II SA/Ol 644/22

II SA/Ol 644/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art.1 par.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.135, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art.7, art.77 par.1 i art.80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1186
art.28 ust.1, art.29 ust.1 pkt 2, art.30 ust.1 pkt 1, art.49b ust.1-2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D.P. i W.P. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozbiórki drewnianej wiaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 29 marca 2022 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
(dalej jako: "PINB" albo "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186
z późn. zm., dalej jako: "P.b.") w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) oraz art. 104
§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), nakazał W. i D. P. (dalej jako: "inwestorzy" lub "strona skarżąca") rozbiórkę drewnianej wiaty zlokalizowanej na działkach nr (...) i nr (...), obręb N., gm. S. Powyższa decyzja została wydana po uchyleniu przez Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" lub "organ odwoławczy"), decyzjami: z 16 lutego 2021 r., z 23 września 2021 r. i z 3 lutego 2022 r. uprzednio wydanych przez PINB rozstrzygnięć – odpowiednio – z: 9 listopada 2020 r.,
z 5 sierpnia 2021 r. oraz z 10 listopada 2021 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanej decyzji, organ pierwszej instancji podniósł, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że na wskazanych wyżej działkach wybudowano w 2020 r. drewnianą wiatę o powierzchni zabudowy 31m², bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Jednocześnie podniesiono, że przedmiotowa wiata została postawiona bezpośrednio przy gazociągu niskiego ciśnienia oraz bezpośrednio na przyłączu gazowym do działki nr (...), obręb (...),
m. S., co uniemożliwia jej legalizację. Zgodnie bowiem z § 10 ust. 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640 z późn.zm.), sporny obiekt znajduje się w tzw. strefie kontrolowanej gazociągu, w której nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzeń stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenie gazociągu podczas jego użytkowania, zaś wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania
z właściwym operatorem sieci gazowej. Natomiast, jak wynika z treści pisma
z 10 marca 2022 r., Polska Spółka Gazownictwa Oddział Zakład Gazowniczy
w O., nie zaakceptowała położenia wiaty wypełnionej drewnem, którą można traktować jako stały skład, ponieważ uniemożliwia ona kontrolę zabudowanego odcinka przyłącza oraz zagraża trwałości gazociągu niskiego ciśnienia oraz przyłącza w trakcie ich eksploatacji.
Inwestorzy, reprezentowani przez pełnomocnika, złożyli odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji inwestorzy zarzucili:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49e pkt 1 P.b., poprzez uznanie, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku, gdy wiata została wybudowana
w 1984 r. i niewymagana była wówczas decyzja o pozwoleniu na budowę;
2. błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na nieprawidłowym uznaniu przez organ pierwszej instancji, że wiata została postawiona bezpośrednio przy gazociągu oraz bezpośrednio na przyłączu gazowym do działki nr (...) obręb (...), m. S. w sytuacji, kiedy to gazociąg został wybudowany zarówno wzdłuż naszej wiaty, jak i pozostałych budynków zlokalizowanych wzdłuż ogrodzenia;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie całościowego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także niewyczerpujące zebranie
i w konsekwencji błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, powodujące wydanie decyzji negatywnej dla inwestorów, nakazującej rozebranie drewnianej wiaty w sytuacji, gdy organ był zobligowany na podstawie przepisów do wydania decyzji umarzającej postępowanie;
4. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 k.p.a., poprzez nieprzyczynienie się do prowadzenia przez organ pierwszej instancji do zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa.
W uzasadnieniu podniesiono, że zarówno wiata, jak i pozostałe budynki gospodarcze, zlokalizowane wzdłuż ogrodzenia, zostały wybudowane w latach 1975-1984. Zaznaczono, że kiedy był budowany gazociąg, wiata już stała i wówczas właściciel gazociągu nie wnosił uwag do lokalizacji obiektów, znajdujących się wzdłuż ogrodzenia. To gazociąg został wybudowany bezpośrednio przy tych obiektach, w tym przy wiacie. Podniesiono również, że organ pierwszej instancji nie ustalił daty wybudowania zarówno gazociągu, jak i przyłącza gazowego. Natomiast przedmiotowa wiata została wybudowana w 1984 r. i była przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego przez PINB, który decyzją z 17 września 2010 r., umorzył postępowanie. Podniesiono, że zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę wiaty jest krzywdząca dla inwestorów i pozbawia ich możliwości zabezpieczenia opału na zimę. Zwrócono również uwagę, ze czynności podejmowane przez organ pierwszej instancji są niestaranne, niepełne i niewystarczające.
Decyzją z (...), WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz przytoczył obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Wskazano, że przedmiotowy obiekt budowlany (wiata) o powierzchni zabudowy ok. 30m² nie jest tożsamy z obiektem istniejącym w 2013 r. i został zrealizowany przez inwestorów w 2020 r., bez zgody organów administracji architektoniczno-budowlanej na nieruchomości gruntowej należącej do Gminy S., co potwierdza analiza dokumentacji fotograficznej dostępnej na stronie internetowej geoportal.pl oraz googlemaps.com, a także zdjęć wykonanych w trakcie kontroli obiektu 19 czerwca 2020 r. Zatem postępowanie zakończone decyzją PINB z 17 września 2010 r., nie mogło dotyczyć tego obiektu. Wątpliwości nie budzą również ustalenia w przedmiocie parametrów obiektu. Organ odwoławczy uznał, że w następstwie działań inwestorów w 2019/2020 r., powstał nowy obiekt, na którego realizację nie została wydana zgoda organów administracji architektoniczno-budowlanej. Podkreślono, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 49b ust. 1P.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2. w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Przy czym, w myśl ust. 2 wskazanej wyżej normy, jeżeli budowa, o której mowa
w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów legalizacyjnych. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie odstąpienie od wdrożenia procedury legalizacyjnej było zasadne ze względu na naruszenie przepisów technicznych. WINB wskazał, że inwestorzy w odniesieniu do zrealizowanej w 2020 r. inwestycji nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Obiekt został bowiem zrealizowany na działkach stanowiących wyłączną własność Gminy S., zaś z pisma Urzędu Gminy S. z 19 października 2021 r. wynika, że inwestorzy nie występowali do Gminy
z wnioskiem o udzielenie im prawa w wyżej wymienionym zakresie. Przedmiotowe nieruchomości gruntowe, zgodnie z informacjami widniejącymi w ewidencji gruntów
i budynków Starostwa Powiatowego w S., oznaczone są dr, czyli grunty do użytku z przeznaczeniem na drogi publiczne lub wewnętrzne. Ponadto, na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że wiata nie tylko znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie gazociągu (strefa kontrolowana), ale również pod obiektem przechodzą przyłącza energetyczne oraz gazowe do działki nr (...). Zaznaczono, że z zapisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U.
z 2013r. poz. 640 z późń. zm.), nie wynika bezwzględny zakaz realizacji obiektów
w strefie kontrolowanej, lecz każdorazowo należy ocenić wpływ inwestycji na bezpieczeństwo użytkowników zarówno gazociągu, jak i danego obiektu. Przy czym, pismem z 8 marca 2022 r., Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w O. poinformowała, że nie można zaakceptować istnienia wiaty
w przedmiotowej lokalizacji. W związku z powyższym, organ odwoławczy, mając na uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, stwierdził, że brak jest możliwości legalizacji przedmiotowego obiektu, a co za tym idzie, nakaz wyrażony
decyzji organu pierwszej instancji należy uznać za zasadny.
W skardze na powyższą decyzję inwestorzy, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucili naruszenie:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez przeprowadzenie w sposób wadliwy kontroli instancyjnej, wskutek której bezzasadnie utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji,
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez brak pełnego i wszechstronnego zbadania sprawy, niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy,
3) art. 49b ust. 1 P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw, poprzez jego bezzasadne zastosowanie w wyniku stwierdzenia, że brak jest podstaw do podjęcia czynności w oparciu o art. 49b ust. 2 P.b. z uwagi, że obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane,
4) art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy przed 19 września 2020 r. nie zostało formalnie wszczęte postępowanie w przedmiocie budowy wiaty, a toczyło się jedynie postępowanie w przedmiocie budynku gospodarczego, w konsekwencji czego nie zastosowano przepisów ustawy Prawo budowlane obowiązujących po zmianie ustawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu wniesionej skargi podniesiono, że organy nie zbadały, kiedy powstał gazociąg
i przyłącze gazowe, co jest istotne w przedmiotowej sprawie, bowiem budynki gospodarcze, co do których PINB w 2010 r. umorzył postępowanie również były zlokalizowane w tzw. strefie kontrolowanej i wówczas nikt tej okoliczności nie podnosił. Zaznaczono, że przyłącze gazowe do budynku mieszkalnego na działce nr (...), należącego do uczestnika postępowania – R. Z., również powstało
w 2010 r. Jednocześnie podkreślono, że wiata, jak i inne budynki znajdujące się na tej działce nigdy nie zagrażały użytkowaniu gazociągu i nie powodowały jego uszkodzenia. W ocenie strony skarżącej, organy błędnie interpretują pismo Wójta Gminy w S. z 19 października 2021 r. odnośnie do nieposiadania przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazano, że to na etapie legalizacji inwestorzy mają obowiązek wylegitymować się posiadaniem tego prawa, nie zaś w momencie wdrożenia procedury legalizacyjnej. Nie jest bowiem wykluczone, że
w postępowaniu legalizacyjnym takie prawo strona skarżąca by okazała. Podkreślono przy tym, że Gmina nigdy nie sprzeciwiła się lokalizacji obiektów na tej działce. Wskazano, że kwestionowana wiata została wybudowana już w 1984 r. i była przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego przez PINB, który decyzją z 17 września 2010 r. umorzył postępowanie w tej sprawie. Wówczas słupy wiaty osłonięte były częściowo płytami azbestowo- cementowymi, stąd postępowanie prowadzone było do budynku gospodarczego, a nie do wiaty. W 2020 r. zostało zmienione pokrycie dachowe z plandeki ogrodowej z włókien syntetycznych na blachę oraz dokonano częściowej wymiany elementów drewnianych, które uległy spróchnieniu i stwarzały zagrożenie dla jej użytkowników. Podkreślono, że istniejące na działce obiekty zawsze były wykorzystywane w celu przechowywania drewna. Nie można zatem zgodzić z twierdzeniem organu, że wcześniej na działce były zlokalizowane całkowicie inne obiekty. Strona skarżąca zakwestionowała także tryb postępowania
w odniesieniu do wszczęcia postępowania administracyjnego, wskazując, że decyzją
z 16 lutego 2021 r., WINB uchylił decyzję PINB w przedmiocie rozbiórki budynku gospodarczego. Tym samym, postępowanie w przedmiocie wiaty nie mogło się toczyć wcześniej, tj. przed 19 września 2020 r., a w konsekwencji przepis art. 49b ust. 1 P.b. już nie obowiązywał. Odnosząc się do pisma Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Gazowniczy w O., strona skarżąca wskazała, że organy nadzoru budowlanego uprawnione są do samodzielnej oceny spełnienia warunków technicznych, nie są tym samym związane stanowiskiem Spółki, a ponadto z pisma tego nie wynika data powstania gazociągu, czy przyłącza gazowego.
W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania
i wykładni norm prawa materialnego. Dokonując przedmiotowej kontroli – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika
z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został zawarty przez organ odwoławczy
w odpowiedzi na skargę, której odpis został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 20 września 2022 r. (k.18 akt sądowych). W zakreślonym terminie strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja WINB, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty wybudowanej przez stronę skarżącą na wskazanych wyżej działkach, bez wymaganego zgłoszenia.
Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia
18 września 2020 r - Dz.U. z 2020 r., poz. 1333. Stosownie bowiem do art. 25 ustawy
z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W rozpatrywanej sprawie postępowanie zostało wszczęte 19 czerwca 2020 r., tj. w dniu przeprowadzenia oględzin przedmiotowych działek celem ustalenia istniejącej na nich zabudowy i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, tj. 19 września
2020 r. Zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy P.b. w brzmieniu dotychczasowym, nieuwzględniającym zmian wprowadzonych powołaną wyżej ustawą.
Zgodnie z generalną zasadą, określoną w art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę,
z zastrzeżeniem art. 29-31. Te przepisy z kolei określają, jakie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia, jakie wymagają zgłoszenia właściwemu organowi, a także jakie nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki, jednakże wykonywanie robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b., wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b.). Z kolei w myśl art. 49b ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Przy czym, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych,
w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49b ust. 2 P.b.).
Zatem wdrożenie procedury legalizacji robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zgłoszenia jest dopuszczalne - w świetle mającego zastosowanie
w sprawie przepisu art. 49b ust. 2 p.b. - tylko wtedy, jeśli budowa jest zgodna
z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia
22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 167/21, dostępne w CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, że jeżeli organ nadzoru budowlanego na podstawie posiadanych informacji ustali ponad wszelką wątpliwość, że budowa narusza przepisy powszechnie obowiązujące na terenie objętym inwestycją i nie można jej doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, to może nakazać rozbiórkę obiektu bez żądania od inwestora dokumentów, których uzyskanie jest czasochłonne i wymaga nakładów finansowych. Za bezcelowe należy uznać wzywanie inwestora do przedłożenia dokumentów służących ustaleniu zgodności budowy z przepisami prawa, jeżeli z posiadanych przez organ dokumentów wynika jasno, że nie jest możliwe doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Podkreślić przy tym należy, że legalizacja skutków samowoli budowlanej ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji,
a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2574/19, dostępne w CBOSA). Nieracjonalne z punktu widzenia ustawodawcy byłoby nakładanie na inwestora obowiązku doprowadzenia nielegalnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje.
Analiza zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej wykonanej w trakcie kontroli tych działek, a także materiałów zdjęciowych dostępnych na portalu internetowym googlemaps.com oraz geoportal.pl, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że istniejący aktualnie na przedmiotowych działkach obiekt budowlany różni się od wcześniejszego obiektu budowlanego znajdującego się w tym samym miejscu konstrukcją, powierzchnią zabudowy, wysokością i szerokością, zaś obecny kształt powstał około 2020 r. Obiekt ten ma konstrukcję drewnianą i znajduje się w odległości 1,2m od granicy działki nr (...) a jego wymiary zewnętrzne to: 6,15m x 5,0m. Natomiast postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z 17 września 2010 r. dotyczyło dwóch budynków gospodarczych o wymiarach 2,20m x 3,0m oraz 1,90m x 6,25m. Tym samym, nie mogło swoim zakresem obejmować kwestionowanego obiektu.
Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi wiatę, będącą miejscem składowania drewna. Wprawdzie przepisy Prawa budowlanego, jak i wydane na ich podstawie rozporządzenia wykonawcze nie definiują pojęcia "wiaty", jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wiata to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym – deszczem, śniegiem, wiatrem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10; z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1707/15; z dnia 17 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 603/19, z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1973/20, dostępne w CBOSA). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18, dostępne w CBOSA). Obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania spełnia powyższe warunki, bowiem jego cechy konstrukcyjne i funkcjonalne pozwalają określić go jako drewnianą wiatę na przechowywanie drewna. Powyższa okoliczność nie jest również kwestionowana przez stronę skarżącą.
Zgodnie zaś z powołanymi wyżej przepisami P.b., wykonywanie robót budowlanych polegających na budowie wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m² wymaga zgłoszenia, które nie zostało w niniejszej sprawie dokonane. Tym samym, budowa przedmiotowej wiaty została zrealizowana samowolnie.
Jednocześnie w świetle ustalonych okoliczności niniejszej sprawy nie jest możliwe zastosowanie procedury legalizacyjnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy, inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które stosownie do treści art. 49b ust. 2 pkt 1 P.b. należy przedłożyć celem ustalenia zgodności budowy z przepisami prawa. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przedmiotowe działki bezsprzecznie stanowią własność Gminy S. W piśmie z 19 października 2021 r., Wójt Gminy S. wyjaśnił, że Gmina S. stała się właścicielem działki nr (...) w dniu 26 września 2000 r. a działki nr (...)
w dniu 15 czerwca 2011 r, które to działki nabyła od Agencji Nieruchomości Rolnych
i w momencie ich nabycia na tych działkach znajdowały się drewniane szopy i wiaty, służące jako składy opału mieszkańcom sąsiednich budynków. Strona skarżąca
w istocie nie zaprzecza powyższym ustaleniom, podnosząc jedynie, że okoliczność ta mogłabym ulec zmianie w toku postępowania legalizacyjnego. Przy czym, zauważyć należy, że inwestorzy nie występowali do gminy z wnioskiem o udzielenie im prawa
w przedmiotowym zakresie.
Podkreślić natomiast należy, że wymóg posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest wymogiem materialnoprawnym. Tym samym, jego brak uniemożliwia legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi istnieć w chwili legalizacji samowoli budowlanej, aby można było skutecznie samowolę tę zalegalizować, czyli naprawić (por. wyrok NSA z dnia
18 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1688/19, dostępne w CBOSA). Jednocześnie przepisy P.b., jako jedyną prawnie przewidzianą formę wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11, przewidują złożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 P.b. (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1048/14, dostępne w CBOSA). Jeśli zaś legalizacja a priori nie jest możliwa z uwagi na zawarte w art. 49b ust. 2 P.b. obwarowania, wydanie decyzji o rozbiórce jest obligatoryjne i niezależne od woli organu. Decyzje podejmowane na podstawie wymienionego powyżej przepisu mają bowiem charakter związany, co oznacza, że jeśli stwierdzona zostaje samowola budowlana i nie ma możliwości jej legalizacji, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia
3 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 102/20, dostępne w CBOSA).
Ponadto, niekwestionowane ustalenia faktyczne wskazują, że przedmiotowa wiata została postawiona bezpośrednio przy gazociągu niskiego ciśnienia oraz bezpośrednio na przyłączu gazowym do działki nr 152. Zgodnie zaś z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640 z późn.zm.), dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane. Definicję takiej strefy zawiera zaś § 2 pkt 30 powołanego wyżej rozporządzenia stanowiąc, że jest to obszar wyznaczony po obu stronach osi gazociągu, którego linia środkowa pokrywa się z osią gazociągu, w którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się transportem gazu ziemnego podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu. W myśl § 10 ust. 3 i 4 cytowanego rozporządzenia, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania, a wszelkie prace mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania
z właściwym operatorem sieci gazowej. Ze względu na brzmienie powyższych przepisów, zasadnie zatem uznał WINB, że bliskie usytuowanie obiektu przy gazociągu niskiego ciśnienia może mieć wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. Powyższe zostało potwierdzone przez operatora gazociągu, który w piśmie z 8 marca 2022 r. stwierdził, że nie może zaakceptować położenia wiaty wypełnionej drewnem, którą można traktować jako stały skład, ponieważ uniemożliwia ona kontrolę zabudowanego odcinka przyłącza oraz zagraża trwałości gazociągu niskiego ciśnienia oraz przyłącza
w trakcie ich eksploatacji. Podkreślić należy, że istotą określającej normy bezpieczeństwa regulacji zamieszczonej w przepisach określających minimalne odległości posadowienia obiektów budowlanych w stosunku do gazociągów jest wykluczenie ryzyka naruszenia życia, zdrowia czy mienia w związku z funkcjonowaniem obiektu, zaś wykładnia odmienna stałaby w oczywistej sprzeczności z podstawowym celem przepisów prawa budowlanego, które przede wszystkim mają służyć realizacji obiektów budowlanych w sposób, który nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi
i mienia (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 2911/15; wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1971/11, dostępne w CBOSA). Zaznaczyć również należy, że oceny możliwości legalizacji budowy dokonuje się na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów prawa, a nie na podstawie przepisów prawa kreujących stan prawny istniejący w dacie popełnienia samowoli budowlanej. Nie jest zatem istotna data powstania gazociągu ani przyłącza gazowego, bowiem przedmiotem niniejszego postępowania jest wybudowana samowolnie przez inwestorów drewniana wiata i to tego obiektu dotyczą ustalenia organów w zakresie ewentualnego wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
W ocenie Sądu słusznie zatem organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione warunki legalizacji, określone w art. 49b ust. 2 P.b. i tym samym, zasadne jest nakazanie rozbiórki przedmiotowej wiaty w myśl art. 49b ust. 1 P.b.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ odwoławczy nie uchybił przepisom proceduralnym i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były istotne i niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej,
tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Interpretując powyższe przepisy należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i analizy dokumentów, które pozwolą na wydanie rozstrzygnięcia. Natomiast pozyskiwanie dowodów ponad ten wymóg, nie jest już obowiązkiem organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1109/17, dostępny w CBOSA).
W świetle powyższych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Tym samym, zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należy uznać za bezzasadny.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.