II SA/Ol 563/24

II SA/Ol 563/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1. art. 17 ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Dnia 19 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., wydaną z upoważnienia Burmistrza P. (dalej jako: "organ pierwszej instancji") przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych MOPS w P., na podstawie art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Socjalnej z dnia 13 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresy informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) oraz art. 8, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez S. G. (dalej jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący"), złożonego dnia 16 lutego 2024 r., odmówiono stronie przyznania świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę, T. G.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że matka strony jest wdową, orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w E. z [...] r. została zaliczona do osób legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 stycznia 2027 r., niepełnosprawność istnieje od 68-go roku życia. Znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 23 listopada 2023 r.
Innymi osobami zobowiązanymi do alimentacji są córki T. G. – B. P. i I. K., które nie mogą sprawować opieki nad matką.
Wnioskodawca rzeczywiście w sposób ciągły i bezpośredni sprawuje opiekę nad matką. Ustalenia wywiadu środowiskowego to potwierdzają.
Wnioskodawca jest osobą niepracującą, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego lub zasiłku przyznanego na zasadach określonych w ustawie z 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, nie prowadzi własnej działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony i nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką.
Strona z dniem 13 lutego 2024 r. wykreśliła pozarolniczą działalność gospodarczą.
Organ pierwszej instancji powołał się na art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, że z oświadczenia, złożonego przez wnioskodawcę oraz wywiadu środowiskowego wynika, że sprawuje on osobistą opiekę nad matką i nie posiada świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kluczowym do rozstrzygnięcia – w ocenie organu pierwszej instancji – jest ustalenie daty powstania niepełnosprawności. T. G. pierwsze orzeczenie o niepełnosprawności otrzymała w
2024 r. tj. w wieku 69 lat, czyli niespełniony został warunek określony ww. przepisem art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 20914 r. orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże do ustawodawcy należy wprowadzenie zmian w tym zakresie. Jeżeli do chwili obecnej nie zostały wprowadzone zmiany to oznacza, że organy administracji zobowiązane są do stosowania ww. artykułu w brzmieniu nadanym ustawą. Wobec powyższego – w ocenie organu pierwszej instancji – strona nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy od powyższej decyzji, decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 16 lutego 2024 r., tj. po wejściu w życie ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Warunkiem rozpoznania tego wniosku na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. jest ustalenie, że na dzień 31 grudnia 2023 r. wnioskodawca spełniał warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujące w tej dacie. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że na dzień 31 grudnia 2023 r. nie były spełnione wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium odwołało się do postanowień art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323), dalej jako "u.ś.r". Zaznaczyło, że podstawowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Warunek ten na dzień 31 grudnia 2023 r. nie został spełniony. Skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 2023 r., co oznacza, że
31 grudnia 2023 r. był ostatnim dniem prowadzenia działalności gospodarczej. Pozostawanie w zatrudnieniu (prowadzenie działalności gospodarczej) oznacza, że warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie są spełnione i to niezależnie od tego, czy wnioskodawca świadczył w tym okresie pracę (prowadził działalność gospodarczą) i pobierał z tego tytułu wynagrodzenie (uzyskiwał dochód).
Wobec powyższego, Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełniał wszystkich warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., bowiem do tej daty pozostawał w zatrudnieniu.
Organ odwoławczy wskazał, że w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad osobą powyżej 18 roku życia. Dorosła osoba niepełnosprawna posiadająca decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia może natomiast ubiegać się o przyznanie świadczenia wspierającego.
Strona złożyła skargę na ww. decyzję Kolegium z [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Wskazała, że decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca, ponieważ mama wymaga całodobowej opieki, którą sprawuje i z tego tytułu nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Skarżący podniósł, że od dnia powrotu mamy ze szpitala, tj. od 28 września 2023 r. nie wykonywał prac związanych z prowadzeniem działalności gospodarcze, formalnie aby nie opłacać składek z dniem 31 grudnia 2023 r. zawiesił prowadzenie działalności. Od dnia 28 września 2023 r. do chwili obecnej sprawuje całodobową opiekę nad mamą i wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś w przepisanym terminie skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże regulacja ta stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia, co uczynił organ pierwszej instancji. Pozostaje to jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem Kolegium słusznie odmówiło przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że w realiach przedmiotowej sprawy nie został spełniony warunek rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że strona zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej w dniu 31 grudnia 2023 r., co wynika z wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Oznacza to, że dzień 31 grudnia 2023 r. był ostatnim dniem prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem zaś, pozostawanie w zatrudnieniu (prowadzenie działalności gospodarczej) oznacza, że warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie są spełnione i to niezależnie od tego, czy skarżący faktycznie w tym okresie prowadził działalność gospodarczą i czy uzyskiwał dochód. Prowadzenie działalności gospodarczej uniemożliwia uznanie, że nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że na dzień 31 grudnia 2023 r. skarżący nie spełniał wszystkich warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.
Sąd nie kwestionuje przy tym stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności jej wsparcia, do czego zresztą skarżący jest zobowiązany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 z późn. zm.), jednakże konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Należy też podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w aktualnym stanie prawnym nie ma możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast dorosła osoba niepełnosprawna posiadająca decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia może ubiegać się o przyznanie świadczenia wspierającego.
Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ odwoławczy dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, który był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.