II SA/Ol 653/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-11-28
NSAAdministracyjneŚredniawsa
alkoholzezwoleniesprzedaż alkoholutytuł prawny do lokaluumowa użyczeniacofnięcie zezwoleniaprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż alkoholu, uznając, że skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu.

Skarżąca H.B. wniosła skargę na decyzję o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, argumentując, że lokal stanowi majątek wspólny z byłym mężem i wypowiedzenie umowy dzierżawy jest nadużyciem prawa. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu, co jest podstawą do cofnięcia zezwolenia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że umowa użyczenia została skutecznie wypowiedziana, a kwestie podziału majątku wspólnego nie należą do jego kognicji.

Sprawa dotyczyła skargi H.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ pierwszej instancji cofnął zezwolenie, ponieważ skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu, co stanowi naruszenie warunków sprzedaży określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Skarżąca podnosiła, że lokal stanowi majątek wspólny z byłym mężem, a wypowiedzenie umowy dzierżawy przez niego jest nadużyciem prawa. Organy administracji uznały, że umowa dzierżawy w rzeczywistości była umową użyczenia, która została skutecznie wypowiedziana, a kwestie podziału majątku wspólnego wykraczają poza ich kompetencje. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz Kodeksu cywilnego, potwierdził, że skarżąca nie wykazała posiadania tytułu prawnego do lokalu w czasie wydawania decyzji. Sąd podkreślił, że umowa użyczenia może być wypowiedziana w każdym czasie, a kwestie podziału majątku wspólnego należą do wyłącznej jurysdykcji sądów powszechnych. Dodatkowo, sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. dotyczący pominięcia właściciela nieruchomości jako strony postępowania, wskazując, że właściciel nie jest stroną w postępowaniu o wydanie zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, utrata tytułu prawnego do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży, co skutkuje cofnięciem zezwolenia.

Uzasadnienie

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wymaga od przedsiębiorcy posiadania tytułu prawnego do lokalu przez cały okres ważności zezwolenia. Brak takiego tytułu jest podstawą do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 5 tej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.w.t.p.a. art. 18 § ust. 10 pkt 2

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Utrata tytułu prawnego do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest podstawą do cofnięcia zezwolenia.

u.w.t.p.a. art. 18 § ust. 7 pkt 5

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu jest warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych.

u.w.t.p.a. art. 18 § ust. 6 pkt 2

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Sąd administracyjny nie ocenia wypowiedzenia umowy jako nadużycia prawa w postępowaniu o cofnięcie zezwolenia.

k.c. art. 365¹

Kodeks cywilny

Zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu.

k.c. art. 693 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja umowy dzierżawy, wymagająca odpłatności.

k.c. art. 710

Kodeks cywilny

Definicja umowy użyczenia, charakteryzująca się nieodpłatnością.

k.r.o. art. 31 § § 2

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kwestie majątku wspólnego małżonków, które nie są rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca utraciła tytuł prawny do lokalu, co jest podstawą do cofnięcia zezwolenia. Umowa między małżonkami była umową użyczenia, a nie dzierżawy, i została skutecznie wypowiedziana. Kwestie podziału majątku wspólnego i oceny nadużycia prawa należą do sądów powszechnych. Właściciel nieruchomości nie jest stroną postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Lokal stanowi majątek wspólny z byłym mężem i wypowiedzenie umowy dzierżawy jest nadużyciem prawa. Organ pierwszej instancji i organ odwoławczy nie zebrały i nie przeprowadziły należycie dowodów oraz nie odniosły się do wszystkich argumentów skarżącej. Naruszenie art. 28 k.p.a. przez pominięcie właściciela nieruchomości jako strony postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia. Organ administracji publicznej nie jest władny do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie podziału majątku wspólnego małżonków. O istocie umowy świadczy bowiem jej treść, nie zaś nazwa.

Skład orzekający

Ewa Osipuk

przewodniczący

Tadeusz Lipiński

sprawozdawca

Bogusław Jażdżyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cofania zezwoleń na sprzedaż alkoholu w przypadku utraty tytułu prawnego do lokalu, a także rozgraniczenie kompetencji organów administracji i sądów powszechnych w sprawach cywilnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową użyczenia i kwestiami majątkowymi między byłymi małżonkami, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem prawny związany z utratą tytułu prawnego do lokalu w kontekście zezwoleń administracyjnych, a także pokazuje, jak sądy administracyjne podchodzą do kwestii cywilnoprawnych w ramach swoich kompetencji.

Utrata zezwolenia na alkohol przez brak tytułu prawnego do lokalu – co z majątkiem wspólnym?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 653/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Ewa Osipuk /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1119
art. 18 ust. 5,  ust. 6 pkt 2, ust. 7 pkt 5, ust. 10 pkt 2
Ustawa z dnia 6 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 roku sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 lutego 2023 r. Wójt [...] (dalej jako: "Wójt", "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 5 ustawy
z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 165 z późn. zm., dalej: "u.w.t.p.a.") w zw.
z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn.zm., dalej: "k.p.a."), cofnął zezwolenie z 31 sierpnia 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży pod adresem: [...], prowadzonym przez H.B. (dalej: "strona", "skarżąca").
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że strona uzyskała przedmiotowe zezwolenie na okres od 1 września 2020 r. do 31 sierpnia 2025 r. F.B. wystąpił 6 grudnia 2022 r. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo w tym samym punkcie sprzedaży. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona na mocy umowy z 1 stycznia 2019 r. dzierżawiła od F.B. lokal handlowy położony pod tym adresem. Wydzierżawiający wypowiedział umowę dzierżawy 31 marca 2022 r. Strona uznała to wypowiedzenie za nieskuteczne, wskazując, że umowa obowiązuje do 31 grudnia 2022 r. Pismem z 8 czerwca 2022 r. wydzierżawiający ponowił wypowiedzenie umowy i zawiadomił Wójta o wygaśnięciu tytułu prawnego do lokalu. W ocenie organu pierwszej instancji, strona utraciła tytuł prawny do tego lokalu i nie wykazała się żadnym dokumentem, że w czasie wydawania decyzji posiadała tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Wójt podkreślił, że w świetle art. 18 ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a. obowiązkiem przedsiębiorcy, któremu wydano zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych jest spełnianie warunków prowadzenia sprzedaży przez cały okres, na jaki zezwolenie wydano. Skoro zaś zezwolenie wydaje się na wniosek, do którego zgodnie z art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a. należy dołączyć m.in. dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, to przez spełnienie powyższego obowiązku należy rozumieć nieprzerwane posiadanie takiego prawa, potwierdzonego dokumentem, w okresie ważności zezwolenia. Przedsiębiorca powinien być w stanie w każdym czasie wykazać stosownym dokumentem, że jego tytuł prawny do lokalu istnieje. Okoliczności tej przedsiębiorca nie może wykazywać innymi środkami dowodowymi, np. dowodem z zeznań świadków. Utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych – art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a.
Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji, zarzucając naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na brakach
w uzasadnieniu faktycznym decyzji, braku uzasadnienia prawnego decyzji, a także niepełnym zebraniu i przeprowadzeniu dowodów oraz na nienależytym przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, na których organ pierwszej instancji się opierał;
2) art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez pominięcie, że lokal użytkowy, w którym strona prowadzi działalność gospodarczą, stanowi majątek wspólny jej wraz z byłym mężem F.B., jako wybudowany ze środków pobranych z dochodów małżonków – jest to nakład z majątku wspólnego i nie został jeszcze rozliczony w postępowaniu o podział majątku wspólnego;
3) art. 5 Kodeksu cywilnego, poprzez niewzięcie pod uwagę, że chęć wypowiedzenia przez byłego męża umowy dzierżawy winna być rozpatrywana jako nadużycie przez niego prawa podmiotowego i nie powinna korzystać z ochrony.
W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że organ pierwszej instancji pominął, że lokal użytkowy, w którym prowadzi działalność gospodarczą, m.in. w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych, stanowi wspólnie poczyniony przez stronę i jej byłego męża nakład z majątku wspólnego i podlega rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego, zgodnie z art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Dodała, że podział majątku wspólnego nie został jeszcze przeprowadzony. W tej sytuacji Wójt przedwcześnie uznał, że skarżąca nie ma tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży, skoro lokal ten jest nakładem z majątku wspólnego strony i jej byłego męża. Wywiodła, że wypowiedzenie umowy dzierżawy stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i jako takie nie powinno korzystać z ochrony, czym naruszono art. 5 Kodeksu cywilnego. Podkreśliła, że organ pierwszej instancji dokonał ustaleń w sposób fragmentaryczny, nie uwzględniając biernego zachowania byłego męża, który mimo wezwania organu, nie złożył wyjaśnień w niniejszej sprawie.
Decyzją z 8 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał przepisy u.w.t.p.a., znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie, z których wynika, że utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia. Kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji trafnie uznał, że strona utraciła tytuł prawny do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. Wskazało, że umowa dzierżawy z 1 stycznia 2019 r. dotycząca sklepu handlowego pod podanym adresem, w istocie stanowi umowę użyczenia, gdyż nie zawarto w niej ustaleń odnośnie do odpłatności, czyli czynszu dzierżawnego. O statusie umowy nie decyduje zaś jej tytuł, lecz treść i wynikające z niej rozstrzygnięcia. Zaznaczyło, że ani organ pierwszej instancji, ani Kolegium nie są organami powołanymi do tego, aby czynić ustalenia odnośnie do stosunków majątkowych panujących między stronami w czasie trwania lub po ustaniu małżeńskiej wspólnoty majątkowej. Poza kognicją Kolegium znajduje się sfera związana z kwestią podziału majątku, ustalania jego składników i spłat.
Jednocześnie wskazano, że umowa użyczenia może być wypowiedziana w każdym czasie, a ocena wypowiedzenia jako nadużycia prawa i ochrona z art. 5 Kodeksu cywilnego, również znajduje się poza kognicją Kolegium w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podkreślono, że strona nie wykazała się żadnym stosownym dokumentem, że w czasie wydawania decyzji o cofnięciu zezwolenia przez organ pierwszej instancji, bądź przez Kolegium, posiadała tytuł prawny do przedmiotowego lokalu.
W złożonej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegające na brakach w uzasadnieniu faktycznym decyzji, na braku sporządzenia uzasadnienia prawnego decyzji, a także na nie odniesieniu się do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącą;
2) art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przez pominięcie, że lokal użytkowy, w którym skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, stanowi majątek wspólny jej wraz z byłym mężem, jako wybudowany ze środków pobranych z dochodów małżonków – jest to nakład z majątku wspólnego i nie został jeszcze rozliczony w postępowaniu o podział majątku wspólnego;
3) art. 28 k.p.a. przez pominięcie jako strony niniejszego postępowania właściciela nieruchomości, na której prowadzona jest sprzedaż napojów alkoholowych, pomimo że również jego interesu prawnego dotyczy postępowanie.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania i poprzestał na rozważaniach prawnych dotyczących tytułu prawnego, pomijając powołane przez skarżącą okoliczności dotyczące majątku strony i jej byłego męża. W sprawie istotne są rozliczenia między byłymi małżonkami, które nie zostały przeanalizowane w toku postępowania. Skarżąca podkreśliła, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę właściciela nieruchomości jako strony niniejszego postępowania.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 18 ust. 1, 2 i 3 u.w.t.p.a. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym", wydanego na podstawie wniosku przedsiębiorcy. Zezwolenia wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo; 2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu
(z wyjątkiem piwa); 3) powyżej 18% zawartości alkoholu.
Wniosek o wydanie zezwolenia zawiera: 1) oznaczenie rodzaju zezwolenia;
2) oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę i adres, w przypadku ustanowienia pełnomocników ich imiona, nazwiska i adres zamieszkania; 3) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile przedsiębiorca taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP); 4) przedmiot działalności gospodarczej; 5) adres punktu sprzedaży; 6) adres punktu składowania napojów alkoholowych (magazynu dystrybucyjnego) (art. 18 ust. 5 u.w.t.p.a.).
W myśl art. 18 ust. 6 pkt 2 u.w.t.p.a., do wniosku o wydanie zezwolenia należy dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych. Przepisy u.w.t.p.a. nie definiują pojęcia "tytuł prawny" do lokalu. Może to być zarówno tytuł o charakterze prawnorzeczowym (własność, wieczyste użytkowanie), jak i tytuł o charakterze obligacyjnym, wynikający z zawartej przez wnioskodawcę umowy (np. umowy najmu, dzierżawy, użyczenia, czy innych umów). Przy czym, do wykazania tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych, niezbędne jest przedłożenie stosownego dokumentu, co wynika wprost z treści ww. przepisu. Okoliczności tej przedsiębiorca nie może wykazywać innymi środkami dowodowymi, jak np. dowód z zeznań świadków.
Stosownie do art. 18 ust. 7 pkt 5 u.w.t.p.a. posiadanie tytułu prawnego do korzystania z lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży jest jednym z warunków prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. W przypadku zaś nieprzestrzegania określonych w u.w.t.p.a. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wydane zezwolenie (art. 18 ust. 10 pkt 2 u.w.t.p.a.). Utrata tytułu prawnego wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych jest równoznaczna z nieprzestrzeganiem warunków sprzedaży napojów alkoholowych, skutkującym cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Z ww. przepisu wynika obowiązek zbadania przez organy administracji, czy podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych legitymuje się tytułem prawnym do lokalu, który ma stanowić punkt ich sprzedaży.
Podkreślić należy, że jakkolwiek organy administracji, rozpatrując sprawę z zakresu stosowania art. 18 u.w.t.p.a., zobowiązane są do dokonywania pewnych ustaleń i ocen ze sfery prawa cywilnego, to jednak ich zakres ograniczony jest powierzonymi im zadaniami i kompetencjami oraz określonymi przez ustawodawcę przesłankami (warunkami), od spełnienia których uzależnione jest wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W konsekwencji, weryfikowanie warunku legitymowania się przez wnioskodawcę tytułem prawnym do korzystania z lokalu ogranicza się do oceny jego skuteczności erga omnes (zwłaszcza wobec organów administracji publicznej).
Jak wynika z akt sprawy skarżąca, składając wniosek o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczo-przemysłowym, mieszczącym się pod podanym adresem, na potwierdzenie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu przedłożyła umowę zatytułowaną "umowa dzierżawy", którą zawarła 1 stycznia 2019 r.
z ówczesnym mężem. Z treści tej umowy wynika, że wydzierżawiający oddaje dzierżawcy sklep do używania i pobierania pożytków, przy czym czynsz dzierżawny nie został ustalony, a umowa została zawarta na czas nieokreślony. Wskazano jedynie, że wydzierżawiający może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym bez uprzedzenia, w przypadku gdy dzierżawca będzie używał przedmiotu dzierżawy w sposób niezgodny z zasadami prawidłowej gospodarki, zmieni przeznaczenie przedmiotu dzierżawy lub bez zgody wydzierżawiającego wyrażonej na piśmie odda przedmiot dzierżawy osobie trzeciej do używania. Następnie 6 kwietnia 2022 r. wydzierżawiający wypowiedział przedmiotową umowę, wskazując, że jest to umowa najmu, z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia, na co skarżąca nie wyraziła zgody. Podniosła, że przedmiotowa umowa stanowi umowę dzierżawy i może być wypowiedziana najwcześniej ze skutkiem na koniec 2022 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do korzystania ze wskazanego wyżej lokalu, stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych w czasie wydawania decyzji przez organy administracji obu instancji.
Podnieść należy, że nieruchomość, na której posadowiony jest pawilon handlowy (sklep spożywczy), stanowi majątek odrębny męża skarżącej, nabyty w wyniku działu spadku, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu Wydział I Cywilny z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I Ns 1253/08. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącą. Jeśli zaś chodzi o budynek, w którym mieści się sklep i prowadzona jest sprzedaż napojów alkoholowych, skarżąca podała, że został on wybudowany z nakładów pochodzących z majątku wspólnego małżonków i tym samym, podlega rozliczeniu w ramach podziału majątku wspólnego, w wyniku rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód. Należy jednak podkreślić, że organ administracji publicznej nie jest władny do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie podziału majątku wspólnego małżonków. Jest to bowiem sprawa cywilna, do rozstrzygania której uprawniony jest wyłącznie sąd powszechny. Tym samym, kwestie majątkowe, dotyczące podziału majątku, ustalania jego składników, rozliczania nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny, nie mogą być rozstrzygane w toku postępowania o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W ramach administracyjnego postępowania dowodowego organ uprawniony jest do własnych ustaleń i ocen jedynie w zakresie wymaganym przepisami u.w.t.p.a.
Podzielić należy stanowisko organów orzekających w sprawie, że wiążąca byłych małżonków umowa zatytułowana "umowa dzierżawy" została skutecznie rozwiązana. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków (art. 693 § 2 Kodeksu cywilnego). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 4619/21 (dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) dzierżawa jest tego rodzaju stosunkiem zobowiązaniowym, mocą którego jedna jej strona udostępnia korzystanie z jej rzeczy drugiej stronie. Przy czym, by umowa nabrała cech dzierżawy, osoba korzystająca z cudzej rzeczy uprawniona jest także do pobierania z niej pożytków, a nadto konieczną cechą dzierżawy jest jej odpłatność. Bez tego niezbędnego elementu umowa nie może być poczytana za umowę dzierżawy, nawet jeśli korzystający z rzeczy zobowiązuje się do opłacania podatków i innych ciężarów związanych z posiadaniem nieruchomości. Wprawdzie skarżąca podała, że mąż pobierał codziennie pieniądze z kasy sklepu, stanowiące uzyskiwany w gotówce utarg, jednakże okoliczność ta nie wynika z treści umowy ani z innych dokumentów, zaś organy administracji publicznej nie są uprawnione do dokonywania ustaleń w zakresie istniejących stosunków majątkowych między małżonkami zarówno w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej, jak i po jej ustaniu. Należy zatem stwierdzić, że umowa zawarta 1 stycznia 2019 r. między skarżącą a jej mężem nie spełniała warunków umowy dzierżawy i tym samym, nie może być uznana za taką umowę.
O istocie umowy świadczy bowiem jej treść, nie zaś nazwa. Jak słusznie zatem wskazał organ odwoławczy umowa, na którą powołuje się skarżąca, stanowi umowę użyczenia, nie zaś umowę dzierżawy. W myśl art. 710 Kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Cechą charakterystyczną użyczenia jest zatem nieodpłatność, a treść stosunku użyczenia i jego społeczno-gospodarcza funkcja sprowadza się do - motywowanego zazwyczaj chęcią pomocy lub inną bezinteresowną pobudką - przysporzenia przez użyczającego korzyści biorącemu w użyczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 sierpnia 2019 r. sygn. akt I AGa 60/19, LEX nr 2728134). Umowa użyczenia należy do kategorii zobowiązań o charakterze ciągłym, w których istotnym elementem jest czynnik czasu. W przypadku umów zawartych na czas nieoznaczony, w których wzajemne zobowiązania stron mają charakter świadczeń ciągłych, a ich postanowienia nie przewidują wprost możliwość wypowiedzenia umowy, zastosowanie znajdzie bezwzględnie obowiązujący art. 365¹ Kodeksu cywilnego. Zgodnie z powołanym przepisem zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu. Tym samym, wypowiedzenie przez męża skarżącej przedmiotowej umowy jako umowy użyczenia należy uznać za skuteczne.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarżąca w czasie wydawania decyzji przez organ I instancji i w czasie rozpatrywania jej odwołania przez Kolegium nie legitymowała się dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu stanowiącym punkt sprzedaży napojów alkoholowych.
Stanowisko powyższe potwierdza przedłożona na rozprawie w sądzie przez pełnomocniczkę skarżącej ugoda zawarta w dniu 17 listopada 2023 r. przed Sądem Rejonowym w Elblągu w sprawie V GC 270/23. Treść zawartej ugody przekonuje, że do dnia jej zawarcia, czyli do 17 listopada 2023 r. skarżąca w sposób bezumowny korzystała z lokalu, w którym prowadzona była sprzedaż napojów alkoholowych. Na podstawie zawartej ugody skarżąca uzyskała uprawnienie do prowadzenia działalności gospodarczej w lokalu użytkowym, ale jedynie od dnia podpisania ugody do 31 stycznia 2024 r. Powyższe zaś dowodzi tego, że zarówno w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji (28 lutego 2023 r.), jak rozstrzygania sprawy przez Kolegium ( 8 maja 2023 r.), skarżąca nie posiadała tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.
Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., wskazać należy, że zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie o udzielenie zezwolenia na sprzedaż alkoholu prowadzone jest na wniosek i dotyczy praw i obowiązków wnioskodawcy. Stroną tego postępowania jest jedynie przedsiębiorca, który zwrócił się z wnioskiem o wydanie decyzji w tym przedmiocie. Z przepisów u.w.t.p.a. nie wynika bowiem, żeby udzielenie zezwolenia wiązało się z koniecznością nałożenia przez organ administracji obowiązku na inny podmiot lub wymagało przyznania innemu podmiotowi niż wnioskodawca uprawnień. W postępowaniu administracyjnym w sprawie udzielenia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie orzeka się bezpośrednio o prawach i obowiązkach właściciela nieruchomości, na której posadowiony jest lokal, dlatego nie jest on stroną takiego postępowania.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że brak jest po stronie właściciela nieruchomości, w której znajduje się przedmiotowy punkt sprzedaży napojów alkoholowych, legitymacji do czynnego udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia. Jego interes prawny jest zabezpieczony przez wymóg dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny wnioskodawcy do lokalu stanowiącego punkt sprzedaży napojów alkoholowych.
Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd rozstrzygający sprawę ze skargi podmiotu biorącego udział w postępowaniu z urzędu nie ma podstaw do oceny, czy inny podmiot, który nie wniósł skargi, został pominięty w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2019 r. II OSK 1259/17). Tylko podmiot, który uznaje, że bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu, jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu.
W świetle powyższych rozważań uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Dlatego też skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI