II SA/Ol 675/25

II SA/Ol 675/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Katarzyna Matczak
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 127
art. 74 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Olecku ( dalej jako: Komendant Powiatowy PSP, organ I instancji) decyzją z 25 lipca 2025 r. po rozpoznaniu wniosku P.Z. ( dalej również jako: skarżący) stwierdził brak uprawnień do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący do wniosku o przyznanie pomocy finansowej dołączył akt notarialny dotyczący zakupu domu. Tym samym na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej strażak posiadał tytuł prawny do zamieszkiwanego domu oraz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wywiódł skarżący, stwierdzając że jest niezadowolony z wydanej decyzji.
Skarżący podkreślił, że w chwili składania wniosku tj. 26 czerwca 2025 r. o godz. 7.53 nie posiadał tytułu prawnego do domu, akt notarialny został podpisany tego samego dnia, ale już po złożeniu wniosku czyli o godz. 9.15.
Warmińsko-Mazurski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako: organ odwoławczy lub organ II instancji) decyzją z 11 września 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy podniósł, że w dacie złożenia wniosku tj. na dzień 26 czerwca 2025 r. strażak miał w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i nie spełniał warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Do wniosku dołączona została kopia aktu notarialnego i świadectwa energetycznego, zatem zawarcie umowy sprzedaży nastąpiło wcześniej niż złożenie wniosku o pomoc finansową.
Kwestia, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do otrzymania pomocy finansowej może być rozważana tylko po zgłoszeniu roszczenia, a nie na dzień nabycia domu. Skarżący w dniu złożenia wniosku posiadał lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, w którym zamieszkiwał przed dniem zakupu i nadawał się on do zamieszkania, a w § 7 aktu notarialnego strony oświadczyły, że nieruchomość została wydana jemu już wcześniej.
Skargę na decyzję organu II instancji wywiódł skarżący, zarzucając naruszenie:
- art. 80 ust. 1 z w zw. z art. 78 ustawy o PSP, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ocena braku uprawnień do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, dokonywana jest według stanu faktycznego po uzyskaniu lokalu na dzień złożenia wniosku, co skutkowało odmową wypłaty świadczenia;
- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków PSP, poprzez przyjęcie, że nie można złożyć wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, po nabyciu takiego lokalu lub domu, podczas, gdy z przepisu jednoznacznie wynika, iż do wniosku można dołączyć wypis z księgi wieczystej lub umowę kupna w formie aktu notarialnego;
- art. 6, 7, 8, 9 oraz art. 107 k.p.a. poprzez powielenie stanowiska Komendanta Powiatowego PSP w Olecku bez przeanalizowania akt sprawy przez organ II instancji, wybiórczą ocenę stanu faktycznego bez analizy złożonych dokumentów w sprawie i w konsekwencji odmówienie przyznania pomocy finansowej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej na zakup nieruchomości mieszkalnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U z 2024 r., poz. 1267).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2024 r., poz. 935 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Warmińsko-Mazurskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 11 września 2025 r., rozstrzygnięciem tym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą stwierdzono brak uprawnień do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego.
Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej ( w wersji obowiązującej w czasie wydawania zaskarżonej decyzji, Dz. U. z 2024 r., poz. 1443, dalej jako ustawa), strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.
Stosownie zaś do art. 80 ust. 1 ustawy strażakowi mianowanemu na stałe, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, zwana dalej "pomocą finansową", z zastrzeżeniem ust. 5, chyba że strażak nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej.
Natomiast art. 81 ust. 1 ustawy stanowi, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi:
1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 80;
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy;
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 82 ust. 1.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem wydaje się pozostawać to, że przed dniem 26 czerwca 2025 r. organy nie negowały tego, że skarżący nie posiadał lokalu mieszkalnego. Organ II instancji wskazuje bowiem, że strażak od 13 lutego 2019 r. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.
Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że jedyną przyczyną odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej było zakupienie domu od brata przed złożeniem wniosku.
Organ odwoławczy słusznie zauważa, że we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w punkcie 8 wpisane zostało, że skarżący przedłożył również akt notarialny zakupu domu i świadectwo energetyczne. Organy nie odniosły się jednak w żadnym stopniu do twierdzeń skarżącego, że zakupienie domu miało miejsce po złożeniu wniosku o przyznanie pomocy.
Twierdzenia skarżącego dotyczące tej okoliczności wydają się być uzasadnionymi. Zauważyć bowiem należy, że obok daty wpływu wniosku ołówkiem dopisana jest godzina 7.53. Jeżeli jest to rzeczywista godzina złożenia wniosku to wielce wątpliwym jest, aby akt notarialny mógł być zawarty 26 czerwca 2025 r. przed wskazaną wyżej godzinę.
Nie należało pomijać również tego, że pismem z 9 lipca 2025 r. skarżący został wezwany przez Zastępcę Komendanta Powiatowego PSP w Olecku do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku poprzez złożenie stosownych dokumentów " tj. odpis księgi wieczystej oraz umowę kupna lokalu albo domu jednorodzinnego sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną kupna lokalu albo domu jednorodzinnego". Jeżeli według organów akt notarialny zakupu domu miał być od chwili złożenia wniosku w jego dyspozycji ( czemu skarżący zaprzecza ), to należało ustalić jaki cel miało pismo z 9 lipca 2025 r. wzywające skarżącego do przedłożenia aktu notarialnego.
Niczego w tym przedmiocie nie wyjaśnia powoływanie się przez organ odwoławczy na zapis § 7 aktu notarialnego, że wydanie przedmiotowej zabudowanej nieruchomości już nastąpiło. Jeżeli bowiem złożenie wniosku poprzedzało podpisanie aktu notarialnego to jej wydanie mogło nastąpić w tzw. międzyczasie. Podobne stwierdzenie można odnieść do zapisu § 6 aktu notarialnego dotyczącego zapłaty ceny sprzedaży, ale na tę okoliczność organy nie zwróciły uwagi.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całej rozciągłości podziela pogląd dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pomoc finansowa nie przysługuje strażakowi, który składając wniosek posiada lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkaniowej. Pomoc ta bowiem ma na celu zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, a nie refinansowanie kosztów zakupu wcześniej uzyskanego lokalu mieszkalnego.
W rozpoznawanej sprawie wnioski wyciągnięte przez organy w tym zakresie są jednak zbyt daleko idące i nie zostały poprzedzone odpowiednią analizą stanu faktycznego. Organy skutecznie nie wykazały, że wobec skarżącego istnieją podstawy do odmowy przyznania mu pomocy finansowej na zakup domu.
Tak przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie czyni zadość wymogom prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Organ musi mieć na uwadze, że ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Natomiast stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.