II SA/Ol 576/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2026-01-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo geologiczne i górniczekoncesjawydobycie kopalinplanowanie przestrzennestudium uwarunkowańuzgodnienieWSAinterpretacja przepisównieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie odmawiające uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopaliny, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy Prawa geologicznego i górniczego, wymagając ścisłej zgodności z planem zagospodarowania zamiast nienaruszania go.

Spółka Z. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie odmawiające uzgodnienia koncesji na wydobywanie piasku i żwiru, argumentując, że planowana działalność nie narusza studium uwarunkowań przestrzennych. Organy administracji odmówiły uzgodnienia, uznając, że obszar nie jest przeznaczony pod wydobycie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji, stwierdzając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, wymagając ścisłej zgodności z planem zamiast oceny, czy działalność go nie narusza, oraz nie dokonały wszechstronnej analizy studium.

Spółka Z. sp. z o.o. wnioskowała o uzgodnienie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża piasku i żwiru. Burmistrz odmówił uzgodnienia, wskazując, że planowany obszar nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przewiduje na tym terenie "tereny w strukturze miejskiej wolne od zabudowy (użytki rolne)", nie przewidując działalności wydobywczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Prawa geologicznego i górniczego oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, podnosząc m.in. błędną interpretację pojęcia "nienaruszania" przeznaczenia terenu i brak wszechstronnej analizy studium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że organy obu instancji błędnie zinterpretowały art. 7 i art. 23 ust. 2a Prawa geologicznego i górniczego, zrównując pojęcie "nienaruszania" sposobu wykorzystania nieruchomości z pojęciem "zgodności". Sąd podkreślił, że kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie przeznaczenia terenu, a nie jego ścisła zgodność z planem, co pozwala na bardziej elastyczną ocenę. Ponadto, organy nie dokonały wszechstronnej analizy studium, ograniczając się do analizy graficznej i wybiórczych zapisów tekstowych, pomijając strategiczne cele rozwoju gminy dotyczące wykorzystania złóż kopalin oraz zapisy dotyczące ochrony gleb i zasobów kopalin. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienia i nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa uzgodnienia jest dopuszczalna tylko w przypadku naruszenia sposobu wykorzystania nieruchomości, a nie w przypadku braku ścisłej zgodności lub braku wyraźnego wskazania w studium. Organy błędnie zinterpretowały przepisy, wymagając zgodności zamiast nienaruszania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy Prawa geologicznego i górniczego, zrównując pojęcie "nienaruszania" sposobu wykorzystania nieruchomości z pojęciem "zgodności". Kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie przeznaczenia terenu, a nie jego ścisła zgodność z planem, co pozwala na bardziej elastyczną ocenę. Ponadto, organy nie dokonały wszechstronnej analizy studium, ograniczając się do analizy graficznej i wybiórczych zapisów tekstowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.g.g. art. 7

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

Podejmowanie i wykonywanie działalności jest dozwolone, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub sposobu wykorzystania nieruchomości wynikającego z planu ogólnego gminy (w przypadku braku MPZP). Kluczowe jest "nienaruszanie", a nie "zgodność".

p.g.g. art. 23 § ust. 2a pkt 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze

Udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż wymaga uzgodnienia z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) właściwym ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej działalności. Kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w art. 7.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw art. 65 § ust. 2

Do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy, w przepisach ustaw odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

k.p.a. art. 8 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i nieodstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia postanowienia.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przepisy Prawa geologicznego i górniczego, wymagając ścisłej zgodności z planem zagospodarowania zamiast oceny nienaruszania go. Organy nie dokonały wszechstronnej analizy studium uwarunkowań przestrzennych, ograniczając się do analizy graficznej i wybiórczych zapisów tekstowych, pomijając inne istotne fragmenty studium. Planowana działalność wydobywcza nie narusza sposobu wykorzystania nieruchomości wynikającego ze studium, a nawet może być zgodna z celami rozwoju gminy dotyczącymi wykorzystania złóż.

Godne uwagi sformułowania

Kategoria ustawowa "nienaruszania" pozwala na bardziej elastyczną ocenę konfrontowanych treści niż wymaga tego "zgodność". Do naruszenia ustaleń planu dochodzi m.in. wówczas, gdy w planie zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin. Organ uzgadniający jest bowiem obowiązany ocenić planowaną działalność w zakresie wydobywania kopalin z uwzględnieniem treści całego aktu planistycznego.

Skład orzekający

Tadeusz Lipiński

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Matczak

sędzia

Beata Jezielska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa geologicznego i górniczego dotyczących uzgadniania koncesji na wydobycie kopalin, w szczególności rozróżnienie między \"zgodnością\" a \"nienaruszaniem\" planu zagospodarowania przestrzennego oraz wymóg wszechstronnej analizy studium."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i stosowania studium uwarunkowań. Interpretacja może być specyficzna dla stanu prawnego i faktycznego sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa geologicznego i górniczego oraz planowania przestrzennego, z praktycznymi implikacjami dla firm wydobywczych i organów administracji. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między "zgodnością" a "nienaruszaniem" planu.

Wydobycie kopalin: Czy brak zakazu w planie to zgoda? WSA wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 576/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Katarzyna Matczak
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Koncesje
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1290
aet. 7, art. 23 ust. 2a
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (t.j.)
Sentencja
Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uzgodnienia udzielenia koncesji na wydobywanie kopaliny 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej Z. sp. z o.o. w S. kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 lutego 2025 r. Burmistrz [...] (dalej: "burmistrz", "organ pierwszej instancji") nie uzgodnił udzielenia koncesji na wydobywanie metodą odkrywkową kopaliny ze złoża piasku ze żwirem [...].
Organ pierwszej instancji podał, że planowany obszar górniczy, obejmujący działki o numerach: [...], nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie zaś ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...] (dalej: "Studium"), obszar ten projektowany jest na "terenach w strukturze miejskiej wolnych od zabudowy (użytki rolne)". Na przedmiotowym obszarze Studium nie przewiduje zatem działalności wydobywczej (terenów górnictwa i wydobycia). Podejmowanie i wykonywanie działalności określonej we wniosku Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego naruszy sposób wykorzystywania nieruchomości ustalony w ww. dokumencie planistycznym.
W złożonym zażaleniu [...] spółka z o.o. (dalej: "skarżąca", "spółka") zarzuciła, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem:
- art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290 z późn. zm., dalej: "p.g.g.") przez przyjęcie, że podejmowanie działalności określonej w p.g.g. jest możliwe tylko, gdy działalność ta jest wprost zgodna ze studium, podczas gdy wystarczy, by nie była ona sprzeczna z postanowieniami studium i nie uniemożliwiała wykorzystania nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem określonym w tym akcie,
- art. 7 ust. 1 i 2 p.g.g. przez przyjęcie, że Studium uniemożliwia eksploatację przedmiotowego złoża, podczas gdy akt ten nie zawiera żadnych ustaleń zakazujących eksploatacji złóż lub ograniczających możliwość ich wydobycia na terenach rolnych,
- art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przez ograniczenie wykonywania działalności gospodarczej,
- art. 8 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") przez naruszenie zasad: pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i nieodstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym,
- art. 6 k.p.a. przez brak podania jednostki redakcyjnej Studium, na podstawie której odmówiono uzgodnienia udzielenia koncesji, a tym samym niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
- art. art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, wybiórcze i dowolne stosowanie przepisów prawa i zasad prowadzenia postępowania, w szczególności nieuwzględnienie, że wydobywanie kopalin z ww. złoża metodą odkrywkową nie jest sprzeczne z postanowieniami Studium i nie uniemożliwia wykorzystania nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem określonym w Studium,
- art. 95 p.g.g., gdyż w procesie planowania i zagospodarowania przestrzennego ochronie podlegają udokumentowane złoża kopalin.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "SKO") postanowieniem z 11 lipca 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
SKO podało, że zgodnie z wypisem ze Studium teren planowanej działalności projektowany jest na "terenach w strukturze miejskiej wolnych od zabudowy (użytki rolne)". W pkt 1.4 Studium wskazano, że Strefa I – miejska – centralny obszar położony w granicach administracyjnych miasta [...], obejmuje perspektywiczne tereny urbanizacji. W pkt 2.2 Studium wymieniono jako tereny wskazane do wyłączenia spod zabudowy m.in. otwarte tereny gruntów rolnych nieobjętych ochroną prawną, bez istniejącej infrastruktury technicznej, położone poza wskazanymi obszarami możliwymi do zainwestowania. SKO stwierdziło, że z wyrysu i wypisu ze Studium jednoznacznie wynika, że nie wprowadzono przedmiotowego złoża kopalin do tego aktu. Prawidłowo zatem odmówiono uzgodnienia udzielenia koncesji na wydobywanie piasku z ww. złoża, skoro obszar planowanej koncesji według wyrysu ze studium znajduje się na "terenach w strukturze miejskiej wolnej od zabudowy (użytki rolne)".
SKO stwierdziło, że argumenty spółki oparte na przepisach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie mają zastosowania w sprawie, gdyż jedynym kryterium uzgodnienia udzielenia koncesji na działalność polegającą na wydobywaniu kopalin ze złóż jest zgodność zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli jest uchwalony, lub z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków przestrzennego zagospodarowania gminy. Nadto, kryterium to należy stosować w sposób ścisły.
Oceniło, że zatwierdzenie przez Marszałka Województwa decyzją z 8 sierpnia 2024 r., dokumentacji geologicznej ww. złoża piasku ze żwirem, nie jest równoznaczne z automatycznym wprowadzeniem tego złoża do Studium. Rada gminy ma obowiązek wprowadzenia udokumentowanego złoża kopalin do studium w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ (art. 95 ust. 1 p.g.g.). Jeżeli zaś rada gminy nie wypełni tego obowiązku w wyznaczonym terminie, wojewoda wprowadza obszar udokumentowanego złoża kopaliny do studium, wydając zarządzenie zastępcze (art. 96 ust. 1 pkt 1 p.g.g.).
W złożonej skardze skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 23 ust. 2a pkt 1 p.g.g. przez odmowę uzgodnienia koncesji, gdy planowane wydobywanie kopalin nie narusza postanowień Studium. Podniosła w szczególności, że Studium nie zawiera żadnego zakazu w tym zakresie, a nadto wyraźnie uwzględnia istnienie złóż kopalin na terenie miasta i już dopuszcza wydobywanie kopalin w sąsiedztwie wnioskowanej działalności (np. złoża [...]). Tym samym pozytywne uzgodnienie wnioskowanej koncesji byłoby spójne z wymaganiami ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju. Nadto pominięto, że działki, na których miałaby być prowadzona przez spółkę działalność wydobywcza, jedynie częściowo stanowią grunty rolne najniższych klas, bądź nieużytki i pastwiska, zaś wydobywanie kopalin będzie mieć czasowy charakter i nie doprowadzi do trwałego uniemożliwienia prowadzenia działalności rolniczej. Dodała, że po zakończeniu wydobycia i rekultywacji terenu, możliwe będzie prowadzenie działalności rolniczej na ww. działkach, co potwierdził burmistrz w decyzji z 4 listopada 2024 r. o środowiskowych uwarunkowaniach.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 106 § 4 i § 5 i art. 144 "k.p.a." z uwagi na pominięcie przez SKO, że ww. działki mają według Studium jedynie częściowo rolny charakter oraz pominięciu możliwości rekultywacji terenu wydobycia kopalin, dzięki czemu wykonywanie koncesji i realizacja inwestycji nie naruszy ostatecznego przeznaczenia terenu. Zauważyła, że SKO powołało się na treść wypisu i wyrysu ze Studium, chociaż nie wynika z nich jednoznacznie przeznaczenie ww. działek ani sprzeczność ze Studium. Dodała, że powoływanie błędnej numeracji działek rodzi wątpliwości, czy SKO badało działki określone we wniosku spółki o udzielenie koncesji.
Zdaniem spółki SKO naruszyło również art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 126, art. 140 oraz art. 144 k.p.a., gdyż nie odniosło się do zarzutów zażalenia dotyczących możliwości rekultywacji terenu po zakończeniu wydobycia kopalin, a także nie wyjaśniło należycie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zasad wyrażonych w art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. i w art. 12 i art. 14 ustawy – Prawo przedsiębiorców w kontekście uprzednio wydanych decyzji potwierdzających dopuszczalność wnioskowanego przez spółkę wydobycia kopalin na spornym terenie. Nie odniosło się też do art. 8 Prawa przedsiębiorców uprawniającego spółkę do wydobycia kopalin na skutek braku stosownego zakazu w Studium.
Spółka stwierdziła, że przeprowadzenie postępowania i rozstrzygnięcie o odmowie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin przeczy zasadom: zaufania i pewności prawa, w sytuacji gdy burmistrz pozytywnie uzgodnił zatwierdzenie projektu robót geologicznych w sprawie zakończonej decyzją Marszałka Województwa z 15 maja 2024 r., a także stwierdził możliwość rekultywacji terenu w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 4 listopada 2024 r. Wobec tego odmowa uzgodnienia koncesji w niniejszej sprawie pozostaje w sprzeczności ze wcześniejszym stanowiskiem Burmistrza [...], co narusza art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. Zarzuciła ponadto, że pominięto art. 8, art. 12 i art. 14 Prawa przedsiębiorców.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, powiększonych o koszt uiszczonej opłaty skarbowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 23 ust. 2a ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1290, z późn. zm., dalej: "p.g.g.") w odniesieniu do działalności prowadzonej poza granicami obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej: udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, podziemne składowanie odpadów albo podziemne składowanie dwutlenku węgla – wymaga uzgodnienia z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) właściwym ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej działalności; kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w sposób przewidziany w art. 7.
W art. 7 ust. 1 p.g.g. ustawodawca przewidział zaś, że podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. Na mocy ust. 2 w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystania nieruchomości wynikającego z planu ogólnego gminy oraz przepisów odrębnych.
Organy obu instancji zasadnie przyjęły, że z treści art. 7 i art. 23 ust. 2a p.g.g. wynika, że jedynym kryterium branym pod uwagę przy uzgadnianiu udzielenia koncesji m.in. na wydobywanie kopalin ze złóż, są – co do zasady – zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w przypadku jego braku – zapisy planu ogólnego gminy) i przepisy odrębne.
Prawidłowo też stwierdziły, że w niniejszej sprawie przedłożony przez marszałka województwa projekt koncesji na wydobywanie metodą odkrywkową kopalin ze złoża należy oceniać w świetle zapisów studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...] (dalej: "Studium"). Dla przedmiotowego terenu nie uchwalono bowiem planu miejscowego, a zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, w przepisach ustaw zmienianych tą ustawą, z wyjątkiem ustawy zmienianej w art. 26, odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z wyjątkiem spraw uchwalania planów ogólnych gminy.
Niewłaściwie natomiast w niniejszej sprawie zinterpretowały użyte w ww. przepisach p.g.g. zwrot "nie narusza" zamierzoną działalnością sposobu wykorzystania nieruchomości wynikającego ze studium, zrównując je z pojęciem "zgodności".
Nie może budzić wątpliwości, że pojęcia te nie są tożsame znaczeniowo. Kategoria ustawowa "nienaruszania" pozwala na bardziej elastyczną ocenę konfrontowanych treści niż wymaga tego "zgodność", do stwierdzenia której niezbędne jest ustalenie ściślejszej zależności porównywanych elementów.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej działalności nie może przy uzgadnianiu udzielenia koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż przyjąć za kryterium oceny "zgodności" takiej działalności z przeznaczeniem nieruchomości określonym w planie miejscowym (sposobem wykorzystania nieruchomości wynikającym z planu ogólnego gminy), lecz powinien ocenić, czy "nie naruszy" ona tego przeznaczenia (sposobu wykorzystania).
Warto w tym miejscu odwołać się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. i zastąpiła ustawę z dnia 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.). W art. 16 Prawa geologiczne i górniczego z 1994 r. przewidziano, że udzielenie koncesji na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3, z wyjątkiem takiej działalności wykonywanej w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga uzgodnienia z właściwym wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta. Uzgodnienie następuje na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Natomiast w uzasadnieniu projektu zmiany tej ustawy stwierdzono, że bardziej wyraźne niż w art. 16 ust. 5 pr.g.g powiązano dopuszczalności podejmowania i wykonywania działalności regulowanej projektowaną ustawą z przeznaczeniem nieruchomości określanym przede wszystkim treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – ze sposobem korzystania z nieruchomości określonym przez studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz z przeznaczeniem terenu wynikającym z innych rozwiązań (np. będących skutkiem wdrożenia obszarowych form ochrony przyrody, ochrony wód, zabytków itd.; art. 7 projektu). "Inaczej mówiąc, oznaczałoby to, że jeżeli plan miejscowy ani inne powołane wyżej uwarunkowania nie zawierają zakazu wydobywania kopaliny, nie byłoby przeszkody do podjęcia działalności w tym zakresie" (zob. druk sejmu VI kadencji nr 1696).
Należy też zwrócić uwagę, że w pierwotnym brzmieniu art. 23 ust. 2 pkt 2 p.g.g. przewidywał jako kryterium uzgodnienia udzielenia koncesji m.in. na wydobywanie kopalin ze złóż, "zgodność zamierzonej działalności z przeznaczeniem lub sposobem korzystania z nieruchomości określonym w sposób przewidziany w art. 7". Na mocy art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw w art. 23 zmieniono treść ust. 2 i po ust. 2 dodano ust. 2a w aktualnym brzmieniu. Znowelizowany przepis przewiduje, że kryterium uzgodnienia koncesji m.in. na wydobywanie kopalin ze złóż, jest "nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w sposób przewidziany w art. 7". Aktualnie, zarówno w art. 7, jak i art. 23 ust. 2 p.g.g., ustawodawca posługuje się tym samym pojęciem "nienaruszania". Ta nowelizacja usunęła więc ewentualne wątpliwości co do zakresu oceny, dokonywanej przez wójta (burmistrza, prezydenta) w przypadku uzgodnienia projektu koncesji.
W konsekwencji "nienaruszanie" zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości, nie może być rozumiane jako jej "zgodność" z określonym w planie miejscowym przeznaczeniem nieruchomości (sposobem wykorzystania nieruchomości wynikającym z planu ogólnego).
Do prowadzenia działalności w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, nie jest konieczne stwierdzenie zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a jedynie, że przedsięwzięcie nie narusza ustaleń tego aktu. Do naruszenia ustaleń planu dochodzi m.in. wówczas, gdy w planie zawarty jest bezpośredni zakaz wydobycia kopalin. W rezultacie powyższego dla stwierdzenia braku sprzeczności nie są konieczne ustalenia w planie wskazujące na dopuszczalność takiej działalności (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 30.06.2022 r. II SA/Ol 384/22, wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto, podnieść należy, że z art. 7 i art. 23 ust. 2a p.g.g. nie można wysnuć wniosku, że ustawodawca uzależnił pozytywne uzgodnienie koncesji, o której mowa w art. art. 23 ust. 2a, od wprowadzenia złoża, którego dotyczy ta koncesja, do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (w przypadku jego braku – planu ogólnego gminy, a w stanie prawnym niniejszej sprawy – do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy), już w dacie uzgadniania. Dodać należy, że art. 10 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977) przewidywał, że w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z występowania m.in. udokumentowanych złóż kopalin, to jest złóż kopalin, dla których w dacie uchwalania studium została już sporządzona dokumentacja geologiczna, a jednocześnie nie został jeszcze wyznaczony teren górniczy. Jeżeli w dacie uchwalania studium dane złoże kopaliny nie zostało jeszcze udokumentowanie w trybie wymagany przepisami p.g.g., niemożliwe było jego uwzględnienie w tym akcie planistycznym.
W kontrolowanym postępowaniu organy zbadały natomiast zgodność działalności wydobywczej, której dotyczy projekt uzgadnianej koncesji, ze studium, a w zasadzie – ograniczyły się do ustalenia, czy przedmiotowe złoże zostało wprowadzone do Studium.
Burmistrz w postanowieniu z 11 lutego 2025 r. odmówił bowiem uzgodnienia udzielenia koncesji, ograniczając swoją ocenę do lakonicznego stwierdzenia, że Studium nie przewiduje działalności wydobywczej (terenów górnictwa i wydobycia) na zawartym we wniosku obszarze. Planowany obszar górniczy projektowany jest bowiem na "terenach w strukturze miejskiej wolnych od zabudowy (użytki rolne)". Ocenę tę podzieliło SKO, które stwierdziło, że do Studium nie wprowadzono przedmiotowego złoża kopalin i powtórzyło, że obszar planowanej koncesji według wyrysu ze Studium znajduje się na terenach w strukturze miejskiej wolnej od zabudowy (użytki rolne).
Zasadny jest więc zarzut skarżącej spółki dotyczący przyjęcia przez organy błędnej wykładni, sprowadzającej się do uznania, że brak wyraźnego zastrzeżenia możliwości prowadzenia działalności wydobywczej z przedmiotowego złoża, powinno skutkować odmową jej uzgodnienia.
Niezależnie od błędnej wykładni ww. przepisów p.g.g., nie można również zaakceptować stanowiska przyjętego przez organy obu instancji w kontrolowanej sprawie, że do oceny, czy wydobywanie kopalin ze złóż nie narusza przeznaczenia nieruchomości określonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wystarczy proste stwierdzenie, czy rysunek studium oznacza wprost dany teren jako obszar eksploatacji złoża. Organ uzgadniający jest bowiem obowiązany ocenić planowaną działalność w zakresie wydobywania kopalin z uwzględnieniem treści całego aktu planistycznego.
Art. 7 ust. 2 p.g.g. nakazuje dokonanie oceny sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium w odniesieniu do całego studium, a nie jedynie jego wybranych fragmentów, w tym tylko załącznika graficznego (tak WSA w Szczecinie w wyroku z 25.05.2023 r., II SA/Sz 142/23). Badanie zgodności planowanej działalności wydobywczej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego powinno polegać na całościowej analizie wszystkich jego postanowień, które odnoszą się do terenu objętego wnioskiem i nie może zostać ograniczone do analizy przeznaczenia nieruchomości, wynikającego z miejscowego planu (por. wyrok NSA z 28.11.2019 r. II GSK 1094/19).
Organ uzgadniający nie może ograniczać się więc tylko do przeznaczenia terenu wynikającego z wybranego zapisu w akcie planistycznym. Ewentualna ocena nienaruszalności lub sprzeczności uzgadnianej działalności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego musi być dokonana w oparciu o pełny tekst studium, a wynik takiej analizy musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia wydanego w trybie art. 23 ust. 2a pkt 1 w zw. z art. 7 p.g.g. (art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.).
W niniejszej sprawie organy obu instancji nie zrealizowały prawidłowo ww. obowiązków.
Burmistrz zbadał wyłącznie przeznaczenie ww. działek wynikające z załącznika graficznego do Studium. SKO wprawdzie dodatkowo odwołało się do zapisów tekstu Studium, lecz wybiórczo oceniło uzgadnianą działalność wydobywczą w świetle fragmentu zapisów rozdziału 1. "Kierunki zmian w strukturze przestrzennej miasta i gminy oraz w przeznaczeniu terenu".
Organy obu instancji nie oceniły przedmiotowej działalności z uwzględnieniem, np. zapisów rozdziału 1.1 Studium, dotyczącego strategicznych celów rozwoju gminy, gdzie w celach ekonomicznych wyliczono m.in. wykorzystanie istniejących złóż surowców mineralnych i tworzenie warunków do pozyskiwania kruszyw naturalnych na terenach wiejskich. Pominęły m.in., co podnosi skarżąca, że w części 1.4 "Zasady i kierunki rozwoju struktur funkcjonalno-przestrzennych wyznaczonych w polityce przestrzennej" zapisano, że w "Strefie I – miejskiej" w obszarze funkcjonalnym C – w północnej i północno-zachodniej części miasta, znajduje się nie tylko przedmiotowe złoże, lecz także eksploatowane złoże [...]. Nie uwzględniły też, przykładowo, rozdziałów 3.1.3.2. "Ochrona gleb", dotyczącego racjonalnego wykorzystania powierzchni ziemi, w tym na terenach eksploatacji złóż kopalin, i racjonalnego gospodarowania gruntami, czy rozdziału 3.1.4. "W zakresie ochrony zasobów kopalin".
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni powyższe rozważania i zalecenia Sądu, a także ustosunkuje się w uzasadnieniu postanowienia do argumentacji spółki.
Sąd podkreśla, że nie przesądza treści uzgodnienia, gdyż zależy to od kompleksowej oceny planowanej działalności w zakresie wydobywania kopalin z ustaleniami zawartymi w całym Studium, której to oceny nie wykonano prawidłowo w kontrolowanym postępowaniu.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI