II SA/Ol 67/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-05-17
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjnezasiłek opiekuńczyopieka nad niepełnosprawnymprawo rodzinneświadczenia rodzinneCOVID-19orzecznictwopomoc społeczna

WSA w Olsztynie oddalił skargę na decyzję odmawiającą świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że skarżąca mogła je otrzymać dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku (luty 2021 r.), jednak organ odwoławczy przyznał je dopiero od października 2021 r. Sąd administracyjny uznał, że skarżąca mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjne dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, który pobierała do września 2021 r. Sąd podkreślił, że nie można pobierać obu świadczeń jednocześnie, a rezygnacja z jednego musi być faktyczna, a nie tylko deklaratywna.

Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która przyznała jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, jednak nie od daty złożenia wniosku (16 lutego 2021 r.), a od 1 października 2021 r. Skarżąca argumentowała, że powinna otrzymać świadczenie od początku, deklarując rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, który pobierała do września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można pobierać jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogło powstać dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co nastąpiło z końcem września 2021 r. Sąd podkreślił, że rezygnacja z jednego świadczenia musi być skuteczna, a nie tylko deklaratywna, a decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego musiała zostać uchylona lub zmieniona. Sąd nie badał legalności decyzji uchylającej zasiłek, gdyż był związany granicami skargi. W konsekwencji, świadczenie pielęgnacyjne mogło zostać przyznane dopiero od października 2021 r., a skarga skarżącej nie zasługiwała na uwzględnienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane dopiero od miesiąca następującego po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ nie można pobierać obu świadczeń jednocześnie.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5) wykluczają możliwość kumulowania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Rezygnacja z jednego świadczenia musi być skuteczna, co oznacza ustanie prawa do pobierania dotychczasowego świadczenia przed przyznaniem nowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 27 § 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie można pobierać jednocześnie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero po ustaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Rezygnacja z jednego świadczenia musi być skuteczna, a nie tylko deklaratywna.

Odrzucone argumenty

Świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od daty złożenia wniosku (16 lutego 2021 r.), ponieważ skarżąca deklarowała rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Godne uwagi sformułowania

nie można pobierać dwóch świadczeń jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia

Skład orzekający

Beata Jezielska

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Jażdżyk

sędzia

Marzenna Glabas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz momentu ich przyznawania."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji pobierania dwóch świadczeń opiekuńczych i wyboru jednego z nich.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń opiekuńczych i pokazuje, jak istotne jest prawidłowe rozumienie przepisów dotyczących zbiegu uprawnień.

Czy można pobierać dwa świadczenia opiekuńcze naraz? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 67/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1714/22 - Wyrok NSA z 2023-09-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art.133 par.1, art.134 par.1, art.151, art.250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 111
art.17 ust.1, ust.1b i ust.5 pkt 1 lit.b), art.24 ust.2, art.27 ust.5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1842
art.15zzs4 ust.2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Dnia 17 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2022 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokat od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z (...) wydaną z upoważnienia Burmistrza B. (dalej jako: organ I instancji) przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 17 i art. 24 ust. 2a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: u.ś.r.), odmówiono M. K. (dalej jako: strona, wnioskodawczyni lub skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium lub organ odwoławczy) rozstrzygnięciem z (...) uprzednio wydanej przez organ I instancji decyzji z (...) odmawiającej stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu podano, że wnioskiem z 16 lutego 2021r. strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dołączając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 21 lutego 2011 r., z którego wynika, że matka wnioskodawczyni została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, niepełnosprawność istnieje od 21 września 2010 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 listopada 2011 r. Wskazano, że osoba wymagająca opieki zamieszkuje wraz z mężem oraz wnioskodawczynią. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką od około 2 lat i jest to stała, całodobowa opieka w każdy dzień tygodnia, włącznie ze świętami. Wskazano zakres czynności wykonywanych przez stronę oraz ilość poświęconego na to czasu. Podano, że wnioskodawczyni pracowała do 2006 r., zaś od stycznia 2007 r. sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem i z tego tytułu pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Od września 2019 r. otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę. Nie kwestionując sprawowanej przez stronę opieki nad matką, organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie przedłożono stosownego orzeczenia potwierdzającego powstanie niepełnosprawności matki wnioskodawczyni do ukończenia 18 roku życia, czy też w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ponadto wskazano, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy decyzją z (...) przyznano stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. i jest on nadal wypłacany.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że w piśmie z 18 czerwca 2021 r. jednoznacznie wskazała, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 16 lutego 2021 r. dokonała wyboru i zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie można pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. Natomiast od dnia złożenia odwołania organ I instancji nie uchylił decyzji w sprawie zasiłku opiekuńczego, tylko odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, strona ponownie wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od lutego 2021 r. i wyrównanie różnicy między zasiłkiem a świadczeniem pielęgnacyjnym.
Decyzją z (...) Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką na stałe: od 1 października 2021r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1971 zł miesięcznie, zaś od 1 stycznia 2022 r. w miesięcznej wysokości wynikającej z zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b) u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Zatem w obecnym stanie prawnym, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części tego przepisu, która została uznana za niekonstytucyjną. Organ odwoławczy wskazał, że matka wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, a opiekę nad nią sprawuje strona w takim zakresie i wymiarze, że wymaga to rezygnacji z zatrudnienia. Podano, że matka strony prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazano, że zgodnie z art. 24 ust. 2 - 4 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że wprawdzie strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 16 lutego 2021 r., ale do września 2021 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W związku z tym Kolegium przyznało wnioskowane świadczenie od 1 października 2021 r. na czas nieokreślony, gdyż orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na stałe.
W skardze do tut. Sądu skarżąca zakwestionowała daty przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Podniosła, że świadczenie to powinno zostać jej przyznane od dnia złożenia wniosku, tj. od 16 lutego 2021 r. Zaznaczyła, że w toku postępowania deklarowała rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, oświadczając wprost, że wybiera świadczenie pielęgnacyjne. Podała, że od początku złożenia wniosku spełniała warunki przyznania jej przedmiotowego świadczenia, zaś organy prowadzące niniejszą sprawę przeciągały postępowanie. Zadeklarowała również zwrot zasiłku opiekuńczego za okres od lutego 2021. do września 2021 r., jeśli za ten czas otrzymałaby świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie skarżącej został naruszony interes społeczny, a ona sama została potraktowana niesprawiedliwie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Pismem procesowym z 18 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy, podtrzymała stanowisko skarżącej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 16 lutego 2021 r. do 31 września 2021 r. Pełnomocnik skarżącej podniosła, że złożenie przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było równoznaczne z rezygnacją ze świadczenia opiekuńczego i dlatego świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane stronie od miesiąca, w którym złożyła wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 15zzs⁴ ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie zaś do art. 15zzs⁴ ust. 3 tej ustawy przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, zaś organ - w odpowiedzi na skargę - podał, że posiada możliwości techniczne odbywania rozpraw zdalnie. Jednakże pełnomocnik skarżącej, w piśmie z 18 marca 2022 r. oświadczyła, że nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Wobec tego, z uwagi na treść wyżej powołanych przepisów, wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość oraz w związku z koniecznością terminowego załatwienia sprawy, sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzenie niejawne, umożliwiając jednocześnie stronom przedstawienie stanowiska w sprawie.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium uchylając decyzję organu I instancji i przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym w skardze zakwestionowano wyłącznie datę, od której przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy uznał bowiem, że przysługuje ono skarżącej dopiero od 1 października 2021 r. z uwagi na to, że decyzja przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego została uchylona decyzją z 30 września 2021 r., zaś ostatni specjalny zasiłek opiekuńczy został wypłacony skarżącej we wrześniu 2021 r.
Należy zatem zauważyć, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że matka skarżącej została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, co potwierdza orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 21 lutego 2011 r., a zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, zdaniem organów obu instancji, uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Wprawdzie w myśl art. 17 ust. 1 b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, ale regulacja ta stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznało Kolegium, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia.
Podnieść jednak należy, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone m.in. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przy czym, w sytuacji, gdy zachodzi zbieg uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przy tym wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. I OSK 235/18; wyrok WSA w Szczecinie z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1151/19 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 423/19, dostępne w Internecie).
Z akt sprawy wynika, że do 30 września 2021 r. skarżąca otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki sprawowanej nad matką, gdyż decyzja przyznająca jej to świadczenie została uchylona decyzją z (...). Zatem w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym. W toku postępowania odwoławczego Kolegium - pismem z 21 września 2021 r. - poinformowało skarżącą, że jedyną przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez stronę specjalnego zasiłku opiekuńczego. W związku z tym pismem z 28 września 2022 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o uchylenie decyzji o przyznaniu jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wprawdzie w piśmie tym wskazała, że rezygnuje z przyznanego jej zasiłku od dnia 26 lutego 2021 r., ale organ I instancji w tym zakresie wniosku strony nie uwzględnił, wskazując w uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, że nie można jej wydać z datą wsteczną. Pomimo takiego rozstrzygnięcia skarżąca nie zakwestionowała rozstrzygnięcia organu I instancji w drodze odwołania, mimo że w doręczonej decyzji było pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania. Tym samym uznać należy, że kwestia utraty prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem 30 września 2021 r. została rozstrzygnięta w sposób wiążący i ostateczny wskazaną decyzją organu I instancji. Przy czym w niniejszej sprawie Sąd nie może badać legalności decyzji uchylającej decyzję w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż jest związany granicami skargi, o czym mowa art. 134 § 1 p.p.s.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z 3 lutego 1997 r., sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997 nr 3, poz. 104; wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, dostępne w Internecie). W związku z tym, nie można było przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 lutego 2021r., bowiem dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., wyklucza sytuację, w której osobie uprawnionej przysługiwałoby więcej niż jedno (wybrane przez nią) świadczenie. Nie jest zatem możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. Strona, która dokonuje wyboru, a korzysta już ze zbieżnego uprawnienia, musi z niego zrezygnować przed rozstrzygnięciem o prawie do wnioskowanego świadczenia, przy czym, rezygnacja ta nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji, lecz konieczne jest, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego ustało prawo do pobierania innego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, dostępne w Internecie).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że dopiero od 1 października 2021 r. nie istniały przesłanki negatywne do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., w postaci decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odnosząc się przy tym do treści art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, należy wskazać, że sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji, gdy w miesiącu złożenia wniosku spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne i nie występują przesłanki negatywne do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, która nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, ale jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyroki WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 995/19 oraz z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 67/20, dostępne w Internecie).
W związku z powyższym zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity Dz. U z 2019 r. poz. 18).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI