II SA/Ol 646/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2014-02-04
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęlegalizacja budowyrozbiórkaplan zagospodarowania przestrzennegoobszar chronionego krajobrazudecyzja administracyjnakontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego, stwierdzając brak możliwości jego legalizacji z powodu niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami o obszarze chronionego krajobrazu.

Sprawa dotyczyła skargi L. L. na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego w 2002 roku budynku letniskowego. Organ nadzoru budowlanego dwukrotnie nakazywał rozbiórkę po tym, jak inwestorzy nie przedstawili wymaganych dokumentów do legalizacji obiektu. Skarżący argumentował m.in. brakiem informacji o zakazie zabudowy i wybiórczym traktowaniem przez władze gminy. Sąd uznał, że samowolnie wybudowany obiekt nie spełnia wymogów planu zagospodarowania przestrzennego ani przepisów o obszarze chronionego krajobrazu, co uniemożliwia jego legalizację i obliguje do orzeczenia rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę L. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki budynku letniskowego wybudowanego samowolnie w 2002 roku. Inwestorzy, B. i L. L., wybudowali obiekt bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po wszczęciu postępowania administracyjnego, organy nadzoru budowlanego dwukrotnie nakazywały rozbiórkę, po tym jak inwestorzy nie przedstawili wymaganych dokumentów do legalizacji, w tym zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżący podnosił, że nieświadomość przepisów, brak informacji od władz gminy oraz okoliczności związane z planem miejscowym i utworzeniem Obszaru Chronionego Krajobrazu Jeziora A uniemożliwiły mu legalizację budowy. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa ogranicza się do oceny zgodności z prawem, a nie merytorycznego rozstrzygania żądań. Stwierdzono, że samowolnie wybudowany obiekt nie spełnia wymogów planu zagospodarowania przestrzennego (działka rolna z zakazem zabudowy w OChK) ani przepisów techniczno-budowlanych, co uniemożliwia jego legalizację. Sąd zaznaczył, że przepisy prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują mediacji ani uwzględniania sytuacji osobistej strony. Niespełnienie warunków ustawowych obliguje organ do orzeczenia rozbiórki. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli obiekt nie spełnia wymogów planu zagospodarowania przestrzennego i przepisów o obszarze chronionego krajobrazu, jego legalizacja jest niemożliwa, co skutkuje nakazem rozbiórki.

Uzasadnienie

Przepisy prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Niespełnienie wymogów dotyczących ładu przestrzennego i bezpieczeństwa uniemożliwia legalizację obiektu. Brak możliwości uzyskania zaświadczenia o zgodności z planem miejscowym lub przepisami szczególnymi (jak OChK) skutkuje brakiem podstaw do legalizacji i nakazem rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.b. art. 48 § ust. 2, ust. 3 i ust. 5

Ustawa Prawo budowlane

Przepisy te regulują procedurę wstrzymania robót budowlanych i nakazania rozbiórki w przypadku samowolnej budowy, określając warunki, które muszą zostać spełnione do ewentualnej legalizacji obiektu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 133 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia sądu o oddaleniu skargi.

u.p.b. art. 28

Ustawa Prawo budowlane

Zasadniczo roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

u.p.b. art. 29

Ustawa Prawo budowlane

Katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 49

Ustawa Prawo budowlane

Procedura badania projektu zagospodarowania działki i udzielania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samowolnie wybudowany obiekt nie spełnia wymogów planu zagospodarowania przestrzennego i przepisów o obszarze chronionego krajobrazu. Niespełnienie warunków legalizacji obliguje organ do orzeczenia rozbiórki. Nieświadomość prawna inwestora nie ma znaczenia dla oceny samowoli budowlanej.

Odrzucone argumenty

Brak informacji ze strony Burmistrza Gminy A odnośnie do konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Wybiórcze traktowanie właścicieli działek przez władze gminy. Wniosek o odrolnienie działki i zmiany w planie miejscowym.

Godne uwagi sformułowania

sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku sąd orzeka na podstawie akt sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący legalizacja na podstawie przepisów prawa budowlanego nie przewiduje prowadzenia mediacji ze stroną decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy nieświadomość prawna dotycząca obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia przy ocenie dopuszczenia się samowoli budowlanej

Skład orzekający

Tadeusz Lipiński

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Jezielska

członek

Ewa Osipuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, w szczególności w kontekście niezgodności z planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami o ochronie środowiska."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości legalizacji z powodu niezgodności z planem miejscowym i OChK. Nie dotyczy przypadków, gdzie legalizacja jest możliwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konsekwencje samowoli budowlanej i trudności w legalizacji obiektów, które nie spełniają wymogów planistycznych i środowiskowych. Pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie przepisów przed rozpoczęciem budowy.

Samowola budowlana: dlaczego nie da się zalegalizować domu na "nieodpowiedniej" działce?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 646/13 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2014-02-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
S. Beata Jezielska
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1309/14 - Wyrok NSA z 2016-01-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 48 ust. 2, ust. 3 i ust. 5
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2014r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki budynku letniskowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 24.11.2008r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania
budynku letniskowego wraz z budynkiem gospodarczym w miejscowości A, gm. A, dz. nr "[...]" przez B. i L. L.
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że na w/w działce inwestor wybudował obiekt o konstrukcji drewnianej składający się z
budynku letniskowego o wym. 6,50 m x 5,00 m i wys. 5,30 m wraz' z
dobudowanym pomieszczeniem gospodarczym o wym. 3,20 m x 3,0 m i wys.
2,70 m. Część letniskowa to obiekt parterowy, niepodpiwniczony z poddaszem
użytkowym. Konstrukcja dachu krokwiowa, wykonana z elementów drewnianych,
dwupołaciowa pokryta płytami "ONDULINA". Dobudowany budynek gospodarczy
to obiekt parterowy, niepodpiwniczony. Dach drewniany, krokwiowy, jednospadowy
pokryty płytami falistymi "ONDULINA". W oparciu o zebrany materiał dowodowy
organ ustalił, że w/w obiekt został wybudowany w 2002r. bez wymaganego
prawem pozwolenia na budowę.
Stwierdzając możliwość zalegalizowania spornej budowy PINB postanowieniem z dn. "[...]", na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nakazał B. i L. L. wstrzymać roboty budowlane przy realizacji samowolnej budowy w/w obiektu letniskowego i nałożył obowiązek przedłożenia określonych dokumentów.
Następnie, w związku z nie wykonaniem we wskazanym terminie obowiązku wynikającego z postanowienia z dn. "[...]", PINB decyzją z dn. "[...]" nakazał B. i L.L. dokonać niezwłocznie rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 6,50 m x 5,00 m i wysokości 5,30 m wraz z dobudowanym pomieszczeniem gospodarczym o wymiarach 3,20 m x 3,0 m i wysokości 2,70 m w miejscowości A na dz. nr "[...]" w gm. A.
W postępowaniu odwoławczym decyzja ta, wraz z poprzedzającym ją
postanowieniem z dnia "[...]", została w całości uchylona, a sprawa
przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a. – nie ustalono w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, mając na uwadze wytyczne
zawarte w decyzji WINB z dn."[...]", PINB przeprowadził w dniu 8.10.2010r. wizję lokalną. W jej wyniku ustalił, że od dnia kontroli przeprowadzonej w dniu 10.12.2008r. sporny budynek letniskowy nie uległ żadnym zmianom ani przeróbkom. Ponownie dokonując pomiaru organ ustalił, że na działce nr "[...]" w m. A, B. i L. L.
wybudowali samowolnie w 2002r. drewniany budynek letniskowy składający się
z części mieszkalnej wraz z tarasem o wym. 6.50m x 5,00m i wys. 5,00m, części
gospodarczej o wym. 3,00m x 3,20m i wys. 2,70m oraz dwóch części zadaszenia
o wym. 4,27m x 5,00m i wym. 4,50m x 1,50m - tworzący konstrukcyjną całość.
Stwierdzono również, w odniesieniu do zabudowy i zagospodarowania działki, iż
usytuowanie przedmiotowego obiektu nie narusza obowiązujących przepisów
technicznych.
Następnie PINB postanowieniem z dn. "[...]" na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nakazał B. i L. L., wstrzymać roboty budowlane przy realizacji samowolnej budowy w/w obiektu letniskowego i nałożył obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31.12.2012r. następujących dokumentów: zaświadczenia Burmistrza A o zgodności budowy budynku letniskowego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; wymagane dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - ustawy Prawo budowlane; 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7; oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Następnie, w związku z niewykonaniem we wskazanym terminie obowiązku wynikającego z postanowienia z "[...]", PINB decyzją z dn. "[...]" nakazał B. i L. L., dokonać niezwłocznie rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 6,50 m x 5,00 m (w tym taras zadaszony 2,45 m x 5,00m) i wysokości 5,00 m, wiaty drewnianej składającej się z dwóch części o wym. 4,27 m x 5,00 m i 4,50 m x 1,50 m, budynku gospodarczego o wym. 3,00 m x 3,20 m i
wysokości 2,70 m, położonych w miejscowości A na dz. Nr "[...]", gm. A.
Od decyzji w ustawowym terminie odwołali się B. i L. L.. W uzasadnieniu odwołania skarżący podnieśli, że w 2008r. wystąpili do Burmistrza A z wnioskiem o odrolnienie ich gruntów. Wniosek został przekazany do Starosty A jako organu właściwego w sprawie. Jednak do dnia dzisiejszego nie otrzymali merytorycznej odpowiedzi. W związku z tym poinformowali, że w dniu 22.03.2013r. wystąpią z kolejnym wnioskiem do władz gminy A o przystąpienie do zmian w planie miejscowym, próbując nakłonić władze gminy do zmian tego martwego prawa oraz do Wydziału Ochrony Środowiska Województwa A o korektę granic Obszaru Chronionego Krajobrazu Jeziora A.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję organu I instancji w zakresie rozstrzygnięcia i orzekł o nakazaniu B. i L. L. rozbiórki budynku letniskowego wybudowanego na działce nr "[...]" w miejscowości A, gm. A, w skład którego wchodzą:
- część mieszkalna wraz z tarasem o wym. 6.50m x 5,00m i wys. 5,00m,
- część gospodarcza o wym. 3,00m x 3, 20m i wys. 2,70m,
- część zadaszona składająca się z dwóch części o wym. 4, 27m x 5,00m
i wym. 4,50m x 1,50m.
Zaznaczono, że wymienione roboty należy wykonać pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane oraz spełniającej wymagania określone w art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane.
Organ odwoławczy wskazał, że wystąpił do Starostwa Powiatowego w A o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się rozpoznanie w/w wniosku, ewentualne czy zapadły w tej kwestii jakieś merytoryczne rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 6.05.2013r. Starosta A wyjaśnił, iż postępowanie w powyższej sprawie nie zostało wszczęte. Wniesione podanie nie czyniło zadość wymaganiom niezbędnym do rozpatrzenia sprawy. Wnioskodawcy wezwani do uzupełnienia braków (z pouczeniem, że nieuzupełnienie ich w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia) podania nie uzupełnili, wobec czego wniosek nie został rozpatrzony. Organ II instancji skonkludował, że mając na uwadze procedurę wynikającą z art. 48 ustawy Prawo budowlane, należy uznać, że PINB słusznie nakazał rozbiórkę spornego budynku letniskowego.
Skargę na ww. decyzję wywiódł L. L., wnosząc o wstrzymanie jej wykonania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie § 48 i § 49 ustawy Prawo budowlane i art. 9 oraz art. 11 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała na brak informacji ze strony Burmistrza Gminy A odnośnie do konieczności uzyskania pozwolenia na budowę domków letniskowych we wsi A, gm. A, posadowionych bliżej niż 100 m od linii brzegowej. Doprowadziło to do sytuacji, w której nieświadomi właściciele działek kontynuowali inwestowanie w swoje nieruchomości, aż stały się one użyteczne. Tymczasem obowiązujący od 1 stycznia 1999r. plan miejscowy gminy A wprowadził zakaz zabudowy bliżej niż 100 m od linii brzegowej rzek i jezior.
Skarżący podniósł, że z dostarczonego wypisu i wyrysu z miejscowego planu gminy, nie wynika jednoznacznie gdzie umiejscowione są ww. działki. Właściciele działek zaś dopiero w kwietniu 2008r otrzymali informację o utworzeniu przez Wojewodę Obszaru Chronionego Krajobrazu Jeziora A (OChk), którym objęte zostały działki skarżącego. OChK wprowadził kolejny (po planie miejscowym) zakaz zabudowy 100 m od linii brzegowej rzek i jezior oraz zakaz jakiejkolwiek ingerencji w zadrzewienia nadbrzeżne, niwelacji terenu itp.
Skarżący wskazał, że w maju 2008r władze gminy poinformowały właścicieli spornych działek, że zawiadomiły PINB o nielegalnej zabudowie 24.11.2008r., PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnej zabudowy, a więc od maja do listopada - w celu uzyskania zmian w planie miejscowym umożliwiających uzyskanie pozwolenia na budowę lub zalegalizowania zabudów istniejących – wnioskował wraz z innymi stronami kilkakrotnie o zmiany w planie miejscowym.
Z odpowiedzi strony dowiedziały się, że planu miejscowego nie można zmienić, ponieważ przedmiotowe działki leżą na terenie OChK, co okazało się wiele lat po ukończeniu budów.
W ocenie skarżącego władze gminy traktują właścicieli wybiórczo, ponieważ niektórzy właściciele wybudowali na swoich podobnych działkach domki, a nie toczy się wobec nich żadne postępowanie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którym to rozstrzygnięciem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z dnia "[...]" w zakresie rozstrzygnięcia i orzekł o nakazaniu B. i L. L. rozbiórki budynku letniskowego wybudowanego na działce nr "[...]" w miejscowości A, gm. A, w skład którego wchodzą:
- część mieszkalna wraz z tarasem o wym. 6.50m x 5,00m i wys. 5,00m,
- część gospodarcza o wym. 3,00m x 3, 20m i wys. 2,70m,
- część zadaszona składająca się z dwóch części o wym. 4, 27m x 5,00m
i wym. 4,50m x 1,50m.
Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, że inwestorzy B. i L. L. wybudowali na działce nr "[...]" w m. A samowolnie w 2002r. drewniany budynek letniskowy składający się z: części mieszkalnej wraz z tarasem o wym. 6.50m x 5,00m i wys. 5,00m, części gospodarczej o wym. 3,00m x 3,20m i wys. 2,70m oraz dwóch części zadaszenia o wym. 4,27m x 5,00m i wym. 4,50m x 1,50m – tworzący konstrukcyjną całość, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Fakty te zostały potwierdzone w protokole z dnia 8 października 2010r. z wizji lokalnej spornego budynku (akta adm.), który to protokół został podpisany przez skarżącego L. L.
Rozpoczęcie procesu inwestycyjnego - robót budowlanych - powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę wyraża art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 tej ustawy, ustalający katalog budów i robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę. Budynek, postawiony przez skarżącego, bez wątpienia należy do kategorii obiektów, wymagających pozwolenia na budowę.
Skoro zaś wzniesiony przez skarżącego obiekt nie został zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, organ I instancji rozpoczął procedurę, zmierzającą do legalizacji tego obiektu, w trybie art. 48 ust. 2, 3 i 5 ustawy Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki, stosownie do postanowień tych przepisów musi być bowiem poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki, orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem z dnia "[...]", wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem - jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W myśl zaś ust. 3 art. 48 - w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Zgodnie z ust. 3 art. 48 - w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2 stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę.
Natomiast przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona - art. 48 ust. 5.
Nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Dopiero przedłożenie dokumentów, o których mowa w postanowieniu o wstrzymaniu robót jest traktowane jako wniosek o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 Prawa budowlanego. Wykonanie czynności, nakazanych postanowieniem legalizacyjnym jest nie tylko uprawnieniem, lecz także obowiązkiem inwestora, godzącego się na procedurę legalizacyjną. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, tylko w przypadku spełnienia określonych warunków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki. Konsekwencją zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót, musi być wydanie decyzji, nakazującej rozbiórkę. Dodać też należy, że nieprzedstawienie przez inwestora dokumentów nie pozwala organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym przypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania, a wszelkie negatywne konsekwencje obciążają inwestora, gdyż jakiekolwiek działanie z urzędu jest tu wykluczone.
Trzeba również mieć na uwadze w kontekście niniejszej sprawy treść art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że właściwy organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada godność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Na gruncie niniejszej sprawy postanowieniem z dnia "[...]" na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane organ nakazał B. i L. L., wstrzymać roboty budowlane przy realizacji samowolnej budowy w/w obiektu letniskowego i nałożył obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31.12.2012r. następujących dokumentów: zaświadczenia Burmistrza A o zgodności budowy budynku letniskowego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; wymagane dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - ustawy Prawo budowlane; 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7; oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest niewykonanie przez skarżącego obowiązków, wynikających z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". Spowodowane to jest brakiem możliwości uzyskania zaświadczenia Burmistrza A o zgodności budowy budynku letniskowego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z pisma Burmistrza A z dnia 22 marca 2010r., skierowanego do PINB (akta adm., k. – 30), działka nr "[...]" będąca własnością skarżącego, na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy A uchwalonego przez Radę Miejską uchwałą Nr III/15/98 z dnia 16 grudnia 1998r. (Dz. Urz. Woj. A, Nr 32, poz. 229 z dnia 31 grudnia 1998r.) oznaczona jest symbolem "T-7", tj. tereny rolne oraz symbolem "C-1", tj. granice Obszaru Chronionego Krajobrazu. Zgodnie zaś z § 53 ust. 3 pkt 3 tego planu miejscowego, dopuszcza się lokalizację nowych zagród dla gospodarstw rolnych o powierzchni minimum 20 ha i ogrodniczych o powierzchni minimum 5 ha. Burmistrz A zaznaczył, że działka nr "[...]" nie została ujęta w rzeczonym planie miejscowym jako działka pod zabudowę rekreacyjną. Jest to działka rolna, która dodatkowo została objęta Obszarem Chronionego Krajobrazu Jeziora A. OChK zaś wprowadził kolejny (po planie miejscowym) zakaz zabudowy w odległości 100 m od linii brzegowej rzek i jezior oraz zakaz jakiejkolwiek ingerencji w zadrzewienia nadbrzeżne, niwelacji terenu itp..
Tymczasem gdy nie ma możliwości wykazania zgodności wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy, nie ma też możliwości jego legalizacji. Przepisy prawa budowlanego dotyczące rozbiórki i legalizacji samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych mają za zadanie ochronę ładu przestrzennego, a następnie ochronę bezpieczeństwa osób korzystających z danych obiektów oraz ochronę mienia. Analiza przepisów wskazuje, że ochrona, o której wyżej mowa skierowana jest na powyższe dobra w tej właśnie kolejności, przy czym, aby samowolnie wzniesiony obiekt mógł nadal funkcjonować winien jednocześnie spełniać określone wymogi dotyczące ładu przestrzennego oraz bezpieczeństwa. Niespełnienie któregokolwiek z powyższych wymogów uniemożliwia jego legalizację (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 marca 2013r., II SA/Kr 945/12).
Co bardzo istotne, przytoczone wyżej przepisy nie uzależniają wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku inwestora o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź też od zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez radę gminy działającą z urzędu.
Odnośnie zaś do podnoszonego przez skarżącego faktu zgłoszenia wniosku o odrolnienie przedmiotowej działki, na której posadowiony jest sporny budynek letniskowy, to organ odwoławczy wskazał, że wystąpił do Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji na jakim etapie znajduje się rozpoznanie w/w wniosku, ewentualne czy zapadły w tej kwestii jakieś merytoryczne rozstrzygnięcia, a jeśli tak to jakie.
W piśmie z dnia 6.05.2013r. Starosta wyjaśnił, że postępowanie w tej sprawie nie zostało wszczęte. Wniesione podanie nie czyniło zadość wymaganiom niezbędnym do rozpatrzenia sprawy. Wnioskodawcy wezwani do uzupełnienia braków, z pouczeniem, że nieuzupełnienie ich w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podanie bez rozpatrzenia, tego podania nie uzupełnili, wobec czego wniosek pozostał nierozpatrzony.
Reasumując, przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący w tym sensie, że obiekty budowlane wykonane niezgodnie z warunkami w nich określonymi (samowolnie), nie mogą być legalizowane inaczej jak w trybie ustawowym. Legalizacja na podstawie przepisów prawa budowlanego nie przewiduje prowadzenia mediacji ze stroną celem rozważenia i uwzględnienia w rozstrzygnięciu sytuacji osobistej strony czy też powodów naruszenia przez nią przepisów budowlanych. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji, co ma miejsce na gruncie niniejszej sprawy, zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. Dlatego nawet kwestia nieświadomości prawnej dotyczącej obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia przy ocenie dopuszczenia się samowoli budowlanej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2008 r., II SA/Bd 14/08, Lex nr 492000). Wyłącznie wymagania ustawowe decydują w prawie budowlanym o możliwości zalegalizowania obiektu, a ich niespełnienie wyklucza zastosowanie innego, pozaustawowego trybu doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI