II SA/Ol 579/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2021-09-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
drogi publicznepasa drogowegozajęcie pasaopłatyinfrastruktura telekomunikacyjnakodeks postępowania administracyjnegoustawa o drogach publicznychzmiana decyzjiinteres społecznyinteres strony

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Prokuratora Rejonowego, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zmieniło decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego w celu obniżenia opłat za zajęcie pasa drogowego dla infrastruktury telekomunikacyjnej.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu I instancji i zmieniła ostateczną decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego, obniżając opłaty za umieszczenie infrastruktury telekomunikacyjnej. Prokurator zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne wyważenie interesu społecznego i strony. Sąd uznał, że Kolegium prawidłowo zastosowało art. 155 k.p.a., a zmiana decyzji była uzasadniona interesem społecznym i słusznym interesem strony, zwłaszcza w kontekście rozwoju usług telekomunikacyjnych i zapewnienia równego traktowania podmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która zmieniła ostateczną decyzję zezwalającą na zajęcie pasa drogowego dla infrastruktury telekomunikacyjnej, obniżając należne opłaty. Organ I instancji odmówił zmiany decyzji, argumentując, że stawki opłat obowiązują w dacie wydania decyzji i zmiana w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna w przypadku decyzji związanej. Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, uznając, że zmiana stawek opłat jest możliwa i uzasadniona interesem społecznym oraz słusznym interesem strony, powołując się na nowelizację przepisów o drogach publicznych i cel ustawodawcy, jakim jest rozwój usług telekomunikacyjnych. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów, w tym błędne wyważenie interesu społecznego, pominięcie intencji ustawodawcy oraz błędy w obliczeniach. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że Kolegium prawidłowo zastosowało art. 155 k.p.a. Podkreślono, że zmiana decyzji w tym trybie jest dopuszczalna zarówno dla decyzji uznaniowych, jak i związanych, a przesłanki takie jak interes społeczny i słuszny interes strony zostały spełnione. Sąd uznał, że obniżenie opłat służy rozwojowi telekomunikacji i jest zgodne z Konstytucją RP w kontekście równego traktowania podmiotów. Zwrócono uwagę na opieszałość organów w postępowaniu i prawidłowość ustalenia opłaty od momentu złożenia wniosku. Sąd nie podzielił zarzutu dotyczącego błędnego wyliczenia opłaty z powodu roku przestępnego, wskazując na przyjętą w prawie cywilnym i administracyjnym zasadę liczenia roku jako 365 dni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna, nawet jeśli nastąpiła zmiana stanu prawnego, o ile nie wpływa ona na tożsamość stosunku prawnego ukształtowanego zmienianą decyzją.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zmiana przepisów dotyczących stawek opłat za zajęcie pasa drogowego nie wpływa na istotę stosunku prawnego ukształtowanego decyzją zezwalającą na umieszczenie infrastruktury telekomunikacyjnej. Kluczowe elementy, takie jak publicznoprawny status pasa drogowego i obowiązek uzyskania zezwolenia oraz ponoszenia opłaty, pozostają zachowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a przepisy szczególne nie stoją temu na przeszkodzie.

u.d.p. art. 40 § ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 8, ust. 11

Ustawa o drogach publicznych

Reguluje zasady zezwalania na zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub ruchu drogowego oraz ustalania opłat za takie zajęcie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy.

u.d.p. art. 40f

Ustawa o drogach publicznych

Przepis (uchylony) dotyczący zmiany stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego.

Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych art. 29

Nakłada obowiązek dostosowania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego przez jednostki samorządu terytorialnego.

k.c. art. 114

Kodeks cywilny

Określa sposób liczenia terminu, w tym że rok liczy się za 365 dni.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność zmiany ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. mimo zmiany stanu prawnego. Interes społeczny w rozwoju usług telekomunikacyjnych i zapewnieniu równego traktowania podmiotów. Prawidłowe zastosowanie art. 155 k.p.a. przez organ odwoławczy. Ustalenie opłaty od momentu złożenia wniosku przez stronę było uzasadnione opieszałością organów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego i procesowego przez organ odwoławczy. Błędne wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu strony. Niedopuszczalność zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. z powodu zmiany stanu prawnego. Błędne wyliczenie opłaty z powodu nieuwzględnienia roku przestępnego.

Godne uwagi sformułowania

zmiana decyzji ostatecznej ze skutkiem ex nunc, z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów celowościowych nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna... ma charakter decyzji związanej, czy uznaniowej nieodpuszczalne jest odmienne traktowanie różnych podmiotów gospodarczych... w zależności od tego, pod rządem jakich przepisów dany podmiot otrzymał zezwolenie w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym w obecnej sytuacji pandemicznej, związanej z wieloma restrykcjami, w której wykorzystanie Internetu pozwala na w miarę normalne funkcjonowanie w wielu dziedzinach życia

Skład orzekający

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Alicja Jaszczak-Sikora

sprawozdawca

Ewa Osipuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność zmiany decyzji administracyjnych w trybie art. 155 k.p.a. w kontekście zmiany przepisów, wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, a także interpretacja przepisów dotyczących opłat za zajęcie pasa drogowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla infrastruktury telekomunikacyjnej, ale jego argumentacja dotycząca art. 155 k.p.a. i wyważenia interesów może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego (zmiana decyzji ostatecznej) oraz interesu społecznego w kontekście rozwoju telekomunikacji, co jest aktualne i istotne dla wielu podmiotów.

Czy można zmienić opłatę za zajęcie drogi, nawet po latach? Sąd wyjaśnia zasady.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 579/21 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2021-09-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Alicja Jaszczak-Sikora /sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 2655/21 - Wyrok NSA z 2022-02-08
II GSK 2665/21 - Wyrok NSA z 2025-06-05
VI SA/Wa 1133/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 40ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 8, ust. 11, art. 40f
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt administracyjnych wynika, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych, działający z upoważnienia Zarządu Powiatu (dalej jako: "organ" lub "organ I instancji"), ostateczną decyzją z dnia "[...]" r. zezwolił Województwu (dalej jako: "Województwo lub strona) na umieszczenie w pasie drogowym drogi powiatowej Nr "[...]" odc. K.- granica powiatu, działka geodezyjna o nr ewidencyjnym "[...]" obręb K., g. W., o pow. 69,325 m2 kanalizacji telekomunikacyjnej wraz z rurą osłonową, to jest urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu, na okres od 10 sierpnia 2014 r. do 31 grudnia 2039 r. W punkcie drugim decyzji organ ustalił opłatę za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym w wysokości:
a) za rok 2014 – 3 008,51 zł;
b) za lata następne ( 2015-2039) - 7 625,75 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzja została wydana na podstawie Porozumienia w sprawie zakresu, warunków i terminu zajęcia terenu w trybie art.54 ust. 9 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu usług i sieci telekomunikacyjnych
w związku z realizacją projektu "Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej – Województwo[...]".
Pismem z dnia 20 marca 2020 r. (data wpływu do organu 15 kwietnia 2020 r.) Województwo zwróciło się do organu z wnioskiem o zmianę ww. ostatecznej decyzji zezwalającej na umieszczenie urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym, w zakresie wysokości stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego na kwoty nie wyższe niż ustalone uchwałą nr "[...]" Rady Powiatu z dnia "[...]" r.
Decyzją z dnia "[...]" r., znak: "[...]", organ I instancji, na podstawie art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." oraz art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470 ze zm.), odmówił zmiany decyzji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że podstawę wymiaru opłaty za zajęcie pasa drogowego stanowią stawki opłat obowiązujące w dacie wydania decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie pasa drogowego. Natomiast stawki za zajęcie pasa drogowego ustalone powołaną uchwałą odnoszą się do decyzji wydawanych w postępowaniach administracyjnych wszczętych po tej dacie. Ponadto wskazano, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. w stosunku do decyzji związanej jest niedopuszczalna. Nadto decyzja zmieniająca może być wydana w ramach tego samego stanu prawnego, a w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego. Podano, że z przepisów prawa nie wynika jakiekolwiek wskazanie dla zarządy dróg, by zmieniał on dotychczasowe decyzje administracyjne; wręcz przeciwnie – ze stanowiska Ministerstwa Cyfryzacji zajętego w toku prac nad specustawą telekomunikacyjną wprost wynika, że intencją ustawodawcy było pozostawienie opłat w dotychczasowych, obowiązujących stawkach, zaś obniżenie opłat miało dotyczyć wyłącznie nowo wydawanych decyzji, zezwalających na umieszczenie urządzeń telekomuniakcyjncyh w pasach dróg publicznych.
W ocenie organu I instancji, za zmianą decyzji nie przemawia też słuszny interes społeczny, gdyż nie wykazano, że zmiana decyzji w zakresie zmniejszenia opłat za zajęcie pasa drogowego zwiększy dostępność Internetu mieszkańcom Powiatu. Ponadto, zmniejszenie opłat skutkowałoby zmniejszeniem wpływu środków do budżetu Powiatu przeznaczonych na remonty dróg i utrzymanie we właściwym stanie technicznym sieci dróg powiatowych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania Województwa od ww. decyzji, decyzją z "[...]" r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 155 k.p.a. w związku z § 1 (pkt 4 załącznika) uchwały nr "[...]" Rady Powiatu z dnia "[...]" r. w sprawie zmiany uchwały Nr "[...]" Rady Powiatu z dnia "[...]" roku w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych (Dz.Urz. Województwa "[...]"), uchyliło
w całości zaskarżoną odwołaniem decyzję oraz orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że: zmieniło ostateczną decyzję Zarządu Powiatu, z upoważnienia którego działa Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych, z dnia "[...]" r. nr "[...]", zezwalającą na umieszczenie urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w pasie drogowym drogi powiatowej Nr "[...]" odc. K.- granica powiatu, o pow. 69,325 m2 i nakładającą opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. budowa kanalizacji kablowej dla sieci szerokopasmowej w pkt 2), w ten sposób, że ustaliło opłatę za zajęcie pasa drogowego
- za rok 2020 w wysokości 3 078,79 zł, w tym za styczeń, luty, marzec i 8 dni kwietnia 2020 r. w wysokości 2 068,35 zł (69,325 m2 x 110 zł/rok x 99 dni); od 9 kwietnia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości 1 010,44 zł (69,325 m2 x 20 zł/rok x 266 dni), - za każdy kolejny rok od 01.01.2021 do 31.12.2039 r. w wysokości 1 386,50 zł.
Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że w sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego skutkująca brakiem tożsamości sprawy administracyjnej
i uniemożliwiająca dokonanie zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Nie ma bowiem podstaw, aby ustawowy nakaz dostosowania wysokości stawek opłat określonych
w uchwałach, o których mowa w art. 40 ust. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.
o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zmianami, dalej jako: "u.d.p., nałożony przez art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy
o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw traktować jako zmianę stanu prawnego na gruncie sprawy objętej wnioskiem strony. Pomimo wskazanego nakazu dostosowania stawek nie uległy bowiem zmianie przepisy prawa materialnego, tj. przepisy ustawy o drogach publicznych, stanowiące podstawę prawną decyzji ostatecznej, o której zmianę wniosła strona. Kolegium wskazało, że przedmiotem sprawy administracyjnej uregulowanej w art. 39 ust. 3 u.d.p. jest zezwolenie na lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego,
a konsekwencją tego prawa jest, zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 2 oraz ust. 3 i ust. 5 u.d.p., opłata za zajęcie pasa drogowego, która pozostaje w granicach przedmiotu sprawy jakim jest zezwolenie.
Kolegium, powołując się na uzasadnienie projektu powołanej zmiany ustawy o drogach publicznych wywiodło, że zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ustalenia przez zarządcę drogi, na wniosek strony, opłaty wg nowych stawek nie tylko do nowych inwestycji, ale także w stosunku do inwestycji już funkcjonujących.
Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie za zmianą decyzji ostatecznej
w części dotyczącej wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego przemawia zarówno słuszny interes strony jak również interes społeczny, na który wskazał sam ustawodawca, a jakim jest rozwój usług telekomunikacyjnych, któremu służyć ma obniżenie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dla inwestycji telekomunikacyjnych, w tym inwestycji związanych z nowoczesnymi sieciami szerokopasmowymi. Wskazano, że ograniczenie poziomu opłat przez samorządy lokalne dla inwestycji telekomunikacyjnych prowadzi do wygenerowania znacznych korzyści społeczno-ekonomicznych, których beneficjentami jest nie tylko ogół społeczeństwa, ale też sama jednostka samorządowa.
Wskazano, że dokonaniu zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, a jednocześnie za zmianą przemawia interes społeczny
i słuszny interes strony, zaś decyzja objęta wnioskiem o zmianę jest decyzją ostateczną. W związku z tym Kolegium uwzględniło odwołanie i rozstrzygnęło co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Kolegium uwzględniło zmianę stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego od miesiąca złożenia wniosku przez stronę, to jest od dnia 9 kwietnia 2020 r., mając na względzie to, że decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. może wywierać skutki ex nunc, czyli na przyszłość.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Prokurator Rejonowy (dalej jako: "Prokurator" lub "skarżący"), zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:
- naruszeniu prawa materialnego - art. 155 k.p.a. poprzez dokonanie niepełnej oceny przesłanek typizujących interes społeczny i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie za zmianą decyzji przemawia interes społeczny, podczas gdy w przedmiotowej sprawie równie istotne względy społeczne przemawiają za brakiem potrzeby zmiany decyzji,
a wręcz wymagają, by decyzji nie zmieniać, co skutkowało niezasadną gradacją dóbr społecznych prze organ i ich nieodpowiednim wyważeniem;
- naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy - art. 155 k.p.a. w zw. z art. 40f ust 1 ustawy o drogach publicznych poprzez pominięcie w wykładni ww. przepisów przebiegu procesu legislacyjnego i wyrażonego przez reprezentanta ustawodawcy stanowiska co do pozostawienia dotychczas ustalonych stawek w mocy;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. artykułu 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia całości materiału dowodowego poprzez pominięcie wszelkich okoliczności sprawy, w tym brak odniesienia się do znacznej części argumentów
i materiału dowodowego rozpatrywanego przez organ i poprzestanie jedynie na argumentach przemawiających za uwzględnieniem wniosku, a całkowitym pominięciu okoliczności przemawiających przeciw niemu, jak też poczynieniu ustaleń faktycznych w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. artykułu 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w decyzji, iż 2020 r. był rokiem "przestępnym", a tym samym liczył 366 dni, podczas gdy w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wyliczeń przyjęto, iż rok liczy 365 dni, co skutkowało błędnymi wyliczeniami wysokości opłat.
Prokurator nie kwestionował samej możliwości zmiany decyzji w przedmiotowej sprawie wskazując, że decyzja zezwalająca na umieszczenie urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w zakresie samego zezwolenia jest decyzją uznaniową, natomiast
w zakresie w jakim ustala wysokość opłaty, ma ona charakter związany. Mieszany charakter decyzji nie stoi na przeszkodzie w stosowaniu w stosunku do niej trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a.
Prokurator zarzucił, iż organ odwoławczy nienależycie wyważył słuszny interes strony i interes społeczny. Skarżący nie negował, iż rozwój sieci telekomunikacyjnej jest istotny społecznie, jednak nie stanowi on, w jego ocenie, jedynego interesu społecznego. Równie istotnym dobrem są interesy społeczne związane z rozbudową, utrzymaniem i modernizacją dróg, na które to cele wydatkowane są środki uzyskiwane przez powiat z tytułu opłat wnoszonych przez województwo. Dzięki pracom drogowym mieszkańcy powiatu mogą wykonywać pracę, dojeżdżać do szkół, korzystać z opieki zdrowotnej i innych aktywności. Nadto prawidłowo utrzymane drogi wpływają na bezpieczeństwo, w tym zdrowie i życie wszystkich użytkowników dróg. Ponadto opłaty przeznaczane są również i na inne zadania realizowane przez powiat takiej jak edukacja publiczna, zdrowie, pomoc społeczna i inne (art. 4 ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym), co oznacza, że w przedmiotowej sprawie ciężar rozwoju sieci telekomunikacyjnej, a więc jeden cel społeczny konkuruje z ich wielością, a tym samym nie może być uznany za ważniejszy. Prokurator nie zgodził się
z argumentem Kolegium, że obniżenie opłaty spowoduje zwiększenie spodziewanych przyszłych dochodów jednostki samorządu terytorialnego, ponieważ może to mieć miejsce jedynie przy jednoczesnym przyjęciu, że obniżenie opłaty wpłynie wprost na wzrost inwestycji i to w konkretnej jednostce samorządowej, która dzięki obniżeniu stawek uzyska więcej inwestycji. Województwo nie przedłożyło zaś dokumentów wskazujących na planowane, nowe inwestycje w powiecie braniewskim. W sytuacji braku jakichkolwiek planów inwestycyjnych i zakończenia inwestycji, dla której udzielono zezwolenia na zajecie pasa drogowego, obniżenia stawek nie uzasadnia interes społeczny rozwoju sieci. Prokurator podkreślił, że cel projektu Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej, zakładający do końca 2015 r. dostęp do usług szerokopasmowych dla 90% mieszkańców oraz 100% inwestycji publicznych
i przedsiębiorców, został zrealizowany. Tym samym trudno oczekiwać by obniżenie opłat miało w ogóle te cele poprawiać, skoro je zrealizowano oraz by ta obniżka stanowiła znaczny asumpt do dalszego rozwoju sieci (brakujące 10%). Tym bardziej, że nie ma żadnego prawnego obowiązku i przymusu, aby inwestor zaoszczędzone środki przeznaczył na nowe inwestycje w powiecie, które mogłyby dopiero w przyszłości przynieść potencjalne dochody rekompensujące dokonane obniżki.
Zdaniem Skarżącego, zmiana decyzji w tym trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwa, ponieważ zmiana stanu prawnego dotycząca wysokości stawek za zajęcie pasa drogowego nie dotyczy inwestycji już funkcjonujących. Powołując się na przebieg procesu legislacyjnego, Prokurator wywodził, iż intencją ustawodawcy było to, aby obniżenie dotychczasowych stawek dotyczyło wyłącznie decyzji nowych, nie zaś decyzji już będących w obrocie. Taką intencję ustawodawcy potwierdzają nie tylko stenogramy z posiedzeń komisji, ale również pismo z dnia 3 lipca 2019 r., znak BM-WOP.072.94.2019 skierowane do Marszałka Sejmu przez Ministra Cyfryzacji, gdzie wskazano na wypracowanie kompromisu ze stroną samorządową i brak kosztów dla samorządów z uwagi na obniżenie stawek w zakresie dotychczasowych inwestycji. W tym kontekście należy rozpatrywać także uchylenie art. 40f ustawy o drogach publicznych, który wprowadzał obligatoryjną konieczność dostosowania stawek do stawek niższych przy jednoczesnym wprowadzeniu obowiązku dostosowania przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego wysokości stawek jeżeli są one wyższe niż wprowadzone ustawą.
Prokurator podniósł też, że wydane przez Kolegium orzeczenie obarczone jest również i inną wadą, a mianowicie przy ustaleniu wysokości nowych opłat przyjęto, że rok 2020 r. jest rokiem liczącym 365 dni, podczas gdy rok ten był rokiem przestępnym
i posiadał 366 dni, co skutkowało błędnymi wyliczeniami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 20 lipca 2021 r. Województwo wniosło o oddalenie skargi. Województwo wskazało, że przy rozstrzyganiu kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony nie określono żadnej hierarchii wartości, ani też zasad, według których należy postępować. Z powołaniem się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, strona wywodziła, że za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania. Uwzględnienie interesu strony, w rozumieniu art. 155 k.p.a., należy zatem rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony.
Odnosząc się do zarzutów Prokuratora dotyczących procesu legislacyjnego, strona stwierdziła, iż sam proces legislacyjny nie ma charakteru wiążącego. To ustawodawca decyduje o kształcie przepisów i uzasadnia zasadność ich wprowadzenia. Skarżący zaś pominął, że w ustawie nowelizującej z dnia 30 sierpnia 2019 r. ustawodawca przewidział szereg ułatwień związanych z zaspokajaniem społecznych potrzeb w zakresie telekomunikacji. Strona argumentowała, iż obniżenie przedmiotowej opłaty leży w interesie Powiatu ze względu na spodziewane zwiększone dochody
z przyszłych inwestycji, które faktycznie zwiększą dochody Powiatu, a będą korzystały
z sieci stanowiącej własność Województwa. Ponadto sieć szerokopasmowa daje podstawy do dalszych inwestycji i rozwoju dostępu do Internetu. Według strony, Kolegium prawidłowo wskazało, że oba rodzaje interesów mają charakter równoważny.
Zdaniem strony, możliwości zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. nie stoi na przeszkodzie zmiana stanu prawnego. Zmiana prawa, polegająca np. na wprowadzeniu nowej ustawy, która zachowuje bądź tylko nieistotnie zmienia normę prawną, stanowiącą podstawę prawną wydania decyzji ostatecznej, nie stoi na przeszkodzie zmiany tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. W jej ocenie, w niniejszej sprawie zmiana prawa nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego. Województwo stwierdziło, że nieuprawnione jest stanowisko Prokuratora, iż uchylenie art. 40f u.d.p. jest równoznaczne z wprowadzeniem prawnego zakazu odwoływalności decyzji,
o której mowa w art. 155 k.p.a. w zakresie stawek opłat za zajecie pasa drogowego . Uchylenie tego przepisu oznacza jedynie, że aktualnie brak jest regulacji nakładającej na zarządcę drogi obowiązek automatycznego działania z urzędu, poprzez wydanie decyzji ustalającej nową wysokość opłaty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że ze zględu na ogłoszony stan epidemii oraz nowe brzmienie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm. ) w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku oraz uznaniem rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy, przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym
w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do rozpoznania skargi Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do oceny prawidłowości zastosowania prze organ odwoławczy art. 155 k.p.a., który reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego i daje podstawę do weryfikacji decyzji prawidłowych lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi. Przepis ten dotyczy instytucji wzruszenia decyzji ostatecznej ze skutkiem ex nunc, z powodów niezwiązanych z ochroną legalności, lecz z powodów natury celowościowej, motywowanych interesem społecznym lub słusznym interesem strony.
Możliwość wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych w tym trybie stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, określone w art. 16 § 1 k.p.a. Z treści art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:
1) w obrocie prawnym istnieje decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo; 2) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie tej decyzji;
3) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji;
4) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.
Decyzja, której dotyczył wniosek o zmianę została wydana na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.d.p., który stanowi, że zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej - zezwolenie nie jest wymagane w przypadku zawarcia umowy, o której mowa w art. 22 ust. 2, 2a lub 2c, a zezwolenie to dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, gdyż ustawodawca nie określił jakichkolwiek przesłanek, których spełnienie nakładałoby na organ obowiązek wydania takiego zezwolenia. Z kolei, w myśl art. 40 ust. 3 u.d.p., za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę, którą ustala, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy zarządca drogi przy udzielaniu zezwolenia na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ust. 11 u.d.p.). Wprawdzie sposób ustalania opłaty jest określony
w art. 40 ust. 4 – 6 u.d.p., a stawki opłat dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, ustala organ stanowiący tej jednostki w drodze uchwały, (art. 40 ust. 8 u.d.p.), ale nie ulega wątpliwości, że opłata za zajęcie pasa drogowego nie może być przedmiotem samoistnej decyzji administracyjnej, lecz zawsze stanowi integralną i obligatoryjną (poza wypadkami ustawowego zwolnienia od opłat) część wydanego zezwolenia. Stanowisko orzecznictwa sądowadministracyjnego, a także doktryny odnośnie do dopuszczalności możliwości zastosowania trybu art. 155 k.p.a. wyłącznie do decyzji uznaniowych nie jest jednolite. W komentarzu Kodeksu postępowania administracyjnego (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, Warszawa 2020, art. 154) wskazano bowiem, że "nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, ma charakter decyzji związanej, czy uznaniowej. W postępowaniu w trybie komentowanego przepisu właściwy organ nie dokonuje bowiem kontroli decyzji ostatecznej pod kątem jej zgodności z prawem, a zatem nie orzeka, czy organ, który ją wydał, rozstrzygnął sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa albo nie przekroczył granic przyznanego mu ustawą uznania administracyjnego, a zatem nie bada, czy decyzja jest wadliwa. Ocenia jedynie, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, co w równym stopniu dotyczy decyzji związanych, jak i uznaniowych." Wprawdzie teza ta odnosi się do art. 154 kp.a., ale analogiczne stanowisko autorzy Komentarza zajęli także w odniesieniu do art. 155 k.p.a. Również Naczelny Sąd Administracyjny
w najnowszym orzecznictwie stwierdził, iż z treści normatywnej art. 155 k.p.a. nie wynika, aby zakres jego stosowania oraz ustanowionej na jego gruncie instytucji odwoływalności decyzji ostatecznej należało stanowczo ograniczyć wyłącznie do decyzji uznaniowych (por. wyrok NSA z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 182/21, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Wobec tego, w ocenie tutejszego Sądu, sam charakter zmienianej decyzji (uznaniowy bądź związany) nie przesądza o możliwości zastosowania trybu określonego w art. 155 k.p.a. Wobec tego należało zbadać czy w sprawie zaistniały przesłanki opisane w art. 155 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, że przedmiotem zmiany w trybie art. 155 k.p.a. jest istniejąca w obrocie prawnym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo. Nie ulega także wątpliwości, że strona (Województwo) wyraziła zgodę na jej zmianę, skoro sama wystąpiła z takim wnioskiem w piśmie z 15 kwietnia 2020 r.
Należy wskazać, że powodem wystąpienia przez Województwo z wnioskiem
o zmianę decyzji był fakt wejścia w życie uchwały Rady Powiatu Nr "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie zmiany Uchwały Nr "[...]" Rady Powiatu z dnia "[...]" r. w sprawie ustalenia stawek opłat za zajecie pasa drogowego dróg powiatowych. Na mocy tej uchwały wysokość stawek opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego dróg powiatowych publicznych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, znacząco obniżono stawkę opłaty za umieszczenie w pasie drogowym obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Zmiana ta związana była z wejściem w życie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz.815 z późna. zm., dalej jako: "ustawa zmieniająca"), którą znowelizowano między innymi art. 40 ust. 8 u.d.p., wprowadzając przepis ograniczający możliwość ustalenia stawki opłaty w odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej, o których mowa w ust. 4 i 6 - do 0,20 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawki opłaty, o której mowa w ust. 5 - do 20 zł. Jednocześnie w art. 29 w. ustawy nałożono na organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego obowiązek dostosowania, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, wysokości stawek opłat określonych w uchwałach, o których mowa w art. 40 ust. 8 u.d.p., do ich wysokości ustalonych ustawą, w przypadku gdy obowiązujące stawki są wyższe niż stawki maksymalne wprowadzane ustawą. Należy przy tym podnieść, że ustawa z 30 sierpnia 2019 r. zawierała szereg innych regulacji związanych z ułatwieniem zaspokajania społecznych potrzeb w zakresie telekomunikacji. Przy czym, ustawodawca nie tylko znacznie obniżył opłaty ustalane przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego za zajęcie pasa drogowego w odniesieniu do obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej, ale także dopuścił stosowanie stawki opłaty za zajęcie pasa drogowego w wysokości jeszcze niższej niż ustalona przez ten organ. Umożliwiono bowiem zawarcie przez jednostkę samorządu terytorialnego umowy z inwestorem, na mocy której w zamian za realizację inwestycji zaspokajającej zbiorowe potrzeby wspólnoty, związanej z zajęciem przez inwestora pasa drogowego w celu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, w której stawkę opłaty za zajęcie pasa drogowego można określić w wysokości niższej niż ustalona w uchwale, podjętej na podstawie art. 40 ust. 8 u.d.p. (art. 50a ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 59a ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, art. 50a ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą). Także z uzasadnienia do projektu ustawy z 30 sierpnia 2019 r. wynika, że celem obniżenia stawki opłat do poziomu nieprzekraczającego 20 zł/m2 na rok było zwiększenie wpływów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu opłat ze względu na znacznie większą skalę inwestycji w stosunku do scenariusza bazowego. Założono, że obniżenie stawek do tego poziomu umożliwi uzyskanie korzyści dla jednostek samorządu terytorialnego w wysokości 50 milionów zł do roku 2025, a w kolejnych latach na poziomie 20 milionów rocznie.
Należy ponadto wskazać, że do 24 października 2019 r. zmianę stawki opłaty za zajecie pasa drogowego, ustalonej w wydanym już zezwoleniu, umożliwiał przepis art. 40f u.d.p. Wprawdzie przepis ten został uchylony na mocy art. 2 pkt 4 ustawy zmieniającej lecz, w ocenie Sądu nie oznacza to wyłączenia możliwości zmiany wysokości tej opłaty. Jak wynika bowiem z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej, dokonanie tej zmiany uzasadniono koniecznością uchylenia obowiązku dokonywania zmiany decyzji z urzędu, ze względu na wątpliwości interpretacyjne oraz rozbieżności w stosowaniu tego obowiązku; nie wyklucza to jednak możliwości dokonania zmiany decyzji na wniosek, czy też za zgodą Strony, gdyż w u.d.p. nie ma przepisu, który taką możliwość by wykluczał. Mając na uwadze powyższe nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, iż celem ustawodawcy było stosowanie nowych stawek wyłącznie do nowych inwestycji, co miało potwierdzać pismo Ministerstwa Cyfryzacji. Podkreślić raz jeszcze należy, że żaden przepis znowelizowanej u.d.p., jak też przepisy przejściowe ustawy zmieniającej, nie zawierają zakazu zmiany decyzji w przedmiocie opłat za zajęcie pasa drogowego w trybie art. 155 k.p.a. Przyjmując więc paradygmat racjonalnego ustawodawcy, gdyby chciał on uniemożliwić wzruszenie ostatecznych decyzji w tym przedmiocie, to wprost wskazałby, że przepisów dotyczących maksymalnych stawek za zajęcie pasa drogowego nie stosuje się do ostatecznych decyzji wydanych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Zgodzić się należy bowiem ze stanowiskiem Województwa, że proces legislacyjny nie ma charakteru wiążącego i to ostatecznie ustawodawca decyduje o kształcie norm prawnych i zasadności ich wprowadzenia do porządku prawnego. Ponadto zważyć należy, że przy interpretacji dopuszczalności zastosowania art. 155 k.p.a. do dokonania zmiany opłat za zajęcie pasa drogowego w związku ze zmianą stawek opłat należy mieć na względzie okoliczność, że w świetle przepisów Konstytucji RP nieodpuszczalne jest odmienne traktowanie różnych podmiotów gospodarczych (a nawet tego samego podmiotu)
w zakresie opłat za zajęcie pasa drogowego z tytułu umieszczania w nim obiektów
i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej, w zależności od tego, pod rządem jakich przepisów dany podmiot otrzymał zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 32 Konstytucji RP wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1) i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). Zatem jedynie zastosowanie art. 155 k.p.a. daje możliwość przywrócenia sprawiedliwego
i równego traktowania wszystkich podmiotów legitymujących się zezwoleniem na umieszczenie w pasie drogowym obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Powołane argumenty nie pozwalają na uznanie za zasadne stanowisko Skarżącego, że nowe stawki opłat mogą być stosowane tylko do nowych inwestycji, podejmowanych już po zmianie stanu prawnego.
Odnosząc się do kolejnej przesłanki, której spełnienie warunkuje możliwość zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., a mianowicie istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony przemawiającego za uchyleniem lub zmianą decyzji stwierdzić należy, że pojęcie interesu społecznego, do którego odwołuje się art. 155 k.p.a., jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa proceduralnego, w szczególności zaś organ jest obowiązany wyjaśnić treść tego pojęcia w konkretnym przypadku i udowodnić, że taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem strony (M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, dot. art. 7; LEX/el. 2020). Przy rozstrzyganiu kolizji pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony nie określono żadnej hierarchii wartości, ani też zasad, według których należy postępować. W wyroku Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNCP z 1994 r. nr 9, poz. 181) stwierdzono, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli." W wyroku NSA z 25 stycznia 2007 r. (sygn. akt I OSK 1800/0, dostępne w Internecie) wyrażony został pogląd, że przy rozstrzyganiu sprawy decyzją posiadającą cechy uznania administracyjnego, za udzieleniem ochrony interesowi społecznemu muszą przemawiać istotne przesłanki wykluczające przyznanie tej ochrony stronie postępowania. Stanowisko to zaprezentowano także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1800/06; z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 815/14; z 23 czerwca 2014 r.: sygn. akt I OSK 1411/13 i sygn. akt I OSK 1013/13; z 21 lutego 2013 r.: sygn. akt I OSK 1245/12, sygn. akt I OSK 1138/12 oraz sygn. akt I OSK 1214/12, dostępne w Internecie). Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2005 r. (sygn. akt I OSK 1746/04) wskazano, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony.
W rozpoznawanej sprawie skarżący twierdzi, że dokonanie zmiany decyzji o wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego jest sprzeczne z interesem społecznym, gdyż pozbawia Powiat znacznej części dochodów, które są przeznaczane na poprawę bezpieczeństwa użytkowników drogi i ochronę dróg. Podnieść jednak należy, że za zmniejszeniem przedmiotowych opłat także przemawia interes społeczny, gdyż ich zmniejszenie pozwala na obniżenie kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych związanych z budową i wykorzystaniem sieci telekomunikacyjnych, a tym samym wpływa na zwiększenie ich dostępności dla ogółu społeczeństwa, co szeroko przedstawiono w uzasadnieniu do projektu ustawy z 30 sierpnia 2019 r. i co stanowiło jeden z zasadniczych powodów uchwalenia tej ustawy. W tych okolicznościach pogląd skarżącego o wyższości celów związanych z infrastrukturą drogową nad celami związanymi z dostępem do sieci internetowej jest co najmniej kontrowersyjny, zwłaszcza w obecnej sytuacji pandemicznej, związanej z wieloma restrykcjami, w której wykorzystanie Internetu pozwala na w miarę normalne funkcjonowanie w wielu dziedzinach życia. Przy czym, w ocenie Sądu, interesu społecznego nie można wiązać jedynie z budową sieci telekomunikacyjnej, jak twierdzi Prokurator, ale także z jej eksploatacją. W związku z tym za zmianą decyzji w zakresie ustalenia opłaty przemawia nie tylko interes Województwa, jako podmiotu, na który opłaty nałożono, ale także interes społeczny.
Sąd nie podziela także stanowiska Skarżącego, że niemożliwa jest zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na zmianę stanu prawnego. Wyjaśnić należy, że rzeczywiście zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie może wykraczać poza granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją będącą przedmiotem zmiany, gdyż inaczej mielibyśmy do czynienia z nową sprawą administracyjną i w konsekwencji z nową decyzją administracyjną, wydaną w nowej sprawie. Zatem zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. warunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach takiego samego stanu faktycznego i prawnego, jednakże nie musi być to dokładnie ten sam stan prawny i faktyczny, który istniał w chwili wydania decyzji pierwotnej. Zmiana prawa polegająca np. na wejściu w życie nowej ustawy, która zachowuje, bądź tylko nieistotnie zmienia normę prawną stanowiącą podstawę wydania ostatecznej decyzji, nie stoi na przeszkodzie zmiany tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. po zmianie prawa, jeżeli nie wpływa na tożsamość stosunku prawnego ukształtowanego zmienianą decyzją (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II GSK 281/08 i z 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 233/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 792/09, dostępne w Internecie). Pogląd ten jest także podzielany w doktrynie (por. glosa Zbigniewa Kmieciaka do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2254/14; OSP 2018/9/96). Stwierdzić zatem należy, że zmiana przepisu u.d.p., a w konsekwencji zmiana uchwały określającej wysokość stawki opłat za zajęcie pasa drogowego nie mają takiego charakteru, który powodowałby istotną zmianę normy prawnej, w oparciu o którą wydane zostało zezwolenie na zajęcie pasa drogowego. W tej kwestii Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny
w powołanym wyroku sygn. akt II GSK 182/21, w którym NSA stwierdził, iż "zmiana ta nie wpływa bowiem w żadnym istotnym stopniu, ani też zakresie na tożsamość stosunku prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną o czym w pełni zasadnie trzeba wnioskować na tej podstawie, że essentalia negoti, a więc przedmiotowo istotne elementy tego stosunku prawnego pozostają nie tylko, że bez istotnych zmian – gdy porównać dotychczasowy stan prawny oraz stan prawny po zmianach wprowadzonych przywołanymi aktami prawnymi – to co więcej, są zachowywane w zasadniczej swej postaci przez nową regulację prawną. W dalszym ciągu bowiem, w zmienionym stanie prawnym zachowany jest szczególny status publicznoprawny pasa drogowego oraz jego funkcje, jako obiektu, w relacji do podlegającej prawnej reglamentacji możliwość jego zajęcia, co powoduje, że zachowuje również swoją aktualność zasada, iż zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia infrastruktury telekomunikacyjnej wymaga zgody zarządcy drogi udzielanej w drodze decyzji opartej na konstrukcji uznania, jak również, że za zajęcie pasa drogowego pobierana jest opłata – a więc ekwiwalent za zajęcie pasa drogowego – ustalana przez zarządcę drogi. W dalszym ciągu również, wymienione rozstrzygnięcie ma charakter uprawniająco zobowiązujący, albowiem
z uprawnieniem do zajęcia pasa drogowego jest skorelowany obowiązek ponoszenia opłaty za jego zajęcie. Tym samym, jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć, wysokość samej opłaty za zajęcie pasa drogowego, w związku z tym, że nie powoduje zmiany materialnej konstrukcji dotychczasowego prawa przez nową regulację prawną, nie wpływa jedocześnie na tożsamość stosunku prawnego ukształtowanego zmienianą decyzją." Oznacza to, że organ odwoławczy ustalając przedmiotową opłatę na podstawie nowych stawek działał w granicach tej samej sprawy administracyjnej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznaje także stanowisko Kolegium odnośnie do dokonania zmiany opłaty za zajęcia pasa drogowego od momentu wpłynięcia wniosku strony o jej dokonanie do organu administracji. W ocenie Sądu, takie rozstrzygnięcie nie narusza zasady, że decyzja w trybie art. 155 k.p.a. wywiera skutek ex nunc, czyli na przyszłość. W przedmiotowej sprawie należy bowiem uwzględnić także interes strony, która nie może ponosić konsekwencji związanych
z długością toczącego się postępowania, tym bardziej, że organ działał nader opieszale i zawiadomienie o wszczęciu postępowania wystosował dopiero prawie 10 miesięcy po złożeniu wniosku i to na skutek ponaglenia strony, a sprawa została załatwiona ostatecznie po upływie niemal całego roku od wpływu wniosku strony.
Niezasadny jest też zarzut skargi dotyczący nieprawidłowego wyliczenia przedmiotowej opłaty, bez uwzględnienia tego, że rok 2020 był rokiem przestępnym
i liczył 366 dni, co skutkowało zaniżeniem opłaty. W tym względzie należy zważyć, że przepisy ustawy o drogach publicznych, ani inne przepisy prawa administracyjnego nie zawierają regulacji dotyczących sposobu obliczania należności publicznych za niepełny rok. W tej mierze można posiłkować się art. 114 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość́ terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się̨ za dni trzydzieści, a rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć. Jako stałą ilość dni w roku przyjął też WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1364/19 w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych (dostępny w CBOiS) uznając, iż "czas wyrażony w dniach" należy rozumieć jako ilość dni w roku, czyli należy przyjąć ten wskaźnik na poziomie 365.
Stała ilość dni w roku została też przyjęta przez normodawcę w § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń
z ubezpieczeń społecznych (Dz. U Nr 12, poz.104).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił, jako niezasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI