II SA/Ol 54/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2025-02-25
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanawstrzymanie robótdecyzja o warunkach zabudowypozwolenie na budowęnadzór budowlanybudynek mieszkalnybudynek gospodarczyrozbudowaprzebudowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając budowę za samowolę budowlaną mimo posiadania decyzji o warunkach zabudowy.

Skarga dotyczyła postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na samowolnej budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący twierdzili, że prace były jedynie przebudową istniejącego budynku gospodarczego, oparte na decyzji o warunkach zabudowy z 2009 r. Sąd uznał jednak, że budowa stanowiła samowolę budowlaną, ponieważ decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje pozwolenia na budowę, a stosowne pozwolenie nie zostało uzyskane. W konsekwencji skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi T. K. i R. K. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o wstrzymaniu robót budowlanych. Robotami tymi była samowolna budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr geod. (...). Organy ustaliły, że do istniejącego budynku gospodarczego dobudowano nowy budynek mieszkalny o powierzchni ok. 30 m2, bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Skarżący argumentowali, że prace te stanowiły jedynie zmianę sposobu użytkowania i rozbudowę istniejącego budynku gospodarczego, na co zezwalała decyzja o warunkach zabudowy z 2009 r. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym zdjęcia i zeznania świadków, uznał, że budynek ma odrębną konstrukcję, fundament, dach, jest wyższy od sąsiednich budynków i posiada osobne wejście, co kwalifikuje go jako wolnostojący budynek mieszkalny jednorodzinny. Sąd podkreślił, że decyzja o warunkach zabudowy nie jest równoznaczna z pozwoleniem na budowę i nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia. Ponieważ nie odnaleziono w zasobach Starostwa Powiatowego żadnych pozwoleń ani zgłoszeń dotyczących tej zabudowy, a skarżący nie wykazali, aby wystąpili o pozwolenie na budowę, sąd uznał roboty za samowolę budowlaną. W związku z tym skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje pozwolenia na budowę i nie zwalnia z obowiązku jego uzyskania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że decyzja o warunkach zabudowy jest jedynie jednym z warunków uzyskania pozwolenia na budowę, a nie jego substytutem. Brak uzyskania pozwolenia na budowę mimo posiadania decyzji o warunkach zabudowy stanowi samowolę budowlaną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pb art. 48 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pb art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 83 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 3 § pkt 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku mieszkalnego jednorodzinnego.

Pb art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowy.

Pb art. 3 § pkt 7a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja przebudowy.

Pb art. 29 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pb art. 32

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Decyzja o warunkach zabudowy jako jeden z warunków uzyskania pozwolenia na budowę.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje pozwolenia na budowę. Budowa nowego obiektu mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną. Materiał dowodowy (zdjęcia, zeznania) potwierdza odrębność i mieszkalny charakter dobudowanego obiektu.

Odrzucone argumenty

Prace były jedynie przebudową/zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczego. Prace były legalne, gdyż oparte na decyzji o warunkach zabudowy z 2009 r. Prace budowlane nie uszkodziły sąsiednich budynków i nie wyszły poza granice istniejącego budynku gospodarczego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje pozwolenia na budowę, lecz stanowi jeden z warunków uzyskania tego pozwolenia w przyszłości. Budowa wolnostojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wymagała uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 1 pkt 1 pozostaje stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Skład orzekający

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Katarzyna Matczak

przewodniczący

Marzenna Glabas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, znaczenia decyzji o warunkach zabudowy oraz definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie do istniejącego budynku gospodarczego dobudowano nowy obiekt mieszkalny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje częsty problem prawny dotyczący rozróżnienia między remontem/przebudową a samowolną budową, a także podkreśla kluczową rolę pozwolenia na budowę mimo posiadania decyzji o warunkach zabudowy.

Decyzja o warunkach zabudowy to nie pozwolenie na budowę – jak samowola budowlana może kosztować fortunę.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 54/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Katarzyna Matczak /przewodniczący/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1259/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art.7, art.77 par.1, art.80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 725
art.3 pkt 2a, pkt 6 i pkt 7a, art.32, art.48 ust.1 pkt 1 i ust.3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. K. i R. K. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2024 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 – Pb), po rozpoznaniu zażalenia T. K. oraz R. K. (skarżący, strony) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (PINB, organ I instancji) z dnia 8 października 2024 r. wstrzymujące w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 Pb, roboty budowlane polegające na samowolnej budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr geod. (...) obręb K., gm. P. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 10 września 2024 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie H. O. dotyczące realizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających m.in. na budowie budynku mieszkalnego o powierzchni 30 m2 na działce nr geod. (...) obręb K., gm. P. - bez stosownego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Powołana działka (księga wieczysta nr (...)) stanowi współwłasność: W. K., M. N., B.O., H. O., S. O., Z. S., R. K., T. K., A. S. oraz P. S.
W dniu 16 września 2024 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne ww. działki, (udokumentowane protokołem wraz z dokumentacją fotograficzną i oznaczeniem budynków), które wykazały m.in. posadowienie 3 budynków gospodarczych o wspólnej konstrukcji wybudowanych w latach 60-tych XX wieku, z dobudowaną do nich od strony budynku 2i1 częścią mieszkalną (wg danych z Geoportalu z roku 2015). Do pierwszego w ciągu budynku gospodarczego (1i1) został również dobudowany budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy ok. 30m2 (pomiar Geoportal). Na jego dachu znajduje się instalacja fotowoltaiczna, obiekt posiada dwa ganki: z przodu i z lewej strony budynku. Przy ganku znajdującym się po lewej strony budynku znajduje się furtka, zagradzająca przejście na tył nieruchomości. Za dobudowanym budynkiem znajduje się ogródek rekreacyjny z huśtawką. Budynek gospodarczy, do którego przylega nowo wybudowany budynek mieszkalny, ma naruszoną konstrukcję, posiada liczne popękania i ubytki od strony dobudówki. Tylna część tego budynku posiada duży ubytek ściany oraz częściowo osunięty dach od strony dobudówki. Z tyłu nowo dobudowanego budynku mieszkalnego znajduje się garaż należący do H. O., która w trakcie kontroli podeszła do pracowników PINB i poinformowała, że nie ma możliwości dostania się do obiektu, ponieważ przejście do niego zostało zagrodzone ww. furtką.
PINB zwrócił się z zapytaniem do Wydziału Budownictwa i Infrastruktury Starostwa Powiatowego w O. o wydane decyzje o pozwoleniu na budowę oraz dokonane zgłoszenia - dotyczące działki nr geod. (...) obręb K., gm. P. W odpowiedzi uzyskano informację, iż w zasobach archiwalnych Starosty O. nie odnaleziono pozwoleń na budowę ani zgłoszeń dotyczących zabudowy tej działki.
Do PINB w dniu 2 października 2024 r. wpłynęło pismo H. O., która poinformowała, że jest właścicielką budynku gospodarczego (1i1), do którego został dobudowany przedmiotowy budynek mieszkalny. Oświadczyła, że budynek mieszkalny został wybudowany przez M. B. - córkę współwłaścicieli działki – T. i R. K. Do organu I instancji w dniu 7 października 2024 r. wpłynęły również wyjaśnienia T. i R. K., którzy wskazali, że ich własność stanowi część szczytowa budynku o wymiarach 33,52 m2, za którą opłacają podatek od 35 lat. Oświadczyli, że "należącą do nich część budynku zamieszkuje ich córka, co było zgłoszone do Gminy P.". Ponadto wskazali, że "żaden z właścicieli działki nr geod. (...) nie wyraził sprzeciwu na przebudowę, rozbudowę i zamieszkanie w naszej części budynku".
Postanowieniem z 8 października 2024 r. organ I instancji, w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 Pb, wstrzymał roboty budowlane polegające na samowolnej budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr geod. (...) obręb K., gm. P. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż analizując zebrany materiał dowodowy stwierdza, że budynek mieszkalny został samowolnie dobudowany do istniejącego budynku gospodarczego, który został uszkodzony przy prowadzonych robotach budowlanych. W ocenie organu budynek posiada oddzielną konstrukcję i odrębny dach, co kwalifikuje go jako odrębny obiekt od budynku gospodarczego. Budowa przedmiotowego budynku wymagała zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 Pb zgłoszenia do Starosty O. (jako organu administracji architektoniczno- budowlanej). Naruszenie powołanego obowiązku obligowało PINB do wdrożenia procedury legalizacyjnej zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Pb, tj. wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowego budynku (pomimo ich zakończenia). PINB powiadomił również o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego oraz o wysokości opłaty legalizacyjnej wynoszącej 50.000 zł (w przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych) lub wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej części obiektu w przypadku braku legalizacji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili mu błędne ustalenia faktyczne oraz błędną kwalifikację prawną przedmiotowego budynku - w ich ocenie budynek jest budynkiem gospodarczym, który stoi od wielu lat.
W uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia z 22 listopada 2024 r. WINB wyjaśnił, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawiera w § 3 pkt 8 określenie pojęcia budynku gospodarczego - przez, który należy przez to rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Natomiast art. 3 pkt 2a Pb zawiera definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego - przez który należy rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Decydującym dla uznania określonego obiektu za budynek mieszkalny jednorodzinny będzie cel, któremu budynek ma służyć - zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość. Natomiast o samodzielności funkcjonalnej budynków może świadczyć m.in. posiadanie osobnych wejść, klatek, instalacji, przyłączy, szamb, czy garaży. WINB stwierdził, że zebrany materiał dowodowy potwierdza kwalifikację przedmiotowego budynku jako wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z uwagi na:
- odrębność konstrukcyjną tego obiektu - budynek ten wypełnia definicje z art. 3 pkt 2 Pb - jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiada swój fundament i dach pokryty czerwoną blachodachówką z panelami fotowoltaicznymi - odrębny od sąsiedniego budynku gospodarczego;
- wysokość przedmiotowego budynku mieszkalnego, która jest większa od spójnej wysokości sąsiadujących budynków na działce nr (...)- niższych;
- budynek mieszkalny ma również ganek/wiatrołap - jako osobne wejście do tego obiektu;
- funkcję mieszkalną przedmiotowego obiektu potwierdzają zeznania W. K. oraz R. K. - złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz oświadczenia złożone pisemnie przez H. O. oraz skarżących;
- analiza zdjęć dołączonych do protokołu z czynności kontrolnych organu I instancji z dnia 16 września 2024 r. potwierdza, że jest to nowy obiekt (sąsiadujący z wieloletnimi budynkami gospodarczymi). Zdjęcia lotnicze zamieszczone na Geoportalu Krajowym oraz na stronie (...) - potwierdzają również, iż przedmiotowy budynek jest nowym obiektem. W związku z powyższym, budowa wolnostojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (zarówno w 2017 r. jak i obecnie), wymagała uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, tj. Staroście O. Naruszenie powołanego obowiązku, skutkuje zastosowaniem przez organy nadzoru budowalnego art. 48 ust. 1 Pb.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie WINB skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48 Pb polegające na zakwalifikowaniu przedmiotowego budynku jako wolnostojącego budynku powstałego wyniku samowoli budowlanej, tj. sprzecznie z decyzją Wójta Gminy P. Nr (...) z dnia 7 lipca 2009 r. o warunkach zabudowy, ustalającego dla ówczesnego inwestora E.B. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania przedmiotowego budynku gospodarczego na cele mieszkalne wraz z rozbudową na działce o nr. geodezyjnym (...), obręb K. gm. P. Podnieśli, że zaskarżone postanowienie wskazuje na zupełnie inny stan faktyczny, tj. na wybudowanie, na wolnym od zabudowy gruncie, domu jednorodzinnego z naruszeniem prawa budowalnego, co jest sprzeczne z rzeczywistością. Załączona decyzja Wójta Gminy P. ustanowiła prawo dla potencjalnych współwłaścicieli-inwestorów do zmiany użytkowania istniejącego, na dzień jej wydania, budynku gospodarczego na cele mieszkalne wraz z możliwością jego rozbudowy. Z tej racji nie można przypisać skarżącym bezprawnej rozbudowy użytkowanego wcześniej budynku gospodarczego na cele mieszkalne. Działanie ich było prawnie umocowane co znajduje potwierdzenie we wskazanej decyzji administracyjnej. W konsekwencji przypisanie skarżącym samowoli budowlanej zostało oparte na dedukcji inspektora powiatowego nadzoru, wynikającej z danych z Geoportalu z roku 2015. Dokumentacja ta wskazuje na posadowienie 3 budynków o wspólnej konstrukcji z lat 60-tych, z dobudowaną do nich od strony budynku 2 i 1 częścią mieszkalną, oraz z dobudowanym budynkiem mieszkalnym o pow. ok. 30m2 do pierwszego budynku gospodarczego. Na dowód prawdziwości twierdzeń skarżących dołączono akt notarialny z dnia 14 czerwca 1993 r. dotyczący nabycia nieruchomości od Gminy P. obejmującej nieruchomość zabudowaną budynkiem gospodarczym wraz z ogródkiem przydomowym, oznaczonej na mapie numerem ewidencyjnym (...) o pow. 623m2, obecnie działki nr (...). Budynek ten został rozbudowany w celach mieszkalnych zgodnie z w/w decyzją Wójta Gminy P., nie zaś budynkiem bezprawnie postawionym jak przyjęły to oba organy nadzoru budowalnego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 24 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżących podniósł, że wszelkie prace, które zostały przeprowadzone w budynku gospodarczym nie wyszły poza jego granice (poza wejściami). Fakt ten nie był sprawdzany przez przedstawiciela PINB poprzez wizję lokalną, czy pomiary. Fakt przebudowy budynku gospodarczego został oparty na zeznaniach udziałowców działki nr (...), że budynek będący przedmiotem zaskarżonej decyzji został dobudowany do już istniejącego ciągu budynków gospodarczych. Tymczasem wszystkie prace budowlane zostały przeprowadzone na istniejącym budynku gospodarczym. Polegały one na naprawie ścian i dachu. Wszystkie te prace budowlane zostały przeprowadzone w roku 2014/2015 i były oparte wyłącznie o pozwolenie na budowę, wynikające z decyzji Wójta Gminy z 2009 r. Prace te nie uszkodziły ścian sąsiadującego budynku, ponieważ były one w takim samym stanie przed inwestycją skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przy tym z mocy art. 134 § 1 tej ustawy, kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji wykazała, że rozstrzygnięcia te nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, zaś ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawnomaterialną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 1 Pb, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia. Z powyższego wynika, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 1 pkt 1 pozostaje stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym postanowienie takie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również do obiektu już wybudowanego. Sąd podzielił trafność zapadłych rozstrzygnięć wynikającą z właściwie zastosowanych przepisów procedury administracyjnej i prawa materialnego.
Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że w toku przeprowadzonej kontroli (udokumentowanej protokołem wraz z dokumentacją fotograficzną i oznaczeniem budynków), przeprowadzono czynności, które wykazały m.in. posadowienie trzech budynków gospodarczych o wspólnej konstrukcji wybudowanych w latach 60-tych XX wieku. Do pierwszego w ciągu budynku gospodarczego (1i1) został dobudowany budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy ok. 30m2 (pomiar Geoportal). Na jego dachu znajduje się instalacja fotowoltaiczna, obiekt posiada dwa ganki: z przodu i z lewej strony budynku. Przy ganku znajdującym się po lewej strony budynku znajduje się furtka, zagradzająca przejście na tył nieruchomości. Za dobudowanym budynkiem znajduje się ogródek rekreacyjny. Budynek gospodarczy, do którego przylega nowo wybudowany budynek mieszkalny, ma naruszoną konstrukcję, posiada liczne popękania i ubytki od strony dobudówki. Tylna część tego budynku posiada duży ubytek ściany oraz częściowo osunięty dach od strony dobudówki.
Sąd potwierdza stanowisko organów obydwu instancji, że wykonanie ww. robót nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 3 pkt 6 Pb, przez budowę należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę (jak twierdzą skarżący), nadbudowę obiektu budowlanego. Przez przebudowę (pełnomocnik skarżących twierdzi, że doszło do przebudowy) - należy przez to rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a Pb). Art. 3 pkt 2a Pb zawiera natomiast definicję budynku mieszkalnego jednorodzinnego - przez który należy rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Decydującym dla uznania określonego obiektu za budynek mieszkalny jednorodzinny będzie cel, któremu budynek ma służyć - zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość.
Sąd w całości podziela argumentację WINB, że materiał dowodowy potwierdza kwalifikację przedmiotowego budynku jako wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z uwagi na: odrębność konstrukcyjną tego obiektu (jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiada swój fundament i dach pokryty czerwoną blachodachówką z panelami fotowoltaicznymi - odrębny od sąsiedniego budynku gospodarczego); wysokość przedmiotowego budynku mieszkalnego, która jest większa od spójnej wysokości sąsiadujących budynków na działce nr (...) (niższych); budynek mieszkalny ma ganek/wiatrołap jako osobne wejście do tego obiektu (materiał zdjęciowy); funkcję mieszkalną przedmiotowego obiektu potwierdzają zeznania W. K., R. K., H. O., T. K.; zdjęcia dołączone do protokołu z czynności kontrolnych organu I instancji z 16 września 2024 r. potwierdzają, że jest to nowy obiekt (sąsiadujący z wieloletnimi budynkami gospodarczymi); zdjęcia lotnicze zamieszczone na Geoportalu Krajowym oraz na stronie powiatolsztynski.geoportal2.pl potwierdzają, że budynek jest nowym obiektem.
W związku z powyższym, budowa wolnostojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego (zarówno w 2017 r. jak i obecnie), wymagała uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, tj. Staroście O. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że PINB zwrócił się z zapytaniem do Wydziału Budownictwa i Infrastruktury Starostwa Powiatowego w O. o wydane decyzje o pozwoleniu na budowę oraz dokonane zgłoszenia - dotyczące działki nr geod. (...) obręb K., gm. P. W odpowiedzi uzyskano informację (k. 3 akt adm.), iż w zasobach archiwalnych Starosty O. nie odnaleziono pozwoleń na budowę ani zgłoszeń dotyczących zabudowy tej działki.
Naruszenie powołanego obowiązku, skutkowało zatem zastosowaniem przez organy nadzoru budowalnego art. 48 ust. 1 Pb.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, że budowa była legalna bowiem była oparta wyłącznie o pozwolenie na budowę, wynikające z decyzji Wójta Gminy P. z 2009 r. Zauważyć przyjdzie, że decyzja o warunkach zabudowy nie zastępuje pozwolenia na budowę, lecz zgodnie z art. 32 Pb, stanowi jeden z warunków uzyskania tego pozwolenia w przyszłości. Decyzja o warunkach zabudowy nie wymaga projektu budowlanego, który zawiera wszelkie szczegółowe informacje dotyczące planowanego zamierzenia inwestora; sposobu zagospodarowania terenu; podłączenia do sieci oraz koniecznych uzgodnień. Z załączonej do skargi decyzji Wójta Gminy P. z 2009 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania budynku gospodarczego na cele mieszkalne wraz z rozbudowa na działce o nr geod. (...) wynika (pkt 3.3), że w celu uzyskania pozwolenia na budowę należało złożyć stosowny wniosek w Starostwie Powiatowym w O., załączając 4 egzemplarze dokumentacji projektowej wraz z uzgodnieniami wymaganymi przepisami odrębnymi oraz oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z akt sprawy nie wynika natomiast, że skarżący wystąpili do Starostwa Powiatowego w O. ze stosownym wnioskiem. Natomiast z informacji uzyskanej z tego organu, o czym była mowa wyżej, wynik, że dla działki nr (...) nie odnaleziono pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Ponadto z treści protokołu PINB z 23 października 2024 r. (k. 13 akt adm.) wynika, że w tym dniu zgłosił się do organu R. K. i oświadczył m.in., że "to nie on dokonał samowoli". Oświadczenie skarżącego złożone do protokołu potwierdza, że miał on świadomość, że budowy dokonano bez stosownego pozwolenia.
Organy nie uchybiły ponadto obowiązkowi wynikającemu z art. 48 ust. 3 Pb bowiem poinformowały skarżących (w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych) o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego.
Analiza materiału dowodowego sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że organy nadzoru budowlanego obu instancji w sposób prawidłowy, z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgromadziły kompletny materiał dowodowy, dokonały jego oceny i zastosowały odpowiadające ustalonym okolicznościom konsekwencje prawne. Niezasadne są zarzuty skarżących dotyczące naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów procedury administracyjnej. Sąd nie dostrzegł uchybień w zakresie zastosowania przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie przytoczonych powyżej przepisów oraz w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI