II SA/Ol 616/04

II SA/Ol 616/04 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A.Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Alicja Jaszczak-Sikora
Janina Kosowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska Alicja Jaszczak-Sikora Bogusław Jażdżyk (spr.) Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2004 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 września 2003r. Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznał uprawnienia kombatanckie za okres jednego miesiąca T. P. z tytułu służby w Szarych Szeregach. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. l ust. 2 pkt 3 i art. 5 ustawy z dnia 24 stycznia .991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371 ze. zm.).
Odwołanie od tej decyzji złożył T. P., wnosząc o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Szarych Szeregach w okresie od kwietnia 1941 r. do października 1944r. Odwołujący podniósł, iż w tym czasie czynnie działał w tejże organizacji, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy zeznania świadków.
Decyzją z 20 lipca 2004r. Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 9 września 2003r. W uzasadnieniu decyzji organ argumentował, iż stosując się do zaleceń wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2002r. wezwał stronę do przedstawienia rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego. Z pisma Zarządu Głównego Stowarzyszenia Szare Szeregi wynika, iż na terenie "[...]" nie jest znana działalność T. P. Jednocześnie Stowarzyszenie zwróciło uwagę, iż do organizacji Szare Szeregi przyjmowano dzieci w wieku od 12 lat, podczas gdy odwołujący się w 1941 r. miał zaledwie 9 lat. Kierownik Urzędu nie kwestionując służby w tej organizacji, uznał za nieprawdopodobne, że służbę taką T. P. rozpoczął już w 1941 r. W uzasadnieniu decyzji organ zawarł argumentację, iż celem Szarych Szeregów była działalność wychowawcza związana z udziałem młodzieży w walce o niepodległość Polski. Szare Szeregi współpracowały ze Służbą Zwycięstwa Polsce, Związkiem Walki Zbrojnej oraz Armią Krajową. Od 3 listopada 1942r. ustalono podział członków tej organizacji na trzy grupy wiekowe: 12-14 lat - kryptonim Zawisza, 15 - 17 lat - kryptonim Bojowe Szkoły i od 17 lat - Grupy Szturmowe. W świetle powyższych ustaleń w ocenie organu oświadczenia świadków stwierdzające, że odwołujący się pełnił służbę w Szarych Szeregach od 1941 r. budzą wątpliwości. Dolną bowiem granicę wieku, od której Szare Szeregi uzależniały przyjęcie w poczet organizacji T. P. uzyskał dopiero w listopadzie 1944r., a wówczas zakończył on już swoją działalność kombatancką. W związku z powyższym w ocenie
Kierownika Urzędu przedstawiony przez stronę materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia służby we wnioskowanym okresie.
Na powyższą decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył T. P., zarzucając naruszenie Konstytucji RP oraz szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o zaliczenie do działalności kombatanckiej okresów pełnienia służby w Szarych Szeregach od kwietnia 1941 r. do października 1944r. Argumentował, iż jego ojciec był instruktorem dywersji kolejowej i służył w Armii Krajowej w stopniu podporucznika. Skarżący podał, iż w kwietniu 1941 r. z inicjatywy jego ojca w porozumieniu z kierownictwem IV Rejonu Armii Krajowej. i Kapelanem tego Rejonu został kolporterem ulotek i gazetek konspiracyjnych. Następnie - jak podaje - został łącznikiem IV Rejonu Armii Krajowej. W maju 1944r. został aresztowany i pobity przez Niemców, następnie ukrywał się w mieszkaniach konspiracyjnych pod O. oraz w W. Wskazał też, że w trakcie jego pobytu w W. wybuchło Powstanie Warszawskie. W czasie Powstania skarżący podał, iż był łącznikiem w batalionie "[...]". Swą działalność konspiracyjną zakończył w październiku 1944r. Wskazał, iż sugestie Kierownika Urzędu negujące jego działalność w Szarych Szeregach od 1941 są nieprawdziwe, w historii II Wojny Światowej jest wiele białych plam i nie we wszystkich oddziałach Szarych Szeregów zachowały się listy jej uczestników.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) , Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, iż przepis art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Natomiast stosownie
do postanowień art. 9 kpa, organy te są obowiązane należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
W sprawie niniejszej, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, T. P. domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Szarych Szeregach w okresie od kwietnia 1941 r. do października 1944r. Przy czym działalność tą można podzielić na trzy okresy. Pierwszy przypada od kwietnia 1941 do wiosny 1943r., w którym to okresie według skarżącego był on kolporterem gazetek konspiracyjnych. Następnie od wiosny 1943r. do maja 1944r., kiedy jak podaje poza kolportowaniem prasy wykonywał
dodatkowo funkcję łącznika w IV Rejonie Armii Krajowej. Trzeci okres od maja do
października 1944r. to według skarżącego czas jego pobytu w W. i działalność konspiracyjna w Powstaniu Warszawskim i służba łącznika w "[...]". Tak przedstawiona działalność kombatancka wynika z pism skarżącego oraz zeznań czterech świadków. Organ odmawiając wiarygodności oświadczeniom skarżącego, jak i zeznaniom świadków powołał się w głównej mierze na pismo zarządu Głównego Stowarzyszenia Szarych Szeregów z dnia 7 sierpnia 2003r., którym Stowarzyszenie to zaopiniowało negatywnie wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Szarych Szeregach. Z pisma Stowarzyszenia wynika, iż po pierwsze działalność skarżącego w tej organizacji nie jest znana, po drugie zaś, do Szarych Szeregów przyjmowano dzieci w wieku od lat 12, podczas gdy skarżący w momencie rozpoczęcia działalności miał lat 9.
Z powyższego wynika, iż w sprawie mamy do czynienia ze sprzecznymi dowodami. W aktach administracyjnych znajdują się bowiem zeznania świadków, potwierdzających oświadczenia skarżącego o służbie w Szarych Szeregach od kwietnia 1941 r., jak też pismo Stowarzyszenia Szarych Szeregów, z którego wynika w sposób jednoznaczny, iż działalność skarżącego w tej organizacji nie jest znana. Sprzeczność w materiale dowodowym winna skłonić organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek taki nakłada na organ prowadzący postępowanie cyt. wyżej art. 7 kpa, a także art. 77 § l kpa, który obliguje organ do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu kwestia sprzecznych dowodów nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ, jak wymaga przepis art. 80 kpa. Jak podano wyżej, organ w zaskarżonej decyzji oparł się na negatywnej dla skarżącego rekomendacji. W tym miejscu należy przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2000r. sygn. akt V SA 1786/99, zgodnie z
którym "rekomendacja ... jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności (represji), podlegających ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego (art. 77 § l i art. 80 kpa) i brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień", Z orzeczenia tego wynika, iż sama rekomendacja nie może przesądzać o przyznaniu lub odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Na organie spoczywał więc obowiązek przeprowadzenia wnikliwego i wszechstronnego postępowania dowodowego celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Było to tym bardziej konieczne, iż z rekomendacji wynikało, że do Szarych Szeregów przyjmowano dzieci od 12 roku życia. Tymczasem jak wynika ze znajdującej się w aktach decyzji organu Nr "[...]" z 19 lipca 1993r. przyznającej uprawnienia kombatanckie świadkowi w przedmiotowej sprawie B. B. z tytułu służby właśnie w Szarych Szeregach, w momencie rozpoczęcie działalności kombatanckiej, miała ona jedenaście lat. Musiała więc być przyjęta do organizacji mimo, iż nie spełniała kryterium wieku wymaganego w Szarych Szeregach do bycia jej członkiem. To właśnie także B. B. jako świadek potwierdziła, działalność skarżącego w Szarych Szeregach na terenie O. Należy również zwrócić uwagę, iż z pisma Stowarzyszenia wynika, iż nie jest znana działalność skarżącego w Szarych Szeregach jak należy rozumieć na terenie O. Pismo to natomiast w żaden sposób nie odnosi się do ewentualnego udziału skarżącego w Powstaniu Warszawskim. Z tych względów w ocenie Sądu w sprawie nie wyjaśniono stanu faktycznego w pełnym zakresie, co stwarza przesłankę do uznania opisanego naruszenia za naruszenie wywierające istotny wpływ na wynik sprawy i tym samym skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Rzeczą organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie ponowna analiza materiału dowodowego mająca na celu ustalenie okresu działalności kombatanckiej skarżącego. Zgodnie z art. 75 § l kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków i opinie biegłych. Wymieniony tu katalog dowodów nie ma charakteru zamkniętego. Kierownik Urzędu może w szczególności przy tak rozbieżnym materiale dowodowym przesłuchać skarżącego w charakterze strony, ewentualnie przesłuchać innych świadków w tym także ponownie świadka B. B. lub zwrócić się do Stowarzyszenia Szarych Szeregów (załączając zeznania świadków) o podanie dodatkowych wyjaśnień dotyczących działalności skarżącego zawierającej
ustosunkowanie się do zeznań świadków. Organ winien też odnieść się do ewentualnego udziału skarżącego w Powstaniu Warszawskim.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.