II SA/Ol 670/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił postanowienia SKO i Wójta Gminy Dywity dotyczące podziału nieruchomości, uznając, że organy błędnie zinterpretowały miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w kwestii terenów podmokłych i dostępu do drogi.
Skarżący D. J. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy negatywną opinię Wójta Gminy Dywity dotyczącą wstępnego projektu podziału nieruchomości. Organy uznały podział za niezgodny z planem zagospodarowania przestrzennego, powołując się na zakaz zabudowy terenów podmokłych. WSA w Olsztynie uchylił zaskarżone postanowienia, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały plan, nie uwzględniając jego części graficznej wymagającej opinii geologa dla terenów podmokłych oraz nieprawidłowo oceniły kwestię dostępu do drogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę D. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Dywity opiniujące negatywnie wstępny projekt podziału nieruchomości. Organy administracji uznały, że proponowany podział jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, głównie z powodu występowania na działce terenów podmokłych, objętych zakazem zabudowy zgodnie z § 11 pkt 11 ppkt 1 planu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i brak opinii geologicznej, a także naruszenie prawa materialnego (m.in. art. 93 u.g.n. i postanowień planu). Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu wskazano, że organy błędnie zinterpretowały miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że plan należy interpretować łącznie, uwzględniając zarówno część tekstową, jak i graficzną. Część graficzna planu dla terenów podmokłych (oznaczonych symbolem ∆) wymagała opinii geologa o przydatności gruntu na cele budowlane, co czyniło zakaz zabudowy nieabsolutnym. Sąd uznał, że organy powinny dążyć do harmonizacji postanowień planu i interpretować je w sposób nieprowadzący do sprzeczności, a także z uwzględnieniem zasady ochrony prawa własności. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Zakaz zabudowy terenów podmokłych nie ma charakteru bezwzględnego i powinien być interpretowany z uwzględnieniem części graficznej planu, która dla takich terenów wymaga opinii geologa o przydatności gruntu na cele budowlane.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że plan należy interpretować łącznie, a postanowienia części graficznej dotyczące terenów podmokłych (wymagające opinii geologa) stanowią lex specialis wobec ogólnego zakazu zabudowy z części tekstowej, zapewniając wewnętrzną spójność planu i zgodność z zasadą ochrony prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (25)
Główne
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości musi być zgodny z ustaleniami planu miejscowego, co dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek.
u.p.z.p. art. 6
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Podział nieruchomości jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego.
Uchwała Rady Gminy Dywity nr XIX/141/08 art. 11 § 1 pkt 11 ppkt 1
Zakaz budowy w miejscach oznaczonych jako tereny podmokłe.
Uchwała Rady Gminy Dywity nr XIX/141/08 art. 4 § 1
Główną funkcją terenu jest funkcja mieszkaniowa (symbol MN).
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zgodność z ustaleniami planu dotyczy przeznaczenia terenu i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek.
u.g.n. art. 93 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
u.p.z.p. art. 14 § 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu I instancji.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu I instancji i orzec co do istoty sprawy lub uchylić je i przekazać do ponownego rozpatrzenia.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są wyjaśniać wątpliwości prawne na korzyść strony.
u.g.n. art. 93 § 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Zgodność z ustaleniami planu dotyczy przeznaczenia terenu i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.
Uchwała Rady Gminy Dywity nr XIX/141/08 art. 11 § 1 pkt 9
Wymóg zapewnienia wydzielanym działkom dostępu do drogi dojazdowej lub wewnętrznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania mającego wpływ na wynik sprawy.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ zobowiązany jest respektować stanowisko i ocenę prawną sądu wyrażoną w uzasadnieniu.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 87 § 2
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa interpretacja miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez organy administracji, zwłaszcza w zakresie terenów podmokłych i wymogu opinii geologicznej. Niewyczerpanie materiału dowodowego przez organy, w tym brak przeprowadzenia dowodu z opinii geologicznej. Niewłaściwa interpretacja przepisów dotyczących dostępu do drogi. Naruszenie zasady harmonizacji postanowień planu i zasady ochrony prawa własności.
Godne uwagi sformułowania
zakaz ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego plan należy odczytywać łącznie (czyli z uwzględnieniem tak części graficznej jak i tekstowej) zasada "złotego środka" organ winien w pierwszej kolejności oceniać przeznaczenie spornego gruntu przez pryzmat regulacji wyrażonej w § 4 ust.1 pkt 1 planu.
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
przewodniczący
Katarzyna Matczak
członek
Piotr Chybicki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście terenów podmokłych, wymogu opinii geologicznej oraz harmonizacji części tekstowej i graficznej planu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości i interpretacji konkretnego planu miejscowego, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu podziału nieruchomości i konfliktu między właścicielami a planami zagospodarowania przestrzennego, a sąd przedstawia klarowne zasady interpretacji przepisów planistycznych.
“Teren podmokły a prawo do zabudowy: Sąd wyjaśnia, jak interpretować plany zagospodarowania przestrzennego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 670/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2022-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-09-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/ Katarzyna Matczak Piotr Chybicki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Nieruchomości Planowanie przestrzenne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 art. 93 ust.1, ust. 3, ust. 4 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz.U. 2022 poz 503 art. 6 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000. t.j., dalej k.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Dywity z [...] r., znak: [...], opiniujące negatywnie wstępny projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [x], pow. [...] m2, położonej w obrębie R., gmina D., (KW [...]), na cztery działki o kolejnych numerach od [x1] do [x4], stanowiącej własność D. J. (dalej: skarżący, wnioskodawca), jako niezgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego tj. uchwały Rady Gminy w Dywitach nr XIX/141/08 z 29 maja 2008 (Dz. U. Woj. Warmińsko Mazurskiego nr. 121 poz. 2008 z 5 sierpnia 2008r.) (dalej: uchwała, plan). W motywach faktycznych rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że skarżący wnioskował o wydanie postanowienia, a następnie decyzji zatwierdzającej podział - stanowiącej jego własność - nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [x], pow. [...] m2, na cztery działki: [x1] (pow. [...] m2), [x2] (pow. [...] m2); [x3] (pow. [...] m2) i [x4] (pow. [...] m2). Wnioskodawca wskazał, że działki: [x1], [x2] i [x3] zostaną przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Wskazał również, że dojazd do tych działek będzie odbywał się poprzez działkę [x4], a następnie działki: [...], [...] i [...] na zasadzie służebności gruntowej. Dojazd będzie także możliwy poprzez działki [...] i [...], których jest właścicielem. W motywach prawnych swojego stanowiska Kolegium podzieliło opinie organu I instancji, zgodnie z którą proponowany podział nie jest zgodny z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w obrębie geodezyjnym R. gmina D. Jak podkreślił organ II instancji obszar działki został oznaczony w planie jako teren podmokły – co znalazło potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie (w tym dokumentacji fotograficznej). Rzeczywisty stan terenu był zatem zgodny ze stanem ujętym w planie. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, w toku oceny wniosku skarżącego zastosowanie musiały znaleźć, zawarte w części tekstowej planu - § 11 pkt. 11 ppkt 1 – postanowienia ustanawiające zakaz zabudowy terenów podmokłych. Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność ta musiała mieć znaczenie decydujące, albowiem ma ona bezpośrednie znaczenie dla możliwości realizacji przeznaczenia określonego w planie - zabudowy mieszkaniowej. Równocześnie Kolegium zastrzegło, że zakaz tego rodzaju należało rozpatrywać w kategorii przepisu wyjątkowego, powinien być on interpretowany w sposób wąski, bez możliwości zastosowania wykładni rozszerzającej. Kolegium zastrzegło przy tym, że ewentualne wątpliwości, które pojawiły się w toku rozpatrywania sprawy nie mogły być rozpatrywane z pominięciem celu i przeznaczenia gruntów określonego w planie. Podsumowując wywód Kolegium wskazało, że na terenie działki [x] znajduje się teren podmokły, co ma bez wątpienia znaczenie dla możliwości jej zabudowy i pierwszeństwo należało przyznać zakazowi określonemu w § 11 pkt. 11 ppkt 1 planu. Kolegium odnosząc się do kwestii wydzielenia ciągów komunikacyjnych, wywiodło, że podziela stanowisko organu I Instancji zgodnie z którym dojazd na tym obszarze może odbywać się wyłącznie oznaczonymi w planie drogami dojazdowymi lub wewnętrznymi. W skardze wnioskodawca rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Organu I instancji, w sytuacji gdy naruszenia przepisów prawa dokonane przez Organ I instancji, w szczególności dotyczące kwestii ustalenia czy wnioskowany do podziału teren stanowi nieużytek czy też teren podmokły, poprzez sporządzenie, zgodnie z zapisami części graficznej Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego, opinii geologicznej, wymagały, by zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ II instancji uchylił postanowienie organu I instancji oraz orzekł co do istoty sprawy bądź uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do jej ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, - art. 7 oraz art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, w szczególności nie przeprowadzenie dowodu z opinii geologicznej, celem ustalenia przydatności gruntu do zabudowy, - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, że nieruchomość o numerze działki [x] stanowi tereny podmokłe, objęte zakazem zabudowy oraz była wcześniej terenem zakrzewionym, na którym Skarżący przeprowadził prace ziemne związane z zasypaniem części terenu, w sytuacji gdy działka ta była wykorzystywana przez poprzedniego właściciela do uprawy wierzby energetycznej (uprawa w redlinach), a z dwóch odrębnych, oddalonych w czasie o 2 lata opinii geotechnicznych, wynika, że poziom wód na tej nieruchomości jest poniżej średniego poziomu, a grunt nadaje się do zabudowy, - art. 7a k.p.a. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie występują rozbieżności interpretacyjne, polegające na odmiennych zapisach w uchwale nr XlX/141/08 Rady Gminy Dywity z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w obrębie geodezyjnym R. gmina D., dotyczących zasad zabudowania terenów podmokłych, wskazujących na zakaz zabudowy, a jednocześnie obowiązek sporządzenia opinii geologicznej o możliwości zabudowy i nie rozstrzygnięcie ich na korzyść Skarżącego, gdy nie sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ, II. Naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że plan podziału nieruchomości jest niezgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w gminie Dywity, w sytuacji gdy Organ I i II instancji całkowicie pominął istniejące rozbieżności w wersji tekstowej i graficznej planu i wynikające z nich obowiązki, których spełnienie przez Organ I instancji doprowadziłoby do konkluzji, że proponowany plan podziału jest zgodny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w gminie Dywity, - § 1 ust. 3 pkt 1 uchwały nr XlX/141/08 Rady Gminy Dywity z dnia 29 maja 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w obrębie geodezyjnym R. gmina Dywity w związku z § 11 ust. 1 pkt 11 oraz załącznikiem nr 1 do uchwały, poprzez wybiórcze zastosowanie zapisów planu i pominięcie przeprowadzenia dowodu z opinii geologa, co do działki [x], - § 6 ust. 1, § 11 ust. 1 pkt 9, 10, 11 uchwały nr XIX/141/08 Rady Gminy Dywity z dnia 29 maja 2008r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w obrębie geodezyjnym R. gmina Dywity w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie że z działki nr [x] określonej w planie symbolem MN nie mogą zostać wydzielone ulice prywatne dojazdowe bądź wewnętrzne do nieruchomości, w sytuacji gdy żaden z zapisów uchwały nie zakazuje wydzielenia ulic wewnętrznych czy też dojazdowych na tych nieruchomościach, wręcz przeciwnie, nakazując podczas podziału zapewnienie wydzielanym działkom dostępu do drogi dojazdowej lub wewnętrznej, nie wskazując, że ma być to już istniejąca droga, - § 6 ust. 1 uchwały nr XIX/141/08 Rady Gminy Dywity z dnia 29 maja 2008r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zabudowy mieszkaniowej w obrębie geodezyjnym R. gmina Dywity w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że projektowane przy podziale nieruchomości drogi są drogami lokalnymi i tym samym naruszają zapisy uchwały, w sytuacji gdy w planie wskazane jest wprost, że obsługa komunikacyjna oparta jest o istniejący system dróg lokalnych, od których początek biorą projektowane, a nie istniejące m.in. ulice wewnętrzne (publiczne lub prywatne), Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W motywach skargi, podniesiono, że najważniejszym dowodem, do którego przeprowadzenia zobowiązany był Organ I instancji jest i była opinia geologiczna w celu ustalenia przydatności gruntu na cele budowlane. Dopiero po uzyskaniu takiej opinii, Organ I instancji miał prawo ustalać i badać zgodność planu podziału z ustaleniami planu miejscowego zarówno w zakresie przeznaczenia terenu jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Tymczasem, Organ I instancji rozpatrując sprawę przeprowadził szereg niewymaganych planem zagospodarowania czy też innymi przepisami dowodów, m. in. fotografie, wydruki z mapy hipsometrycznej, wydruk z bazy danych obiektów topograficznych oraz wydruk z mapy glebowo - rolniczej, na podstawie których, bez rzeczywistego i realnego zbadania przydatności gruntu na cele budowlane uznał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [x] i planowany jej podział nie spełniają zapisów planu zagospodarowania. Odnosząc się do zarzutów dotyczących błędnego ustalenia przez Organy I i II instancji, niemożliwości wytyczenia na działce gruntu nr [x] prywatnej ulicy wewnętrznej, zapewniającej spełnienie warunku określonego w § 11 ust. 1 pkt 9 "dostępność komunikacyjna" da terenów MN, 1 MN, 2 MN, skarżący zauważył, że zgodnie z postanowieniami planu zagospodarowania, dla tych terenów, nie ma zakazów wydzielania na nich prywatnych ulic wewnętrznych czy też dojazdowych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poddawszy zaskarżone postanowienie ocenie legalności w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz.503 tj., dalej: u.p.z.p.) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego i stosownie do art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Oznacza to, że organy gmin oraz organy administracji publicznej związane są ustaleniami zawartymi w planie, który został prawidłowo opublikowany i wszedł w życie. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego następuje ustalenie przeznaczenia terenu, a także określenie sposobów zagospodarowania terenu. Z art. 6 u.p.z.p. wynika, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Właściciel nieruchomości może zatem korzystać z przysługującego mu prawa własności nieruchomości w granicach określonych postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis art. 93 ust. 1 u.g.n. stanowi, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Stosownie do ust. 2 art. 93 u.g.n. zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Z art. 93 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika natomiast, że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Z powyższych przepisów wynika, że opiniując projekt podziału nieruchomości organ bierze pod uwagę wyłącznie przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i z tego punktu widzenia ocenia, czy projekt realizuje to przeznaczenie i czy służy temu przeznaczeniu. Opiniując zatem zgodność projektu podziału nieruchomości z postanowieniami zawartymi w planie, uprawniony organ musi udzielić odpowiedzi na pytanie, czy projekt podziału stwarza hipotetyczną możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym. Ocena ta dotyczy całości nieruchomości, to jest każdej z działek, która miałaby powstać na skutek podziału. Zaznaczyć należy, że ewidencyjny podział nieruchomości pełni rolę służebną wobec planu miejscowego i musi być zgodny zarówno z częścią graficzną, jak i z częścią tekstową tego planu (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 listopada 2005 r., I SA/Wa 1918/04, dostępne http://orzeczenia.gov.pl, dalej: CBOSA). Podkreślenia wymaga również, że rysunek planu jest jego integralną częścią, ma tym samym także moc wiążącą i jest "uściśleniem" części tekstowej. Stąd ustalenia planu muszą być odczytywane łącznie (czyli z uwzględnieniem tak części graficznej jak i tekstowej) (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 27 lutego 2019 r., II SA/Wr 861/18 CBOSA). Tym samym postanowienia części tekstowej i graficznej planu posiadają, co do zasady, równoważną moc prawną wynikającą ze struktury i hierarchizacji źródeł prawa. Muszą. być zatem interpretowane łącznie. W kontekście powyższego, wskazać należy, że zgodnie z utrwalonymi regułami wykładni nie należy interpretować przepisów prawa w sposób prowadzący do ich sprzeczności (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010 r. s. 147). Przywoływany autor wskazuje również, że w przypadku wystąpienia ewentualnej kolizji horyzontalnej między równorzędnymi przepisami, to na organach stosujących prawo ciąży obowiązek usunięcia tego typu sprzeczności przy użyciu odpowiednich metod wykładni, a także reguł kolizyjnych (Ibidem s. 266-267). Założyć należy bowiem, że racjonalny prawodawca nie ustanowił wewnętrznie sprzecznego systemu norm. Przenosząc powyższe rozważania na kontekst niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wykładni całości treści planu miejscowego dokonywać należy przy założeniu, że wynikające z jego przepisów normy nie mogą być wewnętrznie sprzeczne, a organy nie mogą pomijać lub ignorować żadnej z części planu. Winny one natomiast w drodze wykładni dążyć do harmonizacji jego postanowień tak by poszczególne przepisy planu stanowiły niesprzeczną i wzajemnie komplementarną całość. W kontrolowanym rozstrzygnięciu z [...] r. Kolegium (podzielając stanowisko organu I instancji) wskazało, że na terenie działki [x] znajduje się teren podmokły. Wskazało następnie, że zasady zagospodarowania terenów podmokłych określone zostały w części tekstowej planu, w § 11 pkt. 11 ppkt 1 formułującym zakaz ich zabudowy. W kontekście sformułowanego przez organy stanowiska, wskazać należy, że prócz części tekstowej plan miejscowy posiada również część graficzną. Nieruchomość mająca ulec podziałowi (oznaczona numerem geodezyjnym [x]) położona jest na obszarze oznaczonym w planie jako 1MN (teren zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności) na której części zlokalizowany jest według planu obszar oznaczony symbolem (∆) oznaczającym według części graficznej planu: "nieużytki tereny podmokłe – wymagane orzeczenie geologa o przydatności gruntu na cele budowlane". Zgodnie z brzmieniem § 4 ust. 1 planu (część tekstowa): "Ustala się, że główną funkcją terenu dla obszaru objętego planem jest: funkcja mieszkaniowa oznaczona symbolem MN". Równocześnie § 11 pkt 11 ppkt 1 planu (część tekstowa) ustalony został w brzmieniu: "Zakaz budowy w miejscach oznaczonych jako tereny podmokłe, skupiska drzew i krzewów znajdujące się w obrębie terenów przeznaczonych pod funkcje mieszkaniową lub usługowo-mieszkalną". Kolegium słusznie w swojej argumentacji zastrzegło, że wynikające z planu zakazy rozpatrywać należy w kategorii przepisu wyjątkowego, a zatem ograniczenie takie winno być interpretowane w sposób wąski. Stanowisko to uzupełnić należy o wskazanie, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, mimo wynikających z jego treści ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności, przewidzianej w art. 21 ustawy zasadniczej (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 1999 r., II SA/Ka 1842/97, OSS 2000, nr 1, poz. 4). Równocześnie trzeba jednak zastrzec, że każde ograniczenie prawa własności, w tym także to uzasadnione ochroną praw osób trzecich bądź interesem publicznym, powinno zostać wyrażone w sposób maksymalnie precyzyjny, albowiem jest rozwiązaniem wyjątkowym w stosunku do zasady ochrony prawa własności (art. 140 k.c.). W razie wątpliwości dotyczących zakresu jego ograniczenia należy więc dokonywać wykładni na korzyść zasady ochrony prawa własności (T. Bąkowski [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Kraków 2004, art. 6). Mając powyższe na uwadze przyjąć należało, że postanowienia części graficznej planu wskazujące że obszar oznaczony symbolem (∆) jako nieużytki tereny podmokłe wymaga orzeczenie geologa o przydatności gruntu na cele budowlane winien być traktowany jako lex specialis. Tym samym zakaz ustanowiony § 11 pkt 11 ppkt 1 planu nie może być traktowany jako absolutny. W takiej sytuacji za zbędne należało by bowiem uznać postanowienia planu ujęte w części graficznej dotyczące terenu oznaczonego symbolem (∆) jako nieużytki tereny podmokłe. To było by zaś sprzeczne z zakazem wykładni per non est, zgodnie z którym nie wolno interpretować aktu prawa w ten sposób by pewne jego części okazały się zbędne. Tylko interpretacja planu uwzględniająca zawarte w części graficznej wytyczne dotyczące terenów podmokłych oznaczonych (∆) - wskazujące na wymagane orzeczenie geologa o przydatności gruntu na cele budowlane - zapewnia wewnętrzną spójność i niesprzeczność postanowień planu. Pamiętać należy również, że co do zasady dla obszaru oznaczonego jako 1MN (teren zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności – określenie zawarte w części graficznej planu), obejmujący całość spornej nieruchomości ustalono funkcje mieszkaniową. Wzmiankowana ogólna regulacja wyznacza podstawową funkcję spornego terenu. Odstępstwa od tej regulacji winny być traktowane jako wyjątki i stosowane – jako ograniczenie prawa własności – tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych prawem. Konkludując przesadzić należy, że oceniając wniosek dotyczący podziału nieruchomości organ winien w pierwszej kolejności oceniać przeznaczenie spornego gruntu przez pryzmat regulacji wyrażonej w § 4 ust.1 pkt 1 planu. Dopiero w kategoriach wyjątku i odstępstwa od zasadniczych reguł zagospodarowania tego terenu traktować należy postanowienia planu odnoszące się do terenów podmokłych. Te stosować należy jednak z uwzględnieniem pełnej treści planu obejmującego tak część tekstowa jak i graficzną, dążąc do harmonizacji ich postanowień. Dokonując, w powyższym duchu, interpretacji unormowań planistycznych orzekające orany winny mieć na uwadze, że zgodnie z zasadą "złotego środka", odzwierciedlającą najlepiej istotę konstytucyjnej ochrony prawa własności (użytkowania wieczystego), postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie powinny być interpretowane w sposób nadmiernie ograniczający prawa właściciela, ani w sposób nadmiernie rozszerzający istniejące ograniczenia praw właścicielskich, tak aby nie naruszało to istoty prawa własności (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to ni mniej ni więcej, jak konieczność zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości głównie - a w świetle powyższych dyrektyw interpretacyjnych - właściwie wyłącznie przez pryzmat regulacji § 4 ust.1 pkt 1 planu. Przechodząc do kwestii wydzielenia ciągów komunikacyjnych, zaznaczenia wymaga, że już Kolegium zastrzegło, że kwestia ta miała znaczenie uzupełniające wobec rozważenia kwestii podstawowej tj. oceny możliwości zabudowy terenu. Wskazać należy jednak, że nawet w lakonicznych rozważaniach dotyczących tej kwestii Kolegium wskazało, że swoją ocenę oparło na założeniu, że interpretacja planu także w tym aspekcie warunkowana jest występowaniem terenów podmokłych i obowiązującym zakazem zabudowy. Zakaz ten – co sygnalizowano już wyżej – nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia jako naruszające powołane wyżej przepisy prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. Następstwem tego będzie ponowne rozpoznanie przez właściwy organ administracji wniosku skarżącego o podział nieruchomości, przy czym organ ten, z mocy art. 153 p.p.s.a., zobowiązany będzie respektować i uwzględnić stanowisko oraz ocenę prawną wyrażone przez sąd w niniejszym uzasadnieniu. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI