II SA/OL 573/25

II SA/Ol 573/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 11 § 1 i 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Rektora Uniwersytetu w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu w O. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że J. D. (dalej Skarżący, wnioskodawca) pismem z 30 kwietnia 2025 r. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] (dalej Organ) o wydanie zaświadczenia, że na dzień 31 stycznia 2025 r. zajmował stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma "[...]".
Pismem z 9 maja 2025 r. organ wdał postanowienie ([...]) o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Podaniem z 12 maja 2025 r. Skarżący zwrócił się do Organu o sprostowanie pouczenia zawartego w postanowieniu z 12 maja 2025 w ten sposób, że na ww. postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Organ postanowieniem z dnia 21 maja 2025 r. ([...]) odmówił sprostowania pouczenia.
Skarżący kolejnym podaniem z dnia 11 czerwca 2025 r. zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści stanowiska wskazał, że jest niezadowolony z postanowienia Rektora z 9 maja 2025 r.
Organ postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. ([...]) stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia oraz pouczył Skarżącego, że na postanowienie nie przysługuje zażalenie, ale może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Skarżący pismem z 8 lipca 2025 r. zwrócił się do Organu o sprostowanie pouczenia (zawartego w postanowieniu z 23 czerwca 2025 r.) w ten sposób, że na ww. postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Organ postanowieniem z 14 lipca 2025 r. ([...]) odmówił sprostowania pouczenia.
Skarżący podaniem z 2 sierpnia 2025 r. zwrócił się do Organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. W treści stanowiska skarżący wskazał, że wyraża niezadowolenie z wydanego przez Rektora postanowienia z 23 czerwca 2025 r.
Organ postanowieniem z 5 sierpnia 2025 r. ([...]) stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia. Organ wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2025 r. do organu wpłynęło pismo strony zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", odnoszące się do postanowienia z dnia 23 czerwca 2025 r., doręczonego stronie w dniu 8 lipca 2025 r. (uznane za doręczone z uwagi na nieodebranie przez stronę). Organ zaznaczył, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin ten w niniejszej sprawie upłynął w dniu 15 lipca 2025 r.
Od powyższego aktu skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżący, powołując treść art. 135 p.p.s.a. żądał uchylenia zarówno postanowienia z 5 sierpnia 2025 r. jak również poprzedzających zaskarżone postanowienie postanowień Organu: z 14 lipca 2025 r. oraz z 23 czerwca 2025 r.
W uzasadnieniu stanowiska skarżący wywiódł, że postanowienie Rektora Uniwersytetu z 5 sierpnia 2025 r. ([...]) o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest istotnie wadliwe. Skarżący zwrócił uwagę, na niespójność sentencji postanowienia z jego uzasadnieniem. Organ wskazał bowiem, na wniesienie przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z naruszeniem terminu, a w sentencji postanowienia wprost wskazał na niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący argumentował, że kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia instytucję niedopuszczalności środka zaskarżenia oraz wniesienia go z naruszeniem terminu. Obie instytucje nie mogą być zatem stasowane zamiennie. Jeśli organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącego był spóźniony winien był wydać postanowienia o naruszeniu terminu do jego wniesienia, nie zaś postanowienie o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Jednocześnie skarżący wskazał, że zwyczajny środek zaskarżenia wniósł w przepisanym terminie. Powyższe skarżący wywodził z faktu wniesienia żądań w trybie art. 111 k.p.a. dotyczących uzupełnienia (sportowania) treści pouczenia zawartego w kolejnych postanowieniach organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W motywach swojego stanowiska organ wywiódł, że w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tym zakresie jest ostateczne. Przepis ten – w opinii organu - jednoznacznie przewiduje, że w razie spóźnionego odwołania organ nie rozstrzyga w formie postanowienia o uchybieniu terminu, lecz w drodze postanowienia o niedopuszczalności odwołania, którego elementem jest równocześnie stwierdzenie uchybienia terminu. Organ zaznaczył również, że nawet przy założeniu, iż powinien był ograniczyć się do wydania postanowienia wyłącznie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, rozstrzygnięcie przyjęte w niniejszej sprawie - tj. stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wobec jego spóźnienia - prowadzi do tożsamego skutku procesowego. Odwołanie wniesione po terminie nie wywołuje bowiem skutków prawnych i nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Ewentualna różnica w kwalifikacji prawnej nie wpłynęła zatem na ostateczny rezultat sprawy ani na sytuację procesową strony.
W dalszej części argumentacji organ stanął na stanowisku, że prawidłowo ustalił, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony po ustawowym terminie. Postanowienie zostało uznane za doręczone Skarżącemu w dniu 8 lipca 2025 roku. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął zaś w dniu 2 sierpnia 2025 roku, znacznie po upływie ustawowego terminu. Skarżący nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zasada legalności wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżony akt jedynie wówczas, gdy narusza on przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Rektora Uniwersytetu z 5 sierpnia 2025 roku ([...]) stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia.
Przyczyną wydania rozstrzygnięcia, co wprost zakomunikował organ, było uznanie, że środek zaskarżenia został wniesiony z naruszeniem terminu. Rektor zauważył, że pismem z 2 sierpnia 2025 r. skarżący zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. Organ wskazał, że postanowienie z dnia 23 czerwca 2025 r., zostało doręczone stronie w dniu 8 lipca 2025 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł być zatem wniesiony – w tym przypadku - w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia stronie. W konkluzji organ podkreślił, że termin ten upłynął w dniu 15 lipca 2025 r., co w jego opinii stanowiło bezpośrednią przyczynę wydania kwestionowanego skargą postanowienia.
Sformułowana przez organ argumentacja pomija szereg istotnych okoliczności faktycznych spray. Organ wydając zaskarżone postanowienie z dnia 5 sierpnia 2025 r. (nr [...]) w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak również poprzedzające je postanowienie z dnia 23 czerwca 2025 r. (nr [...]) uchybił w sposób istotny art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Granice postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta swoje rozwinięcie znajduje w art. 77 § 1 k.p.a. jak też w art. 80 k.p.a. Rozpoznając i rozstrzygając sprawę (także w sposób formalny) organ obowiązany jest ustalić kluczowe z punktu widzenia hipotezy stosowanej normy okoliczności faktyczne (prawnokształtne). Dopiero prawidłowe ustalenie faktów determinujących możliwość zastosowania określonej normy prawnej - tak o charakterze materialnym jak i procesowym - warunkuje jej prawidłową wykładnię i stosowanie.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący zwrócił się do organu o wydanie zaświadczenia. Organ postanowieniem z 9 maja 2025 r. ([...]) odmówił wydania aktu żądanej treści.
Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący skorzystał z przewidzianej art. 111 instytucji uzupełnienia (sprostowania) rozstrzygnięcia w zakresie pouczenia o środkach zaskarżenia. Prawidłowe wniesienie żądania opartego o art. 111 § 1 k.p.a. wpływa zaś na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z brzmieniem art. 111 § 2 k.p.a. w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia.
Tym samym, organ w pierwszej kolejności, ocenić powinien czy kolejne wnioski o uzupełnienie (sprostowanie) pouczenia składane były skutecznie. W przypadku wniesienia wniosku z art. 111 § 1 k.p.a. termin do wniesienia środka zaskarżenia przesuwa się i liczony jest od dnia doręczenia postanowienia w przedmiocie uzupełnienia, lub odmowy uzupełnienia decyzji (postanowienia). Zastrzec, należy jednak, iż w przypadku niezachowania terminu wynikającego z art. 111 § 1 k.p.a, termin do wniesienia środka zaskarżenia płynie od dnia doręczenia (lub ogłoszenia) pierwotnego rozstrzygnięcia.
Organ w niniejszej sprawie nie przeanalizował wpływu składanych kolejno wniosków o uzupełnienie (sprostowanie) pouczeń zawartych odpowiednio: w postanowieniu z 9 maja 2025 (wniosek z 12 maja 2025) oraz postanowieniu z 23 czerwca 2025 r. (wniosek z 8 lipca 2025). W obu przypadkach organ odmawiał uzupełnienia (sprostowania) pouczeń w trybie art. 111 k.p.a, odpowiednio: postanowieniem z 21 maja 2025 r. w odniesieniu do aktu z 9 maja 2025 i postanowieniem z 14 lipca 2025 w odniesieniu do aktu z 23 czerwca 2025 r. Podnieść należy przy tym, że wszystkie wymienione rozstrzygnięcia są ze sobą funkcjonalnie powiązane i stanowią ciąg aktów o charakterze przyczynowo skutkowym. W tym kontekście przypomnieć należy, że postanowienie z 9 maja 2025 dotyczyło odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. W stosunku do tego aktu złożony został wniosek z 12 maja 2025 r. o uzupełnienie (sprostowanie) treści zawartego w nim pouczenia. Organ 21 maja 2025 r. odmówił uzupełnienia (sprostowania pouczenia). Następnie w reakcji na wniosek z 11 czerwca 2025 o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej aktem z 9 maja 2025 r. Rektor wydał postanowienie z 23 czerwca 2025 r. o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia. W stosunku do tegoż aktu, skarżący także skierował wniosek (z 8 lipca 2025 r) o uzupełnienie (sprostowanie) zawartego w nim pouczenia. Organ postanowieniem z 14 lipca 2025 r. odmówił sprostowania postanowienia z 23 czerwca 2025 r. Następnie skarżący pismem z 2 sierpnia 2025 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. W reakcji na żądanie skarżącego organ wydał postanowienie z 5 sierpnia 2025r o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia.
Wskazać należy, że w uzasadnieniu obu postanowień: z 23 czerwca 2025 r. oraz 5 sierpnia 2025r o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia, organ konsekwentnie pomijał fakt złożenia wniosków o uzupełnienie (sprostowanie) postanowień z 9 maja 2025 r i 23 czerwca 2025 r. w zakresie treści zawartych w nich pouczeń. Skorzystanie przez skarżącego z instytucji przewidzianej art. 111 k.p.a. potencjalnie mogło mieć wpływ na przesuniecie końcowej daty uprawnienia do złożenia zwykłych środków zaskarżenia od tych postanowień. Zaznaczyć należy przy tym, że zaskarżone postanowienie z 5 sierpnia 2025 r oraz postanowienie z 23 czerwca 2025 r. są ze sobą powiązane. Akt z 5 sierpnia 2025 r. stanowi bowiem konsekwencję próby podważenia przez skarżącego postanowienia z 23 czerwca 2025 r. w sposób określony w treści pouczenia zawartego w tym akcie. Sąd wobec faktu, że samo postanowienie z 23 czerwca 2025 r. wydane zostało z pominięciem oceny istotnych okoliczności faktycznych (złożenia przez skarżącego wniosku z 12 maja 2025 r. o uzupełnienie (sprostowanie) treści postanowienia z 9 maja 2025), uznaje za przedwczesne dokonanie merytorycznej oceny postanowienia z 23 czerwca 2025 r.
Sąd zobligowany był zatem, mając na względzie treść art. 135 p.p.s.a., uchylić oba postanowienia: z 23 czerwca i 5 sierpnia 2025 r. Podstawową przyczyną ich eliminacji z obrotu prawnego był fakt braku rozważenia i oceny przez organ wpływu wniosków skarżącego z 12 maja i 8 lipca 2025 składanych w trybie art. 111 k.p.a. na bieg terminów do skorzystania przez skarżącego z środków zaskarżenia.
Tylko uzupełniająco wskazać należy, że zarówno w przypadku postanowienia z 23 czerwca 2025 r. jak i postanowienia z 5 sierpnia 2025 r. organ zastosował nieznaną procedurze administracyjnej hybrydę dwóch odrębnych instytucji procesowych – postanowienia o niedopuszczalności środka zaskarżenia oraz postanowienia o uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Powyższe również wpływa na konieczność uchylenia obu aktów.
Zasadnie zatem skarżący podnosił w skardze, że art. 134 k.p.a. rozróżnia niedopuszczalność środka zaskarżenia od uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (rozważania mają tu uniwersalny charakter i mogą być odnoszone tak do odwołania, wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i zażalenia). Są to dwie odrębne, niezależne od siebie instytucje procesowe. Przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności środka zaskarżenia, z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, różnią się od przesłanek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Środek zaskarżenia wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia jest środkiem zaskarżenia wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalny w rozumieniu art. 134 k.p.a.
Stwierdzając niedopuszczalność środka zaskarżenia w związku z uchybieniem terminu do jego wniesienia, organ odwoławczy naruszył więc przepis art. 134 k.p.a. Z tym, że - wbrew twierdzeniu strony skarżącej - nie jest to naruszenie rażące, co znajduje swoje potwierdzenie w poglądach orzecznictwa. (por. Wyrok WSA w Olsztynie z 16.04.2008 r., II SA/Ol 109/08 i cytowane tam orzecznictwo). Bezpośrednio odnosząc się do argumentów sformułowanych w odpowiedzi na skargę, wskazać należy, że jaskrawo nieprawidłowy jest pogląd, że w razie spóźnionego złożenia środka zaskarżenia organ nie rozstrzyga w formie postanowienia o uchybieniu terminu, lecz w drodze postanowienia o niedopuszczalności odwołania, którego elementem jest równoczesne stwierdzenie uchybienia terminu. Organ winien dostrzec różnice między treścią przepisu art. 134 k.p.a., a treścią wynikających z niego norm prawnych. Fakt, że w jednej jednostce redakcyjnej aktu prawnego wskazano na dwa typy rozstrzygnięć, nie oznacza, że są one stosowane kumulatywnie (lub jak stwierdza organ tworzą konstrukcję jednolitą). W oparciu o jeden przepis zrekonstruować można często więcej niż jedną normę prawną. Mający w sprawie zastosowanie art. 134 k.p.a. stanowi źródło odrębnych norm, jedna z nich przewidujące obowiązek wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania druga zaś wniesienia odwołania z naruszeniem terminu. Podkreślić należy, że choć skutki obu postanowień istotnie są tożsame, to przesłanki ich wydania są już różne. Ponadto zgodnie z zasadą określoności prawa oraz zakazem stosowania w języku prawnym synonimów, nie można przyjąć, by treść art. 134 zawierała w istocie dwa różne określenia o tożsamym w istocie znaczeniu. Niedopuszczalność i naruszenie terminu wniesienia środka zaskarżenia stanowią dwie odrębne instytucje procesowe, które nie mogą być stosowane ani zamiennie, ani łącznie jako nieznana systemowi prawnemu hybryda obu wymienionych.
Końcowo zaznaczyć należy, że wniosek skarżącego dotyczący uchylenia aktu z 14 lipca 2025 r. (postanowienia o odmowie sprostowania postanowienia Rektora z 23 czerwca 2025 r.) wobec uchylenia przez sąd postanowienia z 23 czerwca 2025 r. przestał być aktualny.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania, orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.