I SA/WA 1592/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-01-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dodatek węglowymiejsce zamieszkaniagospodarstwo domowepostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoKodeks cywilnyCEEBweryfikacja wnioskudowody

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco kwestii faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku węglowego dla B. K., który wskazał jako miejsce zamieszkania i prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego budynek z zainstalowanym trzonem kuchennym. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku, argumentując, że wnioskodawca faktycznie zamieszkuje z żoną w innej gminie i nie przedstawił dowodów na brak faktycznego związku małżeńskiego. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśniły wystarczająco kwestii faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania B. K. dodatku węglowego. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe pod adresem, gdzie zainstalowany jest główny piec węglowy. Organy administracji uznały, że wnioskodawca prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe z żoną w innej gminie i odmówiły przyznania dodatku, opierając się m.in. na braku dokumentów rozwodowych lub separacyjnych. B. K. wniósł skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów i pominięcie dowodów wskazujących na jego stałe zamieszkiwanie pod wskazanym adresem. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, naruszając przepisy k.p.a., w szczególności art. 7, 8, 77 § 1 i 80. Sąd podkreślił, że kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie tylko miejsce zameldowania czy posiadanie tytułu prawnego. Wskazał, że organy powinny ustalić miejsce zamieszkania wnioskodawcy, uwzględniając całokształt zebranego materiału dowodowego, w tym wywiad środowiskowy i zeznania świadków, a nie opierać się wyłącznie na braku dokumentów rozwodowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak orzeczenia o rozwodzie lub separacji nie jest jedynym ani decydującym dowodem. Organy administracji mają obowiązek zebrać i ocenić całokształt materiału dowodowego, w tym inne dowody wskazujące na faktyczne miejsce zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Opieranie się wyłącznie na braku dokumentów rozwodowych i pominięcie innych dowodów (wywiad środowiskowy, zeznania świadków, dokumenty) stanowi naruszenie przepisów k.p.a. Kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie tylko formalne dowody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.d.w. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym.

u.d.w. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Definicja gospodarstwa domowego (jedno- i wieloosobowego).

u.d.w. art. 2 § ust. 7

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Definicja miejsca zamieszkania osoby fizycznej (miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu).

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

u.d.w. art. 2 § ust. 15

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego.

u.d.w. art. 2 § ust. 15b

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia faktycznego stanu gospodarstwa domowego.

u. wsp. term. art. 27a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Centralna ewidencja emisyjności budynków (CEEB).

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie faktycznego miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Brak przedstawienia orzeczenia o rozwodzie lub separacji nie może być jedynym decydującym dowodem. Kluczowe jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego, a nie tylko miejsce zameldowania czy tytuł prawny.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów oparta na braku dokumentów rozwodowych/separacyjnych jako przesądzającym dowodzie. Pominięcie przez organy innych dowodów wskazujących na faktyczne zamieszkiwanie wnioskodawcy pod wskazanym adresem.

Godne uwagi sformułowania

Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi Kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku węglowego. Kluczową kwestią jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym muszą one zaistnieć łącznie. Organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek ustalenia, czy wnioskujący o wypłatę dodatku węglowego prowadzi we wskazanym we wniosku budynku gospodarstwo domowe i faktycznie tam zamieszkuje. Organ II instancji oparł swoje ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania skarżącego opierając się na braku dokumentów potwierdzających rozwód lub separację Skarżącego i jego żony oraz informacji o wpisaniu go do rejestru wyborców Miasta i Gminy [...] z pominięciem pozostałego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący sprawozdawca

Anna Milicka-Stojek

członek

Bożena Marciniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie faktycznego miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście świadczeń socjalnych i energetycznych. Podkreślenie obowiązku wszechstronnego zebrania i oceny dowodów przez organy administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i przepisów ustawy o dodatku węglowym. Interpretacja pojęcia 'miejsce zamieszkania' może być stosowana szerzej, ale wymaga analizy kontekstu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek węglowy) i porusza problematykę ustalania faktycznego miejsca zamieszkania, co jest częstym problemem w kontaktach z administracją. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie swojego stanu faktycznego.

Gdzie jest Twój dom? Sąd wyjaśnia, jak udowodnić miejsce zamieszkania dla dodatku węglowego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1592/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Milicka-Stojek
Bożena Marciniak
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 6 lipca 2023 r. nr SKO.4000-1453/2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 17 maja 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania B. K. dodatku węglowego.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
B. K. wnioskiem z [...] sierpnia 2022 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o wypłatę dodatku węglowego wskazując, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jego gospodarstwo domowe znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania - trzon kuchenny. W oświadczeniu z [...] października 2022 r. wskazał dodatkowo, że mieszka od kilku lat pod adresem [...]. Natomiast meldunek posiada w [...] ul. [...]. Na terenie gminy [...] posiada prawo wyborcze i jest umieszczony w rejestrze wsi [...]. Odpady komunalne wywozi pod adres zamieszkania w [...].
Burmistrz Miasta i Gminy [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z 9 grudnia 2022 r. odmówił przyznania dodatku węglowego uznając, że gospodarstwo domowe jest prowadzone przez B. K. wraz z żoną na terenie innej gminy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2023 r. uchyliło decyzję z [...] grudni 2022 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując m.in., że w sprawie konieczne jest jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkiwania i gospodarowania przez B. K., a tym samym faktycznej eksploatacji zgłoszonego przez niego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego pod adresem [...].
Burmistrza Miasta i Gminy [...] przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające i po ponownym rozpatrzeniu wniosku decyzją z [...] maja 2023 r. odmówił przyznania B. K. dodatku węglowego.
W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że przeprowadzony przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy oraz zgromadzone materiały i dowody w sprawie nie potwierdzają faktu prowadzenia przez B. K. jednoosobowego gospodarstwa domowego. Wnioskodawca nie zamieszkuje też pod wskazanym we wniosku adresem. Organ zaznaczył, że warunkiem otrzymania dodatku węglowego jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie pod adresem wskazanym we wniosku, a prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji. Gospodarstwo domowe jest prowadzone przez B. K. z żoną na terenie innej gminy.
B. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141) określające tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego, a także właściwość organów w tych sprawach i zaznaczył, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, co do zasady, główne źródło ogrzewania wskazane we wniosku o wypłatę dodatku węglowego musi być wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2458), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Nowe zasady wprowadzone przepisami ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego przez gospodarstwa domowe, w której wprowadzono przepisy nowelizujące ustawę z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, umożliwiają przyznanie dodatku węglowego również, gdy źródło ogrzewania zostało wpisane/zgłoszone do CEEB po 11 sierpnia 2022 r. lub w ogóle nie zostało wpisane/zgłoszone do CEEB (w tych przypadkach konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego).
Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że w ramach czynności weryfikacyjnych zmierzających do rozpatrzenia wniosku o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji wygenerował z bazy CEEB elektroniczną deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania zgłoszonych pod adresem: [...]. Deklaracja ta została złożona przez B. K. na formularzu A - dla budynku mieszkalnego - budynek jednorodzinny, data wypełnienia formularza – [...] czerwca 2022 r. Zainstalowane źródło ciepła w budynku jednorodzinnym stanowi: trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchnia węglowa, liczba zainstalowanych i eksploatowanych źródeł ciepła - 1. W deklaracji wskazano, że dane adresowe nie są tożsame z adresem budynku, którego dotyczy formularz. Dane te to: [...]. W dniu 5 października 2022 r. B. K. zmienił deklarację w ten sposób, że wskazał, że adres: [...], jest tożsamy z jego adresem zamieszkania.
SKO w [...] zaznaczyło, że kwestią sporną w sprawie jest czy faktycznie B. K. ma miejsce stałego zamieszkania i prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem [...]. Ze stanu zebranych i przedłożonych przez organ I instancji akt sprawy, w ocenie Kolegium, jednoznacznie można wyprowadzić wniosek, że wnioskodawca faktycznie nie zamieszkuje i nie gospodaruje pod adresem [...], tj. pod którym zostało zgłoszone i wpisane do CEEB źródło ogrzewania, prowadząc tam jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ podkreślił, że w przypadku małżonków, którzy deklarują prowadzenie oddzielnych gospodarstw domowych pod dwoma osobnymi adresami, co ma miejsce w niniejszym przypadku, powinni oni wykazać, że nie pozostają już w faktycznym związku, przedstawiając orzeczenie o rozwodzie bądź orzeczenie o separacji. W niniejszym przypadku B. K. we wniosku o wypłatę dodatku węglowego zadeklarował prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego pod adresem: [...], nie podając żony w składzie tego gospodarstwa domowego. Jednocześnie nie przedstawił żadnych dowodów, że nie pozostaje już z żoną w faktycznym związku. Brak przedstawienia takiego dowodu sugeruje, że jest to tak naprawdę wieloosobowe gospodarstwo domowe, które powinno jednoznacznie wskazać jeden adres pod którym zamieszkuje i gospodaruje. W niniejszym przypadku mamy do czynienia z brakiem takiego wskazania co też powinno skutkować odmową przyznania dodatku węglowego. W ocenie Kolegium słusznie zatem organ I instancji uznał, że w sytuacji skarżącego, który posiada miejsce zamieszkania w [...] i tam w konsekwencji prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, nie przysługuje mu dodatek węglowy na wnioskowany dom w miejscowości [...], który ogrzewa kuchnią węglową.
Kolegium podkreśliło, że ratio legis wprowadzonych w ustawie rozwiązań to wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano również, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, dostępny na stronie internetowej Sejmu RPwww.sejm.gov.pl). W przypadku odwołującego, zdaniem Kolegium, miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego, które stanowi on i jego małżonka jest miasto [...], a nie miejscowość [...], gm. [...].
Organ wskazał przy tym, że nie można mówić o prowadzeniu kilku gospodarstw domowych, jak chce tego odwołujący. W tym zakresie ustawodawca w art. 2 ust. 6 ustawy jednoznacznie bowiem określił, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest wyłącznie w jednej lokalizacji. Powyższe wyklucza zatem możliwość występowania przez wnioskodawcę w przypadku posiadania kliku nieruchomości o przyznanie dodatku węglowego w innym miejscu niż te, w którym zlokalizowane jest jego wieloosobowe gospodarstwo domowe. Kolegium podniosło, że posłużenie się przez prawodawcę w art. 2 ust. 2 ustawy pojęciem osoby zamieszkującej mogło być mylące dla wnioskodawcy, niemniej jednak w innych jednostkach redakcyjnych art. 2 ustawy o dodatku węglowym ustawodawca konsekwentnie posługuje się już pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w ust. 7, stanowiącym, że dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego. Natomiast to w ust. 7 art. 2 ww. ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, dlatego celowe jest odwołanie się w tym zakresie do art. 28 k.c., który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Organ uznał jednocześnie, że przedłożona przez skarżącego decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] lutego 2015 r. nr [...] orzekająca o wpisaniu K. B. stale zamieszkałego [...], zameldowanego na pobyt stały: [...], do stałego rejestru wyborców prowadzonego przez Miasto i Gminę [...], pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane w przedmiotowej sprawie dotyczącej dodatku węglowego.
B. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 k.c. i w zw. z art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 7-13, ust. 15a, 15b-15e ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, iż należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] maja 2023 r., gdy tymczasem wszelkie przeprowadzone w sprawie przez organ I instancji czynności wyjaśniające, a następnie analiza akt przez organ II instancji wprost wskazywały że skarżący spełnił ustawowe przesłanki do przyznania mu dodatku węglowego, zgodnie ze złożonym w dniu 19 sierpnia 2022 r. wniosku o przyznanie dodatku węglowego, zaś powoływana przez organ I i II instancji kwestia sporna dotycząca ustalenia czy małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe nie powinna sprowadzać się do ustalenia, czy pomiędzy stronami toczyły się postępowania sądowe o rozwód lub separację, ponieważ to w gestii małżonków pozostaje wola zainicjowania tych postępowań, do czego nie winien przymuszać organ, a ponadto sam fakt deklarowania przez skarżącego pod groźbą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, iż zamieszkuje od 2015 r. stale w [...], sam, prowadzi do wniosku, iż małżonkowie pozostają w tzw. "separacji faktycznej" co zostało całkowicie pominięte przez organy obu instancji i nie muszą chociażby ze względu na swoje przekonania religijne rozwiązywać zawartego małżeństwa.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia; ewentualnie uchylenie decyzji organów obu instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta uchybieniem uzasadniającymi jej uchylenie.
Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest kwestia faktycznego miejsca zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez Skarżącego jako przesłanki przyznania dodatku węglowego. Zdaniem organu Skarżący nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod adresem wskazanym we wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Skarżący nie przedstawił bowiem orzeczenia sądu o rozwodzie bądź separacji, które to dokumenty stanowiłyby dowód, że nie prowadzi z zamieszkującą stale w [...] żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Samo zaś dopisanie B. K. do rejestru wyborców prowadzonego przez Miasto i Gminę [...] nie ma wpływu na powyższą ocenę.
Mając to na uwadze podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym. W myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Warunkiem przyznania dodatku węglowego jest zatem posiadanie miejsca zamieszkania i tym samym prowadzenie gospodarstwa domowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle regulacji art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.d.w. kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku węglowego. Przesłanka ta podlega ustaleniu i ocenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwy organ (postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., I OW 157/22).
Istotnym jest, że przy ustalaniu prawa do dodatku węglowego nie ma znaczenia miejsce zameldowania osoby wnioskującej o przyznanie dodatku węglowego ani kwestia posiadania przez nią tytułu prawnego do budynku, w którym osoba ta prowadzi gospodarstwo domowe. Kluczową kwestią jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu, na obszarze gminy, do której składa się wniosek.
Ponieważ przepisy u.d.w. nie definiują pojęcia miejsca zamieszkania konieczne jest odwołanie się z tym zakresie do definicji ogólnej tego pojęcia zamieszczonej w art. 25 k.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym muszą one zaistnieć łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym, nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W konsekwencji organy prowadzące postępowanie administracyjne mają obowiązek ustalenia, czy wnioskujący o wypłatę dodatku węglowego prowadzi we wskazanym we wniosku budynku gospodarstwo domowe i faktycznie tam zamieszkuje.
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 2 ust. 15 u.d.w.) .
Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma jednakże charakter wszechstronny. Stan sprawy istotny dla uprawnienia do dodatku węglowego może być ustalony w oparciu o dostępne organowi dane, które tylko przykładowo zostały wymienione w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 15b u.d.w.). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d u.d.w.) Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma charakter otwarty. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w sprawach nieuregulowanych u.d.w. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej "k.p.a."), a zatem także przepisy dotyczące przeprowadzania dowodów w postępowaniu administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie organ II instancji oparł swoje ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania skarżącego opierając się na braku dokumentów potwierdzających rozwód lub separację Skarżącego i jego żony oraz informacji o wpisaniu go do rejestru wyborców Miasta i Gminy [...] z pominięciem pozostałego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie nie może być uznane za wystarczające dla wyjaśnienia kwestii jego faktycznego miejsca zamieszkania. Organ nie omówił i nie dokonał oceny pozostałego materiału dowodowego w tym treści wywiadu środowiskowego , zeznań świadków oraz dokumentów związanych z odbiorem odpadów komunalnych. O ile trafny jest zarzut skargi, że brak wyroku rozwodowego lub orzeczenia o separacji nie może mieć znaczenia jednoznacznie przesądzającego o ocenie okoliczności faktycznych w sprawie, o tyle powinien zostać oceniony w kontekście wszystkich pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie.
Tym samym decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz w szczególności art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Obowiązkiem organów administracji publicznej jest podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Artykuł 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Organ II instancji nie sprostał obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów k.p.a. a w szczególności nie dokonał oceny istotnych okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zawartego w jej aktach.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuściły się w toku postępowania naruszeń przepisów prawa tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz w szczególności art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji ustali miejsce zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego, w razie potrzeby ponownie przeprowadzi wywiad środowiskowy w celu uzupełnienia posiadanych informacji. Ustali czy Skarżący zamieszkuje sam czy też wraz z żoną i ewentualnie rodziną a jeśli tak to kiedy i jak długo, gdzie przebywa z zamiarem stałego pobytu, gdzie koncentruje się jego centrum życiowe. W tym celu organ, w razie takiej potrzeby, przeprowadzi dowody z zeznań świadków (np. sąsiadów) i dokumentów np. związanych z utrzymaniem budynku. Po przeprowadzeniu tych ustaleń organ ponownie oceni wniosek skarżącego o przyznanie dodatku węglowego i podejmie stosowną decyzję, którą uzasadni z uwzględnieniem treści art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI