II SA/OL 650/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Braniewie dotyczącej diet radnych z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym nieprawidłowej publikacji aktu.
Prokurator Rejonowy w Braniewie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Braniewie w sprawie ustalenia wysokości diet radnych, zarzucając istotne naruszenie prawa. Główne zarzuty dotyczyły nieprawidłowej publikacji uchwały jako aktu prawa miejscowego (powinna być w dzienniku urzędowym, a nie tylko w BIP) oraz wadliwego uregulowania zasad obniżania diet radnych. Sąd uznał oba zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały w całości.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego w Braniewie na uchwałę Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 24 listopada 2021 r. nr XXIX/295/21, która ustalała wysokość diet przysługujących radnym. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa w dwóch głównych obszarach. Po pierwsze, uchwała jako akt prawa miejscowego została opublikowana jedynie w Biuletynie Informacji Publicznej i określono, że wchodzi w życie z dniem podjęcia, podczas gdy powinna być ogłoszona w wojewódzkim dzienniku urzędowym z zachowaniem 14-dniowego vacatio legis. Po drugie, zarzucono wadliwe uregulowanie zasad obniżania diet radnych, które opierało się wyłącznie na nieobecności na sesji lub posiedzeniu stałej komisji, abstrahując od innych form aktywności radnego i proporcjonalności sankcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Sąd potwierdził, że uchwała dotycząca zasad przyznawania i wysokości diet radnych jest aktem prawa miejscowego, który wymaga publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Niewłaściwa publikacja i określenie zbyt krótkiego vacatio legis stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały. Ponadto, sąd podzielił stanowisko prokuratora co do wadliwości zasad obniżania diet, wskazując, że powinny one uwzględniać szerszy zakres aktywności radnego i być proporcjonalne. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała rady gminy ustalająca wysokość diet radnych jest aktem prawa miejscowego i wymaga publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym z zachowaniem vacatio legis, a jej brak stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała dotycząca diet radnych ma charakter generalny i abstrakcyjny, co kwalifikuje ją jako akt prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego podlegają obowiązkowi publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym zgodnie z ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórymi innymi aktami prawnymi. Niewłaściwa publikacja (tylko w BIP) oraz określenie zbyt wczesnego terminu wejścia w życie (z dniem podjęcia) stanowi istotne naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (16)
Główne
u.s.g. art. 25 § 4, 6-8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa zasady ustalania przez radę gminy wysokości diet radnych oraz zwrotu kosztów podróży służbowych, z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez radnego i maksymalnych limitów wynikających z ustawy budżetowej.
u.s.g. art. 91 § 1, 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Stanowi, że uchwały sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do wskazania naruszenia.
u.o.a.n. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Wskazuje na obowiązek ogłaszania aktów normatywnych, w tym aktów prawa miejscowego, w dzienniku urzędowym.
u.o.a.n. art. 4 § 1, 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Reguluje zasady wejścia w życie ogłoszonych aktów normatywnych, wskazując na 14-dniowy termin vacatio legis, z możliwością odstępstw w uzasadnionych przypadkach.
u.o.a.n. art. 13 § 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Określa, że akty prawa miejscowego podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje skutki uwzględnienia skargi na uchwałę, w tym stwierdzenie jej nieważności.
u.s.g. art. 41 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Wskazuje na obowiązek publikacji uchwał rady gminy w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
u.s.g. art. 42
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Odwołuje się do ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych w zakresie publikacji uchwał.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa właściwość sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej, w tym skarg na akty prawa miejscowego.
Konstytucja RP art. 88 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi o obowiązku ogłoszenia aktu normatywnego jako warunku jego wejścia w życie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasadę demokratycznego państwa prawnego, która jest naruszona przez akty prawne wchodzące w życie w sposób niejasny lub z naruszeniem zasad.
Ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Podstawa do określenia kwoty bazowej dla celów ustalania maksymalnej wysokości diet radnych.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu gminy
Określa maksymalną wysokość diet radnych w zależności od liczby mieszkańców gminy.
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa (wskazano, że w przypadku uchwał wystarczy istotne naruszenie).
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Określa rolę sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 45 § w zw. z § 143
Zawiera wytyczne dotyczące formułowania przepisów o wejściu w życie aktów prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała jako akt prawa miejscowego nie została opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym, a jedynie w BIP, co stanowi istotne naruszenie prawa. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia, co narusza zasadę vacatio legis dla aktów prawa miejscowego. Zasady obniżania diet radnych są wadliwe, ponieważ nie uwzględniają wszystkich form aktywności radnego i nie są proporcjonalne.
Godne uwagi sformułowania
istotne naruszenie prawa akt prawa miejscowego obowiązek publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym zasada vacatio legis rekompensacyjny charakter diety nieprawidłowe uregulowanie zasad obniżania diety
Skład orzekający
Tadeusz Lipiński
przewodniczący
Piotr Chybicki
sprawozdawca
Grzegorz Klimek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zasad publikacji aktów prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego oraz prawidłowe konstruowanie zasad przyznawania i obniżania diet radnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej diet radnych, ale ogólne zasady dotyczące publikacji aktów prawa miejscowego i ich zgodności z prawem mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z publikacją aktów prawa miejscowego i zasad przyznawania diet radnym, co jest istotne dla samorządowców i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.
“Uchwała o dietach radnych nieważna przez błąd publikacji – co musisz wiedzieć?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 650/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-07-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Grzegorz Klimek Piotr Chybicki /sprawozdawca/ Tadeusz Lipiński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6262 Radni 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1372 art. 25 ust. 4, 6-8, art. 41 ust. 1, art. 42, art. 91 ust. 1, 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Dz.U. 2019 poz 1461 art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2, art. 5, art. 13 pkt 2 Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 147 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Braniewie na uchwałę Rady Miejskiej w Braniewie z dnia 24 listopada 2021 r. nr XXIX/295/21 w przedmiocie ustalenia wysokości diet przysługujących radnym stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie Rada Miejska w Braniewie (dalej jako: "organ", "Rada Miejska"), w dniu 24 listopada 2021 r., działając na podstawie art. 25 ust. 4, 6, 7 i 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2021 r. poz. 1372 z późn. zm., dalej jako: "u.s.g.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie maksymalnej wysokości diet przysługujących radnemu gminy (Dz.U. z 2021 r., poz. 1974), podjęła uchwałę nr XXIX/295/21 w sprawie ustalenia wysokości diet przysługujących radnym (dalej jako: "Uchwała"). Skargę na powyższą Uchwałę wniósł Prokurator Rejonowy w Braniewie (dalej jako: "Prokurator", "skarżący"), podnosząc zarzut istotnego naruszenia: 1) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1461, dalej jako: "u.o.a.n."), poprzez ogłoszenie Uchwały w Biuletynie Informacji Publicznej i zapisanie, że Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia, podczas gdy uchwała, której przedmiotem jest określenie zasad przyznawania i wysokości diet radnych stanowi akt prawa miejscowego, wymagający promulgacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym i co do zasady 14-dniowego okresu vacatio legis; 2) art. 25 ust. 4 u.s.g., poprzez brak prawidłowego uregulowania w Uchwale oraz nieprawidłowe uregulowanie w § 3 ust. 1 Uchwały zasad dotyczących obniżenia diety radnego, w sytuacji kiedy jedynym kryterium określającym przesłanki do obniżenia diety radnego jest nieobecność na sesji rady lub posiedzeniu komisji stałej, co wiąże się z obniżką rzędu 12%, podczas gdy powyższe całkowicie abstrahuje od ilości sesji rady lub posiedzeń komisji stałych w miesiącu, pomija inne komisje, w jakich radny może brać udział, jak również nie uwzględnia pozostałej sfery działalności mandatowej radnego. W związku z powyższym, Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu wniesionej skargi skarżący wskazał na niewłaściwą formę publikacji. Wyjaśniono, że zaskarżona Uchwała jako akt prawa miejscowego, zgodnie z art. 13 pkt 2 u.o.a.n., podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym, czego w niniejszej sprawie zaniechano. Zastrzeżenia skarżącego budzi również sposób ustalenia zasad obniżania diety radnego. Zapisy § 3 ust. 1 zaskarżonej Uchwały całkowicie abstrahują od ilości dni sesyjnych, czy posiedzeń komisji w skali miesiąca i stanowią sankcję nieadekwatną do rzeczywistej nieobecności radnego w pracach na rzecz gminy. Ponadto, w Uchwale ograniczono podstawę obniżenia diety do braku udziału w komisji stałej, podczas gdy zgodnie z przepisami u.s.g. mogą również być powoływane komisje doraźne. Zdaniem skarżącego, Rada Miejska powinna ustalić taki sposób obniżenia diety radnego w danym miesiącu, który uwzględnia brak aktywności radnego we wszystkich jego polach proporcjonalnie do dni, w których ten mandat sprawował, niezależnie od tego, czy powyższe wiązało się z udziałem w sesji rady gminy, w posiedzeniu komisji, czy też realizowaniu innych zadań. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podał, że obowiązek publikacji w tego rodzaju uchwał oparty jest na aktualnym orzecznictwie sądowym. Odnoście zaś zasad potrącenia diety podał, że zarzuty prokuratora nie mają cech rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, w zakresie swej właściwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, a także aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż akty prawa miejscowego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Natomiast w myśl art. 147 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę, stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa to uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do takich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (zob. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2517/18, dostępny w CBOSA). Za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, dostępne w CBOSA). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji, czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."). Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości, jak np. nieścisłość prawna, czy też błąd, który nie ma wpływu na istotną treść aktu organu gminy. W przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. W świetle powyższych kryteriów Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 25 ust. 4 u.s.g., na zasadach ustalonych przez radę gminy, radnemu przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży służbowych. Przy ustalaniu wysokości diet radnych rada gminy bierze pod uwagę funkcje pełnione przez radnego (art. 25 ust. 8 u.s.g.) Stosownie zaś do ust. 6 art. 25 u.s.g. wysokość diet przysługujących radnemu nie może przekroczyć w ciągu miesiąca łącznie 2,4-krotności kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1533). Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, maksymalną wysokość diet przysługujących radnemu w ciągu miesiąca, uwzględniając liczbę mieszkańców gminy, przy czym kwota wymieniona w ust. 6 oznacza maksymalną wysokość diet w gminach o największej liczbie mieszkańców (art. 25 ust. 7 u.s.g.). W pozostałym zakresie rada gminy ma możliwość kreowania własnych zasad ustalania (różnicowania) wysokości przysługujących radnym diet (z uwzględnieniem funkcji wypełnianych przez radnego) oraz zwrotu kosztów podróży służbowych. Zasady określone przez radę gminy muszą jednak uwzględniać rekompensacyjny charakter tego ekwiwalentu, tj. koszty poniesione w związku z wykonywaniem funkcji i zadań powierzonych radnemu oraz ewentualnych, utraconych korzyści, jakich radny nie uzyskał w związku z wykonywaniem mandatu przedstawicielskiego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5279/21, dostępny w CBOSA). Systemowo dieta radnego została ukształtowana w taki sposób, że nie stanowi ona wynagrodzenia za pracę, bowiem radny pełni funkcję społecznie, a fakt wykonywania mandatu nie skutkuje ani nawiązaniem stosunku pracy z gminą (miastem), ani też nawiązaniem z nią umowy cywilnoprawnej. Dieta ma stanowić ekwiwalent utraconych korzyści, np. pomniejszonego wynagrodzenia za pracę w związku z obecnością na sesji rady gminy, jakich radny nie uzyskuje w związku z wykonywaniem mandatu przedstawicielskiego. Nie budzi przy tym wątpliwości, że możliwe jest różnicowanie wysokości diet w zależności od funkcji pełnionych przez radnego. Wprawdzie przepisy u.s.g. nie regulują wprost, za co radnemu przysługuje dieta, jednakże uwzględniając jej rekompensacyjny charakter, wskazać należy, że ustalane przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zasady, winny być powiązane z aktywnością lub brakiem aktywności radnego w wykonywaniu przez niego tej funkcji. Przy czym regulacje te powinny uwzględniać w zakresie wysokości diety przysługującej radnemu wszystkie jego obowiązki, nie zaś tylko te, które są związane z udziałem w posiedzeniach rady lub komisji. Zauważyć bowiem należy, że radny, realizując swój mandat, podejmuje wiele czynności wykraczających zakresowo poza uczestnictwo w posiedzeniach rady, czy komisji. Mechanizm ustalania wysokości diety nie może zatem opierać się wyłącznie na uczestnictwie w radzie gminy oraz komisjach. Uzależnienie wysokości diety wyłącznie od obecności lub też nieobecności radnego na sesjach rady, czy posiedzeniach komisji jest nie tylko niesprawiedliwe, ale i bezpodstawne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 3602/21, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 763/19, dostępne w CBOSA). Przyjęte zatem przez Radę Miejską w § 3 ust. 1 zaskarżonej Uchwały regulacje, zgodnie z którymi za każdą nieobecność radnego na sesji Rady Miejskiej lub posiedzeniu komisji, której jest członkiem, dieta miesięczna ulega obniżeniu o 10% kwoty przysługującej zgodnie z § 2 tejże Uchwały, należy uznać za nieprawidłowe. Prawidłowa realizacja upoważnienia wynikającego z art. 25 ust. 4 u.s.g. wymaga od rady gminy stworzenia takich zasad ustalania diety radnego, które przy kształtowaniu wysokości tej diety w sposób ryczałtowy, będą uwzględniać wszystkie pełnione przez niego funkcje, a nie tylko te związane z uczestnictwem w posiedzeniach rady gminy, czy w komisjach rady gminy. Obowiązkowy mechanizm potrąceń z tak ustalonej diety musi z kolei przewidywać redukcję kwoty ryczałtu adekwatnie do zmniejszenia aktywności radnego w danym miesiącu. Powinien więc obejmować zarówno nieobecność w posiedzeniach rady gminy i posiedzeniach komisji rady gminy, jak i brak aktywności w pozostałej sferze działalności mandatowej, będącej podstawą przyznania diety. Tutejszy Sąd w składzie orzekającym podziela również pogląd wielokrotnie wyrażany już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym uchwała w sprawie ustalenia zasad przyznawania i wysokości diet radnych jednostek samorządu terytorialnego stanowi akt prawa miejscowego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 5279/21, z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4382/21, z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 570/19, z dnia 7 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2794/16, z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 3270/14, dostępne w CBOSA). Jakkolwiek w żadnym akcie prawnym nie sformułowano legalnej definicji aktu prawa miejscowego, to w judykaturze przyjmuje się, że taki charakter mają akty normatywne zawierające normy postępowania o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Normatywny charakter aktu oznacza, że zawiera on wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się, przybierający postać nakazu, zakazu lub uprawnienia. Charakter generalny oznacza, że normy zawarte w akcie definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez ich wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się natomiast w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty te muszą więc dotyczyć zachowań powtarzalnych, nie mogą zaś konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. Akty prawa miejscowego skierowane są do podmiotów (adresatów) pozostających poza strukturą administracji. Jako źródła prawa powszechnie obowiązującego mogą one regulować postępowanie wszystkich kategorii adresatów -obywateli, organów, organizacji publicznych i prywatnych, przedsiębiorców (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2678/17, z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2322/16 oraz z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2243/16, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym, dla kwalifikacji danej uchwały jako aktu prawa miejscowego decydujące znaczenie ma charakter norm prawnych i ich oddziaływanie na sytuację prawną adresatów. Przyjmuje się, że jeżeli uchwała zawiera przynajmniej jedną normę o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, to w sprawie możemy mieć do czynienia z aktem prawa miejscowego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2048/17, z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2353/16, z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1572/14 oraz z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1818/12, dostępne w CBOSA). Zaskarżona Uchwała Rady Miejskiej z dnia 24 listopada 2021 r. zawiera normy abstrakcyjne, ponieważ diety mają charakter powtarzalny. Przepisy te mają charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każdy mieszkaniec, który pełniłby określoną w tej Uchwale funkcję. Wprawdzie krąg adresatów tej Uchwały nie jest zbyt liczny, to jednak poprzez określenie go wspólną cechą, jaką jest pełnienie wskazanej w niej funkcji, przepisy te stały się generalnymi. Nie ulega również wątpliwości, że Uchwała zawiera przepisy normatywne, na podstawie których jej adresaci uzyskali uprawnienia do diety. Uchwała ta została wydana na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 4,6 i 8 u.s.g. Ponadto nie jest związana z kadencyjnością rady, co oznacza, że Uchwała ta zachowuje ważność także po zakończeniu kadencji organu stanowiącego, który ją uchwalił. Skoro zatem przedmiotowa Uchwała stanowi akt prawa miejscowego, winna być ona opublikowana w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Tymczasem w § 6 tejże Uchwały określono, że Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia i ma zastosowanie do ustalenia wysokości diet należnych od dnia 1 sierpnia 2021 r. i nie przewidziano jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Warunkiem wejścia w życie aktu prawa miejscowego, podobnie jak wszystkich aktów prawa powszechnie obowiązującego, jest jego ogłoszenie, co wynika wprost z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP. Jeżeli zatem uchwała zawiera przepisy powszechnie obowiązujące, to powinna być, zgodnie z art. 42 u.s.g., ogłoszona na zasadach i w trybie określonym w przepisach u.o.a.n. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 u.o.a.n., ogłoszenie aktu normatywnego, w tym aktu prawa miejscowego stanowionego przez organ gminy, w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe. W myśl art. 4 ust. 1 u.o.a.n., akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Jak stanowi zaś art. 4 ust. 2 u.o.a.n., w uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3 (dotyczącego przepisów porządkowych), mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym. Z kolei przepis art. 5 u.o.a.n. stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że co do zasady akty normatywne wchodzą w życie i obowiązują od określonego terminu – z reguły 14 dni od ich ogłoszenia. Odstąpienie od konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz dopuszczalne jest jedynie wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (zob. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 1993 r., sygn. akt K 18/92; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt K 47/01). Data wejścia w życie aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 633/17, dostępne w CBOSA). Dodatkowo, zaznaczyć należy, że w przypadku aktów prawa miejscowego techniczne sposoby formułowania przepisów o wejściu w życie zawiera § 45 w zw. z § 143 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", wskazując możliwe do zastosowania brzmienia artykułów. Wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, a przepisowi o wejściu w życie aktu prawnego można nadać tylko takie brzmienie, które odpowiada jednemu z wymienionych. Podkreślić należy, że prawidłowe ogłoszenie aktu prawa miejscowego ma zasadnicze znaczenie dla jego obowiązywania, gdyż jest warunkiem jego wejścia w życie. Akt normatywny, który nie został opublikowany (ogłoszony) zgodnie z obowiązującą procedurą i we właściwym trybie, nie może wiązać adresatów utworzonych w nim norm prawnych i nie odnosi skutku prawnego. Dotyczy to całego zakresu normatywnego tego aktu, czyli wszystkich norm prawnych w nim zawartych. Niespełnienie wymagań formalnych w uchwale stanowiącej akt prawa miejscowego w zakresie należytej publikacji – wynikających z art. 41 ust. 1 i art. 42 u.s.g. w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych – jest istotnym naruszeniem prawa, powodującym konieczność stwierdzenia jej nieważności w całości. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI