II SA/Ol 590/25

II SA/Ol 590/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 203 ust. 2 pkt 1, 2, ust. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w O. z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów interdyscyplinarnej Szkoły Nauk Rolniczych uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Po otrzymaniu wniosku Dyrektora [...] Szkoły Doktorskiej N (dalej: "Dyrektor Szkoły Doktorskiej") o wszczęcie postępowania w sprawie skreślenia E.Z. (dalej: "skarżąca", "doktorantka"), doktorantki IV roku [...] Szkoły Doktorskiej N w O. (dalej: "Szkoła Doktorska") z listy doktorantów w związku z niezadowalającymi postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, Dyrektor Instytutu R w O. (dalej: "Dyrektor Instytutu") wszczął z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia skarżącej z listy doktorantów. Następnie decyzją z dnia 8 maja 2025 r. Dyrektor Instytutu orzekł o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów Szkoły Doktorskiej. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo upływu 4 lat od rozpoczęcia kształcenia, doktorantka nie zrealizowała w przewidzianym terminie kluczowych elementów planu, nie opracowała posiadanych wyników, nie przedstawiła ich do oceny zespołu badawczego, ani nie przygotowała publikacji naukowych, co potwierdzają w swoich opiniach trzy niezależne osoby. Poza tym doktorantka nie wykazała gotowości do współpracy z promotorem ani zespołem badawczym. W ocenie Dyrektora Instytutu, doktorantka nie realizuje założeń indywidualnego planu badawczego (dalej: "IPB") w sposób umożliwiający kontynuację kształcenia w Szkole Doktorskiej. Ponadto dotychczasowa aktywność doktorantki nie daje podstaw do przyjęcia, że będzie ona w stanie zrealizować program badawczy w przewidzianym terminie.
Po otrzymaniu decyzji, skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia decyzji z dnia 8 maja 2025 r. o skreśleniu jej z listy doktorantów, rozpatrzenia jej wniosku z dnia 14 kwietnia 2025 r. o umorzenie postępowania, powołania do osobistego stawiennictwa Komisji, która została powołana jako trzej niezależni eksperci, by mogła jako doktorantka wysłuchać komisji i zarazem sama zostać wysłuchana co do realizacji IPB. Wskazała, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem procedur oraz pogwałceniem jej praw jako doktorantki i człowieka.
W dniu 4 lipca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek do Dyrektora Instytutu, w którym domaga się zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu jej powrotu ze zwolnienia lekarskiego, uzupełnienia akt sprawy o dokumenty znajdujące się w teczce jej akt osobowych i rozpatrzenie jej wniosku o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej.
Dyrektor Instytutu decyzją z dnia 15 lipca 2025 r. utrzymał w mocy decyzją
z dnia 8 maja 2025 r. o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w oparciu o art. 203
ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1571 ze zm.) – dalej: "p.s.w.", a zatem obejmujący tryb fakultatywny skreślenia z listy doktorantów. Wskazano również, iż jedną z przesłanek wydanej decyzji stanowi m.in. niezadowalający postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Konkretyzacja tego pojęcia powinna następować każdorazowo w sposób indywidualny z uwzględnieniem specyfiki danej dyscypliny, prowadzonych badań czy obranej metodologii. Ocena "niezadowalającego postępu" musi być dokonywana na płaszczyźnie formalnej, w szczególności poprzez sprawozdania, wyznaczanie terminów na określone zadania czy opinię promotora o postępach doktoranta. Zakres oceny na potrzeby tej przesłanki koncentruje się wokół przygotowania rozprawy doktorskiej, czemu mogę służyć różnego rodzaju działania i aktywności naukowe. Dlatego podstawowym punktem odniesienia co do oceny postępów doktoranta w pracy nad rozprawą jest IPB, który zawiera harmonogram jej przygotowania.
W ocenie Dyrektora Instytutu, przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wykazało niezadowalający postęp w rozprawie doktorskiej skarżącej, czego potwierdzeniem są m.in. informacje zawarte w sprawozdaniach semestralnych z realizacji IPB przez doktorantkę. Ze sprawozdania semestralnego z przebiegu kształcenia za szósty semestr kształcenia w szkole doktorskiej w roku akademickim 2023/2024 wynika, że doktorantka otrzymała opinię negatywną promotora. Promotor wskazał w sprawozdaniu, że doktorantka nie realizowała w ocenianym semestrze zaplanowanych i zaległych doświadczeń, co powoduje opóźnienie w harmonogramie badań i niewystarczający postęp w kontekście terminowego złożenia rozprawy doktorskiej, semestr zaliczono warunkowo. Z kolejnego sprawozdania semestralnego z przebiegu kształcenia za siódmy semestr kształcenia w szkole doktorskiej w roku akademickim 2024/2025 wynika, że doktorantka ponownie otrzymała opinię negatywną promotora. Promotor wskazał, że doktorantka nie zrealizowała w ocenianym semestrze zaplanowanych i zaległych z poprzednich dwóch semestrów doświadczeń, co skutkuje znacznymi opóźnieniami względem harmonogramu IPB i niewystarczającym postępem przygotowania pracy doktorskiej. Promotor podkreślił dodatkowo, że postęp prac prowadzonych w niniejszym sprawozdaniu względem sprawozdania/śródokresowego złożonego 11 sierpnia 2023 r. jest znikomy.
Dodatkowo organ prowadzący postępowanie, w toku sprawy uzyskał niezależne opinie od trzech pracowników naukowych, członków Komisji ds. oceny śródokresowej skarżącej, niezwiązanych dydaktycznie ze Szkołą Doktorską, do której uczęszcza doktorantka. Opinie te potwierdzają fakt, że doktorantka nie zrealizowała powierzonych zadań zgodnie z harmonogramem zawartym w IPB, a powstałe duże opóźnienia w czasie od marca 2024 r. praktycznie uniemożliwiają terminową realizację IPB, a postęp w przygotowaniu rozprawy doktorskiej jest niewystarczający.
Zdaniem Dyrektora Instytutu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, m.in. sprawozdania z przebiegu kształcenia za szósty i siódmy semestr kształcenia, czy opinie trzech pracowników naukowych potwierdzają, że doktorantka nie wywiązywała się z realizacji IPB, co stanowi postawę do skreślenia z listy doktorantów szkoły doktorskiej i wypełnia tym samym drugą przesłankę wskazaną w art. 203 ust. 2
pkt 2 p.s.w.
Jednocześnie Dyrektor Instytutu wyjaśnił, iż wydając rozstrzygnięcie w sprawie miał także na względzie podnoszoną przez doktorantkę okoliczność jej zwolnień lekarskich i ich ewentualnego wpływu na postępy w przygotowaniu rozprawy doktorskiej oraz realizacji IPB. Jednak ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że niezadowalający stan zaawansowania prac nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej jest wynikiem zaniedbań doktorantki z okresu kształcenia w roku akademickim 2023/2024 (semestr VI), kiedy to doktorantka nie korzystała ze zwolnień lekarskich oraz w roku akademickim w latach 2024/2025 (semestr siódmy), kiedy to zwolnienia były incydentalne i nie rzutowały na realizację IPB oraz postępy w pracy doktorskiej. Zdaniem organu, fakt przebywania doktorantki na zwolnieniu lekarskim od dnia [...] 2024 r. do dnia [...] 2025 r. nie wpływał w żaden sposób na realizację prac badawczych, ponieważ w tym samym czasie nastąpiła zmiana siedziby Instytutu i prace badawcze dla wszystkie doktorantów były wstrzymane.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz zobowiązania Instytutu do umożliwienia jej obrony doktoratu. W skardze podniesiono, iż:
- została naruszona zasada czynnego udziału strony i prawo do obrony, bowiem skarżącej nie poinformowano o odmowie zawieszenia postępowania z powodu choroby i zwolnienia lekarskiego, o czym skarżąca została poinformowana dopiero w zaskarżonej decyzji;
- zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 8 maja 2025 r. zostały wydane z pominięciem skarżącej, która przebywała na zwolnieniach lekarskich w następujących okresach: [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r., [...] 2025 r.;
- w postępowaniu całkowicie pominięto osiągnięcia naukowe skarżącej, tj. faktu iż od stycznia 2024 r. skarżąca jest kierownikiem grantu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki; nie wzięto pod uwagę stażu badawczego skarżącej i realizacji badań nieuwzględnionych w IPB (w okresie [...] 2024 r. skarżąca przebywała na zagranicznym stażu naukowym w N.), zaplanowanym w IPB przebywaniu na stażu zagranicznym w N. ([...] 2021 r.);
- skarżąca zarzuciła brak obiektywizmu w postępowaniu, brak pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dyskryminację;
- organ nie ustosunkował się do zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych;
- organ nie przeprowadził jakiegokolwiek sformalizowanego postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu skarżąca szczegółowo opisała nieprawidłowości, jakie jej zdaniem miały miejsce podczas wydawania zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazała, iż sprawozdanie za semestr VI w 2024 r. składała na wniosek Dyrektora Szkoły Doktorskiej, podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim i w trakcie złego samopoczucia. Skarżąca wskazała również, iż jej wniosek z dnia 4 lipca 2025 r. o przedłużenie terminu złożenia rozprawy doktorskiej z powodu długotrwałej choroby, wyjazdów badawczych skarżącej oraz przedłużania się badań został pominięty. Nie rozpatrzono również jej wniosku z dnia 25 listopada 2024 r. o zmianę promotora.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Instytutu wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Ponadto wyjaśnił, że grant skarżącej oraz wyjazd do N. na staż w okresie [...] 2024 r. były realizowane poza IPB.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu
(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 – zwanej: "p.p.s.a.").
Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Instytutu z dnia 15 lipca 2025 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia 8 maja
2025 r. o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów.
Materialnoprawną postawą kontrolowanych decyzji o skreśleniu skarżącej z listy doktorantów stanowił art. 203 ust. 2 pkt 1 i 2 p.s.w. oraz § 32 ust. 2 pkt 2 Regulaminu [...] Szkoły Doktorskiej N. (dalej: "Regulamin"). Zgodnie z art. 203 ust. 2 p.s.w., doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku:
1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej;
2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207.
Skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 203 ust. 3 p.s.w.).
Podobne uregulowania zawiera Regulamin, ponieważ zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 2 tego Regulaminu: doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązku postępowania zgodnie z regulaminem szkoły lub realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego.
Podkreślić zatem należy, że podstawa skreślenia skarżącej z listy doktorantów w niniejszej sprawie miała charakter fakultatywny – art. 203 ust. 2 pkt 1 i 2 p.s.w. i § 32 ust. 2 pkt 2 Regulaminu. Sformułowanie "doktorant może być skreślony" oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, wyciągnięte zaś wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 p.s.w. (jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."). Zatem sąd administracyjny weryfikuje, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu; powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. wyroki NSA: z dnia 22 września 2021 r., III OSK 1962/21; z dnia 17 marca 2010 r., II GSK 491/09 oraz z dnia 20 lipca 2011 r., I OSK 2006/10, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy sąd uznał, że zaskarżona decyzja została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Zgodnie bowiem z zarzutami skargi, organ nie rozważył wszechstronnie okoliczności faktycznych sprawy. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Instytutu sprowadzono do wskazania naruszonych przez skarżącą obowiązków, nie uwzględniono natomiast żadnych dotychczasowych dokonań skarżącej w toku kształcenia w Szkole Doktorskiej.
Nie uwzględniono i rozważono w szczególności faktu, iż od stycznia 2024 r. skarżąca jest kierownikiem grantu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Nie wzięto pod uwagę również stażu badawczego skarżącej i realizacji badań nieuwzględnionych w IPB (w okresie [...] 2024 r. skarżąca przebywała na zagranicznym stażu naukowym w N.), a także publikacji naukowych skarżącej wskazywanych w sprawozdaniach.
Ponadto Dyrektor Instytutu nie rozważył i nie uwzględnił w żaden sposób tego, że na postęp prac nad przygotowywaniem rozprawy doktorskiej przez skarżącą mogły mieć wpływ zdarzenia niezależne od niej [m.in. choroba i przebywanie na zwolnieniu lekarskim ponad 3 miesiące w okresie od [...] 2024 r. do [...] 2025 r. (a więc w semestrze następującym po semestrze w którym skarżąca przebywała na stażu w N.), przedłużanie się – według skarżącej – badań, których efektem ma być rozprawa doktorska]. Dyrektor Instytutu nie odniósł się również do wniosku skarżącej dotyczącego przedłużenia terminu złożenia rozprawy doktorskiej, wniosku skarżącej o zmianę promotora (choć w aktach administracyjnych brak takiego wniosku), okoliczności związanych z zaliczeniem wszystkich wymaganych przedmiotów, czy też wskazywanych przez skarżącą w piśmie z 4 lipca 2025 r. (karta 165, 166 akt adm.) problemów z dostępem do wyników badań. Organ powinien zaś mieć świadomość, że fakultatywne skreślenie z listy doktorantów może, lecz nie musi mieć miejsca. Zastosowanie tej instytucji w okolicznościach sprawy niniejszej, zdaniem sądu, narusza zasadę proporcjonalności, z uwagi na znaczną dolegliwość zastosowanego środka i uzyskiwanie przez skarżącą pozytywnych ocen w semestrach od pierwszego do piątego. Skreślenie z listy doktorantów jest niewątpliwie bardzo istotną przeszkodą w realizacji zamierzeń zawodowych skarżącej, która bez wątpienia wpłynie na jej dalsze życie.
Z tych względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 203 ust. 2 pkt 1 i 2 p.s.w.
Organ ponownie rozpatrując sprawę zastosuje się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu i wynikającej z niej wskazań co do dalszego postępowania. Dyrektor Instytutu powinien odnieść się nie tylko do wskazania naruszonych przez skarżącą obowiązków, ale uwzględnić także jej dotychczasowe dokonania w toku kształcenia w Szkole Doktorskiej. Organ zobowiązany będzie wyjaśnić w sposób dogłębny, czy dolegliwość zastosowania instytucji fakultatywnego skreślenia z listy doktorantów jest adekwatna do całokształtu okoliczności sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn zarzucanego skarżącej naruszenia obowiązków doktoranta.
Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.