II SA/OL 605/23

II SA/Ol 605/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 407/24 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 103 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Nidzicy na decyzję Starosty Nidzickiego z dnia [...], nr [...] cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 17 maja 2023 r. nr [...] Starosta [...] (dalej jako: "organ"), działając na podstawie art. 182 w zw. z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), art.103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622), orzekł o cofnięciu M. K. (dalej jako: "strona", "uczestnik postępowania") uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, nr dokumentu: [...] nr druku: [...], wydanego przez Starostę [...] na okres od dnia 22.02.2023 do dnia 20.08.2023 (włącznie). Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w dniu 2 maja 2023 r. wpłynął do niego odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z 12 kwietnia 2023 sygn. akt [...], zgodnie z którym wobec strony orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy. Podniesiono, że skoro wobec strony sąd orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy, organ zobligowany jest cofnąć uprawnienia kat. B, skoro strona posiada tylko kat. B oraz wskazać, że bieg okresu zakazu kierowania pojazdami - zgodnie z art. 12c ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - rozpoczyna się od dnia 22.02.2023 r. i kończy z upływem dnia 20.08.2023 r.
Prokurator Rejonowy [...] (dalej jako: "Prokurator Rejonowy", "skarżący") wywiódł skargę na decyzję Starosty z 17 maja 2023 r. o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania w ustawowym terminie decyzji o cofnięciu stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy numer dokumentu [...] nr druk [...] wydanego przez Starostę [...] na okres 6 miesięcy, czyli od dnia 22.02.2023 r. do dnia 21.08.2023 r. Zarzucono obrazę art. 12c ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks karny wykonawczy i art. 123 § 1 ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego w związku z art. 1 § 2 kkw, poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji organu I instancji końcowej daty cofnięcia stronie uprawnień kategorii B "do dnia 20.08.2023 r.", przy jednoczesnym prawidłowym określeniu daty początkowej, podczas gdy zgodnie z wymienionymi przepisami, licząc każdy miesiąc (z 6 miesięcy) zakazu i w efekcie cofnięcia uprawnień - jako równoważny 30 dniom, okres cofnięcia uprawnień winien zostać zakończony w dniu 21.08.2023 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ, wbrew dyspozycji przepisu art. 12c Kkw, nakazującego przyjęcie w postępowaniu wykonawczym, że "jeden miesiąc liczy się za 30 dni’’, w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji błędnie wskazał datę końcową terminu na jaki uprawnienia zostały cofnięte.
Podniesiono, że w uzasadnieniu decyzji organ prawidłowo powołał się na przepis art. 12c Kkw, który wskazuje na sposób obliczenia terminu końcowego obowiązywania cofnięcia uprawnień stronie, jednak samych obliczeń organ ten dokonał nieprawidłowo i z naruszeniem powyższego przepisu. Sposób obliczania i określania terminu końcowego określają reguły zawarte w przepisie art. 123, w szczególności jego § 1 Kpk, mającym zastosowanie w związku z odesłaniem z art. 1 § 2 kkw (podobne rozwiązania przewiduje art. 57 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego). Prokurator Rejonowy stwierdził, że jeśli 6-miesięczny okres cofnięcia stronie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B prawa jazdy rozpoczął się w dniu 22.02.2023 r., to winien zakończyć się w dniu 21.08.2023 r., ponieważ data dzienna terminu końcowego względem terminu początkowego zostaje "skrócona" jedynie o 1 dzień ze względu na to, że 28-dniowy luty 2023 r. powoduje dodanie 2 dni, zaś 31-dniowe miesiące marzec, maj i lipiec 2023 r. powodują odjęcie 3 dni, a zatem jedynie o 1 dzień (22 dzień terminu początkowego + 2 dni i - 3 dni) - a nie 2 dni jak to uczynił organ administracyjny - winno nastąpić skrócenie daty końcowej w porównaniu do daty początkowej. Według skarżącego błąd w wyliczeniu przez organy administracyjne daty końcowej polega na tym, że jako pierwszy dzień liczą 22.02.2023 r. (jest to termin zerowy), zamiast prawidłowo kolejny dzień, czyli 23.02.2023 r.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i nie zgadzając się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez skarżącego. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Prokuratora Rejonowego, że ostatnim dniem obowiązywania środka karnego jest dzień 21 sierpnia 2023 r., ponieważ licząc: 6 miesięcy x 30 dni = 180 dni i w związku z tym, że pierwszym dniem obowiązywania środka karnego, zgodnie ze wskazaniami sądu, jest dzień 22 lutego 2023 r., to 180 dzień obowiązywania środka karnego przypada na dzień 20 sierpnia 2023 r., i takie ramy czasowe cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami zostały zawarte w sentencji skarżonej decyzji. Zaznaczono przy tym, że dookreślenie terminu końcowego słowem "włącznie" służy wyeliminowaniu ewentualnej błędnej interpretacji przez adresata decyzji, że przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami może nastąpić dnia 20 sierpnia 2023 r., który jest ostatnim, 180 dniem obowiązywania środka karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2022 r., poz. 2492 ) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023, poz. 1634, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącego, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
W przedmiotowej sprawie skarga wniesiona została przez Prokuratora Rejonowego stosownie do trybu przewidzianego w art. 53 § 3 w zw. z art. 50 § 1 oraz art. 8 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2023, poz. 622), dalej: "u.k.p." i art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 2023, poz. 127), dalej: "k.k.w." Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie zaś z art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Cytowany powyżej przepis art. 182 k.k.w. stanowi zatem normę prawa materialnego do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, mimo że jest w akcie prawnym zawierającym przepisy prawa karnego, nienależącym do systemu prawa administracyjnego (por. wyr. NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 361/05, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl - w skrócie: "CBOSA"). Przepis ten wskazuje organ administracji zobowiązany do wydawania rozstrzygnięcia w orzeczonym przez sąd zakresie. Organ ten wykonując wyrok jest związany jego treścią, a więc może cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na ściśle wskazany okres wynikający z treści wyroku i w określonym przez sąd zakresie i w tym też okresie nie może wydać tych uprawnień (por. K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy, Komentarz, Lex 2014, uwagi do art. 182 teza 3).
Wyrażenie w "orzeczonym zakresie" odnosi się przede wszystkim do zakresu przedmiotowego w jakim sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów (czyli kategorii pojazdów do których odnosi się zakaz). Przyjąć należy, że pojęcie to obejmuje również okres na jaki sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Oznacza to, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami musi nastąpić na ściśle oznaczony, określony datami: początkową i końcową, okres, wynikający z orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdu (zob. wyr. NSA z 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 698/09, CBOSA). Nadto tego rodzaju rozstrzygnięcie powinno zostać zamieszczone w osnowie decyzji (rozstrzygnięciu decyzji), nie zaś w jej uzasadnieniu. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem lub nałożonym na nią obowiązkiem (M. Romańska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, (red. H. Knysiak - Molczyk) wyd. elektr. LEX, uwagi do art. 107 teza 4). Musi ten obowiązek określać konkretnie, całościowo bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, gdyż w przeciwnym wypadku decyzja może być niewykonalna (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Gd 1537/95, LEX nr 44086, zob. również np. wyr. NSA z 27 czerwca 2003 r., sygn. akt I SA 215/02, LEX 149489, CBOSA).
Jednocześnie należy stwierdzić, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. powinna być odczytywana w synchronizacji nie tylko z art. 43 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny (Dz.U.2022, poz. 1138), dalej: "k.k.", lecz również z art. 184 k.k.w. stanowiącym, że przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono tego rodzaju środek karny albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 184 k.k.w.). Powyższe oznacza, że organy administracji orzekające na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. nie mogą we własnym zakresie rozstrzygać wątpliwości powstałych w związku z wykonywaniem wyroku sądu powszechnego i samodzielnie ustalać datę początku wykonania środka karnego. W przypadku zatem, gdy pomimo treści art. 184 k.k.w. sąd nie podał takiej daty początkowej wykonania zakazu, obowiązkiem organu jest zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia. O tym, że możliwość taka istnieje stanowi art. 13 § 1 k.k.w. Ostatnio powołany przepis przewiduje, że organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. W obowiązującym porządku prawnym nie ulega bowiem wątpliwości, że jedynym uprawnionym i jednocześnie zobowiązanym do rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia, jest sąd orzekający w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracyjny samodzielnie interpretuje lub w drodze dedukcji wskazuje okres obowiązywania orzeczonego zakazu. Łączna bowiem wykładnia art. 182 § 2 k.k.w. i art. 184 k.k.w. prowadzi do wniosku, że organ administracyjny może orzec o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdu wyłącznie na okres oznaczony konkretnymi datami wskazanymi przez sąd karny w oparciu o art. 184 k.k.w. W przeciwnym bowiem wypadku mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której organ administracyjny, wchodząc w kompetencje sądu karnego wbrew wyraźnej dyspozycji art. 13 § 1 k.k.w., dokonuje wyjaśnienia wątpliwości co do wykonania orzeczenia i de facto uzupełnia orzeczenie takiego sądu.
Reasumując, dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. w części wyrażenia "w orzeczonym zakresie" stanowi iunctim z art. 43 § 3 k.k. identyfikującym czynność (obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów) determinującą rozpoczęcie biegu okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i z art. 184 k.k.w. wskazującym z kolei datę początkową określoną na podstawie treści wyroku, od której należy liczyć okres wykonywania rzeczonego środka. Powyższe oznacza, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. w części wyrażenia "w orzeczonym zakresie" jest w istocie współdefiniowana przez art. 43 § 3 k.k. i art. 184 k.k.w. i dopiero łącznie ich zastosowanie warunkuje prawidłowość cofnięcia uprawnienia do prowadzenia pojazdu - także niemożności wydania tychże uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.
Z kolei obliczanie okresu wykonywania kary normuje art. 80b § 3 k.k.w., w myśl którego kara kończy się w dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar obliczony zgodnie z art. 12c., który z kolei stanowi, że jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365. W ocenie Sądu zarzut prokuratora co do błędnego obliczenia terminu końcowego środka jest zasadny.
W sprawie nie ma jednak zastosowania art. 123 k.p.a., czy jego semantyczny normotwórczo art. 57 k.p.a., co by oś sporu jednoznacznie rozstrzygało na korzyść tezy prokuratora. Przywołane przepisy regulują ogólnie mierzalność terminów dla czynności procesowych, mają zatem stricte charakter formalny, nawet jeśli odnoszą się do terminów zawitych, czy prawa materialnego. Nie są zatem przydatne do obliczenia kwestii materialnej, jaką jest sposób obliczenia wymiaru trwania środka karnego. W tej merze miarodajny jest przywołany powyżej art. 184 k.k.w., w świetle którego sąd określa datę początkową określoną na podstawie treści wyroku, od której należy liczyć okres wykonywania rzeczonego środka wespół z art. 12c k.k.w. normującym, na potrzeby tegoż kodeksu, przeliczalność tygodnia miesięcy i lat na dni. W ocenie sądu zdefiniowany w art. 184 k.k.w. "(...) sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego" niedwuznacznie dowodzi, że środek karny w rozmiarze orzeczonym przez sąd - którego czasookres jest obliczalny regułą statuowaną art. 12c k.k.w. - rozpoczyna się od daty początkowej, a zatem z jej pominięciem, czyli od dnia następnego. Innymi słowy z natury rzeczy dzienna data początkowa środka karnego nie jest uwzględniania w procesie obliczania czasu trwania zakazu środka karnego. Przyjęcie bowiem tej optyki wymuszałoby modyfikacje at. 184 k.k.w w kierunku zapisu, że "sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową wykonywania tego środka" z pomięciem zwrotu "od której należy liczyć okres", co jest diametralnie istotną modyfikacją analizowanego przepisu. W istocie rzeczy art. 184 k.k.w. w zakresie identyfikacji daty początkowej obliczania czasu trwania zakazu (środka karnego) - implicite, do skutku - jest równoważny z zasadą normowaną przywołanymi art. 123 k.p.k. i art. 57 k.p.a., stanowiącymi, że jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który nazwą odpowiada początkowi terminu. Uregulowanie to jest konsekwencją przyjęcia - niedoznającej wyjątku i jasnej w swej wymowie zasady, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło (vide: wyrok WSA w Olsztynie z 10 października 2023 r., sygn. II SA/Ol 313/23, dostępny w CBOSA).
W realiach rzeczonej sprawy oznacza to, że uprawnienie do kierowania pojazdami wskazanej kategorii winno być cofnięte uczestnikowi postępowania do 21 sierpnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzja organu zapadła z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 182 § 2 k.k.w., mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to jej uchylenie na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.