II SA/Ol 612/07

II SA/Ol 612/07 - Postanowienie WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-07-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2007-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
S. Beata Jezielska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ
Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na działanie Dowódcy Jednostki Wojskowej w przedmiocie wypłaty dodatku służbowego postanawia odrzucić skargę WSA/post.1 – sentencja postanowienia
Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 lutego 2007 r. K. B. wezwał dowódcę JW do usunięcia naruszenia prawa i wypłacenia dodatku służbowego wskazując na naruszenie art. 89 oraz art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podał, iż decyzją z dnia "[...]" przyznano mu dodatek służbowy na czas określony do końca pełnienia służby na stanowisku 2 das Na mocy decyzji Szefa Sztabu Generalnego z dnia "[...]" został z dniem "[...]" przeniesiony do rezerwy kadrowej. Powołując się na treść art. 89 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazał, iż z uwagi na fakt zajmowania przez niego do dnia 31 grudnia 2006r. stanowiska, z którym związany był dodatek służbowy oraz że został mu przyznany w prawem przewidziany sposób, zachowuje prawo do tego dodatku z dniem 1 stycznia 2007r. Ponadto dodatek winien być wypłacany równocześnie z uposażeniem zasadniczym, tj. 1 stycznia 2007r., a do dnia 14 stycznia 2007r. nie został mu wypłacony.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Dowódca Jednostki Wojskowej odmówił uwzględnienia żądania. Organ przyznał, iż stosownie do art. 89 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej K. B. przysługuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym należne na ostatnio zajmowanym stanowisku. Jednakże zgodnie z tym przepisem konieczne jest uwzględnienie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia (uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym lub jego wysokość). W ocenie organu w dniu przeniesienia do rezerwy kadrowej K. B. nie był uprawniony do otrzymywania dodatku służbowego określonego w art. 80 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym uznano, iż brak jest podstaw do wypłaty dodatku w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej.
K. B. złożył skargę na działanie Dowódcy Jednostki Wojskowej polegające na pozbawieniu go dodatku służbowego w okresie pozostawania przez niego w rezerwie kadrowej, wskazując na naruszenie art. 89 oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednocześnie wniósł o stwierdzenie, iż zaskarżone działanie organu jest niezgodne z prawem oraz zobowiązanie organu do wypłaty dodatku za okres pozostawania w rezerwie kadrowej z odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2007r. Podniósł iż rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia "[...]" skarżący został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego z dniem "[...]". Jako przyczynę zwolnienia wskazano przeniesienie skarżącego do rezerwy kadrowej oraz planowane wyznaczenie na inne stanowisko służbowe. Wcześniej rozkazem Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia "[...]" skarżący został przeniesiony do rezerwy kadrowej. Podniósł, iż z powyższych decyzji wynikało, iż zajmował stanowisko służbowe określone jako dowódca dywizjonu "[...]" w "[...]" pułku "[...]". Tym samym w ocenie skarżącego był uprawniony do dodatku służbowego przyznanego mu z tytułu pełnienia służby na tym stanowisku na podstawie art. 89 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podał, iż błędne jest stanowisko organu zawarte w odpowiedzi ma wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, gdyż dodatek służbowy związany był z zajmowanym przez niego stanowiskiem i został bezprawnie wstrzymany z dniem 1 lipca 2006r.
Z powołanych zaś decyzji jednoznacznie wynika, iż do czasu zwolnienia ze służby
i przeniesienia do rezerwy kadrowej skarżący nieprzerwanie pełnił służbę na wyżej wskazanym stanowisku. Dlatego też skoro został bezprawnie pozbawiony dodatku a de facto dodatek ten wchodził w skład jego uposażenia, to należy mu się nadal w związku z przeniesieniem do rezerwy kadrowej. Tak bowiem w ocenie skarżącego stanowi art. 81 ust. 1 i art. 89 ustawy o służbie wojskowej żołnierzu zawodowych. Skarżący zakwestionował ponadto stanowisko organu odnośnie zmian mających wpływ na prawo do uposażenia podnosząc, iż żadne zmiany w tym zakresie nie nastąpiły.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dowódcy Jednostki Wojskowej wniósł o jej odrzucenie lub ewentualnie o jej oddalenie. Podniósł, iż wniosek o odrzucenie skargi uzasadniony jest niewyczerpaniem przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia, gdyż skarżący nie odwołał się od rozstrzygnięcia Dowódcy JW zawartego w piśmie z dnia "[...]", odmawiającego uwzględnienia żądania. W przypadku braku podstaw do odrzucenia w ocenie pełnomocnika organu skarga winna być oddalona. Podniesiono, iż w dniu przeniesienia do rezerwy kadrowej skarżący nie był uprawniony do otrzymywania dodatku służbowego, a zatem brak jest podstaw do wypłaty takiego dodatku w okresie pozostawania w rezerwie kadrowej. Wskazano przy tym, iż brak uprawnienia do przedmiotowego dodatku w dniu przeniesienia do rezerwy kadrowej spowodowany brakiem faktycznego pełnienia służby na stanowisku dowódcy 2 das był przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt
II SA/Ol 739/06.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3).
W związku z powyższym merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny możliwe jest tylko wtedy, gdy zaskarżony jest akt administracyjny, poddany kognicji tego Sądu, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 1 Postępowania przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie K. B. domaga się stwierdzenia, iż zaskarżone działanie organu polegające na pozbawieniu go dodatku służbowego w okresie pozostawania
w rezerwie kadrowej jest niezgodnie z prawem oraz zobowiązania organu do wypłaty przedmiotowego dodatku za okres pozostawania w rezerwie kadrowej wraz z należnymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2007r. Przy czym skarżą wywodzi swoje uprawnienie do otrzymywania przedmiotowego dodatku z decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]". Sąd musiał zatem rozważyć, czy działanie, będące przedmiotem skargi należy do jego właściwości.
Wskazać należy, iż generalnie egzekucję obowiązków o charakterze administracyjnym, w tym wynikających z decyzji administracyjnej, regulują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229 poz. 1954), a postanowienia wydane w takim postępowaniu, a także bezczynność organu w tym zakresie podlegają - z mocy art. 3 § 2 pkt 3 i 8 Prawa
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednakże regulacje te odnoszą się do sytuacji, w której organ administracji jest jednocześnie organem egzekucyjnym, egzekwującym obowiązki nałożone na inne podmioty. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący kwestionuje bezprawne jego zdaniem pozbawienie go wypłaty dodatku służbowego wynikającego wprawdzie z decyzji administracyjnej, lecz należnego od organu administracji, który ją wydał. Zatem z całą pewnością nie mają tutaj zastosowania powołane przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji. Wskazać także należy, iż sam fakt, iż podmiot zobowiązany do wykonania decyzji jest jednocześnie organem administracji nie przesądza o tym, iż sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy bowiem zważyć, iż istotą żądania strony jest roszczenie mające wprawdzie swoje źródło – jak twierdzi skarżący - w akcie administracyjnym. decyzji z dnia "[...]", ale będące w rzeczywistości roszczeniem o charakterze cywilnym. W związku z tym w ocenie Sądu sprawa należy do kompetencji sądu powszechnego. Na poparcie takiego stanowiska należy powołać się na tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. SK 12/99 (OTK 2000/5/143), w którym ustalono art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w zgodzie z art. 45 ust. 1 Konstytucji pozostaje tylko takie rozumienie "sprawy cywilnej", które nie wyklucza z jej zakresu możliwości dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych tylko z tej przyczyny, że ich źródłem jest decyzja administracyjna ustalająca obowiązek spełnienia określonego świadczenia pieniężnego na rzecz konkretnej osoby. W ocenie Trybunału za sprzeczne z Konstytucją należy uznać stosowanie przez sądy swoistego automatyzmu: jeśli źródłem powstałego stosunku prawnego jest decyzja administracyjna (akt administracyjny), to stosunek ten nie może mieć charakteru cywilnoprawnego i - w konsekwencji - droga sądowa jest niedopuszczalna. Jak wykazano wyżej, takie rozumowanie nie znajduje uzasadnienia prawnego i prowadzi do całkowitego pozbawienia ochrony sądowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności
z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Stanowisko to wynika – jak wskazał Trybunał – po pierwsze z faktu, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Podkreślono, iż choć w doktrynie prawa cywilnego ciągle nie osiągnięto zgodności poglądów co do katalogu i podziału zdarzeń cywilnoprawnych, nigdy nie było wątpliwości co do tego, że akty (decyzje) administracyjne mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych; wraz z orzeczeniami sądowymi o charakterze konstytutywnym oraz oświadczeniami woli tworzą one kategorię czynności. Wskazano, iż w szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjno-prawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną. Po drugie Trybunał zwrócił uwagę, iż w przypadku wykluczenia drogi do dochodzenia tych roszczeń przed sądami powszechnymi, osoba uprawniona do świadczenia nie dysponuje żadną możliwością realizacji prawa. Przyjęty w Polsce model sądownictwa administracyjnego nie dopuszcza bowiem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny cywilnoprawnych skutków niewykonania lub nienależytego wykonania legalnej i niewadliwej decyzji administracyjnej. Wyłączenie analizowanych spraw z kategorii "spraw cywilnych", a tym samym - wyłączenie ochrony przed sądem powszechnym, jest więc równoznaczne
z całkowitym zamknięciem drogi sądowego dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych ze świadczeniami pieniężnymi mającymi swe źródło w decyzji administracyjnej. Pomimo zmiany przepisów dotyczących sądownictwa administracyjnego w związku z wejściem w życie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższe orzeczenie Trybunału zachowuje swoją aktualność. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano wielokrotnie pogląd, iż z art. 45 ust. 1 Konstytucji, gwarantującego prawo do sądu, oraz z art. 177 Konstytucji, wynika domniemanie właściwości sądu powszechnego we wszystkich sprawach przedstawionych do rozpoznania, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003r. III CK 319/03 (OSNC 2005/2/31), postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002r., III CK 53/02 (OSNC 2003, nr 2, poz. 31), uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003r. III CZP 85/02 (OSNC 2003, nr 10, poz. 129).
Przytoczone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego wskazuje, iż akt administracyjny w postaci decyzji wywołuje także skutki cywilnoprawne. W przypadku, gdy z wydanej decyzji wynika konieczność zapłaty określonej kwoty pieniężnej, należnej od organu, który decyzję wydał, do orzekania w tego rodzaju sprawach właściwe są sądy powszechne. Zasadność przedstawionego stanowiska dodatkowo potwierdza fakt, iż sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sąd administracyjny ogranicza się jedynie kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269). Sąd ten – w przeciwieństwie do sądu powszechnego - nie ma zatem uprawnień do zobowiązania organu do zaspokojenia określonych roszczeń, czego domaga się strona w niniejszej sprawie. Ponadto w sąd administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi pozwalającymi na skuteczne wyegzekwowanie wykonania takiej decyzji, w której organ ją wydający nałożył na siebie określone obowiązki.
Z wyżej podanych względów skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.
Wskazać jednak należy, iż w niniejszej sprawie skarżący domaga się wypłaty dodatku służbowego, który był mu przyznany decyzją z dnia "[...]". Jak jednak wynika
z treści tej decyzji (o czym zresztą sam skarżący pisał w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa skierowanym do organu) dodatek ten był mu przyznany na czas określony, a mianowicie od dnia 1 lipca 2004r. na okres zajmowania stanowiska służbowego dowódcy dywizjonu. Jak wynika jednak z akt sprawy z dniem 1 stycznia 2007r., zgodnie z rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia "[...]" skarżący został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego. Zatem powoływana przez skarżącego decyzja nie zobowiązuje organu do wypłaty mu dodatku służbowego za okres po 1 stycznia 2007r. O ile zatem skarżący uważa, iż przedmiotowy dodatek przysługuje mu także za okres pozostawania w rezerwie kadrowej, musiałby najpierw zwrócić się do organu o podjęcie rozstrzygnięcia
w przedmiocie powyższego dodatku za ten okres (a nie domagać się jego wypłaty). Dopiero takie rozstrzygnięcie jako odnoszące się do części uposażenia żołnierza, po wyczerpaniu trybu administracyjnego, podlegałoby zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006r.)
Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu. W związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.