II SA/Ol 593/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2007-07-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
równoważnik pieniężnyremont lokalustraż pożarnaemerytświadczenia socjalneprawo administracyjnedecyzja administracyjnapostępowanie administracyjne

WSA w Olsztynie uchylił decyzje wstrzymujące wypłatę równoważnika pieniężnego za remont mieszkania emerytowanemu strażakowi, mimo że sam równoważnik mu nie przysługuje, z powodu braku podstawy prawnej do wstrzymania wypłaty i wadliwości proceduralnych decyzji organów.

Skarżący, emerytowany strażak, domagał się przyznania równoważnika pieniężnego za remont mieszkania. Organy administracji wstrzymały wypłatę, argumentując, że świadczenie przysługuje tylko strażakom w służbie. Sąd administracyjny, choć zgodził się z tym, że emerytowany strażak nie ma prawa do równoważnika, uchylił zaskarżone decyzje z powodu braku podstawy prawnej do wstrzymania wypłaty oraz naruszeń proceduralnych, w tym braku uzasadnienia dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Sprawa dotyczyła wniosku emerytowanego strażaka S. S. o przyznanie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Organy Państwowej Straży Pożarnej wstrzymały wypłatę tego świadczenia, powołując się na przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które w ich interpretacji przyznawały równoważnik wyłącznie strażakom pozostającym w czynnej służbie. Skarżący kwestionował tę wykładnię, wskazując na przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz na brak wyczerpującego katalogu przypadków, w których świadczenie nie przysługuje. Podnosił również zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów, powołania się na nieobowiązujące akty prawne oraz braku podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów, że równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego nie przysługuje strażakom zwolnionym ze służby i posiadającym prawo do zaopatrzenia emerytalnego. Sąd szczegółowo zanalizował przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, dochodząc do wniosku, że świadczenie to jest związane ze statusem czynnego strażaka. Niemniej jednak, Sąd uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji. Powodem uchylenia nie była błędna wykładnia prawa materialnego co do uprawnień do świadczenia, lecz stwierdzone naruszenia proceduralne. Sąd wskazał, że organy nie miały podstawy prawnej do wstrzymania wypłaty przyznanego wcześniej równoważnika, a także do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności bez odpowiedniego uzasadnienia. W konsekwencji, Sąd uchylił obie decyzje i orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego przysługuje wyłącznie strażakom pozostającym w czynnej służbie (mianowanym na stałe lub w służbie przygotowawczej).

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 77 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, który jednoznacznie wskazuje, że świadczenie to przysługuje strażakom pozostającym w służbie. Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie odsyła do stosowania przepisów o równoważnikach mieszkaniowych w takim zakresie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.s.p. art. 77 § ust. 1

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe oraz strażakowi w służbie przygotowawczej.

u.p.s.p. art. 83 § ust. 5

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Przyznawanie, odmowa przyznania i zwrot równoważnika następuje w drodze decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

Pomocnicze

u.p.s.p. art. 77 § ust. 4

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Enumeratywnie określono przypadki, w których równoważnik nie przysługuje.

u.p.s.p. art. 78

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Określa tryb otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.

u.z.e.f. art. 29 § ust. 1

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Przepis ten nie odsyła do stosowania art. 77 u.p.s.p. w zakresie równoważnika za remont.

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w określonych przypadkach.

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie miały podstawy prawnej do wstrzymania wypłaty przyznanego równoważnika. Decyzje organów naruszały przepisy postępowania administracyjnego, w tym brak uzasadnienia dla rygoru natychmiastowej wykonalności i sposób wejścia decyzji w życie.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że emerytowanemu strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego.

Godne uwagi sformułowania

"to właśnie powołane przez organ przepisy określają prawo odwołującego się do przedmiotowego świadczenia" "pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie stanowi źródła prawa" "równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego przysługuje wyłącznie strażakom pozostającym w służbie" "brak jest przepisu upoważniającego organ do wstrzymania wypłaty przedmiotowego świadczenia" "rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku"

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Beata Jezielska

sprawozdawca

Irena Szczepkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących równoważników pieniężnych dla funkcjonariuszy służb mundurowych, zwłaszcza w kontekście przejścia na emeryturę oraz wymogów proceduralnych przy wydawaniu decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji emerytowanego strażaka i konkretnych przepisów ustawy o PSP. Sąd nie kwestionował prawa do świadczenia jako takiego, lecz sposób jego wstrzymania przez organy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są nie tylko przepisy materialne, ale i proceduralne. Pokazuje też, że nawet jeśli strona nie ma racji co do meritum, może wygrać z powodu błędów organu.

Emerytowany strażak przegrał sprawę o równoważnik, ale wygrał dzięki błędom urzędników.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 593/07 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2007-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Irena Szczepkowska
S. Beata Jezielska /sprawozdawca/
S. Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 5 lipca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2007 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont mieszkania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia "[...]" Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej przyznał S. S. od dnia 1 stycznia 2005r. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w kwocie 199,02 zł. W decyzji podano, iż wypłata równoważnika następować będzie corocznie w terminie do 30 czerwca za cały rok kalendarzowy.
W dniu 1 stycznia 2006r. S. S. złożył Komendantowi Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika za remont mieszkania. W oświadczeniu podał, iż jest emerytem Państwowej Straży Pożarnej.
Decyzją z dnia "[...]" Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej wstrzymał od dnia wejścia w życie decyzji równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego dla S. S. W uzasadnieniu podniesiono, iż w świetle art. 77-78 ustawy
z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005r. w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego, żądane świadczenie przysługuje wyłącznie strażakom pozostającym w służbie. Wskazano, iż przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin nie przewidują odesłania wprost do stosowania przepisów
o równoważnikach pieniężnych przewidzianych w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej w odniesieniu do emerytowanych strażaków. Na potwierdzenie tego stanowiska przywołano na wyjaśnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Od tej decyzji odwołał się S. S., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Podniósł, iż to właśnie powołane przez organ przepisy określają prawo odwołującego się do przedmiotowego świadczenia. Ponadto w art. 77 ust. 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej enumeratywnie i wyczerpująco określono przypadki, w których równoważnik nie przysługuje, zaś będące podstawą decyzji ust. 2 i 3 tego artykułu określają w kolejności sposób przyznawania oraz stawkę równoważnika pieniężnego za remont lub brak lokalu mieszkalnego. Wskazując na art. 87 ust. 1 Konstytucji RP odwołujący się podniósł, iż pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie stanowi źródła prawa. Do dokonywania wykładni przepisów powołane są bowiem wyłącznie SN i NSA w rozpoznawanych przez te sądy sprawach, a co do zgodności zapisów ustawy – Trybunał Konstytucyjny. Minister zaś jest jedynie wykonawcą woli ustawodawcy. Zakwestionował ponadto powołanie art. 78 ustawy, który określa tryb otrzymywania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Zarzucił także, iż brak było podstaw do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał
w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił w pełni argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazując, iż równoważnik pieniężny za remont mieszkania przysługuje jedynie strażakom pozostającym w służbie nie zaś strażakom - emerytom. Powołano się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2003r. (Sygn. akt III RN 69/02)
Na powyższą decyzję skargę wniósł S. S., domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż stanowiące podstawę podjęcia decyzji art. 77 i 78 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej są niczym innym jak tylko określeniem praw do uzyskiwania stosownego równoważnika i w żadnym stopniu nie ograniczają prawa do jego otrzymywania. Nadto ustawodawca w art. 77 ust. 4 powołanej ustawy enumeratywnie i wyczerpująco wymienił przypadki, w których równoważnik nie przysługuje. Zatem ten katalog osób nieuprawnionych jest katalogiem zamkniętym i brak jest jakichkolwiek podstaw do jego rozszerzania w ramach błędnie dokonywanej wykładni art. 77 ust. 1 tejże ustawy. Będące natomiast podstawą decyzji paragrafy 2 i 3 rozporządzenia z dnia 18 listopada 2005r. w sprawie trybu przyznawania
strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo brak lokalu mieszkalnego, określają w kolejności ich cytowania, sposób przyznawania oraz stawkę równoważnika pieniężnego za remont lub brak lokalu mieszkalnego
i z pewnością również nie dają prawa do wstrzymania jego wypłaty jak określiły organy. Skarżący zarzucił, iż w decyzji powołano się na pismo Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji, które nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa i jego treść winna pozostawać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł, iż zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy dokonali błędnej wykładni rozszerzającej art. 77 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej uznając, że świadczenie - równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego dla strażaków PSP - przysługuje jedynie strażakom pozostającym w służbie. W ocenie skarżącego tak rażąca obraza obowiązującego prawa nie powinna mieć miejsca, gdyż ustawodawca określił jasno i wyraźnie dysponenta świadczenia. Bez wątpienia jest nim strażak mianowany na stałe oraz strażak w służbie przygotowawczej. Skarżący powołał się również na art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej i ich rodzin, którego treść w ocenie skarżącego wskazuje na słuszność stanowiska zawartego w skardze. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2003r. (sygn. akt I SA 2246/2001). Wprawdzie przedmiotem rozpoznawania przez NSA był równoważnik za brak lokalu mieszkalnego, jednak tenże sąd jednoznacznie stwierdził, że stosowny równoważnik przysługuje uprawnionemu w wysokości jak w dniu zwolnienia ze służby. W ocenie skarżącego nie powinno budzić wątpliwości stanowisko ustawodawcy określone w zdaniu 2 art. 29 cytowanej wyżej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w którym to ustawodawca odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy, a zatem również do art. 77 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, czy wreszcie norm określonych w rozporządzeniu z 2005 roku. Ponadto skarżący zarzucił pominięcie treści art. 43 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, który jasno i wyraźnie stanowi, że w chwili odejścia czy też przejścia na emeryturę wygasa tylko i wyłącznie stosunek służbowy. Przejście zatem na emeryturę nie ogranicza i nie pozbawia strażaka prawa do pobierania świadczenia, jakim jest w wypadku skarżącego równoważnik za remont lokalu mieszkalnego. Kolejnym dowodem słuszności skargi jest w ocenie jej autora również treść załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 roku, tj. oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika za remont bądź równoważnika za brak mieszkania, w którym należy wskazać czy wnioskodawca jest funkcjonariuszem (emerytem lub rencistą). Skarżący podniósł, iż wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2003r., na który powołał się organ odwoławczy
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na poparcie słuszności prezentowanego tam stanowiska, dotyczył uprawnień do przedmiotowego równoważnika wdowy po strażaku, nie zaś uprawnień strażaka do tegoż równoważnika.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego. Przy czym zaskarżona decyzja podlega uchyleniu tylko w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych względów niż w niej wskazane.
Przede wszystkim należy podnieść, iż słuszne jest stanowisko organów, iż równoważnik za remont lokalu mieszkalnego nie przysługuje emerytowi, który wcześniej pełnił służbę w państwowej straży pożarnej. Z treści art. 77 ust. 1 ustawy z dnia o 24 sierpnia 1994r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2006r. Nr 96 poz. 667 ze zm.) wynika bowiem wyraźnie, iż równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego lub domu, zajmowanego na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego, przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe oraz strażakowi w służbie przygotowawczej. Dokonując wykładni art. 77 ust. 1 ustawy należy więc ustalić, jaka osoba jest strażakiem mianowanym na stałe lub strażakiem w służbie przygotowawczej w rozumieniu powołanej ustawy. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej nie zawiera legalnej definicji strażaka, niemniej jednak z treści jej przepisów ustawy można ustalić, kogo ustawodawca rozumie pod pojęciem strażaka. Art. 28 powołanej ustawy stanowi, iż służbę w Państwowej Straży Pożarnej może pełnić obywatel polski, niekarany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby. Strażak pełni służbę w jednostce organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej (art. 28a ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Zgodnie z art. 31 ustawy stosunek służbowy strażaka powstaje z dniem mianowania na stanowisko służbowe, a w przypadku stanowisk, dla których przepisy ustawy przewidują powołanie - z dniem powołania na stanowisko. Strażak może pełnić służbę przygotowawczą lub być mianowany na stałe (art. 34 ustawy). Stosunek służbowy strażaka zostaje rozwiązany z dniem jego zwolnienia ze służby (art. 43 ust. 1 ustawy). Z przytoczonych przepisów wynika więc, iż strażakiem jest osoba pełniąca służbę w Państwowej Straży Pożarnej, przydzielona do określonej jednostki organizacyjnej, mianowana na stanowisko służbowe, pozostająca w służbie przygotowawczej lub będąca strażakiem mianowanym na stałe. Przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej regulują prawa
i obowiązki strażaków, które związane są z nawiązaniem, istnieniem lub rozwiązaniem stosunku służbowego strażaka. Ustawodawca w stosunku do strażaków z którymi został rozwiązany stosunek służbowy posługuje się określeniem "strażak zwolniony ze służby", w każdym przypadku wskazując jakie uprawnienia lub obowiązki posiada strażak, z którym został rozwiązany stosunek służbowy (np. art. art. 48, 49, 60a ust. 1, 61 ust. 8, 70 ust. 4, 84, 98 ustawy). Reasumując – co do zasady – ustawa
o Państwowej Straży Pożarnej reguluje sytuację prawną strażaków pozostających
w służbie, którzy są odpowiednio strażakami mianowanymi na stałe lub strażakami
w służbie przygotowawczej, natomiast w odniesieniu do strażaków zwolnionych ze służby ustawa ma zastosowanie jedynie w konkretnych przypadkach, wynikających wprost z jej przepisów. W takim kontekście należy także interpretować przepisy Rozdziału 8 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w którym określono uprawnienia mieszkaniowe strażaków. Już sam tytuł tego rozdziału wskazuje, iż dotyczy on mieszkań strażaków w służbie państwowej. Jak wyjaśniono wyżej art. 77 ust. 1 stanowi, iż równoważnik pieniężny za remont lokalu przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe lub strażakowi w służbie przygotowawczej. Z kolei § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005r. w sprawie trybu przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej równoważników pieniężnych za remont albo za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 241 poz. 2033) stanowi, że rozporządzenie określa tryb przyznawania strażakowi Państwowej Straży Pożarnej m.in. równoważników pieniężnych za remont lokalu. Rozporządzenie wskazuje więc także, iż świadczenie to przysługuje jedynie strażakom Państwowej Straży Pożarnej, a więc strażakom pozostającym w służbie. Za taką wykładnię przepisu art. 77 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przemawia także treść art. 83 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, który stanowi m.in, że przyznawanie, odmowa przyznania i zwrot równoważnika za remont następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego przełożonego strażaków, w tym wydanej przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej - w stosunku do podległych mu strażaków. Komendant Powiatowy PSP może więc przyznać przedmiotowy równoważnik jedynie podległemu strażakowi, a takim z pewnością nie jest osoba, która nie pozostaje w stosunku służbowym i przeszła na emeryturę. Powyższe przepisy przewidują więc, iż równoważnik pieniężny przysługuje jedynie strażakom Państwowej Straży Pożarnej mianowanym na stałe oraz w służbie przygotowawczej, a więc strażakom pozostającym w służbie.
Skarżący, co wynika z akt sprawy, jest obecnie funkcjonariuszem zwolnionym ze służby i posiada prawo do zaopatrzenia emerytalnego na zadach przewidzianych
w ustawie z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz..U. z 2004r. Nr 8 poz. 67 ze zm.). Jednakże także
w oparciu o przepisy tej ustawy skarżącemu nie przysługuje prawo do równoważnika za remont lokalu. Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty (do takich świadczeń uprawnieni są wszyscy funkcjonariusze służb, do których odnosi się przedmiotowa ustawa), mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Wprawdzie przepis ten wskazuje, że funkcjonariusz zachowuje prawo do lokalu mieszkalnego w rozmiarze przysługującym mu w dniu zwolnienia ze służby, to jednak nie odsyła już do pozostałych uprawnień mieszkaniowych wymienionych w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej np. związanych z użytkowaniem lokalu. Oznacza to, iż strażakowi zwolnionemu ze służby nie przysługuje równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego na podstawie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, gdyż art. 29 ust. 1 nie nakazuje odpowiedniego stosowania art. 77 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Także dotychczasowe orzecznictwo potwierdza stanowisko, iż równoważnik pieniężny za remont lokalu przysługuje jedynie strażakowi pozostającemu w służbie. Wbrew wywodom skargi Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 maja 2003r. sygn. akt III RN 69/02 (OSNP 2004/9/147) wskazał,
iż "z ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (...), wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowy równoważnik może otrzymać tylko strażak pozostający
w służbie". Podobne stanowisko zajął w odniesieniu do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2000r. sygn. akt I SA 644/99 (nr lex 55285). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko przyjęte w ww. orzeczeniach.
Reasumując Sąd podzielił pogląd organu, iż równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego przysługuje jedynie strażakom mianowanym na stałe oraz strażakom w służbie przygotowawczej, a nie osobom które przeszły już na emeryturę.
Powyższe ustalenia nie mogły jednak skutkować oddaleniem skargi. Zaskarżoną decyzją utrzymano bowiem w mocy decyzję organu pierwszej instancji, który orzekł
o wstrzymaniu wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu. Wskazać jednak należy, iż rozstrzygnięcia organów muszą mieć podstawę w obowiązujących przepisach prawa. Tymczasem w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej brak jest przepisu upoważniającego organ do wstrzymania wypłaty przedmiotowego świadczenia. Jak wskazano wyżej zgodnie z art. 83 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej organ orzeka w drodze decyzji administracyjnej o przyznaniu, odmowie przyznania oraz
o zwrocie równoważnika za remont lokalu. Podobnie w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005r. brak jest podstawy prawnej do wstrzymania wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu. Takiej podstawy nie zawiera także ustawa z dnia 6 maja 2005r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. 100, poz. 836), na mocy której uchylono poprzednio obowiązujące rozporządzenie z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego
i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz. U. Nr 15, poz. 67 ze zm.).
Należy zważyć, iż skarżący uzyskał uprawnienie do równoważnika pieniężnego na podstawie decyzji ostatecznej z dnia "[...]", która nadal pozostaje w obrocie prawnym (równoważnik został przyznany na czas nieokreślony) i w konsekwencji wywołuje skutki prawne. Z wyżej podanych względów brak było podstaw do wstrzymania wypłaty przedmiotowego świadczenia. Ponadto ani ustawa o Państwowej Straży Pożarnej, ani rozporządzenie z dnia 18 listopada 2005r. nie zawierają także samoistnej podstawy do uchylenia bez zgody strony decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Działaniem niezgodnym z prawem było zatem stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, że traci moc decyzja z dnia "[...]" traci moc. W tej sytuacji pozbawienie skarżącego prawa do przedmiotowego równoważnika może więc nastąpić jedynie poprzez wyeliminowanie wyżej wskazanej decyzji przyznającej prawo do równoważnika na zasadach przewidzianych
w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Do czasu wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego organ nie może także podjąć kolejnej decyzji na podstawie art. 83 ust. 5 ustawy orzekając np. o odmowie przyznania przedmiotowego równoważnika, wskutek rozpoznania złożonego oświadczenia mieszkaniowego. Skoro bowiem decyzja z "[...]" przyznaje skarżącemu równoważnik od dnia 1 stycznia 2005r. na czas nieokreślony, wskazując iż jego wypłata będzie następować corocznie
w terminie do 30 czerwca za cały rok z góry, chyba że nastąpią zmiany w sytuacji skarżącego mające wpływ na uprawnienie do otrzymywanego równoważnika albo na jego wysokość, to wydanie kolejnej decyzji na podstawie art. 83 ust. 5 ustawy (bez ww. zmiany sytuacji po stronie skarżącego) przyznającej lub odmawiającej przyznania równoważnika w wyniku rozpoznania złożonego oświadczenia mieszkaniowego oznaczałoby, że w obrocie prawnym będą obowiązywały dwie decyzje w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu za ten sam rok, co byłoby sprzeczne
z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto wskazać należy, iż organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której podano że decyzja ta wchodzi w życie z dniem podpisania. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje takiego sposobu wejścia
w życie decyzji. Zgodnie z art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Natomiast art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umożliwia organowi nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku: gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Podzielić należy jednak stanowisko, iż "w przypadku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności przy wydawaniu decyzji rygor ten stanowi dodatkowy składnik decyzji, jest elementem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wymagającym umotywowania w uzasadnieniu decyzji" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck str. 519). Skoro w sprawie niniejszej – jak należy rozumieć – intencją organu pierwszej instancji było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, to organ ten winien takie rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak takiego uzasadnienia także stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI