II SA/Ol 517/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Olsztynie uchylił postanowienia odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla samowoli budowlanej starszej niż 20 lat, uznając, że przepis art. 32 ustawy zmieniającej Prawo budowlane ma pierwszeństwo przed przepisem przejściowym art. 25.
Sąd administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla budynku gospodarczego. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na przepis przejściowy (art. 25 ustawy zmieniającej Prawo budowlane), który nakazywał stosowanie dotychczasowych przepisów do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji. Sąd uznał jednak, że przepis art. 32 tej ustawy, stanowiący wyjątek od reguły ogólnej, ma pierwszeństwo i pozwala na wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla samowoli budowlanych, wobec których nie wydano nakazu rozbiórki, nawet jeśli postępowanie legalizacyjne zostało już wcześniej wszczęte na dotychczasowych zasadach.
Sprawa dotyczyła skargi W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla budynku gospodarczego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) odmówił wszczęcia postępowania, argumentując, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. (ustawa zmieniająca Prawo budowlane), do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe, a postępowanie legalizacyjne w tej sprawie zostało wszczęte w 2018 r. i nie zostało zakończone. WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów przejściowych, w szczególności art. 32 ustawy zmieniającej, który stanowi przepis szczególny i dopuszcza wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla tzw. "starych" samowoli budowlanych (powstałych co najmniej 20 lat temu), wobec których nie wydano nakazu rozbiórki, nawet jeśli postępowanie legalizacyjne zostało już wcześniej wszczęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zamiarem ustawodawcy było szerokie zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej do starych samowoli budowlanych. Zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego jedynie w przypadku, gdy wydano decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario, w stosunku do obiektów, wobec których takiej decyzji nie wydano, przepisy te znajdują zastosowanie. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wydano nakazu rozbiórki, a zatem nie było przeszkód do zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zasądzając jednocześnie od WINB na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 32 ustawy zmieniającej ma pierwszeństwo przed art. 25 i pozwala na wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zamiarem ustawodawcy było szerokie zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej do starych samowoli budowlanych. Art. 32 ustawy zmieniającej stanowi lex specialis wobec art. 25, wyłączając możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego jedynie w przypadku wydania nakazu rozbiórki. Skoro taki nakaz nie został wydany, nie ma przeszkód do zastosowania nowej procedury.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 49f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
ustawa zmieniająca art. 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa zmieniająca art. 25
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
k.p.a. art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 32 ustawy zmieniającej Prawo budowlane jest przepisem szczególnym (lex specialis) wobec art. 25 tej ustawy i dopuszcza wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla samowoli budowlanych, wobec których nie wydano nakazu rozbiórki, nawet jeśli postępowanie legalizacyjne zostało już wcześniej wszczęte na dotychczasowych zasadach. Wykładnia przepisów przejściowych zgodna z art. 32 ustawy zmieniającej jest zgodna z założeniami racjonalnego ustawodawcy i pozwala na szerokie zastosowanie uproszczonej procedury legalizacyjnej do starych samowoli budowlanych.
Odrzucone argumenty
Organy administracji argumentowały, że zgodnie z art. 25 ustawy zmieniającej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe, co wyklucza wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdy postępowanie legalizacyjne zostało już wcześniej wszczęte.
Godne uwagi sformułowania
zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych. art. 32 ustawy zmieniającej stanowi niejako lex specialis wobec art. 25 tej ustawy, wyłączając jego stosowanie we wskazanych stanach faktycznych. od zasady stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego [...] ustawodawca przewidział wyjątek jedynie w art. 32 ustawy zmieniającej.
Skład orzekający
Bogusław Jażdżyk
sprawozdawca
Marzenna Glabas
członek
Piotr Chybicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2020 r., w szczególności relacji między art. 25 a art. 32, w kontekście możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla starszych samowoli budowlanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego z 2020 r. i przepisami przejściowymi. Kluczowe jest, czy wobec obiektu nie wydano nakazu rozbiórki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej dla właścicieli starszych samowoli budowlanych, którzy chcą je zalegalizować. Wyjaśnia zawiłości przepisów przejściowych i priorytet przepisów szczególnych nad ogólnymi.
“Starsza samowola budowlana? Nowa szansa na legalizację mimo toczącego się postępowania!”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 517/21 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2021-09-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-06-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/ Marzenna Glabas Piotr Chybicki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 35/22 - Wyrok NSA z 2023-03-23 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 137 art.1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art.134 par.1, art.145 par.1pkt 1 lit. a) i c), art.119 pkt 3, art.200,art.205 par.2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2020 poz 1333 art.49f Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2020 poz 471 art.25,art.32 Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Postanowieniem z "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB lub organ I instancji), na podstawie art. 61a w związku z art. 126 oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku W. C. (dalej jako: strona lub skarżąca), reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, odmówił wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm., dalej jako: P.b.) celem legalizacji budynku gospodarczego położonego przy ulicy D. "[...]" w O. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że przepis art. 49f P.b. został wprowadzony wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471, dalej jako: ustawa zmieniająca), przy czym zgodnie z art. 25 tej ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Natomiast w niniejszej sprawie organ I instancji w 2018 r. wszczął postępowanie administracyjne celem legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego, które do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. Brak jest zatem uzasadnienia prawnego do wszczęcia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 61a k.p.a. w zw. z art. 25 ustawy zmieniającej poprzez bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na dokonanie wadliwej wykładni przepisów przejściowych z pominięciem art. 31 ustawy zmieniającej (błędnie wskazany przepis ustawy - powinno być art. 32), który przesądza, że tryb uproszczonego postępowania legalizacyjnego ma zastosowanie do "starych" samowoli budowlanych, wobec których zostało do czasu wejścia w życie nowelizacji prawa budowlanego wszczęte i niezakończone postępowanie legalizacyjne poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki; 2) art. 49f P.b. w zw. z art. 32 ustawy zmieniającej poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia podniesiono, że wniosek inicjujący postępowanie wyznacza jego ramy oraz zakreśla jego przedmiot, co wynika z treści art. 61 k.p.a. Tym samym, po złożeniu prawnie skutecznego wniosku organ ma obowiązek wszczęcia żądanego postępowania administracyjnego. Zdaniem strony organ I instancji błędnie uznał, że art. 49f P.b. nie będzie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazano, że tryb uproszczonego postępowanie legalizacyjnego ma zastosowanie do tzw. starych samowoli budowlanych, wobec których zostało wszczęte i niezakończone postępowanie legalizacyjne do czasu wejścia w życie nowelizacji prawa budowlanego wprowadzającej tę procedurę, tj. do dnia 19 września 2020 r. Pomimo bowiem tego, że art. 25 ustawy zmieniającej, który jako przepis przejściowy stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, to w myśl art. 32 ustawy zmieniającej nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 P.b. w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, decyzję o nakazie rozbiórki. Należy zatem uznać, że przepis art. 32 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym wobec art. 25 tej ustawy. Zdaniem strony odmienna wykładnia przepisu art. 25 ustawy zmieniającej doprowadziłaby do sytuacji, w której art. 32 tej ustawy nie miałby nigdy zastosowania do żadnego toczącego się postępowania administracyjnego. Ponadto taka wykładnia jest sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, które zabraniają interpretowania norm w ten sposób, że niektóre fragmenty ustawy stają się zbędne. Jednocześnie zwrócono uwagę, że przyjęte przez ustawodawcę stanowisko ma charakter kompromisowy, zgodnie z którym można wszcząć postępowanie uproszczone w stosunku do każdego obiektu budowlanego, wobec którego nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki do dnia 19 września 2020 r., niezależnie od tego, czy w stosunku do niego wszczęto już postępowanie legalizacyjne. W niniejszej zaś sprawie mimo tego, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte w 2018 r., to do dnia złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego nie wydano nakazu rozbiórki wskazanej zabudowy. Tym samym, z chwilą złożenia wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego postępowanie to jest w toku a zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Postanowieniem z "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, uznając, że jest ono prawidłowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 61 § 1 oraz art. 61a § 1 k.p.a. Wyjaśniono, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Wskazano, że zgodnie z art. 49f P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć w organie nadzoru budowlanego wniosek o wdrożenie uproszczonej metody legalizacyjnej samowoli budowlanej wybudowanej co najmniej 20 lat temu. Przy czym, warunki konieczne wdrożenia wskazanej procedury są następujące: roboty budowlane zakończone przynajmniej 20 lat temu, licząc od dnia złożenia wniosku; pozostanie obiektu w stanie samowoli budowlanej; brak prowadzonego lub przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej wobec wnioskowanego obiektu; niewydanie nakazu rozbiórki na wnioskowany obiekt. Natomiast w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W ocenie organu odwoławczego art. 49f P.b. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem PINB w dniu 15 maja 2018 r. wszczął postępowanie administracyjne celem legalizacji przedmiotowego budynku gospodarczego, które do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. W skardze na powyższe postanowienie strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, podniosła zarzut naruszenia: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji oraz przyjęcia, że brak jest przepisów stanowiących podstawę do wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z uwagi na to, że w sprawie wskazanej we wniosku już toczy się postępowanie administracyjne na dotychczasowych zasadach; 2) art. 107 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów strony, które zgłosiła ona w rozpatrywanym przez WINB zażaleniu, co też doprowadziło do pominięcia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kluczowego zarzutu w sprawie, a to niezastosowania przez organ I instancji art. 32 ustawy zmieniającej, co tym samym świadczy o zaniechaniu podjęcia przez WINB wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 3) art. 32 ustawy zmieniającej przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy jako lex specialis względem art. 25 ustawy zmieniającej odnosi się do przedmiotowego przypadku, gdyż ustawodawca w świetle naruszonej regulacji dopuścił prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do samowoli budowlanych określonych w art. 49f P.b., wobec których do czasu wejścia w życie ustawy zmieniającej wszczęto postępowanie legalizacyjne na dotychczasowych zasadach, lecz nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wniesionej skargi pełnomocnik skarżącej ponowił argumentację przedstawioną w złożonym uprzednio zażaleniu na postanowienie organu I instancji, zarzucając jednocześnie organowi odwoławczemu brak odniesienia się do postawionych w zażaleniu zarzutów. Podkreślono, że art. 32 ustawy zmieniającej jest przepisem szczególnym wobec art. 25 tej ustawy w stosunku do spraw otwartych (niezałatwionych) a dotyczących samowoli budowlanych określonych w art. 49f ust. 1 P.b. Z kolei przepis art. 25 ustawy zmieniającej jako reguła ogólna odnosi się do wszystkich spraw niezakończonych prawomocną decyzją administracyjną, gdyż nie powiązano stosowania przepisów poprzednich bądź nowych z zakończeniem postępowania decyzją ostateczną, lecz z zakończeniem sprawy. W przeciwnym razie przepis art. 32 ustawy zmieniającej nie znalazłby nigdy zastosowania zarówno do toczących się postępowań administracyjnych, jak i zakończonych. Ponadto zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy nie można interpretować norm w ten sposób, że niektóre fragmenty ustawy stają się zbędne czy też w ogóle nie znajdują one zastosowania. Podniesiono, że przepis art. 32 ustawy zmieniającej jest przykładem przepisu przejściowego, który reguluje wpływ znowelizowanej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy dotychczasowej poprzez wskazanie, że przepisy nowe dotyczące uproszczonego postępowania legalizacyjnego stosuje się do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i niezakończonych wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego celem legalizacji budynku gospodarczego, którego właścicielką jest skarżąca. W okolicznościach niniejszej sprawy organy uznały, że przepis art. 49f P.b. nie ma zastosowania, gdyż w myśl art. 25 ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jak wynika zaś z akt rozpoznawanej sprawy wniosek skarżącej z 8 lutego 2021 r. o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczy obiektu, wobec którego w dniu 15 maja 2018 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne, które do dnia złożenia przedmiotowego wniosku nie zostało zakończone. Wskazać zatem należy, że przepis art. 49f P.b., dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471, dalej jako: ustawa zmieniająca), która weszła w życie z dniem 19 września 2020 r., wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 P.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, tj. obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art.49f ust. 2 P.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 P.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art.49f ust. 3 i 4 P.b.). Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (druk nr 121, s. 43 i następne, dostępny na: https://www.sejm.gov.pl) wprowadzenie uproszczonej procedury administracyjnej w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż sprzed 20 lat jest konieczne ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W Polsce istnieje i jest użytkowany szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy, a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań. Właściciele zwykle nie podejmują bowiem prób legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce – przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem został wprowadzony dopiero na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W związku z tym, niejednokrotnie jest wręcz niemożliwe do ustalenia, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane została wybudowana bez wymaganej zgody. W sytuacji zatem wzniesienia obiektu budowlanego przed 1 stycznia 1995 r. brak możliwości okazania przez aktualnego właściciela tego obiektu decyzji o pozwoleniu na budowę sam w sobie nie oznacza jeszcze, że jest to samowola budowlana (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 928/17, LEX nr 2446436). Podkreślono również, że nowa procedura daje możliwość wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego w formie uproszczonej i tym samym legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo, bowiem zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 P.b. Powyższe oznacza, że zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji - uproszczonego postępowania legalizacyjnego - do starych samowoli budowlanych. Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie. Analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że w stosunku do wnioskowanego budynku gospodarczego przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki. W związku z powyższym, nie było przeszkód do zastosowania w tym przypadku przepisów regulujących uproszczone postępowanie legalizacyjne. W niniejszej sprawie bezsporny jest bowiem fakt, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej przed 1995 r. Tym samym, odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego możliwa jest jedynie w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ustawy zmieniającej. Jak słusznie podnosi skarżąca odmienna wykładnia przepisów przejściowych byłaby sprzeczna z założeniami racjonalnego ustawodawcy, prowadząc do sytuacji, w której obowiązująca norma prawna w istocie nie miałaby zastosowania w jakimkolwiek stanie faktycznym. Zauważyć przy tym należy, że systematyka przepisów przejściowych zawartych w ustawie zmieniającej również pozwala na uznanie, że przepis art. 32 wskazanej ustawy stanowi niejako lex specialis wobec art. 25 tej ustawy, wyłączając jego stosowanie we wskazanych stanach faktycznych. Celem przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań legislacyjnych było bowiem jak najszersze uporządkowanie kwestii samowoli budowlanych, powstałych jeszcze w czasie obowiązywania uprzednich przepisów budowlanych. Tym samym, od zasady stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 P.b. ustawodawca przewidział wyjątek jedynie w art. 32 ustawy zmieniającej. Wskazać ponadto należy, że uproszczone postępowanie legalizacyjne wprowadzono do ustawy – Prawo budowlane dopiero ustawą z 13 lutego 2020 r. W poprzednio obowiązującej wersji ustawy takie rozwiązanie nie funkcjonowało. W związku z powyższym przyjąć trzeba, że art. 25 ustawy zmieniającej nie mógł odsyłać w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego do rozwiązań dotychczasowych. Te bowiem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej nie funkcjonowały. To generalne odesłanie ustawodawcy nie ma więc zastosowania do przepisów określonych w art. 32 ustawy zmieniającej w zakresie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, organ uwzględni powyższe rozważania Sądu. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI