II SA/Ol 597/25

II SA/Ol 597/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Katarzyna Matczak
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 127, art. 129, art. 58 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skarg A. W. i P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz A. W. kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) oraz P. W. kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wójt Gminy [...] (dalej również jako: "organ I instancji") decyzją z 2 grudnia 2024 r. wymierzył A. i R.W. (dalej również jako: "skarżący") karę pieniężną w wysokości 123.381 zł. za usunięcie bez zezwolenia drzew z nieruchomości [...].
W dniu 10 kwietnia 2025 r. A. i R.W. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji.
We wniosku skarżący wskazali, że o wydaniu decyzji dowiedzieli się dopiero 7 kwietnia 2025 r. z pisma urzędu skarbowego dotyczącego egzekucji nałożonej kary. Wcześniej nie otrzymali żadnego awiza informującego ich o próbie doręczenia przesyłki.
Zaskarżonym postanowieniem z 18 lipca 2025 r., nr SKO.61.21.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej również jako "kolegium") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu stwierdzono, że zainteresowani nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Doręczyciel pocztowy potwierdził fakt dwukrotnego awizowania przesyłki oraz miejsce jej awizowania, dlatego też nie sposób jest uznać, że nie doszło do zastępczego doręczenia decyzji. Gołosłowne twierdzenia strony o nieotrzymaniu dokumentu awizo nie mogą podważyć prawidłowości dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru.
Na powyższe postanowienie oboje skarżący reprezentowani przez tę samą pełnomocnik wywiedli identyczne skargi do W. S. A. w Olsztynie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1/ art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo faktu, iż skarżący dopełnili obowiązku złożenia prośby o przywrócenie terminu w odpowiednim czasie wraz z dokonaniem czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez ich winy, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do złożenia odwołania decyzji Wójta Gminy [...]z 2 grudnia 2024 r.;
2/ / art. 44 § 4 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie doręczenie przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy [...]z 2 grudnia 2024 r. nastąpiło w dniu 24 grudnia 2025 r., w drodze tzw. fikcji doręczenia, mimo iż z okoliczności sprawy nie można przyjąć, że w istocie doszło do doręczenia skarżącym decyzji co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;
3/ art. 2 Konstytucji, w zw. z art. 7 i art. 7a ust.1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, a tym samym wynikającej z niej zasady zaufania obywatela do państwa oraz uwzględnienia słusznego interesu obywatela polegające na wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia z naruszeniem zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, a także braku uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co doprowadziło do podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a tym samym do utrzymania w obrocie prawnym decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli w obu skargach o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedziach na skargi kolegium wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
WSA w Olsztynie postanowieniem z 6 października 2025 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia skargi obojga skarżących prowadząc dalej sprawę pod sygn. II SA/Ol 597/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r., poz. 935. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).
Sąd rozpoznał skargę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skargi w niniejszej sprawie zasługują na uwzględnienie, ale z innego powodu niż argumentacja w nich zawarta.
Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie, którym odmówiono skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z 2 grudnia 2024 r., z mocy której wymierzono A. i R. W. karę pieniężną w wysokości 123.381 zł.
Zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. A. Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2023. Komentarz do art. 134; postanowienie NSA z dnia
18 listopada 2016 r., I OZ 1237/16; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1551/19; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA").
Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399).
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04, niepublikowane).
W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że przesyłka zawierająca decyzję była w sposób prawidłowy awizowana przez operatora pocztowego, który w czasie postępowania administracyjnego potwierdził tę okoliczność, dlatego też argumentacja podniesiona w skargach nie jest zasadna.
Powyższe stwierdzenie nie oznacza jednak tego, że doręczenie decyzji przesłanej obojgu skarżącym można było uznać za prawidłowe.
Przypomnieć należy, że kara za usunięcie drzew bez zezwolenia została wymierzona dwójce skarżących tj. A.W. i R.W, jednak decyzja nie została przesłana każdej ze stron w odrębnej przesyłce, a w jednej kopercie zaadresowanej do obojga skarżących ( k – 47 akt administracyjnych ). To właśnie ta przesyłka uznana została przez organy za skutecznie doręczoną wobec obojga skarżących z dniem 24 grudnia 2024 r. ( w puntach 2/ skarg mylnie wskazano rok – z pewnością na skutek omyłki ).
Przesyłka zawierająca kwestionowaną decyzję organu I instancji nie mogła zostać skutecznie doręczoną obojgu małżonkom. Organ I instancji postąpił bowiem wbrew dyspozycji przepisu art. 39 k.p.a. w związku z art. 129 par. 2 k.p.a. i wydaną decyzję zamierzał doręczyć wspólnie małżonkom jedną przesyłka poleconą. Zbiorcze doręczanie pism o charakterze urzędowym nie jest znane prawu polskiemu i to nie tylko z uwagi na tajemnicę korespondencji, ale również z uwagi na konieczność precyzyjnego i zindywidualizowanego określenia terminu dostarczenia pisma każdej z osobna stronie postępowania, od czego uzależniona jest między innymi możliwość kwestionowania rozstrzygnięć organów w toku instancji. Oznacza to, iż każdy z podmiotów uczestniczących w postępowaniu winien mieć ową decyzję doręczoną w sposób indywidualny.
Dlatego też przedmiotowego doręczenia zastępczego nie można było uznać za skuteczne w związku z czym organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie stwierdzić należy, że z akt administracyjnych sprawy ( m. in. treści odwołania i jego uzupełnienia, które nie zostało podpisane ) wynika w sposób oczywisty, że decyzja organu I instancji przynajmniej od 10 kwietnia 2025 r. jest doskonale skarżącym znana, dlatego też obecnie nie zachodzi potrzeba jej doręczania, zaś kolegium powinno przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania. Rzeczą zrozumiałą jest, że sąd obecnie w żadnym stopniu nie przesądza jakie rozstrzygnięcie powinno wydać kolegium rozpoznając odwołanie skarżących.
Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w pkt 1/ wyroku na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2/ wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.