II SA/Ol 536/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2022-10-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
wznowienie postępowaniadom pomocy społecznejprawo administracyjneskarżącydecyzja ostatecznatrwałość decyzjiudział strony w postępowaniuzasada prawdy obiektywnejzasada trwałości decyzjikontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej, uznając, że podnoszone przez skarżącą zarzuty były już prawomocnie rozstrzygnięte w poprzednich postępowaniach.

Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej, podnosząc zarzuty dotyczące braku powiadomienia o materiałach sprawy i możliwości udziału w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji o skierowaniu. WSA w Olsztynie oddalił skargę, wskazując na zasadę trwałości decyzji ostatecznych i fakt, że podnoszone kwestie były już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych.

Sprawa dotyczyła skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie odmawiającą uchylenia decyzji o skierowaniu J.Z. do domu pomocy społecznej. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, argumentując, że nie została powiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy i nie mogła brać udziału w postępowaniu, a także że pojawiły się nowe dowody. Kolegium odmówiło uchylenia decyzji, wskazując, że zarzuty skarżącej były już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych w poprzednich postępowaniach, które zakończyły się oddaleniem skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia poprzedniego wyroku przez NSA z powodu udziału w składzie sędziego podlegającego wyłączeniu, oddalił skargę. Sąd uznał, że kwestie podnoszone przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania były już prawomocnie rozstrzygnięte w zwykłym trybie postępowania administracyjnego i sądowego, co zgodnie z art. 170 p.p.s.a. wiąże sąd oraz inne organy państwowe. Sąd podkreślił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, a zasada trwałości decyzji ostatecznych wyklucza ponowne rozpatrywanie kwestii już prawomocnie rozstrzygniętych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podnoszone okoliczności są tożsame z argumentami podnoszonymi w postępowaniu instancyjnym i skardze do sądu administracyjnego, a zatem zostały już prawomocnie rozstrzygnięte.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 170 p.p.s.a.) oraz utrwalony pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym oddalenie skargi przez sąd administracyjny zamyka możliwość uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania w zakresie już rozstrzygniętym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania prawomocnym orzeczeniem.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

p.p.s.a. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący wyłączenia sędziego.

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczący podstaw nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia nieważności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podnoszone przez skarżącą okoliczności we wniosku o wznowienie postępowania były tożsame z argumentami podnoszonymi w postępowaniu zwykłym i zostały już prawomocnie rozstrzygnięte. Udział sędziego, który brał udział w wydaniu wyroku kontrolującego decyzję w postępowaniu zwyczajnym, w postępowaniu dotyczącym kontroli decyzji wydanej w postępowaniu nadzwyczajnym, stanowił podstawę nieważności postępowania przed NSA.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące braku powiadomienia o zgromadzeniu materiału dowodowego i braku możliwości czynnego udziału w sprawie. Zarzuty dotyczące istnienia nowych dowodów i kwestionowania zaświadczenia lekarskiego.

Godne uwagi sformułowania

zasada trwałości decyzji ostatecznych kwestie, z powodu których skarżąca domagała się wszczęcia postępowania wznowieniowego wobec decyzji ostatecznej o skierowaniu beneficjenta do DPS, należy uznać za już prawomocnie rozstrzygnięte z mocy art. 170 P.p.s.a. udział w wydaniu wyroku, którego przedmiotem była kontrola legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym, ten sam sędzia. Oznacza to, że zaskarżony wyrok wydany został z udziałem sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.

Skład orzekający

Bogusław Jażdżyk

przewodniczący

Grzegorz Klimek

sprawozdawca

Marzenna Glabas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady związania prawomocnym orzeczeniem (art. 170 p.p.s.a.) w kontekście wznowienia postępowania administracyjnego oraz kwestia wyłączenia sędziego na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego i zasadą związania prawomocnym orzeczeniem w kontekście wznowienia postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca ze względu na proceduralne zawiłości, w tym stwierdzenie nieważności postępowania przez NSA z powodu wyłączenia sędziego, co pokazuje znaczenie prawidłowego składu sądu.

Nieważność postępowania z powodu wyłączenia sędziego – jak jeden błąd proceduralny może zmienić bieg sprawy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 536/22 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 131/23 - Wyrok NSA z 2023-10-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 10 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 4, 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 24 listopada 2016 R.S. (dalej jako: skarżąca) wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie skierowania beneficjenta do DPS r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, dalej jako: k.p.a.). Skarżąca podnosiła, że nie została powiadomiona o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy, przez co bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i nie mogła złożyć dodatkowych wniosków dowodowych. Wskazała też, że wyszły na jaw nowe środki dowodowe, nieznane organowi w chwili wydania decyzji. Zakwestionowała zaświadczenie lekarskie stanowiące podstawę skierowania J.Z. (dalej jako: beneficjent) do domu pomocy społecznej. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z pisma procesowego z 30 sierpnia 2016 r. - oświadczenia beneficjenta o cofnięciu pozwu o zasądzenie alimentów od skarżącej – na okoliczność poprawy stanu zdrowia beneficjenta i możliwości samodzielnego zamieszkiwania, a w konsekwencji braku podstaw skierowania wnioskodawcy do DPS. Skarżąca wniosła też o zawieszenie postępowania wznowieniowego do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd administracyjny na decyzję w przedmiocie skierowania do DPS.
Decyzją z 6 marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium), po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy swoją decyzję z 18 grudnia 2019 r. odmawiającą na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. uchylenia decyzji o skierowaniu do DPS. Kolegium wyjaśniło, że wyrokiem z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1420/16, WSA w Olsztynie oddalił skargę skarżącej na decyzję Kolegium z 24 października 2016 r. Wyrokiem z 5 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1729/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej od tego wyroku. Kolegium podkreśliło, że zarzuty podnoszone przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania są tożsame z podnoszonymi w postępowaniu zwykłym i były przedmiotem rozważań sądów administracyjnych kontrolujących prawidłowość decyzji z 24 października 2016 r. Sądy obu instancji przyjęły, że wskazane okoliczności nie stanowią podstawy do zakwestionowania wydanych decyzji. Kolegium uznało, że jest związane oceną prawną wyrażoną w podanych wyrokach, zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kolegium podkreśliło, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Wskazało, że ze skarżącą przeprowadzono wywiad środowiskowy oraz doręczono wydane w sprawie decyzje. Nadto stwierdziło, że skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby brak powiadomienia o zakończeniu postępowania i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego miał jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Stąd argumenty podnoszone w tej części nie mogły przynieść zamierzonego efektu. Organ zaznaczył, że ustalenie co do konieczności zapewnienia beneficjentowi całodobowej opieki zostało dokonane w oparciu o zaświadczenie lekarskie, którego moc dowodowa nie została podważona. Skarżąca zakwestionowała wiarygodność zaświadczenia lekarskiego, ale nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych dowodów. Oświadczenie powoda o cofnięciu pozwu z 30 sierpnia 2016 r. nie może zostać potraktowane jako nowy, istotny dowód, istniejący w dniu wydania decyzji. Z oświadczenia tego nie wynika także nowa, istotna okoliczność faktyczna, nieznana organowi, który wydał decyzję. Podstawą skierowania beneficjenta do domu pomocy społecznej było bowiem orzeczenie lekarskie - a więc dokument wydany przez osobę posiadającą szczególnego rodzaju kwalifikacje. Wartość dowodowa tego dokumentu nie została podważona.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. poprzez pominięcie, że przed organem I i II instancji naruszono jej prawa do obrony interesu i pozbawiono czynnego udziału w sprawie, przez niezawiadomienie o zgromadzeniu materiału dowodowego, a tym samym uniemożliwiono przed wydaniem decyzji zgłoszenia wniosków dowodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 372/20, oddalił skargę R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 marca 2020 r., w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej.
Oddalają skargę Sąd powołał się na wynikającą z 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Wskazał, że skarżąca powoływała we wniosku dwie podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Podzielił stanowisko Kolegium, że podnoszone przez skarżącą okoliczności w ramach tych podstaw są tożsame z argumentami, które podnosiła ona w postępowaniu instancyjnym i w skardze do sądu administracyjnego na decyzję w przedmiocie skierowania beneficjenta do DPS, a więc w zwykłym trybie. W konsekwencji uznał, że kwestie, z powodu których skarżąca domagała się wszczęcia postępowania wznowieniowego wobec decyzji ostatecznej o skierowaniu beneficjenta do DPS, należało uznać za już prawomocnie rozstrzygnięte z mocy art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie i piśmiennictwie ugruntowany jest pogląd, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na decyzję zamyka organom administracji możliwość uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego wobec tej decyzji w zakresie będącym już przedmiotem rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 oraz wyroki NSA z dnia 1 grudnia 2017r., sygn. akt I OSK 578/16; z dnia 19 czerwca 2015r., sygn. akt II OSK 2793/13; wyrok WSA w Olsztynie z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 25/19, publ. na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA), a tym samym i procesowania w zakresie już prawomocnie rozstrzygniętym. W rozpatrywanym przypadku, jak wynika z akt sprawy, skarżąca wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego po wniesieniu skargi na decyzję w przedmiocie skierowania do DPS. Organ wznowił postępowanie i zawiesił je do czasu uprawomocnienia się wyroku WSA w Olsztynie. Po wyroku NSA podjął postępowanie. W takiej sytuacji należało zbadać czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania wniosku (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 661/19, CBOSA). Prawidłowo postępowanie wznowione z przyczyn, które zostały już prawomocnie rozstrzygnięte, powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Okoliczność ta nie miała jednak istotnego znaczenia dla ostatecznego wyniku sprawy, skoro kwestionowana decyzja o skierowaniu do DPS pozostaje w obrocie prawnym.
Skarżąca nie zgadzając się z powyższym wyrokiem wniosła od niego skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie :
1) art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie skargi i nie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji lecz bezzasadne oddalenie będące wynikiem nie ustalania, przez Sąd, iż decyzja Kolegium z 6 marca 2020 została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż utrzymała w mocy w całości decyzję Kolegium z 18 grudnia 2019 r. w sytuacji, w której w ocenie Sądu, organ powinien był wydać decyzję o umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a wydał decyzję merytoryczną.
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a,, w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a,, w zw. z art. 156 § 3 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi oraz potraktowanie uchybienia polegającego na wydaniu przez organ 6 marca 2020 r. decyzji merytorycznej (utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 18 grudnia 2019 r.) o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej zamiast decyzji o umorzeniu postępowania za zwykłe naruszenie prawa, tj. nie mające charakteru rażącego oraz nie mającego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy,
3) art 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art, 151 p.p.s.a. w zw. art. art. 7 k.p,a,, art. 10 § 1 k.p.a., art. .145 § 1 pkt 4) i pkt 5) k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji i jej oddalenie w sytuacji, gdy organ w toku postępowania przed organem I i II instancji naruszono prawa skarżącej do obrony jej interesów i pozbawiono jej czynnego udziału w sprawie i poprzez wyrażanie poglądu, iż w sprawie stronie nie uniemożliwiono bez jej winy działania, w sytuacji, gdy nie zawiadomiono jej o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie, wypowiedzenie się co do niego przed wydaniem decyzji oraz zgłoszenia wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji w sprawie, np. z przesłuchania świadków i przesłuchania stron na okoliczność poprawy stanu zdrowia beneficjanta, a dowodu tego nie można było przeprowadzić w postępowaniu przed Sądem Administracyjnym.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w całości do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. I OSK 2808/20, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji kontrolował decyzję wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym, to jest w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia 24 października 2016 r. Decyzja Kolegium z 24 października 2016 r., na co zwróciły uwagę zarówno organy jak i sąd pierwszej instancji, kontrolowana była przez sąd administracyjny, który wyrokiem z 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1420/16, oddalił skargę skarżącej. W składzie Sądu brał udział w wydaniu wyroku, którego przedmiotem była kontrola legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym, ten sam sędzia. Oznacza to, że zaskarżony wyrok wydany został z udziałem sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a sędzia biorący udział w wydaniu wyroku, którego przedmiotem była kontrola legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym podlega wyłączeniu w postępowaniu dotyczącym kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym. Oznacza to spełnienie przesłanki nieważności postępowania o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 marca 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 18 grudnia 2019 r., którą po wznowieniu postępowania z wniosku skarżącej w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia 24 października 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Olsztyna o skierowaniu J.Z. do Domu Pomocy Społecznej – odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że ww. decyzja jest poddawana kontroli Sądu po raz drugi. Wyrokiem z dnia wyrokiem z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 372/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 6 marca 2020 r., w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej NSA wyrokiem z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. I OSK 2808/20, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jak wskazano w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia powodem uchylenia wyroku było stwierdzenie przez NSA nieważności postępowania, ponieważ w składzie Sądu brał udział w wydaniu wyroku, którego przedmiotem była kontrola legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, jak i nadzwyczajnym, ten sam sędzia. Z tych też względów NSA nie oceniał stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów merytorycznych. Obecnie rozpoznający sprawę Sąd podziela motywy wyroku zapadłego w dniu 11 sierpnia 2020 r., które przemawiają za oddaleniem skargi.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że wznowienie postępowania administracyjnego jest dopuszczalne jedynie
z przyczyn określonych enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Skarżąca powoływała we wniosku dwie podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Słusznie zauważyło Kolegium, że podnoszone przez skarżącą okoliczności w ramach tych podstaw są tożsame z argumentami, które skarżąca podnosiła
w postępowaniu instancyjnym i w skardze do sądu administracyjnego na decyzję
w przedmiocie skierowania beneficjenta do DPS, a więc w zwykłym trybie. W odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiocie skierowania beneficjenta do DPS skarżąca zarzuciła, że organ I instancji nie powiadomił jej o zgromadzeniu materiału dowodowego, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się o zebranym materiale dowodowym oraz nie pozwoliło na złożenie wniosku o jego uzupełnienie. Podnosiła wówczas poprawę stanu zdrowia beneficjenta. Domagała się weryfikacji zaświadczenia lekarskiego, na podstawie którego nastąpiło skierowanie do DPS. Zarzucała, że zaświadczenie lekarskie wydane zostało bez bezpośredniego badania osoby, której dotyczy i nie uwzględnia nadużywania alkoholu przez beneficjenta. Kolegium nie uwzględniło argumentów odwołania. Natomiast w decyzji z 24 października 2016 r. Kolegium uznało, że brak jest podstaw do przyjęcia, że zaświadczenie lekarskie wydane zostało bez badania osoby, której dotyczyło bądź też w oparciu o niepełną dokumentację medyczną. Kolegium wskazało, że twierdzenie skarżącej o poprawie stanu zdrowia beneficjenta i samodzielnym przez niego zamieszkiwaniu nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Oddalając skargę skarżącej od powyższej decyzji, WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 28 marca 2017 r., podzielił stanowisko organów orzekających. Wskazał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie nakładają na organ pomocy społecznej wydający decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej obowiązku powoływania biegłego na okoliczność stanu zdrowia osoby kierowanej do takiego domu. Wystarczające w tym zakresie jest orzeczenie lekarskie znajdujące się w aktach sprawy, którego prawdziwość nie została w żaden sposób podważona. Sąd dostrzegł, że jeśli nawet stan zdrowia ojca skarżącej uległ poprawie już po wydaniu decyzji przez organy, to nie oznacza, że przestały istnieć przesłanki skierowania go do domu pomocy społecznej. W tym kontekście nie ma zatem znaczenia powoływana przez skarżącą okoliczność cofnięcia przez wnioskodawcę pozwu o alimenty od skarżącej. WSA uznał, że nie jest także zasadny zarzut skarżącej, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym. Podał, że w toku postępowania przeprowadzono z nią bowiem wywiad środowiskowy, a wydane decyzje zostały jej doręczone. Wprawdzie organ nie zawiadomił jej o zakończeniu postępowania i nie wyznaczył terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, ale nie miało to wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia,
a Kolegium odniosło się do zarzutów skarżącej w uzasadnieniu swojej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z 5 września 2019 r. przesądził, że zgromadzony w postępowaniu zwykłym materiał dowodowy w postaci: oświadczeń ubiegającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej, dokumentacji medycznej, w tym zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 czerwca 2016 r. oraz wywiadów środowiskowych pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia o skierowaniu beneficjenta do DPS. NSA wskazał, że skarżąca nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania. Podkreślił, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętych w niej rozstrzygnięć, a ich ocena nie nosi cech dowolności. W szczególności NSA wyjaśnił, że nie było powodów posiłkowania się w sprawie opinią biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się też wyraźnie do powoływanego przez skarżącą pisma procesowego z 30 sierpnia 2016 r. o cofnięciu pozwu, wskazując, że nie ma ono decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nie mogło wpłynąć na ocenę legalności decyzji w przedmiocie skierowania beneficjenta do DPS. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił też podnoszonego przez skarżącą w ramach art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zarzutu braku zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie. Podkreślił, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji, jedynie gdy wykaże się, że miało to wpływ na wynik sprawy. NSA ocenił, że skarżąca tego nie wykazała.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).
W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Zatem, skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ. LEX 493588). Stąd też, skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że kwestie, z powodu których skarżąca domagała się wszczęcia postępowania wznowieniowego wobec decyzji ostatecznej o skierowaniu beneficjenta do DPS, należy uznać za już prawomocnie rozstrzygnięte z mocy art. 170 p.p.s.a.
Dodatkowo Sąd zauważa, że w pełni podziela argumentację zawartą w wyroku z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 372/20, dotycząca kwestii umorzenia postępowania wznowieniowego. Skoro bowiem decyzja o skierowaniu do DPS pozostaje w obrocie prawnym, to powyższa okoliczność nie miała znaczenia dla ostatecznego wyniku sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI