II SA/Ol 532/25

II SA/Ol 532/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 24 ust. 2a-2c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 2 ust. 3, ust. 5-6
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2024 poz 219
§ 34 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżoną decyzją z 15 lipca 2015r. Wojewódzki Inspektor Nadzory Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (organ wyżej instancji, Wojewódzki Inspektor) utrzymał w mocy decyzję Starosty Szczycieńskiego (Starosta, organ I instancji) z dnia 15 kwietnia 2025r. odmawiającą zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nr [...] z dotychczas wynoszącej "22,50m2" na powierzchnię "20,75m2" stanowiącej własność Pani A. T.
Jako powód odmowy wpisu powołał art. 24. ust.2c ustawy Pgik w zw. z § 34 ust. 2 rozporządzenia ws. Egib stanowiący, że podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy.
Z akt sprawy wynika, ze skarżąca nabyła lokal mieszkalny przy ulicy [...], aktem notarialnym (Rep A Nr [...]) w dniu 9.11.2009 r. Z własnością przedmiotowego lokalu wiązał się udział właściciela lokalu wynoszący 20/1000 (wyliczony na podstawie powierzchni użytkowej lokalu) w częściach wspólnych budynku oraz taki sam udział w gruncie (działka nr [...]). W celu zawarcia aktu notarialnego przedłożono niezbędne dokumenty, miedzy innymi zaświadczenie Starosty Szczycieńskiego z dnia 9 listopada 2009 r. potwierdzające, że przedmiot umowy jest samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu ustawy o własności lokali oraz szkic pomieszczeń przedmiotowego lokalu. Wojewódzki Inspektor argumentował, że powierzchnia niniejszego lokalu w operacie ewidencji gruntów i budynków jest zgodna z treścią przytoczonego powyżej aktu notarialnego, a rejestr ewidencji gruntów i budynków odzwierciedla aktualny stan prawny dotyczący nieruchomości, nie kształtuje jej nowego stanu prawnego a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej . Dodał, że starosta jako organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu o własność lub podejmowania w imieniu stron działań związanych z wykonywaniem praw właścicielskich a jedynie ma możliwość rejestrowania stanu prawnego ustalonego w innym trybie przez inne organy orzekające. Wojewódzki Inspektor dostrzegł, że występuje rozbieżność w powierzchni użytkowej w dokumentach zawartych w dniu zawarcia aktu notarialnego i dokumentów z inwentaryzacji w 2024 r. Jednakże organ prowadzący operat ewidencji gruntów i budynków nie ma kompetencji do wprowadzenia zmian tylko i w oparciu o inwentaryzację złożoną przez skarżącą. Zmiana powierzchni użytkowej lokalu ingeruje w ustalony stan prawny do całej nieruchomości w tym również do nieruchomości gruntowej. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (dalej o własności lokali, Dz. U. 2021 poz. 1048 ze zm.) udział w częściach wspólnych budynku i gruntu jest określany jako stosunek powierzchni lokalu do sumy powierzchni wszystkich lokali w budynku. Jeżeli w przypadku lokalu skarżącej zmniejszyła się powierzchnia jej lokalu musi również ulec przeliczeniu udział każdego z właścicieli lokali w budynku w nieruchomości z wspólnej. W związku z tym żądanie skarżącej zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić po uregulowaniu stanu prawnego lokalu w drodze odrębnych umów cywilnych ustalających nowe wysokości udziałów w nieruchomości wspólnej. Takie dokumenty będą stanowiły podstawę do zmiany zapisów w ewidencji gruntów oraz w księgach wieczystych.
W skardze A. T. zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne graficzne polegające na odmowie aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków powierzchni lokalu mieszkalnego nr [...] z dotychczas "22,50 m2" na powierzchnię "20,75 m2", w sytuacji gdy przedłożyła dokumentację mogącą stanowić podstawę zmiany, tj. inwentaryzację pomieszczeń ) lokalu sporządzoną przez osobę do tego uprawnioną. Podała, ze Starostwo Powiatowe w Szczytnie przed zawarciem przeze nią aktu notarialnego w dniu 3.11.2009 r. miało wiedzę na temat wykonywanych w 2005 r. przez właścicieli lokalu nr [...] robót budowlanych ( decyzja z dnia 19.10.2005 r. oraz zgoda Starostwa jako właściciela lokalu nr [...]), wskutek których powierzchnia lokalu nr [...] uległa zmniejszeniu. Ponadto ówczesny właściciel lokalu nie zgłosił tej zmiany do ewidencji funtów i budynków prowadzonej przez własną jednostkę organizacyjną, jak również Starostwo nie wykonało inwentaryzacji pomieszczeń lokalu dokonało jego sprzedaży na podstawie dokumentów zawierających nieprawdziwe dane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 795/07).
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 z późn. zm.), dalej: "p.g.i.k.".
Stosownie do art. 2 pkt 8 p.g.i.k. ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W odniesieniu do gruntów, ewidencja zawiera dane dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.i.k.). Wskazuje ona także właściciela lub władającego gruntem (art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k.). Podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.i.k., zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej (art. 22 ust. 2 ustawy).
Przedmiotem skargi jest decyzja w przedmiocie odmowy zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchni użytkowej lokalu nr [...] dotychczasowej 22,50 m2 na 20,75 m2.
Stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.24,poz. 1151 t.j.) informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1)z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a)przepisów prawa,
b)dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c)materiałów zasobu,
d)wykrycia błędnych informacji;
2)na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje, zgodnie z art. 24 ust. 2b p.g.i.k.:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2c p.g.i.k.).
Powołane wyżej przepisy wskazują, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Organy ewidencyjne rejestrują w swych zbiorach stany prawne ustalone przez właściwe organy orzekające. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej i ma charakter rejestrowy. Głównym celem ewidencji gruntów i budynków jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach nimi władających lub gospodarujących, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i przede wszystkim obejmuje wymianę (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegającą na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych mają charakter oczywistych omyłek (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1444/20 i z 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www. orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, a więc wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyroki NSA: z 24 lutego 2016 r., I OSK 1377/14 oraz z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21, dostępne w CBOSA).
Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie w sprawie ewidencji ". Zgodnie z jego § 20 dnymi ewidencyjnymi dotyczącymi lokalu jest m. in. pole powierzchni użytkowej lokalu (pkt 5). Z kolei przywołany już § 34 ust. 2 stanowi, że podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy.
Zatem podstawę aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących lokali stanowi zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. 2021, poz. 1048 j.t. dalej o własności lokali) stanowiącym, że spełnienie wymagań o samodzielności lokalu ( wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne ) stwierdza starosta w formie zaświadczenia. I że lokale wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi ( jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż) zaznacza się na rzucie odpowiednich kondygnacji budynku, a w razie położenia pomieszczeń przynależnych poza budynkiem mieszkalnym - także na wyrysie z operatu ewidencyjnego; dokumenty te stanowią załącznik do aktu ustanawiającego odrębną własność lokalu ( art. 2 ust. 5 o własności lokali). Ewentualnie w razie braku dokumentacji technicznej budynku, zaznaczeń, o których mowa w ust. 5, dokonuje się, zgodnie z wymogami przepisów prawa budowlanego, na koszt dotychczasowego właściciela nieruchomości, o ile strony umowy o ustanowienie odrębnej własności lokalu nie postanowiły inaczej (art. 2 ust. 6 w/w ustawy).
Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy odmawia aktualizacji w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego nr [...] z dotychczas wynoszącej "22,50m2" na powierzchnię "20,75m2" stanowiącej własność Pani A. T. podyktowana była faktem, że wnioskodawczyni do wniosku o rzeczoną zmianę załączyła inwentaryzację pomieszczeń lokalu z 21 listopada 2024r.(k.7 akt administracyjnych) sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Jednakże nie jest to dokument, o którym mowa w § 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji w zw. z art. 2 ust. 5 i 6 ustawy o własności lokali. Dokumentami stanowiącymi podstawę aktualizacji danych, jak wspominano powyżej są tylko i wyłącznie rzut odpowiednich kondygnacji budynku z zaznaczonymi lokalem wraz z pomieszczeniami przynależnymi ewentualnie - w razie jego braku - odpowiednia dokumentacji techniczna. Skoro przedłożona przez skarżącą inwentaryzacja pomieszczenia lokalu mieszkalnego nie stanowi jednego z powyższych dokumentów, to odmowa aktualizacji rzeczonej zmiany była jak najbardziej zasadna.
W ocenie Sądu § 34 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji w zw. z art. 2 ust. 5 i 6 ustawy o własności lokali jest przejawem formalnej teorii dowodowej, co oznaczą, że pewna okoliczność faktyczna (w rzeczonym przypadku aktualizacji danych) może nastąpić tylko i wyłącznie za pomocą zidentyfikowanych prawnie środków dowodowych, a nie każdym dowodem ( wszystko w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a.). W rezultacie powyższego zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali i dokumenty opracowane zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 5 i 6 twej ustawy stanowią wyspecyfikowany rodzaj dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., gdyż zostały sporządzone w przepisanej formie (zaświadczenie) przez powołane do tego organy państwowe (starosta ) w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone ( w niniejszym przypadku o samodzielności lokalu mieszkalnego vel na inne cele niż mieszkalne).
Powyższe nie oznacza, że odmowa aktualizacja nie jest w ogóle możliwa. Nie jest tylko dopuszczalna w tym stanie dowodowym.
Skoro zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny - stosownie do przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.