II SA/OL 703/24

II SA/Ol 703/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-12-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Bogusław Jażdżyk
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 753/25 - Postanowienie NSA z 2025-11-13
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 334
art. 149a § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sentencja
Dnia 5 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi A. B. na pismo Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B. oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych akt administracyjnych sprawy wynika, że czynnością z dnia [...] Prezes Sądu Rejonowego w B. (dalej: "Prezes Sądu" "organ") przedstawił informację o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B. Konkurs przeprowadzony został w dniu [...] w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego (Dz.U. 2023 poz. 2546, dalej jako: "rozporządzenie MS"). Praca konkursowa składała się z dwóch części: testu jednokrotnego wyboru oraz trzech kazusów, których rozwiązanie polegało na opracowaniu projektu postanowienia wraz z uzasadnieniem.
Z przebiegu konkursu został sporządzony szczegółowy protokół przez komisję konkursową, z którego wynikało, że najwyższą liczbę punków kwalifikującą do zatrudnienia uzyskała p. M.S., przedstawiono także rezerwową listę kandydatów.
W dniu 30 sierpnia 2024 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) A. B. wniosła skargę na czynność Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] w postaci rozstrzygnięcia konkursu nr [...] na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B. (dalej: "SR"). Zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie:
- § 7 ust. 3 rozporządzenia MS polegające na udostępnieniu w toku konkursu (rozwiązywania kazusów) przez komisję konkursową kandydatom (części z nich) Systemu Informacji Prawnej LEX, który zawiera oprócz tekstów aktów prawnych komentarze, orzecznictwo oraz wzory pism - co skutkowało wyborem kandydata do zatrudnienia na podstawie konkursu przeprowadzonego w sposób dyskryminujący oraz niezgodny z określoną w ww. rozporządzeniu MS procedurą,
- art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dokonanie czynności bez podstawy prawnej w sytuacji, gdy organy władzy publicznej zobowiązane są działać na podstawie i w granicach prawa,
- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przeprowadzenie konkursu na stanowisku referendarza sądowego w SR z naruszeniem zasady zaufania do państwa.
Wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnosząc naruszenie § 7 ust. 3 rozporządzenia MS skarżąca podała, że w trakcie części konkursowej polegającej na rozwiązaniu kazusów kandydat mógł posługiwać się tekstami aktów prawnych udostępnionymi przez komisję. Komisja konkursowa w toku konkursu udostępniła dla części kandydatów System Informacji Prawnej LEX, który zawiera oprócz tekstów aktów prawnych komentarze, orzecznictwo oraz wzory pism - co jest sprzeczne z procedurą konkursową. W trakcie konkursu udostępniono kilka egzemplarzy kodeksów w formie książkowej oraz kilka stanowisk (najprawdopodobniej 8) z dostępem do Systemu Informacji Prawnej Lex. Komisja w sposób nieuprawniony umożliwiła kandydatom korzystanie z orzeczeń, komentarzy i wzorów pism znajdujących się w SIP Lex mimo, że rozporządzenie przewiduje możliwości posługiwania się w trakcie rozwiązywania kazusów wyłącznie tekstami aktów prawnych - co ułatwiało rozwiązanie kazusów i opracowanie projektu postanowienia wraz z uzasadnieniem. Podniosła, że liczba stanowisk z dostępem do SIP Lex była mniejsza od liczby kandydatów - gdyby każdy kandydat miał zapewniony swobodny dostęp - naruszenie procedury konkursowej nie miałoby istotnego wpływu na wyniki konkursu.
Jedną z zasad demokratycznego państwa prawnego jest zasada zaufania obywatela do państwa, wyrażająca się w możności oczekiwania, aby organy państwa prawidłowo stosowały obowiązujące przepisy prawa, skoro zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przeprowadzenie konkursu na stanowisko referendarza sądowego w sposób opisany jest działaniem sprzecznym z porządkiem prawnym demokratycznego państwa prawa, narusza art. 2 i 7 Konstytucji RP. Wybór kandydata do zatrudnienia z uchybieniem procedur opisanych w rozporządzeniu MS, narusza określony porządek prawny i nosi cechy obejścia przepisów o wyborze kandydata na stanowisko referendarza sądowego w drodze konkursu. Rozporządzenie MS nie przewiduje udostępniania przez komisję konkursową materiałów innych niż teksty aktów prawnych, zaś organ zobowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa. Przeprowadzenie konkursu w sposób sprzeczny z rozporządzeniem MS dyskryminuje skarżącą oraz narusza konstytucyjne prawo obywateli dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach (art. 60 Konstytucji RP). Dlatego czynność została podjęta z istotnym naruszeniem m.in. § 7 ust. 3 rozporządzenia MS, co uzasadnia stwierdzenie jej bezskuteczności, na mocy art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.").
Zaskarżona czynność podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż postępowanie konkursowe ma charakter administracyjnoprawny, a rozstrzygnięcie ustalające wynik konkursu ma walor jednostronnego, władczego aktu stosowania prawa, który podlega kontroli sądowej. W sprawie tej badaniu poddane jest zachowanie organu przewidziane w przepisach publicznoprawnych, regulujących procedurę przeprowadzania konkursu na stanowisko referendarza sądowego jako formy realizacji zadań publicznoprawnych. Skarżąca, jako uczestniczka postępowania konkursowego, której uprawnień dotyczyła czynność ma interes prawny do wniesienia skargi. W ocenie Skarżącej działanie organu pozbawiło ją możliwości zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania. Odnosząc się do zarzutów i twierdzeń skargi wyjaśniono, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia z uwagi na fakt, że w trakcie konkursu na stanowisko referendarza sądowego (rozwiązywania kazusów) komisja konkursowa udostępniła (części z nich) System Informacji Prawnej LEX (dalej też SIP LEX), który zawiera oprócz tekstów aktów prawnych komentarze, orzecznictwo oraz wzory pism, co skutkowało wyborem kandydata do zatrudnienia na podstawie konkursu przeprowadzonego w sposób dyskryminujący oraz niezgody z przepisami.
Poza sporem jest, że konkurs trwał 150 minut, odbywał się w wydzielonej sali, w obecności wszystkich członków komisji. Nie ulega też wątpliwości, że zgodnie z regulacjami kandydaci w trakcie pisania mogli posługiwać się tekstami aktów prawnych udostępnionymi przez komisję. Wskazany § 7 ust. 3 rozporządzenia RM nie reguluje w jakiej formie mają być udostępnione przez komisję akty prawne. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że posługiwanie się przez kandydatów aktami prawnymi udostępnionymi przez komisję konkursową miałoby ograniczać się tylko do formy papierowej, z wyłączeniem formy elektronicznej. Przyznano, że komisja konkursowa umożliwiła kandydatom dostęp do aktów prawnych zarówno w postaci papierowej, jak i elektronicznej poprzez dostęp do SIP LEX. W obydwu wariantach uczestnikom umożliwiono tylko i wyłącznie korzystanie z aktów prawnych, a nie innych funkcjonalności Systemu Informacji Prawnej LEX. Skarżąca nie wskazała aby w trakcie konkursu, ani po jego zakończeniu, którykolwiek z kandydatów korzystał w sposób niedozwolony z SIP LEX, czy to poprzez korzystanie z orzecznictwa, komentarzy, czy też zredagowanych wzorów pism. Sama hipotetyczna możliwość niewłaściwego, niezgodnego z procedurą konkursową zachowania się przez któregoś z kandydatów nie uzasadnia sformułowanego zarzutu, że nieuczciwy kandydat mógłby korzystać z innej niedozwolonej pomocy. Wydaje się oczywistym, że w sytuacji korzystania przez któregoś z kandydatów z niedozwolonej pomocy zostałby on wykluczony z konkursu. Taka sytuacja w realiach sprawy nie miała miejsca. Nie jest też prawdą, że dostęp do aktów prawnych w SIP LEX ograniczono jedynie do części kandydatów. Każdy uczestnik konkursu miał możliwość skorzystania z udostępnionych przez komisję aktów prawnych zarówno w formie papierowej, jak również poprzez SIP LEX. Liczba stanowisk z SIP LEX, jak i liczba papierowych egzemplarzy była wystarczają dla liczby kandydatów - żaden nie zgłaszał przy tym komisji żadnych zastrzeżeń w tej materii. Zastrzeżeń tych nie zgłaszała też sama skarżąca zarówno w trakcie konkursu, jak też po jego zakończeniu. Nie zgłaszała ona również aby nie miała dostępu do aktów prawnych w SIP LEX na równi z pozostałymi kandydatami. W trakcie trwania konkursu nie było sytuacji, aby którykolwiek z kandydatów nie miał możliwości skorzystania ze stanowiska komputerowego z SIP LEX. Podniesiono, że wszystkie zarzuty skarżącej, które dotyczą wyłącznie kwestii organizacyjnych pojawiły się dopiero po ogłoszeniu wyniku konkursu, gdzie skarżąca zajęła drugie miejsce. W trakcie konkursu nie zgłaszała żadnych uwag.
W piśmie procesowym z 9 października 2024 r. skarżąca odniosła się do stanowiska organu, jak też dodatkowo wyjaśniła, że komisja konkursowa ani organ nie posiadają kompetencji do wykluczenia kogokolwiek z konkursu czy też jego unieważnienia. Dlatego też nie było potrzeby zgłaszania zastrzeżeń co do procedury konkursowej.
W dniu 24 października 2024 r. do sądu wpłynęło pismo uczestnika postępowania M.S. stanowiące odpowiedź na skargę, w którym wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej nieuwzględnienie. W ocenie uczestniczki sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej enumeratywnie w art. 3 § 2-4 i art. 4 p.p.s.a., gdyż właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. "powszechnych" (obywatelskich), o których mowa wart. 227 k.p.a.
Dokonując analizy złożonej skargi zauważyć należy, że zarzuty sformułowane przez skarżącą w skardze odnoszące się do działań Prezesa SR w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu nr [...] na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B., stanowią skargę wniesioną w trybie art. 41 a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego. Natomiast w przypadku uznania, że skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny - to w ocenie uczestniczki nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż wywody i argumenty podnoszone przez skarżącą stanowią jedynie bezpodstawną polemikę. Co więcej wskazać należy, że dla skuteczności podniesionych zarzutów niezbędnym jest przedstawienie konkretnych uchybień, zaś skarżąca powołała się ogólnikowo na przepisy Konstytucji, bez żadnego poparcia argumentami. W ocenie uczestniczki wniesiona skarga stanowi wyraz niezadowolenia skarżącej z rozstrzygnięcia konkursu. Potwierdza to fakt, że skarżąca uzasadniając dochowanie terminu do wniesienia skargi, jako datę początkową wskazała informację o wynikach naboru, nie zaś datę przeprowadzenia konkursu. Poza tym w trakcie trwania konkursu nie zgłaszała żadnych nieprawidłowości, nie zakwestionowała udostępnionych przez komisję aktów prawnych w SIP LEX. W konsekwencji twierdzenia podnoszone na gruncie skargi są nieuprawione i nielogiczne.
Kolejnym pismem procesowym z 28 października 2024 r. skarżąca podtrzymała wniesioną skargę przedstawiając stanowisko co do twierdzeń uczestniczki postępowania.
Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił dodatkowo, że każdy z uczestników postępowania konkursowego miał możliwość korzystania z aktów prawnych w formie papierowej i systemu komputerowego. Podniesiono, że skarżąca faktycznie kwestionuje naruszenie przepisów przeprowadzenia konkursu nie zaś czynność rozstrzygnięcia konkursu. Podał, że nie posiada wiedzy czy system komputerowy nie miał zablokowanych dodatkowych funkcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wyjaśnić pozostaje, że na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") kontrolą sądu administracyjnego objęte zostały te prawne formy działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu przez "czynność", o jakiej mowa w komentowanym przepisie należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Kwestię zaskarżania omawianej czynności do sądu administracyjnego reguluje art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Z kolei, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
W rzeczonej sprawie, wobec stanowiska uczestniczki postępowania co do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, koniecznym pozostaje wyjaśnić kwestię dopuszczalności skargi. Jej przedmiotem jest czynność Prezesa Sądu w postaci informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego, określana przez skarżącą jako rozstrzygnięcie o konkursie, stanowiąca przedmiot sporu pomiędzy niewybraną kandydatką, tj. skarżącą, a organem administracji w osobie Prezesa Sądu.
W tym miejscu przytoczyć pozostaje ugruntowane już stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22.12.2014 r. sygn. akt III SA/Lu 617/14, wyrok WSA w Białymstoku z dn. 12.10.2023 r. sygn. akt II SA/Bk 593/23, wyrok NSA z dn. 2.08.2024 r. sygn. akt III OSK 288/24, wyrok WSA w Warszawie z 10.08.2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 445/23, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na wolne stanowisko referendarza sądowego w sądzie powszechnym jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej, a czynności podejmowane w toku konkursu przez prezesa sądu są czynnościami z zakresu administracji publicznej. Podkreśla się, że "powstały w związku z prowadzeniem konkursu stosunek między jego uczestnikami a organem administracji publicznej (prezesem sądu), nie jest oparty na zasadzie równorzędności podmiotów. Poprzez określone w trakcie postępowania konkursowego czynności, jak np. dopuszczenie i niedopuszczenie kandydata do konkursu, ustalenie i ogłoszenie listy kandydatów dopuszczonych do konkursu, zakwalifikowanie kandydata do zatrudnienia na podstawie wyników konkursu, organ administracji dokonuje władczych rozstrzygnięć (czynności). Są one aktami stosowania prawa i kształtują sytuację prawną uczestników konkursu. Akty te są skierowane do zindywidualizowanego podmiotu i wyznaczają określoną sytuację prawną tego podmiotu w zakresie uprawnień wynikających z przepisów prawa (...)." Dlatego też postępowanie konkursowe zakończone ustaleniem jego wyników w sposób prawnie wiążący wpływa na sytuację prawną osób uczestniczących w konkursie. Wywołuje ono skutek, jaki wiąże się z wynikami konkursu i jest to możliwość objęcia określonego stanowiska w sądzie powszechnym, przy czym rekrutacja na te stanowisko odbywa się w sposób sformalizowany. Możliwe jest zatem zaskarżenie do sądu administracyjnego czynności dokonywanych w toku konkursu na wolne stanowisko referendarza sądowego, zaś uprawnionym do wniesienia takiej skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.
Powyższy pogląd znajduje nadto poparcie w linii orzeczniczej potwierdzającej, że postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na określone stanowisko powierzane przez organ administracji państwowej lub samorządowej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej. Opiera się on na stwierdzeniu, że czynności podejmowane w toku konkursu, na podstawie i w granicach prawa, przez organ administracji publicznej (a zdaniem części judykatury - także przez powołaną przez ów organ komisję konkursową) mają charakter władczych czynności publicznoprawnych, których adresatem są uczestnicy konkursu realizujący swoje własne uprawnienia do udziału w konkursie (por. wyrok WSA w Łodzi z dn. 9.02.2021 r., sygn. akt III SA/Łd 618/20, dostępny w CBOSA i przytoczone tam orzecznictwo). Sąd w składzie rozpoznającym tę skargę podziela ocenę wyrażoną w ww. orzeczeniu, że analogiczny pogląd i argumentację należy odnieść do postępowania konkursowego zmierzającego do wyłonienia kandydata na stanowisko referendarza sądowego, albowiem czynność Prezesa Sądu mieści się w zakresie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W dalszej kolejności stwierdzić pozostaje, że skarżąca jako kandydatka, która nie została wybrana w wyniku przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego, bowiem zdobyła drugą lokatę, miała prawo wnieść skargę do sądu administracyjnego na czynność Prezesa Sądu polegającą na informacji o wyniku konkursu na stanowisko referendarza sądowego, skoro czynność ta w sposób bezpośredni wpłynęła na jej interes prawny. W tym stanie sprawy niezasadny pozostaje zarzut uczestniczki postępowania, że informacja Prezesa Sądu o wyniku konkursu na stanowisko referendarza sądowego mogła być poddana kontroli w ramach art. 41a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, zgodnie z którym organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego.
Dalej wyjaśnić pozostaje, że fakt uprawnienia do wniesienia skargi na informację o wynikach konkursu nie oznacza jednak, że w ramach tej skargi skarżąca może kwestionować prawidłowość czy też legalność całej procedury konkursowej, bowiem słusznie w tym zakresie argumentuje organ, że obowiązujące przepisy nie przewidują takiej możliwości. Skardze podlegają ściśle określone czynności prezesa sądu podejmowane w ramach procedury konkursowej i od treści obowiązujących przepisów, w szczególności Rozporządzenia MS, uzależniona jest ocena legalności tychże czynności. Podkreślić nadto pozostaje, że skarżąca błędnie sformułowała skargę wskazując, że jej przedmiotem jest czynność Prezesa Sądu z dnia [...] w postacie rozstrzygnięcia konkursu nr [...] na stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B, gdyż czynność ta nie rozstrzygała żadnego konkursu. Skarżona czynność ma charakter informacyjny stosownie do treści § 12 ust. 1 rozporządzenia MS i polegała na wydaniu komunikatu o wynikach ogłoszonego konkursu na stanowisko referendarza sądowego i musiała zawierać informacje określone w § 12 ust. 2 rozporządzenia MS.
Mając na względzie zarzut skargi dotyczący naruszenia § 7 ust. 3 rozporządzenia MS, podkreślić pozostaje, że skarżona czynność Prezesa Sądu z dnia [...] r. w postaci informacji o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego była prawidłowa i zgodna z prawem.
Zauważyć pozostaje, że przeprowadzanie konkursu na stanowisko referendarza sądowego uregulowane zostało w przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334) dalej: "p.u.s.p." i wydanym na podstawie art. 149a § 2 tej ustawy, rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 marca 2012 r. w sprawie przeprowadzenia konkursu na stanowisko referendarza sądowego (Dz.U. 2023 poz. 2546). Zgodnie z treścią art. 149a § 1 p.u.s.p., nabór kandydatów na referendarzy sądowych organizuje się w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych umiejętnościach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków referendarza. Przepisy art. 155a § 2, 3 i 5 stosuje się odpowiednio. W myśl zaś § 2 tego przepisu, Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb przeprowadzania konkursu, o którym mowa w § 1, w szczególności skład komisji konkursowych oraz sposób i tryb ich działania, etapy i przebieg konkursu, a także zakres i sposób udostępniania informacji kandydatowi, mając na uwadze właściwy dobór kadry referendarzy w sądach.
Z treści wniesionej skargi wynika de facto, że skarżąca kwestionuje legalność działania komisji konkursowej, która w jej ocenie dopuściła się naruszenia treści § 7 ust. 3 rozporządzenia MS oraz art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem udostępniła w trakcie konkursu część tekstów prawnych w formie papierowej, zaś część w formie dostępu do System Informacji Prawnej LEX (dalej też: SIP LEX), który zawiera oprócz tekstów aktów prawnych komentarze, orzecznictwo oraz wzory pism, co skutkowało wyborem kandydata do zatrudnienia na podstawie konkursu przeprowadzonego w sposób dyskryminujący oraz niezgody z przepisami.
Stosownie do treści § 7 ust. 1 rozporządzenia MS konkurs jest przeprowadzany w formie pisemnej. Praca konkursowa składa się z dwóch części:
1) tekstu jednokrotnego wyboru, obejmującego 60 pytań z zakresu prawa cywilnego, postępowania cywilnego, prawa handlowego, prawa karnego, postepowania karnego, prawa karnego wykonawczego, prawa wykroczeń, postępowania w sprawach o wykroczenia, prawa karnego skarbowego oraz postępowania karnego skarbowego;
2) trzech kazusów, których rozwiązanie polega na opracowaniu projektu postanowienia wraz z uzasadnieniem – po jednym z zakresu prawa cywilnego, postępowania cywilnego lub prawa handlowego, z zakresu postępowania wieczystoksięgowego oraz z zakresu prawa karnego, postępowania karnego lub prawa karnego wykonawczego. Z treści zaś § 7 ust. 3 cyt. rozporządzenia wynika, że konkurs trwa 150 minut i odbywa się w wydzielonej sali, w warunkach zapewniających kandydatom samodzielną pracę, w obecności wszystkich członków komisji. W trakcie części konkursowej polegającej na rozwiązaniu kazusów kandydat może posługiwać się tekstami aktów prawnych udostępnionych przez komisję.
Z przekazanych akt tej sprawy wynika, że z przeprowadzonego konkursu na stanowisko referendarza sądowego w dniu [...] został sporządzony protokół z przebiegu konkursu na 1 (jedno) stanowisko referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w B., gdzie wskazano m.in. skład komisji konkursowej, dane osób przystępujących do konkursu, dane dotyczące czasu zakończenia konkursu przez każdego z kandydatów, jak też wynik łączny osiągnięty z każdej części pracy konkursowej. Nadto wskazano osobę, która uzyskała najwyższą liczbę punktów, kwalifikującą do zatrudnienia, jak też wyłoniono rezerwową listę kandydatów.
Analiza wyżej zacytowanego przepisu pozwala na stwierdzenie, że brak jest w akcie wykonawczym stwierdzenia co do formy udostępnienia kandydatom tekstu aktów prawnych, czy udostepnienie takiego tekstu ma nastąpić w formie papierowej czy tez poprzez dostęp do systemu informacji prawnej Lex czy też innego, który zawiera takie teksty aktów prawnych. W konkursie, jak wynika z protokołu, brało udział 14 kandydatów, trudno zatem przyjąć, aby naruszającym przepis § 7 ust. 3 rozporządzenia MS było takie działanie komisji konkursowej, która zrealizowała wskazany wymóg udostępnienia kandydatom tekstu aktów prawnych poprzez przygotowanie tekstów aktów prawnych częściowo w odpowiedniej ilości w formie papierowej, jak też w formie dostępu do Systemu Informacji Prawnej LEX. Ważnym pozostaje natomiast aby ilość takich tekstów prawnych odpowiadała ilości kandydatów przystępujących do konkursu.
Jak wynika nadto z odpowiedzi na skargę organu oraz uczestniczki postępowania, nie było w trakcie konkursu takiej sytuacji aby którykolwiek z kandydatów nie mógł skorzystać z tekstu aktu prawnego udostępnionego w systemie informatycznym. Sama skarżąca nie wskazuje takiej okoliczności i nie stawia takiego zarzutu, opierają swoją skargę jedynie na hipotetycznej możliwości skorzystania przez kandydata w trakcie konkursu z innych informacji zawartych w tym systemie niż akty prawne. Brak jest natomiast jakiejkolwiek informacji o tym aby ktokolwiek z kandydatów w jakikolwiek niedozwolony sposób korzystał z tekstów aktów prawnych zamieszczonych w systemie informatycznym.
W ocenie Sadu należy wyjaśnić skarżącej, że sama hipotetyczna możliwość skorzystania z innych informacji podczas konkursu poza tekstem aktu prawnego nie stanowi o naruszeniu § 7 ust. 3 rozporządzenia MS, skoro wynika z treści tego przepisu, że muszą kandydatom zostać zapewnione warunki do samodzielnej pracy w obecności wszystkich członków komisji. Jak wynika z protokołu żadna taka sytuacja naruszająca samodzielną pracę kandydatów podczas konkursu nie miała miejsca, nadto skarżąca także nie podnosi zarzutu aby którykolwiek z kandydatów korzystał z systemu informacji prawnej LEX w sposób nieuprawniony. Nie sposób zatem uznać, że w realiach przeprowadzonego konkursu doszło do naruszenia § 7 ust. 3 rozporządzenia MS, zwłaszcza że żadnemu z kandydatów nie uniemożliwiono skorzystania z tekstów prawnych zawartych w informatycznym systemie informacji prawnej.
Nadto pozostaje wskazać, że wbrew stanowisku skarżącej, odnosząc się do zarzutów skargi związanych z normami konstytucyjnymi, w ocenie sądu rozpoznającego niniejszą sprawę zaskarżona czynność Prezesa Sądu nie stoi w sprzeczności z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak to już zostało wykazane, informacja o wynikach konkursu na stanowisko referendarza sądowego została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zwłaszcza z art. 149a § 1 p.u.s.p. oraz rozporządzeniem MS, w sposób transparentny i w poszanowaniu zasady zaufania obywatela do państwa. Nie budzi najmniejszych wątpliwości Sądu, że udzielona informacja stanowi odzwierciedlenie wyników przeprowadzonego konkursu, jest zgodna z oceną kandydatów przeprowadzoną przez komisję konkursową, w trakcie konkursu w którym wszyscy kandydaci mieli zagwarantowane takie same możliwości skorzystania z wersji papierowej tekstów aktów prawnych, jak też z ich wersji elektronicznej, przy czym sam fakt, że w Systemie Informacji Prawnej LEX znajdują się poza tekstami aktów prawnych także inne narzędzia w postaci: komentarzy, orzeczeń sądów czy wzory pism procesowych nie oznacza, ze którykolwiek z kandydatów skorzystał w sposób nieuprawniony z tych możliwości. Skarżąca takiego zarzutu nie postawiła, jak też nie wynika aby komisja konkursowa stwierdziła taki fakt czuwając nad prawidłowym przebiegiem tego konkursu, który zapewniał kandydatom samodzielną pracę.
Reasumując, w rzeczonej sprawie Sąd nie miał podstaw do stwierdzenia naruszenia § 7 ust. 3 rozporządzenia MS w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, wobec czego zarzuty skargi uznano za niezasadne.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.