II SA/OL 572/25

II SA/Ol 572/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 111, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Rektora Uniwersytetu w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...]; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu w O. na rzecz skarżącego J. D. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że J. D. (dalej jako: "skarżący", "wnioskodawca"), pismem z 30 kwietnia 2025 r. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] w O. (dalej jako: "organ", "Rektor") o wydanie zaświadczenia, że na dzień wpływu niniejszego pisma zajmuje on stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma "[...]".
Postanowieniem z [...] maja 2025 r., organ odmówił wydania zaświadczenia
o żądanej treści.
Pismem z 1 czerwca 2025 r., skarżący zwrócił się do organu o sprostowanie pouczenia, zawartego w postanowieniu z [...] maja 2025 r. w ten sposób, że na ww. postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Organ, postanowieniem z [...] czerwca 2025 r., odmówił sprostowania pouczenia. Wobec tego, skarżący 27 czerwca 2025 r. zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyrażając niezadowolenie z wydanego postanowienia.
Postanowieniem z [...] lipca 2025 r., organ stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia oraz pouczył skarżącego, że na postanowienie nie przysługuje zażalenie. Wnioskodawca może zwrócić się natomiast do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wnioskodawca pismem z 8 lipca 2025 r., zwrócił się do organu o sprostowanie pouczenia, zawartego w ww. postanowieniu z [...] lipca 2025 r., w ten sposób, że na przedmiotowe postanowienie przysługuje zażalenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Organ postanowieniem z [...] lipca 2025 r., odmówił sprostowania pouczenia, wywodząc, że w przypadku postanowień Rektora brak jest organu wyższego stopnia, więc właściwym środkiem odwoławczym jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wnioskiem z 2 sierpnia 2025 r., skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem
o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyrażając niezadowolenie z wydanego przez organ postanowienia z [...] lipca 2025 r.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2025 r., Rektor stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że 2 sierpnia 2025 r. do organu wpłynęło pismo strony zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", odnoszące się do postanowienia z [...] lipca 2025 r., doręczonego skarżącemu 8 lipca 2025 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, wobec czego termin w niniejszej sprawie upłynął 15 lipca 2025 r.
Pismem z 27 sierpnia 2025 r. skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na ww. postanowienie, żądając stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z [...] sierpnia 2025 r. oraz co najmniej uchylenia poprzedzających zaskarżone postanowienie postanowień organu z [...] lipca 2025 r., z [...] lipca 2025 r. oraz z [...] czerwca 2025 r.
W uzasadnieniu skargi wnioskodawca opisał przebieg postępowania i podał, że zaskarżone postanowienie jest istotnie wadliwe. Skarżący zwrócił uwagę, że jeśli organ przyjął, iż powodem wydania postanowienia jest okoliczność wniesienia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po upływie terminu do jego wniesienia, to winien on wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W żadnym razie nie mógł stwierdzić niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czym naruszył przepisy art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."). Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że zwyczajny środek zaskarżenia wniósł w przepisanym terminie. Ostatecznie podał, że w celu usunięcia prawa jest konieczne i do końcowego załatwienia sprawy, niezbędne jest nie tylko wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia, ale również zastosowanie sankcji uchylenia bądź stwierdzenia nieważności poprzednich postanowień organu
w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wywiódł, że w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tym zakresie jest ostateczne. Przepis ten – w opinii organu – jednoznacznie przewiduje, że w razie spóźnionego odwołania organ nie rozstrzyga
w formie postanowienia o uchybieniu terminu, lecz w drodze postanowienia
o niedopuszczalności odwołania, którego elementem jest równocześnie stwierdzenie uchybienia terminu. Organ podniósł, że nawet przy założeniu, iż powinien był ograniczyć się do wydania postanowienia wyłącznie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, rozstrzygnięcie przyjęte w niniejszej sprawie, tj. stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wobec jego spóźnienia, prowadzi do tożsamego skutku procesowego. Odwołanie wniesione po terminie nie wywołuje bowiem skutków prawnych i nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Ewentualna różnica
w kwalifikacji prawnej nie wpływa zatem na ostateczny rezultat sprawy, ani na sytuację procesową strony. Ostatecznie Rektor zaznaczył, że prawidłowo ocenił, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony po ustawowym terminie,
a skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie zaś do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów tutejszy Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę
co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym
i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej skierowanie jej do rozpoznania
w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Rektora, stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia.
Przyczyną wydania ww. postanowienia, na co wprost wskazał organ, było uznanie, że środek zaskarżenia został wniesiony z naruszeniem terminu. Rektor zauważył, że pismem z 2 sierpnia 2025 r. skarżący zażądał ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem z [...] lipca 2025 r. Przedmiotowe postanowienie zostało natomiast doręczone stronie 8 lipca 2025 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł być zatem wniesiony – w tym przypadku – w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia stronie, a więc do 15 lipca 2025 r. Uchybienie temu terminowi, w ocenie organu, stanowiło bezpośrednią przyczynę wydania kwestionowanego skargą postanowienia.
Dokonując kontroli zaskarżonego stwierdzić należy, że organ uchybił
w sposób istotny przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Granice postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta swoje rozwinięcie znajduje w art. 77 § 1 k.p.a., jak też w art. 80 k.p.a. Rozpoznając i rozstrzygając sprawę (także w sposób formalny) organ obowiązany jest ustalić kluczowe z punktu widzenia hipotezy stosowanej normy okoliczności faktyczne. Dopiero prawidłowe ustalenie faktów determinujących możliwość zastosowania określonej normy prawnej warunkuje jej prawidłową wykładnię i stosowanie. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwala nadto dokonać niewadliwej kwalifikacji prawnej zdarzenia,
a więc wyboru właściwej normy prawnej, która znajdzie zastosowanie w sprawie.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący zwrócił się do organu o wydanie zaświadczenia, a organ postanowieniem z [...] maja 2025 r. odmówił wydania aktu żądanej treści.
Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżący skorzystał z przewidzianej
w art. 111 k.p.a. instytucji uzupełnienia (sprostowania) rozstrzygnięcia w zakresie pouczenia o środkach zaskarżenia. Prawidłowe wniesienie żądania opartego o art. 111 § 1 k.p.a. wpływa zaś na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia, co wprost wynika z art. 111 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Tym samym, organ w pierwszej kolejności powinien ocenić, czy kolejne wnioski o uzupełnienie (sprostowanie) pouczenia składane były przez skarżącego skutecznie. W przypadku bowiem wniesienia wniosku z art. 111 § 1 k.p.a., termin do wniesienia środka zaskarżenia przesuwa się i liczony jest od dnia doręczenia postanowienia
w przedmiocie uzupełnienia, lub odmowy uzupełnienia decyzji (postanowienia). Zastrzec, należy jednak, iż w przypadku niezachowania terminu wynikającego z art. 111 § 1 k.p.a, termin do wniesienia środka zaskarżenia płynie od dnia doręczenia (lub ogłoszenia) pierwotnego rozstrzygnięcia (zob. także wyrok NSA z 20 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2971/18, LEX nr 2582022).
W rozpoznawanej sprawie organ nie ocenił wpływu składanych kolejno wniosków o uzupełnienie (sprostowanie) pouczeń zawartych w postanowieniu
z [...] maja 2025 r. oraz postanowieniu z [...] lipca 2025 r. W obu przypadkach Rektor odmówił uzupełnienia (sprostowania) pouczenia w trybie art. 111 k.p.a, odpowiednio postanowieniem z [...] czerwca 2025 r. (w odniesieniu do aktu z [...] maja 2025 r.)
i postanowieniem z [...] lipca 2025 r. (w odniesieniu do aktu z [...] lipca 2025 r.). Podkreślić należy, że wszystkie wymienione rozstrzygnięcia są ze sobą powiązane, zapadły w ramach jednego postępowania administracyjnego i stanowią ciąg aktów
o charakterze przyczynowo-skutkowym. Natomiast w uzasadnieniu obu postanowień – z [...] lipca 2025 r. oraz z [...] sierpnia 2025 r. – o niedopuszczalności wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia, organ konsekwentnie pomijał fakt złożenia wniosków o uzupełnienie (sprostowanie) postanowień z [...] maja 2025 r. i z [...] lipca 2025 r. w zakresie treści zawartych w nich pouczeń. Skorzystanie przez skarżącego z instytucji przewidzianej art. 111 k.p.a., mogło natomiast potencjalnie mieć wpływ na przesuniecie końcowej daty uprawnienia do złożenia zwykłych środków zaskarżenia od tych postanowień. Zaznaczyć przy tym należy, że zaskarżone postanowienie z [...] sierpnia 2025 r. oraz postanowienie z [...] lipca 2025 r. są ze sobą powiązane. Postanowienie z [...] sierpnia 2025 r., będące przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie, stanowi bowiem konsekwencję próby podważenia przez wnioskodawcę postanowienia z [...] lipca 2025 r. w sposób określony w treści pouczenia zawartego w tym akcie. Jednakże mając na względzie, że już samo postanowienie z [...] lipca 2025 r. wydane zostało z pominięciem oceny istotnych okoliczności faktycznych (złożenia przez skarżącego wniosku z [...] czerwca 2025 r. o uzupełnienie sprostowanie] treści postanowienia z [...] maja 2025 r.), tutejszy Sąd uznał za przedwczesne dokonanie merytorycznej oceny przedmiotowego postanowienia z [...] lipca 2025 r.
Mając więc na względzie treść art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie był zobligowany uchylić obydwa postanowienia: z [...] lipca 2025 r. oraz z [...] sierpnia 2025 r. Podstawową przyczyną ich eliminacji z obrotu prawnego był fakt braku rozważenia i oceny przez organ wpływu wniosków skarżącego z 1 czerwca 2025 r. i 8 lipca 2025 r. – składanych w trybie art. 111 k.p.a. – na bieg terminów do skorzystania przez skarżącego ze środków zaskarżenia.
Ostatecznie wyjaśnić organowi pozostaje, że zarówno w przypadku postanowienia z [...] lipca 2025 r., jak i postanowienia z [...] sierpnia 2025 r., Rektor zastosował nieznaną procedurze administracyjnej hybrydę dwóch odrębnych instytucji procesowych – postanowienia o niedopuszczalności środka zaskarżenia oraz postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Okoliczność ta również wpływa na konieczność uchylenia obu aktów. Zasadnie skarżący podniósł w skardze, że przepis art. 134 k.p.a. rozróżnia niedopuszczalność środka zaskarżenia od uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia (rozważania mają tu uniwersalny charakter i mogą być odnoszone tak do odwołania, wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i zażalenia). Są to dwie odrębne, niezależne od siebie instytucje procesowe (por. A. Wróbel [w:]
M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025,LEX/el. i powołane tam orzecznictwo). Przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności środka zaskarżenia,
z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, różnią się od przesłanek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Środek zaskarżenia wniesiony z uchybieniem terminu do jego wniesienia jest środkiem zaskarżenia wniesionym
z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalny w rozumieniu art. 134 k.p.a.
Stwierdzając niedopuszczalność środka zaskarżenia w związku z uchybieniem terminu do jego wniesienia, organ odwoławczy naruszył więc przepis art. 134 k.p.a. Wbrew zarzutowi skargi nie jest to jednak rażące naruszenie prawa,
co znajduje swoje potwierdzenie w poglądach orzecznictwa (por. wyrok WSA
w Olsztynie z 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 109/08, LEX nr 367265
i cytowane tam orzecznictwo). Niemniej wskazać należy, że nieprawidłowy jest pogląd, że w razie spóźnionego złożenia środka zaskarżenia organ nie rozstrzyga
w formie postanowienia o uchybieniu terminu, lecz w drodze postanowienia
o niedopuszczalności odwołania, którego elementem jest równoczesne stwierdzenie uchybienia terminu. Organ winien dostrzegać różnice między treścią przepisu art. 134 k.p.a., a treścią wynikających z niego norm prawnych. Fakt, że w jednej jednostce redakcyjnej aktu prawnego wskazano na dwa typy rozstrzygnięć, nie oznacza, że są one stosowane kumulatywnie (lub jak twierdzi organ w odpowiedzi na skargę jedno z nich jest elementem drugiego rozstrzygnięcia). W oparciu o jeden przepis zrekonstruować można często więcej niż jedną normę prawną. Mający w sprawie zastosowanie art. 134 k.p.a. stanowi źródło odrębnych norm, jedna z nich przewidujące obowiązek wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania druga zaś wniesienia odwołania z naruszeniem terminu. Podkreślić należy, że choć skutki obu postanowień istotnie są tożsame, to przesłanki ich wydania są już różne. Ponadto zgodnie z zasadą określoności prawa oraz zakazem stosowania w języku prawnym synonimów, nie można przyjąć, by treść art. 134 k.p.a. zawierała w istocie dwa różne określenia o tożsamym znaczeniu. Niedopuszczalność środka zaskarżenia i naruszenie terminu do jego wniesienia stanowią dwie odrębne instytucje procesowe, które nie mogą być stosowane ani zamiennie, ani łącznie jako nieznana systemowi prawnemu hybryda obu wymienionych. Ostatecznie wyjaśnić należy, że przepis art. 134 k.p.a. przewiduje kolejność, w jakiej organ winien ocenić istnienie przeszkód do wniesienia środka zaskarżenia. W pierwszej kolejności organ jest zobowiązany zwrócić uwagę na przeszkody skutkujące stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania z innych przyczyn niż uchybienie terminowi do jego wniesienia. Dopiero, gdy okaże się, że odwołanie jest dopuszczalne, może ocenić zachowanie terminu do jego wniesienia (por. A. Skóra [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 127-269. Tom III, red. M. Karpiuk,
P. Krzykowski, Olsztyn 2021, LEX/el.)
Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku (pkt I sentencji wyroku).
O zwrocie kosztów postępowania, orzeczono w pkt II wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.