II SA/Ol 634/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2023-10-26
NSAAdministracyjneWysokawsa
drogi publicznepasa drogowyzezwoleniekara pieniężnazajęcie pasaustawa o drogach publicznychodpowiedzialność administracyjnapodmiot profesjonalny WSA Olsztyn

WSA w Olsztynie oddalił skargę spółki na karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, uznając, że przepis art. 189f k.p.a. o odstąpieniu od kary nie ma zastosowania w takich przypadkach, a spółka jako podmiot profesjonalny ponosi odpowiedzialność za zaniedbania.

Spółka E. S.A. zaskarżyła decyzję SKO utrzymującą w mocy karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Spółka argumentowała, że waga naruszenia jest znikoma, a ona sama niezwłocznie podjęła kroki w celu uzyskania nowego zezwolenia, wskazując na błąd wykonawcy. WSA w Olsztynie oddalił skargę, stwierdzając, że kara za zajęcie pasa drogowego jest obligatoryjna, a przepis art. 189f k.p.a. o odstąpieniu od kary nie ma zastosowania w takich sprawach, zwłaszcza gdy naruszenia dopuszcza się podmiot profesjonalny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę spółki E. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy karę pieniężną nałożoną przez Burmistrza Miasta za zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia. Kara została naliczona za umieszczenie przyłącza kablowego w pasie drogowym przez okres 718 dni, bez ważnego zezwolenia. Spółka podnosiła, że waga naruszenia jest znikoma, a ona sama niezwłocznie wystąpiła o nowe zezwolenie, wskazując na błąd wykonawcy, który przez 10 lat uiszczał opłaty jako inwestor, mimo że inwestorem była spółka. Spółka argumentowała, że powinny zostać zastosowane przepisy art. 189f k.p.a. o odstąpieniu od nałożenia kary. Sąd oddalił skargę, uznając, że kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest obligatoryjna i nie podlega miarkowaniu. Sąd przyjął, że przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a., nie mają zastosowania w sprawach o kary za zajęcie pasa drogowego, ze względu na obligatoryjny charakter tych kar. Nawet gdyby przyjąć odmienne stanowisko, sąd uznał, że waga naruszenia nie była znikoma, biorąc pod uwagę dwuletni okres zajęcia oraz fakt, że naruszenia dopuścił się podmiot profesjonalny, który powinien zapewnić odpowiedni nadzór nad pracami i planowaniem inwestycji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a., nie powinny być stosowane w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, ze względu na obligatoryjny charakter tej kary.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obligatoryjny charakter kary za zajęcie pasa drogowego, wynikający z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, wyklucza możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary przewidzianej w art. 189f k.p.a., ponieważ przepis ten nie pozostawia organowi "luzu decyzyjnego".

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.d.p. art. 40 § ust. 12 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną, której wysokość stanowi 10-krotność opłaty ustalonej zgodnie z ust. 4-6.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

Pomocnicze

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w formie decyzji administracyjnej.

u.d.p. art. 40 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o drogach publicznych

Zezwolenie dotyczy umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych.

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzygając sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kara za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest obligatoryjna i nie podlega miarkowaniu. Przepis art. 189f k.p.a. o odstąpieniu od nałożenia kary nie ma zastosowania w sprawach o kary za zajęcie pasa drogowego. Podmiot profesjonalny ponosi zwiększoną odpowiedzialność za nadzór nad pracami i planowanie inwestycji, a dwuletnie zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia nie jest znikome. Spółka jest odpowiedzialna za zaniedbania podwykonawcy.

Odrzucone argumenty

Waga naruszenia prawa jest znikoma. Spółka niezwłocznie zaprzestała naruszania prawa poprzez wystosowanie wniosku o nową decyzję. Należy zastosować art. 189f k.p.a. o odstąpieniu od nałożenia kary. Błąd wykonawcy (firmy B) w uiszczaniu opłat i brak wniosku o przedłużenie zezwolenia powinien wpłynąć na wymiar kary.

Godne uwagi sformułowania

Organ nie posiada kompetencji do dowolnego wymiaru wysokości kary pieniężnej, bądź odstąpienia od wymiaru w sytuacji stwierdzenia wystąpienia naruszenia prawa. Decyzja w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest decyzją związaną. "Zajęcie pasa drogowego" - w rozumieniu art. 40 u.d.p. - nie ogranicza się do aktu zajęcia, albowiem pod pojęciem tym rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia. Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę bliższe jest to drugie stanowisko [że art. 189f k.p.a. nie ma zastosowania do kar za zajęcie pasa drogowego]. Taki zaś podmiot [profesjonalny] zobligowany jest do precyzyjnego planowania swoich przedsięwzięć oraz odpowiedniego nadzoru nad pracami zlecanymi określonym podwykonawcom.

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Klimek

sędzia

Marzenna Glabas

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obligatoryjności kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oraz brak możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w takich przypadkach, a także odpowiedzialność podmiotów profesjonalnych za zaniedbania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia pasa drogowego przez urządzenia infrastruktury technicznej i kar pieniężnych z tym związanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zajmowania pasów drogowych przez różne podmioty i naliczania kar, co jest istotne dla wielu firm. Wyjaśnia też, kiedy można uniknąć kary, a kiedy nie.

Czy można uniknąć kary za zajęcie pasa drogowego? Sąd wyjaśnia, kiedy przepisy są bezwzględne.

Dane finansowe

WPS: 4603,07 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 634/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 12 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi E. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 16 marca 2023 r. Burmistrz Miasta [...] (organ I instancji) nałożył na [...] S.A. Oddział w [...] (spółka, skarżąca) karę pieniężną w wysokości 4.603,07 zł za zajęcie pasa drogowego drogi nr [...] ul. [...] (dz. ew. nr [...], obr. [...], m. [...]) bez wymaganego zezwolenia zarządcy - Burmistrza Miasta [...], poprzez umieszczenie przyłącza kablowego nN 0,4 kV - urządzenia infrastruktury technicznej w pasie drogowym niezwiązanego z potrzebami ruchu drogowego, w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 19 grudnia 2022 r. (718 dni) o łącznej powierzchni 1,17 m².
Podstawę prawną decyzji pierwszoinstancyjnej stanowiły: art. 20 pkt 8, art. 40 ust. 2 pkt 2, ust. 5, ust. 8, ust. 12 pkt 1 i ust. 13, art. 40a ust. 1 oraz art. 40d ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także Uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 30 grudnia 2019 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla dróg, których zarządcą jest Gmina Miejska [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2020 r. poz. 258).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przyłącze kablowe nN zostało wybudowane i umieszczone w pasie drogowym na podstawie projektu budowlanego opracowanego przez firmę A, której inwestorem była wspomniana spółka oraz na podstawie decyzji z dnia 3 lutego 2011 r. Podmiotem realizującym roboty budowlane była firma B, która błędnie we wniosku o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza wpisała siebie jako inwestora i to ona dokonywała płatności zgodnie z uzyskanym zezwoleniem przez okres od 20 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2020 r.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła skarżąca. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, a mianowicie art. 189f § 1 k.p.a. - poprzez brak jego zastosowania, tj. nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy waga naruszonego prawa jest znikoma, a spółka niezwłocznie zaprzestała naruszenia prawa poprzez wystosowanie wniosku o nową decyzję. Strona wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W motywach odwołania skarżąca stwierdziła, że nie sposób się zgodzić z uzasadnieniem skarżonej decyzji w przedmiocie braku przesłanek do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. W jej ocenie organ na mocy tego przepisu odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Spółka, odpowiadając na pytania organu, pismem z dnia 20 grudnia 2022 r. wskazała, że przedmiotowe przyłącze stanowi jej własność oraz wniosła o wydanie nowej decyzji zezwalającej na użytkowanie urządzenia w pasie drogowym. W kolejnym piśmie z dnia 15 lutego 2023 r. wyjaśnione zostało, że omyłkowo wykonawca robót uiszczał opłaty przez 10 lat.
W związku z faktem, że w żadnej decyzji nie był wskazany inwestor, stąd nie było możliwe stwierdzenie, że decyzja została błędnie wydana. Ponadto za znikomością naruszenia przemawia fakt, że przedmiotowe złącze zajmuje 1,17 m², a strona niezwłocznie po powzięciu wiedzy na temat przedmiotowej sprawy wystąpiła z nowym wnioskiem o zezwolenie na użytkowanie kabla w pasie drogowym. W ocenie skarżącej użytkowanie kabla w dobrej wierze po upływie 10-letniego okresu z decyzji, powinno wpłynąć na decyzję organu o naliczeniu normalnej opłaty, bez 10- krotności kary.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (Kolegium, organ odwoławczy) decyzją z 15 maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że w piśmie z 15 lutego 2023 roku spółka wyjaśniła, że sporne przyłącze kablowe nN zostało 16 maja 2011 r. wybudowane i umieszczone w pasie drogowym na podstawie projektu budowlanego opracowanego przez firmę A, której inwestorem była skarżąca oraz na podstawie decyzji z dnia 3 lutego 2011 r. Podmiotem realizującym roboty budowlane była firma B, która błędnie we wniosku o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza wpisała siebie jako inwestora i to ona dokonywała płatności zgodnie z uzyskanym zezwoleniem przez okres od 20 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2020 r. Po upływie terminu ważności decyzji firma B nie złożyła stosownego wniosku o dalsze korzystanie z pasa drogowego, jak też nie poinformowała spółki o konieczności złożenia takiego wniosku. Jednocześnie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o naliczenie opłat za umieszczenie przyłącza w pasie drogowym od 1 stycznia 2021 r. do 19 grudnia 2022 r. zgodnie z obowiązującym cennikiem bez naliczania kar za umieszczenie urządzenia bez zezwolenia.
W ocenie Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz podjął właściwe rozstrzygnięcie. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie bowiem z obowiązującym stanem prawnym w sytuacji zajęcia pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia, zarządca drogi wymierza karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalonej jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego i liczby dni zajmowania pasa drogowego (art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych).
Wskazano, że jak wyraźnie wynika z obowiązujących i przedstawionych przepisów, w przypadku naruszenia prawa polegającego na zajęciu pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi, organ jest zobligowany do wydania decyzji w każdym przypadku stwierdzenia faktu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia i wymierzenia kary w wysokości wynikającej z ustawy o drogach publicznych. Decyzja w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest decyzją związaną.
W niniejszej sprawie zaś organ I instancji stwierdził zajęcie pasa drogowego od dnia 1 stycznia 2021 r. do 19 grudnia 2022 r. przez spółkę, bez zezwolenia zarządcy drogi. Potwierdziła to również strona postępowania. Spór dotyczy wysokości wymierzonej kary, a w zasadzie sprowadzał się do tego, że strona oczekiwała wyłącznie wymiaru opłaty za zajęcie pasa drogowego. Jak wynika z obowiązujących przepisów, organ nie posiada kompetencji do dowolnego wymiaru wysokości kary pieniężnej, bądź odstąpienia od wymiaru w sytuacji stwierdzenia wystąpienia naruszenia prawa. Stąd też prawidłowo organ I instancji zastosował normę wynikającą z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych. W toku postępowania rozważył także możliwość odstąpienia od wymierzenia przedmiotowej kary pieniężnej w oparciu o przesłanki z art. 189f k.p.a. (co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji) - finalnie jednak nie skorzystał z możliwości wskazanego w tymże przepisie odstąpienia.
Skargę na decyzję Kolegium z 15 maja 2023 r. wywiodła skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie 189f § 1 k.p.a. - poprzez niezastosowanie, tj. - nałożenie kary pieniężnej na [...] S.A., w sytuacji, gdy mając na uwadze stan faktyczny, waga naruszonego prawa jest znikoma, a skarżąca niezwłocznie zaprzestała naruszenia prawa poprzez wystosowanie wniosku o nową decyzję.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uzasadniając swoją decyzję organ II instancji w sposób lakoniczny stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego co do zastosowania odstępstwa od wymierzenia kary na kanwie art. 189f § 1 k.p.a. Kolegium nie podjęło jakiejkolwiek próby merytorycznej oceny przedstawionych w odwołaniu argumentów strony skarżącej. Podkreślono również, że pismem z 20 grudnia 2022, odpowiadając na pytanie organu spółka wskazała, że przedmiotowe przyłącze stanowi jej własność oraz wniosła o wydanie nowej decyzji zezwalającej na użytkowanie urządzenia w pasie drogowym. W kolejnym piśmie z 15 lutego 2023 zostało wyjaśnione natomiast, że przyłącze zostało wybudowane, odebrane i przyjęte do eksploatacji 16.05.2011, a podmiotem który omyłkowo uiszczał opłaty przez 10 lat był wykonawca [...], tj. firma B. Na uwagę zasługuje również fakt, że w żadnej decyzji, ani decyzji wydanej dla firmy A, ani decyzji wydanej dla firmy B nie jest wskazany "inwestor" zamierzenia budowlanego. Dlatego na etapie odbioru nie można było stwierdzić, że decyzja została wydana błędnie na firmę B. Ponadto według skarżącej, za znikomością naruszenia przemawia również fakt, że przedmiotowe złącze zajmuje jedynie 1,17 m², a spółka niezwłocznie po powzięciu wiedzy na temat przedmiotowej sprawy wystąpiła z nowym wnioskiem o zezwolenie na użytkowanie kabla w pasie drogowym. Użytkowanie kabla w dobrej wierze po upływie 10-letniego okresu z decyzji, powinno wpłynąć na decyzję organu o naliczeniu normalnej opłaty, bez 10 krotności kary. Z uwagi na zaistniałe okoliczności w ocenie skarżącej w sprawie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od naliczenia kary.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2022 r. poz. 2325).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy
co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2023 r. poz. 1634 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 15 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 16 marca 2023 r., który nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 4.603,07 zł za zajęcie pasa drogowego drogi nr [...] ul. [...] (dz. ew. nr [...], obr. [...], m. [...]) bez wymaganego zezwolenia zarządcy, poprzez umieszczenie przyłącza kablowego nN 0,4 kV, urządzenia infrastruktury technicznej w pasie drogowym niezwiązanego z potrzebami ruchu drogowego.
Podstawę materialnoprawną wskazanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 dalej jako u.d.p.).
W myśl art. 1 u.d.p. z drogi publicznej może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Możliwość korzystania z drogi publicznej, co do zasady nie jest objęta żadnym postępowaniem administracyjnym. Wyjątkiem jest tu m.in. korzystanie z pasa drogowego dla celów niezgodnych z jego funkcją i przeznaczeniem, gdyż wówczas zajęcie pasa wymaga uzyskania stosowanego zezwolenia w formie decyzji.
Według art. 40 ust. 1 u.d.p. zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c.
Stosownie zaś do art. 40 ust. 2 pkt 2 u.d.p. zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy: umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych.
Przepis art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. stanowi z kolei, że za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną, której wysokość stanowi 10-krotność opłaty ustalonej zgodnie z ust. 4-6.
Ustawodawca regulując odpowiedzialność administracyjną, przewidzianą w art. 40 ust. 12 pkt 1, nie wyszczególnił żadnych cech, którymi winien charakteryzować się podmiot ponoszący odpowiedzialność administracyjną z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, na cele określone w art. 40 ust. 2 u.d.p. Zasadne zatem staje się twierdzenie, że podmiotem ponoszącym odpowiedzialność administracyjną z tego tytułu będzie podmiot zajmujący faktycznie pas drogowy. Należy podkreślić, że zawarte w art. 40 ust. 12 pkt 1 i 2 u.d.p. pojęcie "zajęcie pasa drogowego" jest przede wszystkim kwestią faktu, a nie prawa. O "zajęciu pasa drogowego" można bowiem mówić dopiero w przypadku faktycznego jego zajęcia. Z powyższego wynika, że przesłankami niezbędnymi do wymierzenia kary pieniężnej jest ustalenie umieszczenia w pasie drogowym określonych urządzeń czy obiektów bez zezwolenia zarządcy drogi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie jednolicie przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna za zajęcie pasa drogowego winna obciążać podmiot, który faktycznie zajął pas drogowy bez zezwolenia lub bez zawarcia stosownej umowy, a do wymierzenia kary pieniężnej istotne jest, kto dokonał faktycznego zajęcia pasa drogowego na cele niezwiązane z ruchem drogowym, bez uzyskania zezwolenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 października 2008 r., III SA/Łd 272/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 maja 2010 r., II SA/Gl 57/10, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 lipca 2011 r., III SA/Wr 227/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 marca 2012 r., II SA/Ol 1049/11, R. Strachowska, Komentarz, Warszawa 2012, teza do art. 40).
Związanie jednak właściwego organu dyspozycją art. 40 ust. 12 u.d.p. uzależnione jest od stwierdzenia określonego przepisem stanu faktycznego, tj. w konkretnym przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia lub zawarcia stosownej umowy. Dokonując tego ustalenia organ nie bada przyczyny, dla której nastąpił stan nieakceptowalny prawnie. Poza jego zainteresowaniem pozostaje również stopień winy strony przy zajęciu pasa drogowego, nie ma też możliwości miarkowania kary pieniężnej.
Co istotne, przedmiotem zezwolenia nie jest tylko sam fakt jednorazowej czynności umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, ale również sam stan zajęcia pasa drogowego powstały na skutek takiego umieszczenia. Ustawodawca utożsamia jednocześnie "zajęcie" pasa drogowego z jego "zajmowaniem" co oznacza, że "zajęcie pasa drogowego" - w rozumieniu art. 40 u.d.p. - nie ogranicza się do aktu zajęcia, jako jednorazowej czynności, albowiem pod pojęciem "zajęcia pasa drogowego" rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia, co oznacza, że karze podlega utrzymywanie stanu zajęcia pasa drogowego, czyli zajmowania go bez wymaganego zezwolenia (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II GSK 1141/20).
W niniejszej sprawie organ I instancji bezsprzecznie stwierdził zajęcie przez przyłącze kablowe nN pasa drogowego ul. [...], dz. ew. nr [...], obr. [...], m. [...], od dnia 1 stycznia 2021 r. do 19 grudnia 2022 r. przez spółkę, bez zezwolenia zarządcy drogi. Jest to kwestia bezsporna, ponieważ potwierdziła to sama skarżąca będąca inwestorem wskazanej inwestycji elektroenergetycznej. W piśmie z 15 lutego 2023 roku (akta adm., k. – 13) spółka wyjaśniła, że sporne przyłącze kablowe nN zostało 16 maja 2011 r. wybudowane i umieszczone w pasie drogowym na podstawie projektu budowlanego opracowanego przez firmę A, której inwestorem była skarżąca oraz na podstawie decyzji z 3 lutego 2011 r. Podmiotem realizującym roboty budowlane była firma B, która błędnie we wniosku o wydanie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogowym przyłącza wpisała siebie jako inwestora i to ona dokonywała płatności zgodnie z uzyskanym zezwoleniem przez okres od 20 kwietnia 2011 r. do 31 grudnia 2020 r. Po upływie terminu ważności decyzji firma B nie złożyła stosownego wniosku o dalsze korzystanie z pasa drogowego, jak też nie poinformowała spółki o konieczności złożenia takiego wniosku. Dopiero na wniosek spółki organ I instancji decyzją z 20 grudnia 2022 r. (akta adm., k. – 7) zezwolił na umieszczenie przyłącza kablowego nN 0,4kV przy ulicy [...], dz. nr [...] obr. [...] w [...]. Skarżąca zwróciła się zaś z wnioskiem o naliczenie opłat za umieszczenie przyłącza w pasie drogowym od 1 stycznia 2021 r. do 19 grudnia 2022 r., zgodnie z obowiązującym cennikiem bez naliczania kar za umieszczenie urządzenia bez zezwolenia.
Przede wszystkim należy wskazać skarżącej, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują konstrukcji wtórnego naliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego w przypadku takiego zajęcia pasa drogowego bez stosownego zezwolenia. Przepisy wskazanej ustawy mają charakter związany i organ nie ma swobody w ich stosowaniu. Samo zaś nałożenie kary pieniężnej za określone naruszenie ma charakter obligatoryjny i jak już podniesiono organ nie jest w żadnym stopniu uprawniony do badania w takim przypadku stopnia winy podmiotu, który dopuścił się takiego naruszenia ani też okoliczności takiego naruszenia. Dlatego też nie mają znaczenia prawnego argumenty skarżącej wskazujące na zaniedbanie podwykonawcy, który według skarżącej zaniedbał złożenia stosownego wniosku o dalsze korzystanie z pasa drogowego, jak też nie poinformował spółki o konieczności złożenia takiego wniosku. Ostatecznie to zadaniem spółki jest sprawowanie nadzoru nad podmiotami wykonującymi dla spółki zlecone prace i to spółka ponosi odpowiedzialność z tego tytułu.
Kwestią sporną jest natomiast to, czy wobec skarżącej w przedmiotowej sprawie zasadne byłoby zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., według którego organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Skarżąca zarzuciła naruszenie tego przepisu poprzez jego niezastosowanie, tj. nałożenie kary pieniężnej na spółkę, w sytuacji gdy mając na uwadze stan faktyczny, waga naruszonego prawa jest znikoma, a skarżąca niezwłocznie zaprzestała naruszenia prawa poprzez wystosowanie wniosku o nową decyzję.
Zauważyć należy, że w odniesieniu do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której stanowi art. 189f k.p.a., w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska. Według pierwszego stanowiska przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a. dotyczący instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ma zastosowanie do spraw w przedmiocie kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowe. Według drugiego zaś stanowiska przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a., normujący instytucję odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie powinny być stosowane w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę bliższe jest to drugie stanowisko. Wydaje się bowiem, że obligatoryjny charakter kary, o której mowa w art. 40 ust. 12 u.d.p., skutkuje niemożnością zastosowania przez organ administracji instytucji odstąpienia od nałożenia kary, określonej w art. 189f § 1 k.p.a., gdyż nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia jest obligatoryjne i nie pozostawia organowi wymierzającemu karę "luzu decyzyjnego", tak w kwestii samego nałożenia na podmiot dopuszczający się naruszenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, jak i wysokości tejże kary (vide: wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., II GSK 705/22, dostępny w CBOSA).
Nawet jednak gdyby przyjąć pierwsze stanowisko, to w ocenie sądu w niniejszej sprawie art. 189f § 1 k.p.a. nie może mieć zastosowania. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że sporne naruszenie trwało przez znaczny okres - około 2 lat. Ponadto, co istotne, dopuścił się go podmiot profesjonalny, w którego standardowym zakresie działania mieszczą się przedsięwzięcia takie jak m.in. montaż przyłączy kablowych. Niewątpliwie spółka jest podmiotem profesjonalnym, który wykonuje szereg podobnych inwestycji i ma dobrze opanowaną technologię i sposób wykonywania powtarzalnych robót budowlanych polegających na przebudowie sieci energetycznej (patrz: wyrok WSA w Olsztynie z 5 października 2023 r., II SA/Ol 691/23, dostępny w CBOSA). Taki zaś podmiot zobligowany jest do precyzyjnego planowania swoich przedsięwzięć oraz odpowiedniego nadzoru nad pracami zlecanymi określonym podwykonawcom. Skoro jest to podmiot profesjonalny, to ciąży na nim zwiększona odpowiedzialność oraz można oczekiwać od niego precyzyjnego zarządzania i planowania swoich przedsięwzięć. Niezasadny jest zatem zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 189f § 1 k.p.a.
Reasumując, w świetle zaprezentowanych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie oraz w odniesieniu się do zarzutów stron. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny.
Mając powyższe na uwadze, sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI