II SA/OL 583/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym, uznając, że organ nie ustalił wszystkich niezbędnych parametrów pojazdu do prawidłowego określenia wymaganej kategorii zezwolenia.
Skarżący został ukarany karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii III. Organy administracji celno-skarbowej ustaliły przekroczenie parametrów zewnętrznych pojazdu, jednak ze względu na gabaryty ładunku nie zmierzyły jego rzeczywistej masy całkowitej ani nacisków osi. Sąd administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że brak tych danych uniemożliwia prawidłowe przypisanie pojazdu do konkretnej kategorii zezwolenia i tym samym prawidłowe nałożenie kary.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na R.R. prowadzącego działalność gospodarczą za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii III. Organy celno-skarbowe stwierdziły przekroczenie długości, szerokości i wysokości zespołu pojazdów, jednak nie były w stanie zmierzyć jego rzeczywistej masy całkowitej ani nacisków osi z powodu gabarytów ładunku. Masę ustalono na podstawie dokumentów przewozowych. Organy uznały, że pojazd spełniał kryteria dla zezwolenia kategorii III, a posiadanie zezwolenia kategorii IV (które skarżący posiadał) nie było wystarczające, gdyż przejazd był możliwy na podstawie niższej kategorii. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, w szczególności brak pomiaru masy i nacisków osi, co uniemożliwiało prawidłowe przypisanie pojazdu do kategorii zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przychylił się do argumentacji skarżącego. Sąd uznał, że nałożenie kary pieniężnej jest uzależnione od stwierdzenia spełnienia wszystkich warunków właściwych dla stosownego zezwolenia. Ponieważ organy nie zbadały rzeczywistej masy całkowitej ani nacisków osi, sąd uznał, że stan faktyczny został ustalony w sposób nierzetelny i sprzeczny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nałożenie kary jest niezasadne, jeśli organ nie ustalił wszystkich niezbędnych parametrów pojazdu, ponieważ brak tych danych uniemożliwia prawidłowe przypisanie pojazdu do konkretnej kategorii zezwolenia i tym samym prawidłowe zastosowanie przepisów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym jest uzależnione od stwierdzenia spełnienia wszystkich warunków właściwych dla stosownego zezwolenia. Ponieważ organy nie zbadały rzeczywistej masy całkowitej ani nacisków osi, stan faktyczny został ustalony w sposób nierzetelny, co uniemożliwia przypisanie pojazdu do wymaganej kategorii zezwolenia i prawidłowe zastosowanie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.p.r.d. art. 64 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 64ea
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 140aa § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 140ab § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.r.d. art. 2 § pkt 35a
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 2 § pkt 54
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 64 § ust. 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
u.p.r.d. art. 64c § ust. 5
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 3 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia art. 3 § ust. 3
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie ustalił wszystkich niezbędnych parametrów pojazdu (rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi), co uniemożliwia prawidłowe przypisanie pojazdu do kategorii zezwolenia i nałożenie kary. Stan faktyczny został ustalony w sposób sprzeczny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1).
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów, że posiadanie zezwolenia kategorii IV było niewystarczające, gdy przejazd był możliwy na podstawie kategorii III, i że przejazd na podstawie zezwolenia wyższej kategorii jest traktowany jako przejazd bez zezwolenia (zgodnie z art. 64ea u.p.r.d.).
Godne uwagi sformułowania
nie można zaakceptować ustaleń organu administracji celno-skarbowej, które miałyby stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie obejmują wszystkich przesłanek wskazanych w lp. 4 załącznika nr 1 do u.p.r.d., lecz jedynie odnoszą się do wybranych kryteriów. Skoro więc NUCS nie zbadał rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi kontrolowanego pojazdu nienormatywnego, to przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego powinien był uzyskać zezwolenie kat. III. Zaniechanie ustalenia wszystkich parametrów pojazdu powoduje, że nie wiadomo, czy zasadnie przyjęto, że skarżący wykonywał przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III.
Skład orzekający
Katarzyna Matczak
przewodniczący
Tadeusz Lipiński
sprawozdawca
Ewa Osipuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego w sprawach o nałożenie kar pieniężnych za przejazdy pojazdami nienormatywnymi, obowiązek organów w zakresie kompletności dowodów, interpretacja przepisów dotyczących kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości zmierzenia masy i nacisków osi z powodu gabarytów ładunku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów dotyczących pojazdów nienormatywnych i obowiązki organów w zakresie dowodzenia. Jest to ciekawy przykład, jak niedopełnienie procedury dowodowej może prowadzić do uchylenia decyzji.
“Koniec z karą za przejazd pojazdem nienormatywnym, gdy organ nie zmierzy masy? Sąd wskazuje na błędy proceduralne.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 583/23 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2023-10-24 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-07-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Ewa Osipuk Katarzyna Matczak /przewodniczący/ Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym Hasła tematyczne Ruch drogowy Sygn. powiązane II GSK 13/24 - Wyrok NSA z 2024-07-03 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1047 art. 2 pkt 35a, pkt 54, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 64c ust. 5, art. 64ea, art. 140aa ust. 1 Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.) Dz.U. 2016 poz 2022 par. 3 ust. 3 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia - tekst jedn. Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, art. 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2023 r. sprawy ze skargi R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącego R.R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: P. kwotę 1117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z 2 marca 2023 r. Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUCS", "organ pierwszej instancji") nałożył na R.R., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej: "skarżący") karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. W uzasadnieniu NUCS podał, że 27 sierpnia 2022 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z Oddziału Celnego w Bezledach skontrolowali wyjeżdżający z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zespół pojazdów złożony z trzyosiowego pojazdu silnikowego o nr rej. [...] i pięcioosiowej naczepy o nr rej. [...] w zakresie parametrów zewnętrznych i stwierdzili przekroczenie: długości o 330 cm (17,60%), szerokości 84 cm (32,94%) i wysokości o 14 cm (3,50%) powyżej limitów określonych przepisami prawa. Uwzględniając te ustalenia, NUCS zakwalifikował ww. zespół pojazdów jako nienormatywny, na przejazd którego było wymagane zezwolenie kategorii III. NUCS zaznaczył, że kontrola dokumentów nie wykazała przekroczenia dopuszczalnej masy, gdyż łączna masa zestawu z ładunkiem wyniosła 30.827 kg (masa ładunku 9.000 kg, masa własna ciągnika samochodowego 10.277 kg, masa własna naczepy 11.300 kg). NUCS ustalił na podstawie okazanego dokumentu CMR, że w dniu kontroli wykonywany był przewóz urządzenia technologicznego dla linii do produkcji mleka w proszku i masła – zbiornik o łącznej masie brutto 9.000 kg (ładunek niepodzielny). Wyjaśnił, że ze względu na gabaryty ładunku kontrola na urządzeniu pomiarowym nie była możliwa i w związku z tym nie zmierzono również nacisków osi. NUCS zaznaczył, że kierowca pojazdu przedłożył do kontroli zezwolenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego ważne od 5 maja 2022 r. do 5 listopada 2022 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nie mógł uwzględnić ww. zezwolenia, gdyż zezwolenie kategorii IV, oprócz zwiększonych limitów w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu nienormatywnego o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t. Masa całkowita kontrolowanego pojazdu z towarem wynosiła natomiast 30,827 t., a dokumentem uprawniającym do przejazdu pojazdu o parametrach zewnętrznych i rzeczywistej masie całkowitej, która odpowiadała danym kontrolowanego pojazdu, było zezwolenie kategorii III. NUCS stwierdził, że przepisy prawa nie umożliwiają poruszania się pojazdu nienormatywnego na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, gdy wystarczające jest zezwolenie niższej kategorii. Wskazał ponadto, że zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej: u.p.r.d.) zezwolenie kategorii IV upoważnia do przewozu pojazdami nienormatywnymi: o szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Zaznaczył, że kontrolowany pojazd zakwalifikowano jako nienormatywny wyłącznie na podstawie przekroczonych parametrów zewnętrznych, które obejmuje zezwolenie kategorii III. Dodał, że zezwolenia kategorii IV dotyczy dodatkowo przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, co w rozpatrywanym przypadku nie miało miejsca. Zaznaczył, że zgodnie z art. 64ea u.p.r.d. w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii innej niż wymagana, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Ustawodawca ustanowił tylko jedno odstępstwo od ww. zasady, przewidując w art. 64c ust. 5, że zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II. NUCS wyjaśnił, że przedłożone zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego ww. kategorii, oprócz zwiększonych limitów w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu o rzeczywistej masie całkowitej przekraczającej dopuszczalną wartość pod warunkiem, że masa ta nie przekracza 60 t. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022, z późn. zm., dalej: rozporządzenie), w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, dopuszczalna masa całkowita nie może przekraczać 40 ton. NUCS stwierdził, że skoro skontrolowana rzeczywista masa pojazdu wynosiła 30,827 t, to właściwym było zezwolenie kategorii III. NUCS wskazał, że w art. 140aa ust. 1 u.p.r.d. przewidziano nałożenie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych niezgodnie z warunkami określonymi dla odpowiedniego zezwolenia. Zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w przypadku braku zezwolenia kategorii III ustala się w wysokości 5000 zł. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący zarzucił, że w toku kontroli nie wyznaczono masy całkowitej pojazdu i nacisków jego osi. To zaniechanie uniemożliwia przyporządkowanie parametrów kontrolowanego zespołu pojazdów do którejkolwiek z pięciu kategorii zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym i w efekcie pozbawiło organ możliwości nałożenia kary za przejazd bez wymaganego zezwolenia. Nałożenie sankcji zależy od tego, jakiej kategorii zezwolenie było niezbędne w celu dokonania danego przejazdu, skoro kara jest nakładana za brak tego dokumentu. Zauważył, że wymiary pojazdu były właściwe zarówno dla zezwolenia kategorii III, jak i kategorii IV. Podkreślił, że o tym, do której z tych kategorii należy przyporządkować pojazd, przesądza masa całkowita i naciski osi. Przypisanie pojazdu nienormatywnego do jednej z pięciu kategorii zezwoleń wymaga zatem znajomości wszystkich tych parametrów. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji ustalił masę całkowitą pojazdu sumując masy własne ciągnika, naczepy i ładunku w uzasadnieniu decyzji, a nie w toku kontroli. Ustalenie w tym zakresie nie może być więc wiążące, gdyż zapisy dokumentu przewozowego nie muszą odpowiadać rzeczywistości. Stwierdził, że nadawcy ładunków w swoich przedsiębiorstwach nie dysponują wagami i wpisują do dokumentów dowolne wartości mas. Dodał, że zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia masy pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym wyznacza się wyłącznie w oparciu o wartości rzeczywiste. Skarżący podkreślił, że na podstawie "kontroli dokumentowej" masy pojazdu nie można zakładać, że nie doszło do przekroczenia nacisków osi. Doświadczenie życiowe i wiedza z zakresu fizyki każą bowiem twierdzić, że nawet lekki ładunek skupiony w jednym punkcie, np. z przodu naczepy, może doprowadzić do przekroczenia tej wielkości. Zauważył, że niewyznaczenie nacisków osi powoduje też brak pewności co do tego, czy nie wchodziło w grę zezwolenie kategorii V. Organ kontrolny naruszył więc § 3 ust. 3 rozporządzenia i zasady ogólne postępowania administracyjnego, gdyż nie można uznać kontroli z 27 sierpnia 2022 r. za rzetelną. Skarżący podkreślił ponadto, że zezwolenie kategorii III daje możliwość poruszania się wyłącznie drogami krajowymi, natomiast zezwolenie kategorii IV także innymi drogami publicznymi. Z tego względu skarżący uzyskał zezwolenie kategorii IV, czym wypełnił określony w art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. nakaz uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii. Dodał, że organy administracji nie są umocowane do wytyczania trasy przejazdu i nie mogą nakazać przewoźnikowi korzystania wyłącznie z dróg krajowych, jeśli uzyskał on dokument, który daje możliwość poruszania się wszystkimi rodzajami dróg. Wskazał też, że nie ma w obecnym stanie prawnym żadnej wyraźnej normy, która zakazywałaby wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia kategorii IV, jeśli pojazd nienormatywny ma jednocześnie parametry odpowiednie dla kategorii III. Zaznaczył również, że idąc tokiem rozumowania organu, powinien uzyskać równocześnie zezwolenia kategorii III i IV, co jest sprzeczne z art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d., który wskazuje na konieczność uzyskania jednego zezwolenia, a nie kilku. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej "DIAS", "organ odwoławczy") decyzją z 4 maja 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji DIAS stwierdził m.in., że ponieważ gabaryty przewożonego towaru uniemożliwiły swobodny przejazd przez wagę, kontrola masy pojazdu oraz dopuszczalnych nacisków osi nie była możliwa. Masę całkowitą pojazdu ustalono więc na podstawie okazanych dokumentów, tj. dokumentów rejestracyjnych pojazdów i dokumentu CMR, w którym podano masę zgłaszanego do odprawy celnej towaru. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 lit. h Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) list przewozowy powinien zawierać wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru. Nadawca odpowiada za wszelkie koszty i szkody jakie mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności ww. danych. Wobec tego dane wskazane w dokumencie przewozowym winny odzwierciedlać stan rzeczywisty, a tym samym organ kontrolny prawidłowo ustalił masę całkowitą zespołu pojazdów w oparciu o ten dokument. DIAS ocenił, że w związku z brakiem możliwości skontrolowania nacisków osi zespołu pojazdów NUCS przyjął, że obowiązujące w tym zakresie normy nie zostały przekroczone, co jest najbardziej korzystne dla przewoźnika. W przypadku przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, dokumentem uprawniającym przejazd takiego pojazdu byłoby wyłącznie zezwolenie kategorii V, a jego brak sankcjonowany jest karą pieniężną w wysokości od 6.000 zł do 15.000 zł. DIAS stwierdził, że przejazd kontrolowanego zespołu pojazdów wykonywany był z naruszeniem u.p.r.d., polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii III. Wyjaśnił, że o tym jakie zezwolenie na dany przejazd jest wymagane nie decyduje kategoria drogi publicznej. Kluczowy jest charakter przewożonego towaru (ładunek niepodzielny), parametry pojazdu, dopuszczalne normy i ich rzeczywiste wartości. Nie można było uwzględnić zezwolenia kategorii IV, gdyż przejazd pojazdu o wskazanych wyżej rzeczywistych parametrach zewnętrznych był możliwy na podstawie zezwolenia kategorii III. Podkreślił, że w myśl art. 64c ust. 5 u.p.r.d. zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II, a poza ww. przepisem, ustawa nie wskazuje na możliwość poruszania się pojazdu nienormatywnego pojazdami i drogami na podstawie zezwolenia wyższej kategorii, gdy wystarczające jest zezwolenie niższej kategorii, z zastrzeżeniem, że zezwolenie kategorii IV uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III. Zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii IV, poza zwiększonymi limitami w zakresie parametrów zewnętrznych pojazdu, umożliwia przejazd pojazdu nienormatywnego o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t. Jeżeli w wyniku kontroli nie zostanie stwierdzone przekroczenie przewidzianych przepisami prawa limitów w zakresie masy całkowitej pojazdu, a jedynie przekroczenie parametrów zewnętrznych, wówczas przejazd pojazdu nienormatywnego uznawany jest za wykonywany bez zezwolenia. DIAS stwierdził, że art. 64ea u.p.r.d. wyraźnie zakazuje posługiwania się zezwoleniem kategorii innej niż wymagana w trakcie wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym. W złożonej skardze skarżący powtórzył zarzuty i argumentację zawarte w odwołaniu od decyzji NUCS. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub alternatywnie stwierdzenie jej nieważności i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. DIAS również wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III. Jak wynika z akt sprawy w toku kontroli przeprowadzonej 27 sierpnia 2022 r. ustalono, że parametry zewnętrzne opisanego wyżej zespołu pojazdów przekraczają limity określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej: u.p.r.d.) i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.) w odniesieniu do: długości o 330 cm (17,60%), szerokości 84 cm (32,94%) i wysokości o 14 cm (3,50%). Jak wyjaśniły organy obu instancji ze względu na gabaryty przewożonego niepodzielnego ładunku (urządzenia technologicznego dla linii do produkcji mleka w proszku i masła) kontrola masy pojazdu i dopuszczalnych nacisków osi na urządzeniu pomiarowym nie była możliwa. Wobec tego masa pojazdu została ustalona na podstawie okazanych przez kierowcę dokumentów rejestracyjnych pojazdów i dokumentu CMR, w którym podano masę zgłaszanego do odprawy celnej towaru. Wyliczono, że łączna masa zestawu z ładunkiem wyniosła 30.827 kg (masa ładunku 9.000 kg, masa własna ciągnika samochodowego 10.277 kg i masa własna naczepy 11.300 kg). Uwzględniając powyższe organy administracji celno-skarbowej stwierdziły, że na przejazd ww. zespołem pojazdów było wymagane zezwolenie kategorii III. Nie jest kwestionowane, że skontrolowany zespół pojazdów był "pojazdem nienormatywnym" w rozumieniu art. 2 pkt 35a u.p.r.d. Zgodnie z tym przepisem pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Natomiast stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (ust. 3). Z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wynika jednoznacznie, że kategoria zezwolenia musi być odpowiednia. O rodzaju odpowiedniej kategorii zezwolenia decydują natomiast wymiary, masa i naciski osi pojazdów nienormatywnych, co wynika z art. 64 ust. 3 p.r.d. oraz tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Jak wynika z tej tabeli zezwolenie kategorii III dotyczy pojazdów: – rzeczywistej masie całkowitej oraz naciskach osi nie większych od dopuszczalnych, – szerokości nieprzekraczającej 3,4 m, – długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, – wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. Zezwolenie kategorii IV dotyczy pojazdów: – szerokości nieprzekraczającej: 3,4 m dla drogi jednojezdniowej, 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A i S, – długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach, o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m, – rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t, – naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Stosownie do art. 2 pkt 54 u.p.r.d. dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu są wartości rzeczywiste wymienionych mas. Jak wynika z art. 140aa ust. 1 u.p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Zasadny jest pogląd organów administracji celno-skarbowej, że poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 u.p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, gdyż art. 64ea u.p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Z uwagi na treść ww. przepisów nie może jednak budzić wątpliwości, że nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, który powinien był uzyskać zezwolenie określonej kategorii, uzależnione jest od stwierdzenia, że kontrolowany pojazd spełnienia wszystkie warunki właściwe dla stosownego zezwolenia. W rozpoznawanej sprawie nie jest zaś sporne, że nie ustalono ani rzeczywistej masy całkowitej, ani nacisków osi przedmiotowego pojazdu nienormatywnego. Organy administracji celno-skarbowej jednoznacznie stwierdziły, że tych parametrów nie ustalono, wyjaśniając, że przyczyną zaniechania były gabaryty przewożonego ładunku, które uniemożliwiły swobodny przejazd pojazdu przez wagę. W takiej sytuacji nie można zaakceptować ustaleń organu administracji celno-skarbowej, które miałyby stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej, gdyż nie obejmują wszystkich przesłanek wskazanych w lp. 4 załącznika nr 1 do u.p.r.d., lecz jedynie odnoszą się do wybranych kryteriów. Skoro więc NUCS nie zbadał rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi kontrolowanego pojazdu nienormatywnego, to przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego powinien był uzyskać zezwolenie kat. III. Zaniechanie ustalenia wszystkich parametrów pojazdu powoduje, że nie wiadomo, czy zasadnie przyjęto, że skarżący wykonywał przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia, że prawidłowo zastosowano art. 140ab ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. i nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Zasadny jest więc zarzut skargi, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób sprzeczny z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.; dalej: "k.p.a."). Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te wprowadzają więc dyrektywy, którymi organ administracji powinien kierować się w postępowaniu dowodowym. Wynika z nich, że stan sprawy powinien być ustalony przez organy administracji w sposób pełny i niebudzący wątpliwości, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Nie można bowiem zaakceptować ustaleń organu administracji celno-skarbowej, które nie obejmują wszystkich przesłanek wskazanych w lp. 3 załącznika nr 1 do u.p.r.d., lecz jedynie odnoszących się do niektórych z nich. Nie może skarżącego obciążać to, że na wadze znajdującej się na przejściu granicznym nie można było zważyć pojazdu, którego wymiary zewnętrzne odpowiadały zarówno kategorii III, jak i IV. Tym samym przedwczesne jest stwierdzenie, że skarżący wykonywał przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego powinien był uzyskać zezwolenie kat. III. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż zarówno strona skarżąca, w złożonej skardze, jak i organ - w odpowiedzi na skargę - złożyli wnioski o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI