II SA/Ol 518/23

II SA/Ol 518/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Piotr Chybicki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 103 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 53
art. 12c, art. 13 par. 1, art. 80b par. 3, art. 182 par. 2, art. 184
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1950
art. 43 par. 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2023, poz. 775 tj., dalej k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję Starosty N. z 15 lutego 2023 r. cofającą R.L. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] od 24 października 2022 r. do 23 października 2023 r.
Rozstrzygniecie zapadło na tle poniższego stanu faktycznego.
Otóż wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 354/22 orzeczono wobec R.L. m. in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku, przy czym na poczet orzeczonego zakazu zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od 24 października 2022r. Zatem w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji, ustalając ramy czasowe tego okresu, prawidłowo zastosował zatem art. 80b oraz art. 12c Kodeksu karnego wykonawczego.
W skardze Prokurator Rejonowy w N. (prokurator) zarzucił naruszenie art. 12c ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. z 2023 r. Dz. U. poz. 127) i art. 123 § 1 ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U 2022, poz. 1375) w związku z art. 1 § 2 kkw poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji Kolegium - za rozstrzygnięciem Starosty N. – końcowej daty cofnięcia R.L. uprawnień kategorii [...] "do dnia 23.10.2022 r., podczas gdy zgodnie z powyżej wymienionymi przepisami licząc 1 rok zakazu i w efekcie cofnięcia uprawnień - jako równoważny 365 dniom, okres cofnięcia uprawnień winien zostać zakończony 24 października 2023 r. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z 11 maja 11 maja 2023 r. zobowiązanie Starosty N. do wydania w ustawowym terminie decyzji o cofnięciu R.L. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] od 24.10. 2022r. do 24.10.2023r. Do ustalenia terminu końcowego przydatna jest – w jego ocenie – reguła zawarta w art. 57 § 1 kpa (podobnej treści w art. 123 § 1 kpk). Błąd w wyliczeniu przez organy administracyjne - tak samo terminy liczył organ administracyjny I instancji - daty końcowej polega na tym, że jako pierwszy dzień organy te liczą 24.10.2022r., zamiast prawidłowo 25.10.2023 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. 2022, poz. 2492 t.j.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023, poz. 1634 j.t., dalej p.p.s.a.).
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1).
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez Kolegium, a skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2023, poz. 662 j.t., dalej u.k.p.) i art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny wykonawczy (Dz.U.2023, poz. 127 j.t., dalej k.k.w.). Stosownie do art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie zaś z art. 182 § 2 k.k.w. organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Cytowany powyżej przepis art. 182 k.k.w. stanowi zatem normę prawa materialnego do wydania decyzji administracyjnej o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mimo, że jest w akcie prawnym zawierającym przepisy prawa karnego, nienależącym do systemu prawa administracyjnego (por. wyr. NSA z 26 stycznia 2006 r., I OSK 361/05, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl - w skrócie: "CBOSA"). Przepis ten wskazuje organ administracji zobowiązany do wydawania rozstrzygnięcia w orzeczonym przez sąd zakresie. Organ ten wykonując wyrok w tym zakresie jest związany jego treścią, a więc może cofnąć uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na ściśle wskazany okres wynikający z treści wyroku i w określonym przez sąd zakresie i w tym też okresie nie może wydać tych uprawnień (por. K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy, Komentarz, Lex 2014, uwagi do art. 182 teza 3). Wyrażenie w "orzeczonym zakresie" odnosi się przede wszystkim do zakresu przedmiotowego w jakim sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów (czyli kategorii pojazdów do których odnosi się zakaz), lecz przyjąć należy, pojęcie to obejmuje również okres na jaki sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów. Oznacza to, że cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami musi nastąpić na ściśle oznaczony, określony datami: początkową i końcową, okres, wynikający z orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdu (zob. wyr. NSA z 16 kwietnia 2010 r., I OSK 698/09, CBOSA). Nadto tego rodzaju rozstrzygnięcie powinno zostać zamieszczone w osnowie decyzji (rozstrzygnięciu decyzji), nie zaś w jej uzasadnieniu. Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem lub nałożonym na nią obowiązkiem (M. Romańska (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, (red. H. Knysiak - Molczyk) wyd. elektr. LEX, uwagi do art. 107 teza 4). Musi ten obowiązek określać konkretnie, całościowo bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, gdyż w przeciwnym wypadku decyzja może być niewykonalna (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996 r., sygn. akt SA/Gd 1537/95, LEX nr 44086, zob. również np. wyr. NSA z 27 czerwca 2003 r., I SA 215/02, LEX 149489, CBOSA).
Jednocześnie należy stwierdzić, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. k.k.w. powinna być odczytywana w synchronizacji nie tylko z art. 43 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. kodeks karny (Dz.U.2022, poz. 1138 j.t., dalej k.k.), lecz również z art. 184 k.k.w. stanowiącym, że przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono tego rodzaju środek karny albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 184 k.k.w.). Powyższe oznacza, że organy administracji orzekające na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. nie mogą we własnym zakresie rozstrzygać wątpliwości powstałych w związku z wykonywaniem wyroku sądu powszechnego i samodzielnie ustalać datę początku wykonania środka karnego. W przypadku zatem, gdy pomimo treści art. 184 k.k.w. sąd nie podał takiej daty początkowej wykonania zakazu, obowiązkiem organu jest zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia. O tym, że możliwość taka istnieje stanowi art. 13 § 1 k.k.w. Ostatnio powołany przepis przewiduje, że organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał, o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. Zatem w obowiązującym porządku prawnym nie ulega bowiem wątpliwości, iż jedynym uprawnionym i jednocześnie zobowiązanym do rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia, jest sąd orzekający w sprawie. W reasumpcji powyższego biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracyjny samodzielnie interpretuje lub w drodze dedukcji wskazuje okres obowiązywania orzeczonego zakazu. Łączna bowiem wykładnia art. 182 § 2 k.k.w. i art. 184 k.k.w. prowadzi do bezspornego wniosku, że organ administracyjny może orzec o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdu wyłącznie na okres oznaczony konkretnymi datami wskazanymi przez sąd karny w oparciu o art. 184 k.k.w. W przeciwnym bowiem wypadku mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której organ administracyjny, wchodząc w kompetencje sądu karnego wbrew wyraźnej dyspozycji art. 13 § 1 k.k.w., dokonuje wyjaśnienia wątpliwości co do wykonania orzeczenia i de facto uzupełnia orzeczenie takiego sądu.
Rekapitulując, dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. w części wyrażenia "w orzeczonym zakresie" stanowi iunctim z art. 43 § 3 k.k. identyfikującym czynność (obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów) determinującą rozpoczęcie biegu okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i z art. 184 k.k.w. wskazującym z kolei datę początkową określoną na podstawie treści wyroku, od której należy liczyć okres wykonywania rzeczonego środka. Powyższe oznacza, że dyspozycja art. 182 § 2 k.k.w. w części wyrażenia "w orzeczonym zakresie" jest w istocie wspódefiniowana przez art. 43 § 3 k.k. i art. 184 k.k.w. i dopiero łącznie ich zastosowanie warunkuje prawidłowość cofnięcia uprawnienia do prowadzenia pojazdu (także niemożności wydania tychże uprawnień w okresie obowiązywania zakazu).
Z kolei obliczanie okresu wykonywania kary normuje art. 80b § 3 k.k.w., w myśl którego kara kończy się w dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar obliczony zgodnie z art. 12c., który z kolei stanowi, że jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów niniejszego kodeksu są określone w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365. W ocenie Sądu zarzut prokuratora co do błędnego obliczenia terminu końcowego środka jest zasadny.
W sprawie nie ma jednak zastosowania art. 123 k.p.a., czy jego semantyczny normotwórczo art. 57 k.p.a., co by oś sporu jednoznacznie rozstrzygało na korzyść tezy prokuratora. Przywołane przepisy regulują ogólnie mierzalność terminów dla czynności procesowych, mają zatem stricte charakter formalny, nawet jeśli odnoszą się do terminów zawitych, czy prawa materialnego. Nie są, zatem przydatne do obliczenia kwestii materialnej, jaką jest sposób obliczenia wymiaru trwania środka karnego. W tej merze miarodajny jest przywołany powyżej art. 184 k.k.w w świetle którego sąd określa datę początkową określoną na podstawie treści wyroku, od której należy liczyć okres wykonywania rzeczonego środka wespół z art. 12c k.k.w. normującym, na potrzeby tegoż kodeksu, przeliczalność tygodnia miesięcy i lat na dni. W ocenie sądu zdefiniowany w art. 184 k.k.w. "(...)sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego" niedwuznacznie dowodzi, że środek karny w rozmiarze orzeczonym przez sąd - którego czasookres jest obliczalny regułą statuowaną art. 12c k.k.w. - rozpoczyna się od daty początkowej, a zatem z jej pominięciem, czyli od dnia następnego. Innymi słowy z natury rzeczy dzienna data początkowa środka karnego nie jest uwzględniania w procesie obliczania czasu trwania zakazu środka karnego. Przyjęcie bowiem tej optyki wymuszałoby modyfikacje at. 184 k.k.w w kierunku zapisu, że "sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową wykonywania tego środka" z pomięciem zwrotu "od której należy liczyć okres", co jest tak diametralnie istotną modyfikacją analizowanego przepisu - rzucająca się prima facie – że nie wymaga dalszego komentarza. W istocie rzeczy art. 184 k.k.w. w zakresie identyfikacji daty początkowej obliczania czasu trwania zakazu (środka karnego) - implicite, do skutku - jest równoważny z zasadą normowaną przywołanymi art. 123 k.p.k. i art. 57 k.p.a., stanowiącymi, że jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który nazwa odpowiada początkowi terminu. Uregulowanie to jest konsekwencją przyjęcia - niedoznającej wyjątku i jasnej w swej wymowie zasady, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło.
W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że uprawnienia do kierowania pojazdami wskazanych kategorii winno być cofnięte R.L. do 24 października 2023r.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 182 § 2 k.k.w., mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to ich uchylenie na podstawie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.