II SA/OL 696/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-12-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
piecza zastępczaopłata za pobytdzieckopełnoletnośćkoszty utrzymaniaustawa o wspieraniu rodzinysąd administracyjnydecyzja administracyjnauchylenie decyzjiuzasadnienie

WSA w Olsztynie uchylił decyzję o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, wskazując na błędy w ustaleniu faktycznych kosztów i zakresu opieki.

Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt pełnoletniej córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie ustalił faktycznych kosztów ponoszonych przez placówkę w związku z pobytem wychowanki, która studiuje i przebywa w akademiku, a jedynie sporadycznie w placówce. Sąd podkreślił, że opłata powinna być ustalana w oparciu o faktyczne wydatki, a nie jedynie gotowość placówki do przyjęcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w E. odmawiającą odstąpienia od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt pełnoletniej córki stron, J. K., w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Sąd pierwszej instancji wcześniej uchylił już pkt 1 decyzji Kolegium, wskazując na brak ustaleń co do faktycznego pobytu córki w placówce i kosztów z tym związanych. Organ odwoławczy, mimo wskazań sądu, ponownie utrzymał w mocy decyzję, opierając się na przekroczeniu kryterium dochodowego i argumentacji o stałej gotowości placówki do przyjęcia wychowanki. Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Podkreślono, że córka stron studiuje na Wojskowej Akademii Technicznej i przebywa w akademiku, a w placówce pojawia się jedynie sporadycznie. Sąd zakwestionował ustalenie średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie dziecka w placówce w wysokości 8.322,85 zł, wskazując, że nie uwzględniono faktycznego zakresu i częstotliwości pobytu wychowanki. Sąd podkreślił, że opłata powinna być ustalana w oparciu o średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce, uwzględniając okresy przebywania i zakres sprawowanej opieki, a nie jedynie gotowość placówki do przyjęcia. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Opłata powinna być ustalana w oparciu o faktyczne średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce, uwzględniając zakres i częstotliwość faktycznego pobytu, a nie jedynie gotowość placówki do przyjęcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń co do faktycznych kosztów ponoszonych przez placówkę w związku z pobytem wychowanki, która studiuje i przebywa głównie w akademiku. Opłata nie może być ryczałtowa i niezależna od faktycznego pobytu i zakresu świadczonej opieki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

u.w.r. art. 193 § 1 pkt 2

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

u.w.r. art. 193 § 1a

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opłata ponoszona jest od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

u.w.r. art. 194 § 1

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opłatę ustala starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.w.r. art. 194 § 2

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Rada powiatu określa szczegółowe warunki umorzenia, odroczenia, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty.

u.w.r. art. 194 § 3

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Starosta, uwzględniając uchwałę rady powiatu, może umorzyć, odroczyć, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji mają obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Córka stron studiuje i przebywa głównie w akademiku, a nie w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań sądu z poprzedniego wyroku. Koszty utrzymania placówki nie powinny być przypisywane w pełnej wysokości, gdy wychowanek nie przebywa w niej stale. Opłata powinna być ustalana w oparciu o faktyczne wydatki, a nie tylko gotowość placówki.

Odrzucone argumenty

Dochód rodziny przekracza kryteria uprawniające do odstąpienia od opłaty. Placówka musiała utrzymywać gotowość do przyjęcia wychowanki, co generuje koszty. Pobyt wychowanki w placówce, nawet sporadyczny, uzasadnia naliczenie opłaty.

Godne uwagi sformułowania

nie wywiązał się dostatecznie z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie poczyniły żadnych ustaleń, czy J. K. faktycznie przebywa w placówce jaki charakter i częstotliwość ma ten pobyt oraz czy i jakie koszty związane w tym pobycie ponosi placówka nie ocenił, czy fakt ewentualnego nieprzebywania w placówce ma wpływ na wynik sprawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ nie można zgodzić się z tym stanowiskiem trudno mówić tu o 'gotowości do przyjęcia wychowanki w każdej chwili, co generowało nieprzerwanie koszty funkcjonowania' Nie ma podstaw stanowisko, że pobyty takie generują pełne koszty utrzymania w kwocie 8 322,85 zł.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Klimek

sędzia

Katarzyna Matczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za pobyt w pieczy zastępczej, zwłaszcza w kontekście pobytu wychowanka poza placówką (np. studia), oraz zasada związania organu wskazaniami sądu (art. 153 p.p.s.a.)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zasady prawne są szeroko stosowalne. Wymaga analizy konkretnych uchwał rady powiatu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji i jak sąd egzekwuje zasadę związania wskazaniami sądu. Dotyczy kwestii finansowych związanych z pieczą zastępczą, co może być interesujące dla rodziców i opiekunów.

Czy płacisz za pusty pokój w placówce? Sąd wyjaśnia, jak liczyć opłaty za pieczę zastępczą.

Dane finansowe

WPS: 8322,85 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 696/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 177
art. 193 ust. 1 pkt 2, art. 194 ust. 1-3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2024 r., Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w E., działający z upoważnienia Starosty E. (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Dyrektor PCPR"), odmówił A. K. i W. K. (dalej jako: "skarżący", "strony"), odstąpienia z urzędu od ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt osoby pełnoletniej, J. K. ur. [...] r., w instytucjonalnej pieczy zastępczej na okres od dnia 1 lutego 2024 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. w wysokości 8.322,85 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że J. K. (dalej również jako "wychowanka") – wówczas małoletnia – postanowieniem Sądu Rejonowego w E. z [...] 2021 r. została umieszczona w instytucjonalnej pieczy zastępczej, tj. placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organ pierwszej instancji powołał stosowne przepisy prawa i wyjaśnił, że 1 lutego 2024 r. PCPR wszczęło postępowanie w sprawie odstąpienia od ustalenia stronom opłaty za pobyt osoby pełnoletniej, J. K., w placówce opiekuńczo-wychowawczej, dodając jednak, że organ może rozważyć zastosowanie ulg w przedmiotowej opłacie, jeśli pozwala mu na to prawo miejscowe, tj. uchwała rady powiatu. Stosownie do przepisu § 4 ust. 1 Uchwały Rady Powiatu w E., odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej może nastąpić m.in. w przypadku, gdy dochód w rodzinie, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, nie przekracza 250% kryterium dochodowego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku lub gdy dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego, a względem osób zobowiązanych występuje co najmniej jedna z poniższych okoliczności: długotrwała choroba, udokumentowana zaświadczeniem lekarskim; orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym lub umiarkowanym osoby zobowiązanej lub innego członka rodziny; pobyt w domu pomocy społecznej lub innych placówkach pomocy społecznej; tymczasowe aresztowanie lub osadzenie w zakładzie karnym; samotne wychowywanie dziecka; wychowywanie innych dzieci pozostających pod ich opieką; szkoda znacznych rozmiarów powstała w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; ustalenie miejsca pobytu na terenie państwa obcego, w którym brak jest możliwości prowadzenia egzekucji wierzytelności. Organ skonkludował, że dochód rodziny skarżących przekracza zarówno 250% kryterium dochodowego, jak i 300% kryterium dochodowego, w związku z czym należało odmówić odstąpienia z urzędu od ustalenia stronom miesięcznej opłaty za pobyt pełnoletniej J. K. w instytucjonalnej pieczy zastępczej.
Od ww. decyzji odwołali się skarżący, podnosząc, że J. K. od października 2023 r. jest studentką Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie
i korzysta z bezpłatnego akademika oraz pobiera wynagrodzenie z tytułu nauki połączonej ze służbą wojskową. Przepustki spędza u "wujka", zamieszkałego
w M., co zostało ujawnione w trakcie sprawy w Sądzie Rejonowym
w E. Wobec tego, zasadne jest ustalenie faktycznych kosztów ponoszonych przez placówkę opiekuńczo-wychowawczą, ponieważ określenie "piecza zastępcza" jest w tym przypadku nadużyciem. Przyznawanie środków finansowych na podopieczną, która faktycznie nie przebywa w placówce jest nieuzasadnione i nosi znamiona niegospodarności.
Odwołujący się zarzucili, że Dyrektor PCPR odmawia odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w instytucjonalnej pieczy zastępczej, która "faktycznie nie istnieje" małżonce A. K., która jest osobą bezrobotną i argumentuje to jej dobrą kondycją zdrowotną, która umożliwia podjęcie zatrudnienia, a organ nie ma kompetencji do wydawania decyzji lub nakazu podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo dom, w którym mieszkają wymaga sukcesywnych remontów, a koszty związane z ogrzewaniem, wyżywieniem i opłatami pochłaniają cały dochód, w związku z czym nie stać ich na finansowanie placówki opiekuńczo-wychowawczej.
Decyzją z [...] 2025 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że:
1) odmówiło odstąpienia od ustalenia A. K. i W. K. opłaty za pobyt osoby pełnoletniej, J. K., w instytucjonalnej pieczy zastępczej w okresie od 1 lutego 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.;
2) odstąpiło od ustalenia A. K. i W. K. opłaty za pobyt osoby pełnoletniej J. K., w instytucjonalnej pieczy zastępczej w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2025 r.
Od ww. decyzji skarżący wnieśli skargę do tut. Sądu, który po jej rozpoznaniu uchylił pkt 1. zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie wywiązał się dostatecznie z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wskazano, że organ pominął zarzuty odwołania związane z tym, że córka nie przebywa w placówce nawet w weekendy i w czasie wolnym od zajęć na Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Sąd wskazał, że organu nie poczyniły żadnych ustaleń, czy J. K. faktycznie przebywa w placówce, w której formalnie została umieszczona, jaki charakter i częstotliwość ma ten pobyt oraz czy i jakie koszty związane w tym pobytem ponosi placówka oraz nie ocenił, czy fakt ewentualnego nieprzebywania w placówce ma wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z [...] 2025 r., Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód rodziny podzielony na trzy osoby (skarżący i córka wspólnie zamieszkująca) w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji przekraczał 250 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, jak też 300 % tego kryterium – co wykluczało możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Wskazano, że bez względu na uzyskanie pełnoletności, wychowanek pozostający w pieczy zastępczej może przebywać w niej nadal, za zgodą właściwej placówki, jeżeli kontynuuje naukę. W związku z tym, ustawowy obowiązek rodziców uiszczania opłaty za pobyt ich dziecka w pieczy zastępczej obejmuje również okres po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności, jeżeli nadal przebywa w pieczy zastępczej. Kolegium ustaliło, że w dniu 30 maja 2022 r. Dyrektor Centrum Administracyjnego ds. Placówek Oświatowo-Wychowawczych w P. (w związku z kontynuowaniem nauki) wyraził zgodę na dalszy pobyt J. K., po osiągnięciu pełnoletności, w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej "[...]" w P. (dalej jako "Placówka"), jednak nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia. Organ odwoławczy podniósł, że J. K. święta, urlopy wakacyjne czy wolne weekendy spędzała we wskazanej powyżej Placówce. Powołano się na zestawienie z 1 sierpnia 2025 r., sporządzone przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Kolegium nie miało podstaw, aby te dane kwestionować. Ustawodawca posługuje się konstrukcją opłaty ryczałtowej, co do zasady przesądza o jej niezależnym od faktycznej długości lub intensywności pobytu dziecka w danej placówce charakterze. Obowiązek powstaje z tytułu umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a nie wyłącznie z tytułu faktycznego korzystania przez dziecko z infrastruktury placówki w każdym momencie. Placówka realizowała – niezależnie od czasowej nieobecności spowodowanej zakwaterowaniem w akademiku - w dalszym ciągu wszystkie ustawowe funkcje opiekuńcze, wychowawcze i socjalizacyjne. Akademik pełni wyłącznie funkcję zakwaterowania, nie świadczy kompleksowej opieki, która nadal pozostaje w gestii Placówki. Ponadto Placówka mimo, że J. K. czasowo tam nie przebywała, zobowiązana była do stałego utrzymywania gotowości do przyjęcia wychowanki w każdej chwili, co generowało nieprzerwanie koszty funkcjonowania. Placówka musiała utrzymywać odpowiednią infrastrukturę, kadrę oraz zapewnić możliwość realizacji zadań wychowawczych, gdy tylko zaistnieje taka potrzeba.
Skargę na ww. decyzję Kolegium do tut. Sądu wnieśli W. K. i A. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów:
- prawa materialnego przez złą subsumpcję, czyli nieprawidłowe dopasowanie stanu faktycznego sprawy do danego przepisu dot. art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177 z późn. zm., dalej jako "u.w.r."),
- brak rzetelnego wykonania przez organ odwoławczy obowiązków nałożonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 129/25,
- uznanie przez SKO niewiarygodnych dowodów przedstawionych przez PCPR w E., dotyczących kosztów utrzymania wychowanki oraz dotyczący ustalenia liczby dni pobytu wychowanki w Placówce.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazano, że w sprawie zrealizowano wskazania Sądu, zawarte w wyroku z 29 kwietnia 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w świetle ww. kryteriów, tutejszy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że rozpatrywana sprawa była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 129/25, uchylił pkt 1 zaskarżonej decyzji, stanowiący, że Kolegium "odmówiło odstąpienia od ustalenia A. K. i W. K. opłaty za pobyt osoby pełnoletniej, J. K., w instytucjonalnej pieczy zastępczej w okresie od 1 lutego 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.".
Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc prawidłowości zastosowania w konkretnej sprawie określonych przepisów prawa, pozostających w logicznym związku
z treścią rozstrzygnięcia (zob. np. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 3065/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153, są natomiast konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcia popełnienia błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych związanych z wyjaśnieniem sprawy (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 278/14, CBOSA).
Z powoływanego przepisu wynika bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 263/10 (CBOSA), organ administracji rozpatrując sprawę ponownie powinien się zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych wydanych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., sąd kontrolujący rozstrzygnięcia wydane w ponowionym wskutek wcześniejszego wyroku postępowaniu również nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.
Rozpoznając niniejszą sprawę po wydaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu, organ nie do końca przyjął wskazania co do dalszego postępowania zawarte w tym wyroku. Sąd stwierdził zaś w nim, że organy nie poczyniły żadnych ustaleń, czy J. K. faktycznie przebywa w Placówce, w której formalnie została umieszczona, jaki charakter i częstotliwość ma ten pobyt oraz czy i jakie koszty związane z tym pobytem ponosi Placówka oraz nie ocenił, czy fakt ewentualnego nieprzebywania w Placówce ma wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy u.w.r. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 2 u.w.r., za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a u.w.r.). Z kolei zgodnie z art. 194 ust. 1 u.w.r. opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Natomiast zgodnie z art. 194 ust. 2 ustawy, rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia
w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (art. 194 ust. 3 u.w.r.).
Jednakże przed rozstrzygnięciem sprawy z zastosowaniem normy prawa materialnego, organy administracyjne mają obowiązek z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co wynika wprost z przepisu art. 7 k.p.a. Zachowanie reguł postępowania wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. znaleźć powinno odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co wynika z przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy co prawda podjął próbę ustaleń, jaką częstotliwość miał pobyt J. K. w Placówce. Przyjął też, że średniomiesięczny koszt utrzymania wychowanka w Placówce wynosił w 2024 r. 8 322,85 zł, a fakt nieprzebywania czasowo w Placówce nie zwalnia z obowiązku do stałego utrzymywania gotowości do przyjęcia wychowanki w każdej chwili, ale trudno przyjąć, aby poczynione próby przełożyły się na dokonanie prawidłowych ustaleń w zakresie wskazanym przez Sąd.
Wskazać należy w pierwszej kolejności, że pismo z 1 sierpnia 2025 r. podpisane zostało przez Dyrektora PCPR, a nie przez osobę zarządzającą Placówką Opiekuńczo-Wychowawczą "[...]". W piśmie tym brak jest informacji, w jakim charakterze przebywała tam J. K. Nie dokonano też żadnej oceny, jakie koszty związane z tym pobytem poniosła palcówka i czy fakt nieprzebywania wychowanki w placówce ma wpływ na wysokość tych kosztów. Ograniczono się de facto do powtórzenie treści pisma Dyrektora PCPR z 30 lipca 2025 r., że placówka nadal sprawuje nad wychowanką ogólną opiekę i wychowanie, w tym wsparcie edukacyjne, psychologiczne i socjalne. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że Placówka, mimo, że wychowanka czasowo tam nie przebywa, zobowiązana była do stałego utrzymywania w gotowości do przyjęcia wychowanki w każdej chwili, co generowało nieprzerwane koszty funkcjonowania.
W żaden sposób nie można zgodzić się z tym stanowiskiem. J. K. przebywała w placówce co najwyżej kilka dni w miesiącu. Było to od dwóch do kilkunastu dni (w miesiące wakacyjne lipiec i sierpień oraz grudzień - święta).
Bez wątpienia osoba zarządzająca Placówką miała wiedzę o tym, że wychowanka studiuje na WAT w Warszawie, a więc także wiedziała, że nie może ona przebywać w Placówce w ciągu tygodnia. Trudno więc mówić tu o "gotowości do przyjęcia wychowanki w każdej chwili, co generowało nieprzerwanie koszty funkcjonowania".
Nie można też zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że "Placówka musiała utrzymywać odpowiednią infrastrukturę, kadrę oraz zapewniać możliwość realizacji zadań wychowawczych, gdy tylko zaistniała taka potrzeba".
Raz jeszcze należy podkreślić, że wychowanka na stałe przebywała
w akademiku, w Placówce była kilka (przez trzy miesiące kilkanaście) dni w miesiącu. Nie ma podstaw stanowisko, że pobyty takie generują pełne koszty utrzymania w kwocie 8 322,85 zł. Nie jest też jasne, co się na te koszty składa, bo nie ma podstaw do przyjęcia, że jest to gotowość do przyjęcia wychowanki. Nie jest jasne, co składa się na ową gotowość.
Należy też wskazać na postanowienia art. 193 ust. 1 pkt 2 u.w.r. Zgodnie z tym przepisem - za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Organ był więc zobowiązany ustalić średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie wychowanki. Organ zaś – bez żadnego uzasadnienia – przyjął, że jest to kwota 8 322,85 zł. Kwota ta zaś stanowi średniomiesięczny koszt utrzymania wychowanka Placówki, co nie jest w przedmiotowej sprawie jednoznaczne ze średnimi miesięcznymi wydatkami przeznaczonymi na utrzymanie dziecka.
Wydatki te należy prawidłowo ustalić, biorąc pod uwagę okresy przebywania wychowanki w Placówce i zakres zastosowanej w tym okresie opieki wychowawczej, psychologicznej i socjalnej. Należy ustalić, czy piecza zastępcza była wykonywana,
a jeżeli tak, to w jakim zakresie. Należy ustalić, czy piecza ta była sprawowana w zakresie pokrycia kosztów odzieży, obuwia, środków czystości itp.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organ nie wywiązał się wystarczająco i prawidłowo w obowiązków wynikających z art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI