Miasta Działdowo z dnia 14 lipca 2022 r. nr XLV/389/22, w przedmiocie uchwalenia Regulaminu korzystania z Cmentarza Komunalnego. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, wskazując, że szereg przepisów regulaminu wykracza poza kompetencje organu stanowiącego, określone w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym, lub stanowi powtórzenie lub modyfikację przepisów aktów wyższego rzędu (ustaw, rozporządzeń). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę, podzielił w znacznej części argumentację Wojewody. Sąd stwierdził nieważność m.in. przepisów określających zasady odpowiedzialności prawnej dysponenta miejsca grzebalnego, zasady zabudowy i zagospodarowania miejsca grzebalnego (wskazując na wyczerpujące regulacje w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury), zasady postępowania z odpadami, zasady dotyczące ekshumacji i ponownego użycia grobu, a także zakazy spożywania alkoholu i niszczenia mienia. Sąd uznał, że te przepisy wykraczają poza delegację ustawową lub naruszają zasady techniki prawodawczej poprzez powtarzanie lub modyfikowanie przepisów aktów wyższego rzędu. Jednocześnie Sąd nie dostrzegł istotnego naruszenia prawa w przepisach dotyczących utrzymania czystości i porządku w obrębie miejsca grzebalnego oraz składania odpadów w wyznaczonych miejscach, uznając je za służące zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania cmentarza. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu upoważnienia ustawowego do tworzenia aktów prawa miejscowego, zasady techniki prawodawczej, kontrola legalności regulaminów gminnych, relacja między prawem miejscowym a prawem cywilnym i administracyjnym.
Dotyczy specyfiki regulaminów korzystania z cmentarzy komunalnych, ale zasady interpretacji upoważnień ustawowych i zgodności z prawem wyższego rzędu mają zastosowanie do wszystkich aktów prawa miejscowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy regulaminu korzystania z cmentarza komunalnego, dotyczące zasad odpowiedzialności prawnej dysponenta miejsca grzebalnego, wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego organu stanowiącego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż nie dotyczą zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, a wkraczają w materię cywilnoprawną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalanie zasad odpowiedzialności prawnej między podmiotami korzystającymi z cmentarza oraz definiowanie pojęcia 'dysponenta miejsca grzebalnego' w sposób sprzeczny z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, wykracza poza kompetencje rady gminy wynikające z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g.
Czy przepisy regulaminu korzystania z cmentarza komunalnego, dotyczące zasad zabudowy i zagospodarowania miejsca grzebalnego, stanowią istotne naruszenie prawa poprzez powtórzenie lub modyfikację przepisów aktów wyższego rzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te stanowią istotne naruszenie prawa, ponieważ powtarzają lub modyfikują materię już uregulowaną w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań dla cmentarzy i grobów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury wyczerpująco określają wymagania dotyczące zagospodarowania grobu, a powtarzanie lub modyfikowanie tych regulacji w akcie prawa miejscowego jest niedopuszczalne i stanowi istotne naruszenie prawa.
Czy przepisy regulaminu korzystania z cmentarza komunalnego, dotyczące zakazów spożywania alkoholu i niszczenia mienia, mieszczą się w zakresie kompetencji rady gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te stanowią istotne naruszenie prawa, ponieważ powtarzają lub modyfikują przepisy Kodeksu wykroczeń oraz ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakazy te wykraczają poza delegację ustawową z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g., gdyż dotyczą materii już kompleksowo uregulowanej w przepisach powszechnie obowiązujących, a akty prawa miejscowego nie mogą ingerować w tę sferę.
Czy przepisy regulaminu dotyczące utrzymania czystości i porządku w obrębie miejsca grzebalnego oraz składania odpadów są zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te są zgodne z prawem, ponieważ służą zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania cmentarza i mieszczą się w zakresie delegacji ustawowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie obowiązków dysponenta grobu w zakresie utrzymania porządku i składania odpadów jest uzasadnione dla zapewnienia ładu na cmentarzu i nie narusza przepisów wyższego rzędu.
Przepisy (23)
Główne
u.s.g. art. 40 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Upoważnia organy gminy do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
Pomocnicze
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych art. 2
Określa cel utrzymania cmentarza komunalnego i zarządzania nim.
Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych art. 10 § ust. 1
Określa osoby uprawnione do pochowania zwłok, co pośrednio określa uprawnienia do dysponowania grobem.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach art. 5 § ust. 1 pkt 1 i 3b, ust. 2
Reguluje zasady utrzymania czystości i porządku na nieruchomościach oraz postępowania z odpadami.
Ustawa o gospodarce komunalnej art. 4 § ust. 1 pkt 2
Określa kompetencje organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do ustalania wysokości cen i opłat za usługi komunalne.
Kodeks wykroczeń art. 145
Dotyczy zakazu zaśmiecania.
Kodeks wykroczeń art. 51 § § 1
Dotyczy zakłócania spokoju.
Kodeks wykroczeń art. 124 § § 1
Dotyczy niszczenia mienia.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 14 § ust. 2a
Dotyczy zakazu spożywania alkoholu w miejscach publicznych.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków art. 1 § pkt 3 i 4
Określa rodzaj powierzchni grzebalnych i wymagania dotyczące ich zagospodarowania.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków art. 13 § ust. 1 i 2
Określa szerokość przejść między grobami i warunki ich zagospodarowania.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków art. 14
Określa zasady ustawiania nagrobków.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi art. 12 § ust. 2 pkt 1, ust. 7
Reguluje kwestie związane z ekshumacjami i zawiadamianiem zarządu cmentarza.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi art. 9 § ust. 1 i 2
Reguluje kwestie ponownego użycia grobu.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad aktami prawa miejscowego.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności, organy działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa hierarchię źródeł prawa.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 115, 118, 135, 137 § w zw. z § 143
Reguluje zasady tworzenia aktów wykonawczych, w tym zakaz powtarzania przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy regulaminu wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego organu stanowiącego. • Przepisy regulaminu powtarzają lub modyfikują przepisy aktów wyższego rzędu. • Niektóre przepisy regulaminu dotyczą materii cywilnoprawnej, a nie zasad korzystania z obiektów użyteczności publicznej.
Odrzucone argumenty
Regulamin służy określeniu podstawowych zasad oraz trybu korzystania z cmentarza. • Podobne regulacje występują w innych regulaminach i nie są kwestionowane. • Wyeliminowanie zaskarżonych regulacji prowadziłoby do chaosu i konfliktów.
Godne uwagi sformułowania
nie mieszczą się regulacje mające na celu ustalenie zasad odpowiedzialności prawnej • nie może być traktowana, jako informator o sposobie prowadzonych prac • prawo do grobu jest uprawnieniem o charakterze cywilnym • nie można pozostawić kwestii z tym związanych ustaleniom wynegocjowanym w poszczególnych kontraktach cywilnoprawnych • nie może być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym
Skład orzekający
Adam Matuszak
przewodniczący
Marzenna Glabas
sprawozdawca
Piotr Chybicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnienia ustawowego do tworzenia aktów prawa miejscowego, zasady techniki prawodawczej, kontrola legalności regulaminów gminnych, relacja między prawem miejscowym a prawem cywilnym i administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki regulaminów korzystania z cmentarzy komunalnych, ale zasady interpretacji upoważnień ustawowych i zgodności z prawem wyższego rzędu mają zastosowanie do wszystkich aktów prawa miejscowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak daleko mogą sięgać kompetencje organów samorządowych przy tworzeniu prawa miejscowego i jakie są konsekwencje przekroczenia tych granic. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasad praworządności w kontekście lokalnym.
“Rada Miasta przekroczyła uprawnienia? Sąd administracyjny uchyla przepisy regulaminu cmentarza.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.