II SA/OL 604/06

II SA/Ol 604/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Alicja Jaszczak-Sikora
Janina Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 14 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 roku sprawy ze skargi R. N. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu l instancji z dnia "[...]" roku, 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
W dniu 20 stycznia 2006 r. R. N. złożyła do Powiatowego Urzędu Pracy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia "[...]" r., Starosta "[...]", na podstawie art. 150b ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż zgodnie z art. 150b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pracownik byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej nabywa prawo do świadczenia przedemerytalnego, o ile w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. spełniał warunki do nabycia tego świadczenia, określone w art. 37k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 r., z wyłączeniem wyrazów "w dniu 7 listopada 2001 r.". Podkreślając, iż przyznanie świadczenia przedemerytalnego uzależnione jest od łącznego spełnienia wszystkich określonych w tym przepisie warunków, organ I instancji stwierdził, iż R. N. nie spełnia warunku dotyczącego co najmniej 10-letniego okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Zauważył, iż wnioskodawczyni posiada okres uprawniający do emerytury w wymiarze 21 lat i 10 miesięcy, w tym tylko 9 lat, 2 miesiące i 28 dni pracy w byłym państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Do okresu pracy w tym przedsiębiorstwie nie zaliczono okresu pracy od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. w Stacji "[...]" w "[...]", dla potwierdzenia którego wnioskodawczyni przedłożyła zeznania świadków. Uznając te zeznania za mało wiarygodne, organ podniósł, iż w 1999 r. R. N. udokumentowała okres pracy w Stacji "[...]" w "[...]" od dnia 15 listopada 1972 r. do dnia 31 marca 1976 r. na podstawie zeznań świadków – E. F. i M. K. Obecnie przedłożyła dodatkowe zeznania świadków, w tym ponownie E. F., potwierdzające okres pracy od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. Organ zauważył, iż jeśli wnioskodawczyni faktycznie pracowała w tym okresie w Stacji "[...]" to E. F. powinien to był podać w pierwszym zeznaniu. Dostarczenie obecnie drugiego zeznania, potwierdzającego fakt zatrudnienia wnioskodawczyni także w innym okresie czasu budzi natomiast poważne wątpliwości co do jego wiarygodności. Wątpliwości organu budzi również zeznanie J. A., który z kolei nie potwierdził zatrudnienia wnioskodawczyni w okresie od dnia 15 listopada 1972 r. do dnia 31 marca 1976 r.
W odwołaniu z dnia 27 marca 2006 r. R. N. podniosła, iż w okresie od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. pracowała w Stacji "[...]" w "[...]" i może to udowodnić przedkładając dodatkowe zeznania innych byłych pracowników tego zakładu pracy. Wyjaśniła również, iż nie wykazywała dotychczas spornego okresu zatrudnienia, gdyż nawet przy jego pominięciu posiadała 20-letni okres uprawniający do emerytury.
W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia "[...]" r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r. R. N. spełniła warunek posiadania statusu osoby bezrobotnej (jako osoba bezrobotna zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w "[...]" w dniu 6 stycznia 2003 r.), warunek wieku (50 lat ukończyła w dniu 19 grudnia 2003 r.), warunek posiadania okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 20 lat oraz warunek zamieszkiwania w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Przedmiotem sporu jest natomiast okres pracy odwołującej się w byłym państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, w szczególności zaś okres zatrudnienia od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. Organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu świadczącego choćby pośrednio o fakcie zatrudnienia odwołującej się w tym okresie. W legitymacji ubezpieczeniowej R. N. widnieją pieczątki Stacji "[...]" "[...]" tylko z dwiema datami: 1 luty 1974 r. oraz 14 września 1975 r., natomiast w osobiście przez nią sporządzonym życiorysie z dnia 16 stycznia 1997 r. odwołująca się napisała, że pracę w Stacji "[...]" podjęła w 1972 r., lecz nie wskazała daty ustania stosunku pracy lub przerw w zatrudnieniu. Zeznania świadków, potwierdzające okoliczność zatrudnienia odwołującej się w okresie od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r., organ odwoławczy uznał za niewiarygodne i stwierdził, iż w jego ocenie zostały sporządzone tylko w celu uzupełnienia okresu zatrudnienia w Stacji "[...]" do wymaganych 10 lat. Zauważył jednocześnie, iż w 1999 r. E. F. nie wskazał spornego okresu zatrudnienia mimo, że okres ten był bliższy dacie składania zeznań, a przez to powinien był być lepiej przez niego zapamiętany. Sama odwołująca się wskazując w 1999 r. daty zatrudnienia podała również tylko okres od dnia 15 listopada 1972 r. do dnia 31 marca 1976 r. Ponadto w karcie rejestracyjnej bezrobotnego, wypełnionej przy rejestracji w dniu 6 stycznia 2003 r., wśród okresów zatrudnienia wymieniła okres od dnia 15 listopada 1972 r. do dnia 31 marca 1976 r., nie wskazując spornego okresu. Organ odwoławczy zauważył również, iż odwołująca się mogła wystąpić do Sądu Pracy o sprostowanie świadectwa pracy, wystawionego w dniu 21 marca 2000 r. przez "[...]" Hodowlę "[...]", jeśli okres zatrudnienia od dnia 17 kwietnia 1978 r. do dnia 28 lutego 1984 r. nie odpowiadał datom rzeczywistego zatrudnienia odwołującej się w Stacji "[...]". Wskazał ponadto, iż nie jest przekonujące tłumaczenie odwołującej się co do przyczyn braku wcześniejszego wykazania spornego okresu zatrudnienia, gdyż w ocenie organu każdy pracownik legitymujący się wieloletnim stażem pracy posiada świadomość, że wyższy okres zatrudnienia wpływa korzystnie na jego uprawnienia pracownicze (np. prawo do nagrody jubileuszowej), a w przyszłości także na wysokość emerytury.
W skardze na decyzję Wojewody, R. N., wnosząc o pozytywne jej rozpoznanie, podniosła, iż w 1976 r. była w ciąży i pomimo zagrożenia pracowała na pełnym etacie do dnia 31 marca 1976 r. Córkę urodziła "[...]" r. i pracę jako pracownik magazynowy podjęła ponownie od dnia 1 grudnia 1976 r. Wskazała jednocześnie, iż powrót do pracy podyktowany był tym, iż przez cały ten czas jej mąż A. N., który był magazynierem, musiał pracować sam 24 godziny na dobę. W dniu 30 listopada 1977 r. wygasła umowa o pracę skarżącej. Pomimo możliwości dalszego zatrudnienia, zrezygnowała z pracy, gdyż z powodu "[...]" musiała zająć się wychowywaniem dzieci. W kwietniu 1978 r. mąż skarżącej "[...]" i nie był w stanie dalej pracować jako magazynier. Z tego też powodu od dnia 17 kwietnia 1978 r. skarżąca podjęła pracę na tym stanowisku.
Odnosząc się do zeznań świadków, którzy potwierdzili sporny okres zatrudnienia w Stacji "[...]", skarżąca wskazała, iż świadek E. F., składając zeznania w 1999 r., nie podał spornego okresu zatrudnienia, ponieważ w ocenie skarżącej nie było to wtedy konieczne. Posiadała bowiem już wtedy okres pracy potrzebny do otrzymania pełnego zasiłku dla bezrobotnych. Podniosła jednocześnie, iż nie zdawała sobie wówczas sprawy, że okoliczność ta będzie tak ważna w niniejszej sprawie. Wskazała, iż dziwi się dlaczego, zeznania świadków uznane zostały za niewiarygodne i sporządzone dla jej potrzeb, skoro świadkowie ci posiadają świadectwa pracy, potwierdzające ich zatrudnienie w Stacji "[...]" "[...]" i mówili prawdę. Skarżąca zauważyła jednocześnie, iż w razie takiej potrzeby chętnie przedstawi innych świadków, którzy pracowali z nią w spornym okresie czasu.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo wskazał, iż pomimo pożaru archiwum w marcu 1979 r. Stacja "[...]" "[...]" wystawiała świadectwa pracy, obejmujące okresy pracy sprzed pożaru pracownikom zatrudnionym na stałe, w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadek E. F. otrzymał świadectwo pracy wystawione na podstawie akt osobowych w 2001 r. dotyczące okresu od 1963 r. do 1993 r., świadek J. A. w 1992 r. otrzymał świadectwo pracy obejmujące okres od 1966 r. do 1992 r. Pomimo powyższego, skarżąca otrzymała świadectwo pracy, które nie obejmowało spornego okresu, chociaż był odległy o zaledwie 4,5 miesiąca od daty początkowej zatrudnienia podanej w świadectwie. Skarżąca nie zakwestionowała tego zapisu.
Na marginesie, organ odwoławczy zauważył natomiast, iż w świetle okoliczności podniesionych przez skarżącą w skardze, wątpliwa wydaje się także wiarygodność zeznań świadków złożonych w 1999 r. Skoro bowiem, zgodnie z ich zeznaniami, zatrudnienie skarżącej, które trwało do dnia 31 marca 1976 r., było stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy, to nielogiczne było rozwiązanie stosunku pracy na 1,5 miesiąca przed porodem i zrezygnowanie tym samym z przysługującego skarżącej urlopu macierzyńskiego.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 14 grudnia 2006 r. R. N., podtrzymując skargę, ponownie stwierdziła, iż była zatrudniona w Stacji "[...]" w "[...]" od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. i może wskazać świadków, którzy ten fakt potwierdzą. Są to osoby, które były zatrudnione w tym czasie we wskazanym zakładzie pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
W niniejszej sprawie, skarga wniesiona przez R. N. zasługiwała na uwzględnienie. W toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził bowiem, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, Sąd stwierdził, że organy administracji publicznej nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy niezbędnych do jej rozpatrzenia.
Zauważyć należy, iż w świetle art. 150b ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), pracownikowi byłego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 lipca 2004 r., posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek – co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna,
2. posiadał okres uprawniający do emerytury – wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
3. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat,
4. zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
W niniejszej sprawie, organy obu instancji uznały, że skarżąca spełnia wszystkie, określone w przytoczonym przepisie, wymogi niezbędne do przyznania świadczenia przedemerytalnego, poza jednym – warunkiem posiadania wymaganego okresu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej. Organy administracji publicznej nie zaliczyły do stażu pracy skarżącej okresu pracy w Stacji "[...]" w "[...]" od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r., udokumentowanego przez skarżącą zeznaniami świadków E. F. i J. A. Z kilku powodów organy uznały zeznania wskazanych osób, w szczególności zaś zeznania E. F., za niewiarygodne. Po pierwsze, organy wskazały, iż w 1999 r. świadkowie E. F. i E. K., składając zeznania dotyczące pracy skarżącej w Stacji "[...]" w "[...]", którego archiwum zakładowe uległo zniszczeniu wskutek pożaru, wskazali jedynie, iż R. N. była zatrudniona w przedmiotowym zakładzie pracy od dnia 15 listopada 1972 r. do dnia 31 marca 1976 r. Nie wskazali natomiast, iż skarżąca pracowała w tym zakładzie pracy również od dnia 1 grudnia 1976 r. do dnia 30 listopada 1977 r. W ocenie organów, obecne zeznania świadków złożone zostały jedynie w celu uzupełnienia okresu zatrudnienia skarżącej w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej do wymaganych 10 lat. Brak jest bowiem innych dowodów na potwierdzenie pracy skarżącej w tym okresie. Sama skarżąca nie wykazywała tego okresu w wypełnianych kartach rejestracyjnych bezrobotnego. Nie wystąpiła też do Sądu Pracy o sprostowanie świadectwa pracy wystawionego w dniu 21 marca 2000 r. przez "[...]" Hodowlę "[...]", podającego daty zatrudnienia od dnia 17 kwietnia 1978 r. do dnia 28 lutego 1984 r.
Zauważyć należy, iż podstawową zasadą postępowania dowodowego jest, wyrażona w art. 80 kpa, zasada swobodnej oceny dowodów. Organy administracji publicznej w ramach tej oceny mogą zakwestionować wiarygodność przedłożonych przez stronę dowodów. Wskazać jednak należy, że aby swobodna ocena dowodów nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny, wyrażających się w dokonaniu wszechstronnej oceny całokształtu, zebranego w sposób wyczerpujący, materiału dowodowego oraz w obiektywnej ocenie znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. W postępowaniu administracyjnym, organy administracji publicznej zobowiązane są bowiem z urzędu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (77 § 1 kpa). Na nich też spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy w celu uzyskania takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością.
Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie, obowiązek przedłożenia dowodów potwierdzających wymagany okres zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej spoczywał wprawdzie na skarżącej jako na osobie ubiegającej się o świadczenie przedemerytalne, jednak nie zwalniało to organów od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący, tym bardziej, że jednoznaczne udowodnienie przez skarżącą faktu zatrudnienia w spornym okresie czasu nie było możliwe z uwagi na zniszczenie archiwum zakładowego Stacji "[...]" w "[...]" oraz nieposiadanie przez skarżącą jakichkolwiek innych, poza przedłożonymi w toku postępowania administracyjnego, dokumentów, które chociażby pośrednio mogłyby potwierdzić fakt jej zatrudnienia w Stacji "[...]" w tym okresie czasu.
W konsekwencji, w sytuacji gdy organy powzięły wątpliwość co do wiarygodności świadków, których zeznania złożyła skarżąca dla udokumentowania brakującego okresu zatrudnienia w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, organy te powinny przesłuchać tych świadków, w szczególności zaś świadka E. F., w celu wyjaśnienia, dlaczego sporny okres zatrudnienia skarżącej nie został przez niego wykazany już w 1999 r. Wskazać jednocześnie należy, iż zgodnie z zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 8 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W sytuacji zatem, gdy w 1999 r. zeznania tego świadka uznano za wiarygodne, organ nie powinien odmawiać obecnie mocy dowodowej złożonym przez niego zeznaniom bez przeprowadzenia w tym zakresie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego.
Dodatkowo wskazać należy, iż w sytuacji gdy strona w odwołaniu wyraźnie wskazała na możliwość przedłożenia zeznań innych byłych pracowników Stacji "[...]" w "[...]" w celu potwierdzenia spornego okresu zatrudnienia, organ odwoławczy powinien wezwać skarżącą do ich przedłożenia, gdyż ustalenie długości okresu zatrudnienia skarżącej w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej ma w niniejszej sprawie decydujące znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie niezbędnym do prawidłowego orzekania stanowi natomiast naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa, które nakładają na organy administracji obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a w konsekwencji także art. 80 kpa, i skutkuje koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
W toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, konieczne będzie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ I instancji powinien przeprowadzić dowody z zeznań dotychczasowych świadków, w szczególności E. F., w celu wyjaśnienia przyczyn, dla których świadkowie podczas składania zeznań nie wykazywali wszystkich okresów zatrudnienia skarżącej w Stacji "[...]" w "[...]", a ponadto odebrać zeznania od wskazanych przez skarżącą nowych świadków. Stosowne rozstrzygnięcie, oparte na analizie całokształtu sprawy, organ I instancji podejmie dopiero po wyczerpującym uzupełnieniu zebranego dotychczas materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Stosownie do art. 152 powołanej ustawy orzekł ponadto, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.