II SA/OL 521/25

II SA/Ol 521/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Tadeusz Lipiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
art.1, art.3 ust.1-3
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
Dz.U. 2025 poz 197
art.6 pkt 2, art.7 ust.1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Dz.U. 2024 poz 572
art. 217 par.2 pkt 1-2, art.218 par.1-2, art.219
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.135, art.145 par.1 pkt 1 lit.a) i c), art.200, art.205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2025 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu na rzecz skarżącej A. B. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 maja 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 217 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia A. B. (skarżąca, strona) na postanowienie Wójta Gminy W. (Wójt, organ pierwszej instancji) z dnia 21 lutego 2025 r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia - utrzymało w mocy zażalone postanowienie organu pierwszej instancji.
Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Wnioskiem z dnia 18 lipca 2024 r. strona zwróciła się do Wójta o wydanie zaświadczenia - celem przedłożenia w zakładzie pracy - w trybie przepisów art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310 – dalej: u.w.o.p.) potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie: od dnia 11.01.2001 r. do 11.11.2001 r., od 01.07.2002 r. do 24.09.2002 r. od 15.01.2003 r. do 17.08.2006 r. w charakterze domownika. Do wniosku zostały załączone kopie protokołów przesłuchania świadków (z dnia 4 maja 2023 r.) oraz zaświadczenie o zameldowaniu wnioskodawczyni na terenie gminy W.
Organ pierwszej instancji rozstrzygając sprawę z wniosku strony w odniesieniu do wskazanych okresów od dnia 11.01.2001 r. do 11.11.2001 r., od 01.07.2002 r. do 24.09.2002 r. odmówił wydania zaświadczenia – postanowienie z 21 lutego 2025 r. Natomiast w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od 15.01.2003 r. do 17.08.2006 r. wydał odrębne postanowienie z dnia 20 lutego 2025 r. W rozstrzygnięciu wskazał, że z materiału będącego w posiadaniu organu wynika, że strona w dniu 5 maja 2023 r. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego jej okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. W okresach od 11.01.2001 r. do 11.11.2001 r. od 01.07.2002 r. do 24.09.2002 r. oraz od 15.01.2003 r. do 17.08.2006 r. Wójt postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści. Postanowienie to wskutek jego zażalenia zostało następnie utrzymane w mocy przez organ odwoławczy (postanowienie z 12 czerwca 2023 r.). W ocenie organu, w niezmienionych okolicznościach prawnych i faktycznych ta sama strona nie może domagać się ponownie od tego samego organu wydania zaświadczenia o żądanej uprzednio treści. Nie jest bowiem dopuszczalne ponowne merytoryczne rozstrzyganie w sprawie uprzednio już rozstrzygniętej, czyli rozstrzyganie w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a zatem w sprawie w której występują te same strony, ta sama jest podstawa prawna, okoliczności faktyczne oraz prawa i obowiązki stron, które wynikają z rozstrzygnięcia. Skoro zaświadczenie jest potwierdzeniem istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie staje się nieaktualne i może zostać wydane nowe, które odpowiada aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż w sprawie nie zaistniała żadna zmiana stanu faktycznego oraz prawnego, która może mieć wpływ na wydanie nowego zaświadczenia.
Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Wójta, Kolegium utrzymało je w mocy (postanowienie z 26 maja 2025 r.). Podniosło, że mając na względzie to, że wniosek strony jest kolejnym wnioskiem o potwierdzenie jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia 11.01.2001 r. do 11.11.2001 r., od 01.07.2002 r. do 24.09.2002 r. w charakterze domownika należy wskazać, że do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia czy zaświadczenia o określonej treści nie ma zastosowania res iudicata. Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi czy też dane te mogą ulec zmianie. Nie oznacza to jednak, jak wskazano w postanowieniu organu pierwszej instancji, że strona może wielokrotnie skutecznie ponawiać tożsame wnioski przy niezmienionym stanie prawnym sprawy i w sytuacji braku jakichkolwiek nowych istotnych okoliczności i dowodów. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie w niezmienionych okolicznościach prawnych i faktycznych ta sama strona nie może domagać się wielokrotnie od tego samego organu wydania zaświadczenia o żądanej uprzednio treści. Nie jest bowiem dopuszczalne ponowne merytoryczne rozstrzyganie w sprawie uprzednio już rozstrzygniętej, czyli rozstrzyganie w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko w przypadku zmiany tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. W sprawie, jak podał organ pierwszej instancji nie nastąpiła żadna zmiana w zakresie stanu faktycznego oraz prawnego, która mogłaby mieć wpływ na wydanie nowego zaświadczenia. Nie zmienia tego stanowiska okoliczność przedłożenia przez stronę zaświadczenia KRUS z dnia 31 stycznia 2024 r. o okresach podlegania i opłacania składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne. Kolegium wyjaśniło w powyższym zakresie, że analiza treści art. 218 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy chodzi o potwierdzenie faktu organ administracji jest obowiązany wydać zaświadczenie gdy fakt ten wynika z ewidencji, rejestru lub innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Użytego w art. 218 § 1 k.p.a. sformułowania "dane znajdujące się w jego posiadaniu" nie można jednak rozumieć dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających.
W skardze wywiedzionej na postanowienie Kolegium do Sądu pełnomocnik skarżącej zarzucił mu:
- naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 u.w.o.p. poprzez niewydanie stronie zaświadczenia stwierdzającego okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika - w sytuacji gdy wykazano fakt zameldowania na pobyt stały na tym gospodarstwie i opłacanie składek ubezpieczenia społecznego rolników we wnioskowanych okresach;
- naruszenie przepisu art. 7 k.p.a., art. 124 § 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a, art. 218 § 1 k.p.a. - poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz pominięcie dowodów i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności brak wskazania powodów, dla których organ nie wziął pod uwagę faktu opłacania za stronę składek na ubezpieczenie społeczne rolników w relewantnym okresie;
- naruszenie przepisów art. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 24 ust. 1, art. 24 ust. 2 pkt 1 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności - poprzez dowolne i sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym uznanie, że fakt zameldowania strony na pobyt stały (nadto łącznie z faktem opłacania składek za stronę na ubezpieczenie społeczne rolników) na gospodarstwie rolnym rodziców nie jest wystarczające do uznania, że strona na tym gospodarstwie rolnym zamieszkiwała i była domownikiem;
- naruszenie art. 218 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1-3 u.w.o.p. poprzez nieuwzględnienie zeznań świadków przez organ przy rozpatrywaniu sprawy o wydanie zaświadczenia w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium, które działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Wójta o odmowie wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej treści. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że nie odpowiadają one wymogom prawa.
Zaskarżone postanowienie podjęte zostało w trybie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc stanowiło merytoryczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 217 dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Art. 218 § 1 k.p.a stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Art. 218 k.p.a. różnicuje zatem, w zależności od tych przypadków dotyczących wydania zaświadczenia, obowiązki organu. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o drugą sytuację, a więc wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 k.p.a., który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (patrz w tym zakresie uzasadnienie wyroku NSA z dnia 5 października 2001 r., sygn. akt II SA 1858/01; LEX nr 53365). Zauważyć należy także, iż postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ w związku z wydaniem zaświadczenia nie może być substytutem danych wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie wyjaśniające nie może tym samym służyć ustalaniu określonego stanu faktycznego, który nie wynika z danych zgromadzonych przez organ.
W przedmiotowej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał z przepisu prawa. Podstawą żądania przez skarżącą wydania zaświadczenia jest art. 3 u.w.o.p. Przepis art. 3 ust. 1 u.w.o.p. przewiduje, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2 art. 3 u.w.o.p.). W ust. 3 tegoż artykułu znalazł się natomiast przepis mówiący o tym, że w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 u.w.o.p. przewidział sytuację w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Z uwagi na systematykę tego przepisu wydaje się, że ten sposób dowodzenia możliwy jest dopiero wówczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji odmówiły skarżącej wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym jej rodziców w okresie od dnia 11.01.2001 r. do 11.11.2001 r., od 01.07.2002 r. do 24.09.2002 r.
Przyczyną odmowy była niemożność stwierdzenia czy wnioskodawczyni osobiście pracowała w gospodarstwie, co wynika z treści postanowienia Wójta z 11 maja 2023 r. Zdaniem organów faktu osobistej pracy nie potwierdzają posiadane przez organ pierwszej instancji dokumenty. Natomiast zeznania świadków strona powinna przedłożyć w swoim zakładzie pracy.
Wobec takiego stanowiska organów zważyć należy, iż w świetle art. 3 ust. 1 u.w.o.p. właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić fakt pracy w gospodarstwie rolnym, zgodnie z art. 1 u.w.o.p., jeśli dysponuje stosownymi dokumentami. Dokumentami potwierdzającymi poszczególne okresy pracy w gospodarstwie rolnym są księgi podatkowe, rejestry gruntów, ewidencja wojskowa, w której np. zaznaczony jest fakt odroczenia służby wojskowej w związku z prowadzeniem gospodarstwa, dokumentacja związana z ubezpieczeniem społecznym, majątkowym, osobowym oraz inne znajdujące się w dyspozycji urzędu.
Z uzasadnienia organu pierwszej instancji wynika natomiast, że dysponował on dokumentami jedynie potwierdzającymi zameldowanie skarżącej. Zatem organ winien podjąć czynności związane z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, które spełnia pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Ogranicza się ono tylko do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe stwierdzenie znanych faktów. Winno się ono zatem odnosić do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do wnioskodawcy, faktów stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane oraz ustalenia ewentualnych dysponentów tych danych. Zauważyć należy także, że organ prowadząc stosowne ewidencje posiada wiedzę, które grunty na jego terenie są użytkowane rolniczo, a tym samym przyjmowanie, że niemożliwym jest wydanie żądanego zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest niemożliwe wobec niemożności stwierdzenia faktu osobistej pracy lub osobistego prowadzenia tego gospodarstwa jest nie do zaakceptowania. Przyjęcie poglądu prezentowanego przez organy obu instancji w istocie powodowałoby, że przepis art. 3 ust. 1 u.w.o.p. stałby się przepisem martwym. A przecież art. 1 ust. 1 u.w.o.p. stanowi, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także:
1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,
2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,
3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Zatem okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy, a wynikającym z art. 1 ust. 1 pkt 3 u.w.o.p., jest przypadająca po dniu 31 grudnia 1982 r. praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skarżąca domagała się wydania zaświadczenia potwierdzającego pracę w gospodarstwie rolnym jej rodziców w okresie od 11.01.2001 r. Niewątpliwie okres ten przypadał po objęciu rolników i ich rodzin ubezpieczeniem społecznym. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt 3 art. 1 ust. 1 przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem" w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin.
W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r. poz. 197) art. 6 pkt 2 pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie następujące warunki: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Organ nie wskazał czy dysponuje dokumentami, które pozwalałyby mu na stwierdzenie faktu pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika. Skoro zatem ustawodawca ustanowił wymóg ubezpieczenia społecznego domowników w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników to tym samym uiszczanie składek na ubezpieczenie społeczne stanowi domniemanie faktyczne, że dana osoba pracowała w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.
Odnosząc się natomiast do kwestii przesłuchania przez organ świadków, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełnie podziela pogląd prawny zawarty w wyroku NSA z dnia 6 marca 2025 r. (sygn. III OSK 127/22), że "art. 3 ust. 3 u.w.o.p. należy potraktować jako przepis szczególny wobec regulacji ogólnej dotyczącej wydawania zaświadczeń. Oznacza to tym samym, że ogólna procedura wydawania zaświadczeń ulega pewnej modyfikacji na podstawie ww. przepisów u.w.o.p. Zasadniczo zadaniem właściwego urzędu gminy jest przeprowadzenie kwerendy archiwalnej we wszystkich posiadanych ewidencjach i rejestrach oraz innych dokumentach i odpowiednio wydanie zaświadczenia, o ile okresy zatrudnienia znajdują tam potwierdzenie, bądź zawiadomienie wnioskodawcy o tym, że organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia. W tym zakresie rację miał Sąd pierwszej instancji, że organ nie dołożył staranności w zakresie zbadania dokumentacji. Nie miał jednak racji, że działanie organu przy wydaniu zaświadczenia potwierdzającego okresy pracy w gospodarstwie rolnym powinno ograniczać się li tylko do tych czynności jakie wynikają z art. 218 § 2 pkt 2 k.p.a. Artykuł 3 u.w.o.p. powinien być odczytywany i interpretowany całościowo, w szczególności jego ustęp 3 nie może być interpretowany w oderwaniu od ustępu 1 i 2. Pozbawionym logiki jest twierdzenie z jakim można spotkać się niekiedy w orzecznictwie i doktrynie, że owo "zawiadomienie na piśmie", o którym mowa w ustępie drugim, powinno przybrać formę postanowienia organu o odmowie wydania zaświadczenia zaskarżalnego zażaleniem (art. 219 k.p.a.), a uprawnionym do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, o którym mowa w ustępie trzecim, jest wyłącznie pracodawca lub organ rozstrzygający o uprawnieniach pracowniczych związanych ze stażem pracy, a do ich "spisania" także notariusz, lub organ gminy (por. Agnieszka Rzetecka-Gil, Ustawa o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, Komentarz, wyd. II, opubl. Lex/el 2022 i poglądy tam przywołane). Zauważyć należy, że w ustępie pierwszym mowa o właściwym urzędzie gminy wydającym zaświadczenie "w celu przedłożenia" nie gdzie indziej jak właśnie "w zakładzie pracy". Z kolei, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi wydanie zaświadczenia to po to zawiadamia zainteresowaną osobę o tym fakcie pisemnie aby ta wskazała mu co najmniej dwóch świadków zamieszkujących "w tym czasie" na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Tylko organ gminy, który jest uprawniony do wydania zaświadczenia ma możliwość prostego zweryfikowania w swoich rejestrach i dokumentach faktu zamieszkiwania wskazanych świadków na terenie gminy "w tym czasie", jak i wiarygodności ich zeznań (bliskości położenia gospodarstw, utrzymywania wzajemnych kontaktów itp.). Za taką interpretacją przemawia zatem zarówno literalne brzmienie ww. przepisów, jak i ich systematyka. Dodatkowo z przepisów § 10 ust. 1, § 55 ust. 1 oraz § 55 ust. 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2016 r. poz. 283) wynika, że w artykule jako jednostce redakcyjnej tekstu prawnego powinna być zawarta jedna myśl, a w obrębie tego samego aktu prawnego powinno się używać jednakowych określeń. Przyjęcie zatem, że zawiadomienie na piśmie z ustępu drugiego artykułu 3 jest w rzeczy samej postanowieniem odmownym, albo że dowód z zeznań świadków może być odrębnie spisywany i/lub przez jakiś inny niż organ gminy podmiot (niewymieniony zresztą w całej ustawie) oceniany wydaje się w świetle ww. zasad pozbawionym sensu. Podtrzymywana w doktrynie i orzecznictwie teza, że art. 3 nie wprowadza szczególnych zasad wydawania zaświadczeń o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w stosunku do zasad kodeksowych nie jest zatem w żaden sposób przekonująca. Nie jest bowiem poparta żadną argumentacją i w istocie stanowi niepoprawne założenie i punkt wyjścia do dalszych nielogicznych i wprowadzających szereg komplikacji wniosków. Tylko przyjęcie, że art. 3 ustawy jest regulacją szczególną wobec przepisów k.p.a. czyni omawianą regulację kompleksową, logiczną i prostą w stosowaniu, a dodatkowo gwarantuje dwuinstancyjny tok administracyjny i prawo do sądu poprzez kontrolę wydanego postanowienia. W związku z powyższym za nietrafny należało uznać pogląd, że organ gminy nie jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków na okoliczność pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym jej rodziców".
Reasumując stwierdzić należy, iż przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonych postanowień wykazała, iż dotknięte są one wadą skutkującą ich uchyleniem. Kolegium rozpoznając, bowiem ponownie sprawę wnioskodawczyni naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. podzielając w całości poczynione ustalenia i ich ocenę prawną, nie dostrzegając tym samym możliwość, ani potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, ani też wadliwej interpretacji przepisu art. 1 ust. 1 pkt 1 u.w.o.p.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.