II SA/Ol 515/04

II SA/Ol 515/04 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Katarzyna Matczak
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej przyznającej zasiłek celowy i przyznania gwarantowanego zasiłku okresowego - oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 kwietnia 2004 r., nr "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E., po rozpoznaniu wniosku K. K., odmówił zmiany własnej decyzji z dnia 14 sierpnia 1997r., nr "[...]" przyznającej wnioskującemu zasiłki celowe i przyznania zainteresowanemu, zamiast tych zasiłków, gwarantowanego zasiłku okresowego.
W złożonym odwołaniu K. K. podniósł, że utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz kryteria dochodowe w lipcu 1997 r. uprawniały go do otrzymania gwarantowanego zasiłku celowego, jednak przyznany mu został zasiłek celowy na żywność, artykuły szkolne dla dzieci i opał. Stwierdził, że organ pomocy społecznej działał na jego szkodę, przyznając znacznie mniej korzystne świadczenia. Podniósł, że utracił świadczenia materialne, trzyletni okres składkowy i możliwość nabycia po tym okresie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 24 maja 2004 r., Rep. "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że odwołujący się wystąpił w dniu 5 sierpnia 1997 r. z wnioskiem o udzielenie pomocy na artykuły szkolne, żywność i opał, dołączając decyzję o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W treści wywiadu z dnia 11 sierpnia 1997 r. wskazano, że respondent nie ubiega się o pomoc w postaci gwarantowanego zasiłku okresowego. Organ odwoławczy stwierdził, że w dacie występowania o pomoc skarżący był uprawniony do otrzymania tego zasiłku. Wskazał także, że w momencie złożenia odwołania nie obowiązywała już ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, gdyż utraciła moc z dniem l maja
2004 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), która nie przewiduje gwarantowanego zasiłku okresowego. Organ podniósł również, że celem postępowania prowadzonego w trybie określonym w art. 155 Kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Skład orzekający nie stwierdził istnienia w stanie faktycznym sprawy takich przesłanek.
W złożonej skardze K. K. zarzuca, że jego sytuacja rodzinna i prawna była znana pracownikom MOPS-u, dlatego uważa, że zmiana zasiłku gwarantowanego na celowy była podyktowana złą wolą pracowników i pomówieniami osób postronnych. Stwierdza, że on i jego rodzina poniosła straty z winy pracowników tego organu, z tego względu domaga się naprawienia tych szkód i zmiany decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153,poz. 1270 ze zm./).
Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Z przedłożonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że w dniu 11 sierpnia 1997 r. sytuacja materialna, rodzinna i zawodowa skarżącego uprawniała go do otrzymania gwarantowanego zasiłku okresowego, przewidzianego w art. 31 ust. 4 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, póz. 60 ze zm.).
Przepis ten stanowił, że osobie, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, pobieranego na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z powodu upływu okresu jego pobierania, a dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l - przysługuje gwarantowany zasiłek okresowy, jeżeli w dniu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko do dnia ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do 15 roku życia, z zastrzeżeniem ust. 4d. Zasiłek przysługuje, jeżeli osoba uprawniona wystąpiła z wnioskiem o jego wypłatę nie później niż w terminie 30 dni od dnia ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Skarżący, w dniu utraty prawa do zasiłku, wychowywał samotnie jedno dziecko w wieku poniżej 15 lat. Ogólny dochód rodziny nie przekraczał kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych upłynął w dniu l lipca 1997r. Informacje powyższe zawarto w "Aktualizacji wywiadu u osoby i rodziny korzystającej z pomocy" z dnia 11 sierpnia 1997 r. Skarżący spełniał zatem w momencie utraty prawa do zasiłku przesłanki do otrzymania gwarantowanego zasiłku okresowego, o jakim mowa w art. 31 ust. 4 a cyt. ustawy. Jednakże decyzją z dnia 14 sierpnia 1997 r., nr "[...]" przyznano skarżącemu zasiłki celowe na zakup żywności, artykułów szkolnych i opału.
Podkreślić należy, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej organ administracji powinien kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z tej pomocy (art. 36 ust. 2 cyt. ustawy). Pomoc społeczna
udzielana jest na wniosek osoby zainteresowanej, niemniej jednak może być również przyznana z urzędu (art. 38 ust. l i 2 cyt. ustawy). Nadto organ administracji ma, wynikający z art. 9 Kpa, obowiązek pouczenia wnioskodawcy o przysługujących mu uprawnieniach, do postępowania w sprawie przyznania świadczeń stosuje się bowiem przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z ustawy o pomocy społecznej (art. 36 ust. l cyt. ustawy). Przytoczone wyżej normy prawne w trakcie postępowania toczącego się w 1997r. , zakończonego decyzjami ostatecznymi przyznającymi zasiłki celowe, zostały naruszone.
Skarżący w dniu 23 marca 2004 r. wniósł o zmianę w trybie art. 155 Kpa decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. z dnia 14 sierpnia 1997 r., nr "[...]".
Zgodnie z treścią tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie weryfikacji wydanej już w sprawie decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny i słuszny interes strony przy jednoczesnym uwzględnieniu ewentualnych przepisów szczególnych, które wykluczałyby możliwość takiej zmiany (uchylenia). Przy czym badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości decyzji ostatecznej. Z redakcji przepisu art. 155 Kpa wynika też, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy (użycie słowa: "może"). Uchylenie lub zmiana decyzji pozostawione jest więc uznaniu organu orzekającego.
Pozostawienie rozstrzygnięcia uznaniu organu nie oznacza wprawdzie, że może być ono dowolne, jednakże kontrola legalności decyzji odmawiającej zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej w tym trybie, dokonywana przez Sąd w granicach przysługujących temu Sądowi, ograniczać się musi do badania, czy dokonana przez organ ocena i przyjęte rozstrzygnięcie wynikają z racjonalnych, logicznych motywów, czy uzasadnienie takiej decyzji dotyczy wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nie narusza zasady, którą statuuje art. 7 Kpa.
Złożone przez skarżącego żądanie uchylenia powyższej decyzji zmierzało do wyeliminowania jej z obrotu prawnego od dnia jej wydania i przyznania od tej daty gwarantowanego zasiłku okresowego, co w ocenie skarżącego zrekompensowałoby poniesioną szkodę. Celu tego nie dałoby się jednak osiągnąć w trybie art. 155 Kpa, bowiem uchylenie lub zmiana decyzji z dnia 14 sierpnia 1997 r. nie wywołałoby skutków z mocą wsteczną, lecz dopiero od dnia wydania nowej decyzji na podstawie art. 155 Kpa.
Przeszkodą do weryfikacji przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 Kpa jest też brak podstaw w odpowiednich przepisach prawa materialnego dla żądanego przez stronę sposobu i zakresu modyfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Z dniem l maja 2004 r. ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, póz. 60 ze zm.) utraciła bowiem moc obowiązującą, natomiast weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.), która nie przewiduje przyznania gwarantowanego zasiłku okresowego. Zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Oznacza to, że 155 Kpa nie może być stosowany wobec decyzji ostatecznej, po utracie mocy przez ustawę, na jakiej ta decyzja została wydana i zmianie stanu prawnego w tej materii.
W tej sytuacji za uchyleniem decyzji nie przemawiał ani słuszny interes strony, ani interes społeczny, które w myśl art. 155 Kpa warunkują uchylenie decyzji. Prawidłowo zatem organ odwoławczy orzekł o braku przesłanek do
uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. z dnia 14 sierpnia 1997 r., znak "[...]".
Jednakże skoro skarżący twierdzi, że z winy pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. poniósł szkodę, gdyż z powodu niedopełnienia przez nich obowiązków został pozbawiony bezspornie przysługującego mu świadczenia oraz utracił uprawnienia z niego wynikające, to może dochodzić wyrównania tej szkody w trybie postępowania odszkodowawczego. Okoliczność ta nie polega jednak badaniu w niniejszym postępowaniu, toczącym się na skutek skargi na decyzję odmawiającą zmiany decyzji ostatecznej.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.).