II SA/Ol 57/06

II SA/Ol 57/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-03-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Beata Jezielska
A.Bogusław Jażdżyk
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2006 r. sprawy ze skargi L. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2005 r. "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania L. L. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r., wskazując w uzasadnieniu, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki art. 4 ust l pkt l lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371 ze zm.). Organ stwierdził, iż nie dał wiary relacji strony i oświadczeniom świadków, gdyż nie posiadają uprawnień z tytułu, o jaki ubiega się strona.
Kwestionując przyjęte przez organ kryterium oceny dowodów, L. L. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Załączył do niego oświadczenia dwóch kolejnych świadków tj. J. Z. i K. B. na okoliczność swego pobytu w obozie w D.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 22 listopada 2005 r. "[...]", utrzymał w mocy decyzję własną.
W motywach rozstrzygnięcia podał, iż oświadczenia świadków na temat pobytu strony w obozie przesiedleńczym w D. nie są wiarygodne, przy czym odniósł się organ jedynie do oświadczeń C. Z. i E. B. Świadkowi B. odmówiono wiarygodności, gdyż uprawnienia
kombatanckie uzyskał z tytułu prowadzenia walk z UPA. Ponadto ubiegając się o uprawnienia kombatanckie świadek w życiorysie sporządzonym w 1994 r. nie wspomniał o rzekomym pobycie w obozie w D. Kierownik Urzędu podniósł, iż poza oświadczeniami świadków strona nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie wysiedlenia i pobytu w obozie hitlerowskim w D. Dalej organ stwierdził, że z treści pisma Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie wynika, iż do tego obozu byli wysyłani więźniowie polityczni. Zsyłano tam również zbiegłych robotników przymusowych celem odbycia kary "obozu pracy wychowawczej". W ocenie organu "wnioskodawczyni nie mogła być z racji na swój młody wiek więźniem politycznym tym bardziej wykonywać pracę przymusową". Ponadto strona we wniosku z dnia 17.05.2005 r. pisze, że trafili do obozu w D. gdzie znajdowały się dwa obozy jeden dla przesiedleńców a drugi dla innych osób. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści pisma Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie gdzie IPN wskazuje na istnienie w D. dwóch obozów podległych różnym władzom. Zgodnie z art. 4 ust l pkt l lit. c ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego przebywając z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości nie wymienia w § 6 obozu w D.
Kierownik Urzędu stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego domniemywać należy, iż wnioskodawca został razem
z rodzicami wysiedlony ze swej rodzinnej miejscowości, jednakże w rozumieniu powoływanej ustawy sama okoliczność wysiedlenia nie jest represją, nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie L. L. stwierdził, iż nie może zrozumieć kryteriów oceny prawdomówności świadków, skoro w jednym miejscu uznaje się ich wiarygodność a w innym ją podważa. Odnosząc się do pozostałych aspektów odmowy uwzględnienia wniosku, skarżący wyraził chęć poznania przyczyny, dla której osoby wysiedlone z innych wiosek powiatu p. otrzymały uprawnienia kombatanckie.
Utrzymując, iż oświadczenia świadków nie są wiarygodne a poza nimi strona nie przedstawiła dowodów na potwierdzenie wysiedlenia i pobytu w obozie hitlerowskim w D., organ w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W niniejszej sprawie kontrola ta wykazała, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 22 ust. l ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371 ze zm.), o spełnieniu warunków stanowiących podstawę uprawnień kombatanckich i o ich przyznaniu uprawnionemu orzeka Kierownik
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.
Biorąc pod uwagę treść wniosku L. L., rozstrzygnięcie co do tego, czy przysługują mu uprawnienia kombatanckie wymagało - w świetle art. *4 ust l pkt l lit. b ustawy kombatanckiej, w związku z § 5 pkt l lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, póz. 1154) - ustalenia, czy przebywał on z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych lub rasowych w przejściowym obozie policji bezpieczeństwa (obozie internowania) w D.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji uwidacznia wadliwość postępowania dowodowego w tym zakresie, choć nie można wykluczyć tego, że końcowe rozstrzygnięcie dotyczące przyznania uprawnień kombatanckich jest słuszne.
Wyraźnie widoczny jest podział uzasadnienia na dwie, niejako niezależne od siebie części. W podsumowaniu pierwszej z nich organ kwestionuje wiarygodność dowodów potwierdzających relację strony na temat jej pobytu w obozie. W drugiej części organ stara się z kolei wywieść, iż pobyt w przedmiotowym obozie, jako obozie dla przesiedleńców, nie stanowi podstawy do nabycia uprawnień kombatanckich, ponieważ obóz ten nie został wymieniony w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości.
W tej sytuacji rzeczą niewiadomą pozostaje to z jakiego powodu odmówiono przyznania L. L. uprawnień kombatanckich czy dlatego, że nie przebywał on w ogóle w D. czy też dlatego, że przebywał on jedynie w obozie przesiedleńczym.
Jeżeli za podstawę odmowy przyznania uprawnień przyjęto to, że skarżący nie udokumentował tego, iż przebywał w obozie w D. to stwierdzić należy, że organ w żaden* sposób nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do oświadczeń trzech świadków to jest C. i J. Z. oraz K. B., przy czym dwaj ostatni świadkowie zostali zupełnie pominięci w uzasadnieniu decyzji wydanej w dniu 22 listopada 2005 roku. W tej sytuacji nie wiadomo dlaczego organ nie dał wiary ich oświadczeniom, do czego miał zresztą pełne prawo, ale pod warunkiem uzasadnienia zajętego stanowiska. W tym miejscu zauważyć należy, że kryterium rozstrzygającym o daniu wiary danemu świadkowi lub o odmowie wiarygodności nie może być to czy ta osoba posiada uprawnienia kombatanckie czy też nie.
Oceniając oświadczenie E. B. organ uznał, że nie mówi on prawdy, gdyż uprawnienia kombatanckie posiada z innego tytułu a w życiorysie dołączonym do akt nie wspomniał nic o wywiezieniu do D. Przede wszystkim zauważyć należy, że nie wiadomo kogo życiorys został dołączony do akt administracyjnych, gdyż brak jest na nim podpisu osoby piszącej życiorys a wykonana kserokopia nie zawiera potwierdzenia za zgodność z oryginałem. Gdyby to jednak był rzeczywiście życiorys E. B. to nie sposób nie zauważyć, że brak w nim wzmianki nie tylko o pobycie w D. , ale i uczestniczeniu w walkach z UPA, a przecież z tego tytułu świadek posiada uprawnienia kombatanckie.
W niniejszej sprawie naruszona została zasada swobodnej oceny dowodów, wynikająca z art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ
administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena materiału dowodowego dokonana została z pominięciem dowodów w postaci oświadczeń świadków - J. Z. i K. B. Sprzeczna z powołaną zasadą była również ocena oświadczeń świadków C. Z. oraz E. B., oparta na założeniu, iż o pobycie strony w obozie nie może zaświadczać osoba, która sama nie uzyskała uprawnień kombatanckich z tego tytułu.
Jeżeli natomiast uprawnienia kombatanckie nie zostały L. L. przyznane dlatego, że przebywał on jedynie w obozie dla przesiedleńców to stwierdzić należy, że organ poza postawieniem tezy nawet jej co do osoby skarżącego nie uprawdopodobnił. Stwierdzenie, że " wnioskodawczyni nie mogła być z racji na swój młody wiek więźniem politycznym" z pewnością nie odnosi się do skarżącego, który jest mężczyzną. Być może pomocny będzie w ustaleniu miejsca pobytu skarżącego nadesłany przez niego szkic obozu w D. znajdujący się w aktach administracyjnych, oraz dołączone do akt sądowych kolejne oświadczenia świadków i informacje z archiwum, bo chociaż stosownie do art. 22 ust l ustawy kombatanckiej obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa na osobie zainteresowanej, jednakże nie zwalnia to organu od obowiązku przeprowadzenia dowodów, które okażą się niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i 77 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.).
Sąd w żaden sposób nie przesądza treści przyszłego rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu o Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jednak przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ
winien w pierwszej kolejności zweryfikować oświadczenia wszystkich świadków wskazanych przez L. L. (również w postępowaniu sądowym) na temat ich wspólnego pobytu w obozie w D., a w razie braku racjonalnych podstaw do podważenia ich zeznań w tym zakresie, dążyć do ustalenia, czy przedstawiony przez nich opis obozu (w aktach znajduje się plan sporządzony przez skarżącego) pokrywa się z wiedzą na temat przejściowego obozu policji bezpieczeństwa (obozu internowania) w D.
Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja została uchylona na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).
Na zasadzie art.200 P.p.s.a. w punkcie II wyroku orzeczono o kosztach postępowania sądowego.
Stosownie do art. 152 P.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, przy czym powyższe rozstrzygnięcie obowiązuje jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku.