II SA/OL 549/23

II SA/Ol 549/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Sygn. powiązane
II SA/Bd 1137/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-06-20
III OSK 953/24 - Wyrok NSA z 2025-10-07
III OZ 464/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-11
III OSK 952/24 - Postanowienie NSA z 2025-05-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art.119 pkt 2, art.134 par.1, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2519
art.5 ust.1 pkt 2 i ust.7
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. T. i B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 stycznia 2022 r., Burmistrz L. (dalej jako "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 z późn. zm.), dalej jako: "u.c.p.g." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a.", nakazał B. i A. T. (dalej jako: "skarżący", "strona"), właścicielom nieruchomości położonej w L. przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków obrębu nr (...) miasta L. numerem działki (...), wykonanie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu wskazano, że z pism Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w L. z 19 stycznia 2021 r. i z 16 sierpnia 2021 r. wynika, że przyłączenie nieruchomości jest możliwe do studzienki kanalizacyjnej sanitarnej o rzędnych (...),(...),(...) znajdującej się w działce (...) w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości nr (...). Nieruchomość posiada możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Niezbędne będzie zastosowanie przydomowej przepompowni ścieków, co może znacznie wpłynąć na koszt wykonania przyłącza. Okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z przepisów jednoznacznie wynika, że w przypadku wybudowania sieci kanalizacyjnej właściciele nieruchomości (dotychczas korzystający ze zbiornika bezodpływowego), są zobowiązani do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Jedynym wyjątkiem od tego obowiązku jest wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. Art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku przyłączenia, burmistrz zobowiązany jest do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. T., który zarzucił, że nigdy nie wyrażał zgody na podłączenie do sieci z przodu posesji. Strona zawnioskowała o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów. Wskazała, że do tej pory, według wszystkich map zasadniczych, przyłączenie do kanalizacji nieruchomości strony miało być z tyłu posesji.
Strona wniosła o uchylenie decyzji będącej przedmiotem odwołania i wskazała, że oczekuje możliwości podłączenia się do kanalizacji według pierwotnego projektu, tj. z tyłu działki, tak jak wskazują plany na pierwotnych mapach zasadniczych.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości.
Zdaniem Kolegium, odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Powołano się na postanowienia art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g.
Wskazano, że z akt niniejszej sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że możliwe jest podłączenie nieruchomości położonej w L. przy ul. (...), należącej do skarżących, do istniejącej kanalizacji sanitarnej – studzienki sanitarnej o rzędnych (...),(...),(...), znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie.
Strona chciałaby podłączyć się z innej strony nieruchomości, tak jak wcześniej była projektowana sieć kanalizacji sanitarnej. Podłączenie z przodu jest zbyt kosztowne.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej, nieruchomość winna być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wyłącznie wtedy przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. Nieruchomość odwołującego się nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, a zatem ma on obowiązek podłączenia do istniejącej kanalizacji sanitarnej. Nie ma przy tym znaczenia, że strona chciałaby podłączyć się z innej strony. Nie ma również znaczenia koszt wykonania przyłącza.
Obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej ma charakter powszechny, co oznacza, że odnosi się do wszystkich właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych, ani od względów osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości; nie ma przykładowo znaczenia, czy właściciel posiada fundusze na jej podłączenie.
Odnosząc się do odwołania, Kolegium wyjaśniło, że nie jest właściwe do badania prawidłowości działania organów Policji.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji organu pierwszej instancji, wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:
1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy istnieje realna i technicznie wykonalna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej studzienki kanalizacyjnej – studzienki sanitarnej o rzędnych (...),(...),(...), znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących, a w konsekwencji utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji nakazującej skarżącym podłączenie nieruchomości do przedmiotowej studzienki;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienie przez organ drugiej instancji wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w szczególności niezbadanie przez organ, czy w stanie faktycznym sprawy istnieje realna i technicznie wykonalna możliwość podłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej studzienki kanalizacyjnej – studzienki sanitarnej o rzędnych (...),(...),(...);
3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
4) naruszenie przepisu art. 10 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżących czynnego udziału w postępowaniu na etapie postępowania o warunki lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i udzielenia pozwolenia na budowę, organ pierwszej instancji nie uwzględnił działki skarżących jako przeznaczonej do podłączenia do sieci, przez co zostali pozbawieni jako właściciele działki nr (...) czynnego udziału w postępowaniu;
5) nieustalenie przez organ drugiej instancji, iż na dzień budowy instalacji kanalizacyjnej brak było decyzji Burmistrza L. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, która to potwierdzałaby, że skarżący byli stroną postępowania w sprawie budowy sieci kanalizacyjnej biegnącej w sąsiedztwie działki skarżących, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
W ocenie skarżących, wbrew ustaleniom organu odwoławczego, nie ma realnej i technicznie wykonalnej możliwości podłączenia nieruchomości stanowiącej własność skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Co prawda studzienka, na którą wskazują organy, znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, jednakże bezpośrednio obok studzienki przed posesją jest wyłożona kostka brukowa, a za ogrodzeniem nieruchomości skarżących do budynku przylega wiata magazynowa i garaż pod tarasem. Pierwotny projekt budowy sieci zakładał, że sieć miała biec z tyłu działek nr (...),(...) i (...). Dnia 7 maja 2001 r. Burmistrz wydał decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Okres ważności decyzji ustalono na dwa lata. W projekcie, stanowiącym załącznik do decyzji ustalono, ze sieć kanalizacyjna ma przebiegać z tyłu działek (...),(...) i (...).
Przedstawiciele PGK sp. z o.o. wskazali wówczas skarżącemu, aby zbiorniki bezodpływowe na nieczystości umiejscowił z tyłu działki nr (...), ponieważ sieć kanalizacyjna miała przebiegać z tyłu wymienionych działek.
Skarżący chcą przyłączyć się do sieci, ale zgodnie z jej pierwotnym przebiegiem. Budowa sieci będzie się wiązać dla skarżących z demontażem kostki brukowej oraz rozbiórką wiaty magazynowej.
Przedmiotowa decyzja wydana została w sposób wadliwy, bowiem przy jej wydawaniu nie uwzględniono w ogóle, że pierwotny projekt budowy sieci kanalizacyjnej zakładał, aby sieć przebiegała z tyłu działki skarżących. Nadto, organ pierwszej instancji zignorował fakt, że skarżący, zgodnie z zaleceniem PGK sp. z .o.o w L., wybudowali zbiorniki bezodpływowe na nieczystości z tyłu działki, gdzie miała biec sieć kanalizacyjna.
Skarżący wskazali, że od końca 2020 r. PGK sp. z o.o. prowadziła prace polegające na prowadzeniu nitki kanalizacyjnej aż do granicy działki nr (...). Skarżący nie zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania o warunki lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i udzielenia pozwolenia na budowę. Wobec tego zostali pozbawieni czynnego udziału w postępowaniach w tych sprawach. Działka skarżących została całkowicie pominięta przy planowaniu budowy sieci kanalizacyjnej według nowego projektu.
Skarżący podnieśli, że nigdy nie byli stroną postępowania w sprawie budowy sieci kanalizacyjnej biegnącej w sąsiedztwie działki skarżących. Nie zostali w żaden sposób powiadomieni o wszczęciu postępowania. Wobec tego, zostali pozbawieni czynnego udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a postanowieniem z dnia 11 października 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późń. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania
w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k.31), a skarżący nie sprzeciwili się temu w przepisanym terminie.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. - właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z przepisu tego wynika, że jeżeli istnieje sieć, a także są warunki techniczne i ekonomiczne do przyłączenia do tejże sieci, należy ten obowiązek niezwłocznie spełnić. O tym zaś decyduje wójt/burmistrz/prezydent w drodze decyzji – art. 5 ust. 7 u.c.p.g.
Jak wynika z pisma z Zakładu Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. z dnia 19 stycznia 2021 r., skierowanego do Urzędu Miasta i Gminy, przyłączenie nieruchomości skarżących do sieci jest możliwe do studzienki kanalizacji sanitarnej o rzędnych (...),(...),(...) znajdującej się na działce (...) w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości nr (...).
Ponadto w piśmie z dnia 16 sierpnia 2021 r. do Urzędu Miasta i Gminy, PGK sp. z o.o. stwierdziła ponownie, że nieruchomość położona w L. przy ul. (...) oznaczona w ewidencji gruntów i budynków obręb nr (...) m. L. numer działki (...) posiada możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.
Przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej są: możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia.
Jeżeli więc kumulatywnie zostaną spełnione powyższe przesłanki, określone w przepisach prawa, organ nie może nie wydać decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 7 u.c.p.g.
Należy w tym miejscy wskazać, że żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa. To, że skarżący będą narażeni na poniesienie kosztów, nawet większych, niż się spodziewają, nie stanowi przesłanki, która mogłaby w jakikolwiek sposób wpłynąć na wykonalność obowiązku o charakterze publicznoprawnym.
Okoliczności, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą znaczne koszty, pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W przedmiotowej sprawie przesłanki wymienione kumulatywnie i ich ustalenie nie budzą żadnych wątpliwości, ani nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżących. Podnoszone argumenty nie odnoszą się do istnienia wymienionych przesłanek ustawowych, a jedynie zmierzają do uniknięcia związanych z podłączeniem do sieci kanalizacyjnej kosztów.
Wskazać w tym miejscu należy, że akt nakazujący przyłączenie do sieci ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku spełniania przesłanek wskazanych we właściwych przepisach (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.), organ ma obowiązek wydać decyzję o takiej treści (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Po 653/19). Konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od takich okoliczności jak sytuacja życiowa, czy majątkowa osoby zobowiązanej. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny.
Bez znaczenia w sprawie pozostaje też fakt, że wcześniej planowane było przez organ przyłączenie do sieci kanalizacyjnej z tyłu nieruchomości.
W przedmiotowej sprawie organ zasadnie zatem nałożył na skarżących obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, zgodnie z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. Wobec kategorycznego brzmienia powołanych przepisów, organ nie mógł odstąpić od nałożenia obowiązku. Słusznie zatem Burmistrz wydał decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę, czy decyzji o lokalizacji inwestycji należy wskazać, że przedmiotowa sprawa dotyczy wyłącznie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i Sąd nie ma podstaw do oceny w przedmiotowym postępowaniu wskazanych decyzji.
Za niezasadne należy uznać też zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a., bowiem organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały decyzje odpowiadające przepisom prawa. Nie budzi wątpliwości, że istnieje techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do istniejącej studzienki kanalizacyjnej, co wynika jednoznacznie ze stanowiska PGK sp. z o.o.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.