II SA/OL 503/25

II SA/Ol 503/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Grzegorz Klimek /sprawozdawca/
Piotr Chybicki /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art.126, art.157 par.2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.145 par.1 pkt 2, art.200, art.205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 14 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant starszy specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2025 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego bezczynności w sprawie wydania zaświadczenia 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na rzecz skarżącego J. D. kwotę 697 złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 maja 2025 r. Rektor Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie (Rektor, organ), działając na podstawie art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu ponaglenia J. D. (skarżący, strona) z dnia 8 maja 2025 r. w zakresie niewydania w terminie zaświadczenia "że na dzień wpływu niniejszego pisma zajmował stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma "(...)" - kwartalnik: (...)" – wskazał, iż Rektor Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie nie dopuścił się bezczynności. W uzasadnieniu podniósł, że wnioskiem z 30 kwietnia 2025 r. skarżący zwrócił się do Rektora o wydanie zaświadczenia "iż na dzień wpływu niniejszego pisma zajmował stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma "(...)" - kwartalnik: (...)". Postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r. Rektor odmówił wydania zaświadczenia z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 12 maja 2025 r. Organ nie pozostaje zatem w bezczynności. Postępowanie nie było prowadzone w sposób przewlekły. Wydanie postanowienia wymagało bowiem przeprowadzenia czynności wyjaśniających, w tym analizy czy wnioskodawca winien być wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku, to jest wykazania interesu prawnego.
Pismem z dnia 1 czerwca 2025 r. skarżący wniósł o uchylenie wskazanego postanowienia we własnym zakresie, względnie o stwierdzenie jego nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa i przekazanie wniosku do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego jako organu wyższego stopnia.
Decyzją z 15 lipca 2025 r. Rektor, działając na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu pisma strony z 1 czerwca 2025 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 12 maja 2025 r. - odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 12 maja 2025 r. znak:
(...). Wskazał, że przekazał pismo do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, który uznał się za niewłaściwym w sprawie i wskazał, iż nie ma organu wyższego stopnia w stosunku do rektora uczelni, zatem władnym do rozstrzygnięcia wniosku strony jest Rektora Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie. Rektor nie widzi podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 12 maja 2025 r. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ stwierdza nieważność decyzji, jeżeli została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Strona powołała się na wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa, nie powołując jednocześnie okoliczności uzasadniających swoje twierdzenie. Oczywiście Kodeks postępowania administracyjnego nie obliguje strony do uzasadnienia swojego stanowiska, niemniej jednak organ nie dopatrzył się w wydanym postanowieniu rażącego naruszenia prawa.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie jej nieważności. Argumentował, że nadzór nad uczelniami sprawuje minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki i to jest organ właściwy - w rozumieniu art. 157 § 1 k.p.a. — do stwierdzenia nieważności decyzji rektora i odpowiednio postanowienia tego organu. Zaskarżona decyzja dotknięta jest zatem wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., tzn. została wydana z naruszeniem przepisowo właściwości. Dodał, że zaskarżona decyzja została wydana na papierze firmowym, w nagłówku którego oznaczono imiennie piastuna funkcji organu, lecz została podpisana przez I Zastępcę Rektora i to bez powołania się na jakiekolwiek upoważnienie, o którym mowa w art. 268a k.p.a. Uprawnione jest także postawienie organowi zarzutu naruszenia formy załatwienia sprawy, nie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 156 - 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Jeśli organ chciał orzec w sprawie stwierdzenia nieważności swojego postanowienia z dnia 12 maja 2025 r. powinien wydać postanowienie.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Rektora dotycząca stwierdzenia nieważności postanowienia tego organu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego również ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Zastosowanie tego trybu stanowi więc wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w przepisie art. 16 § 1 k.p.a. Z tego też względu, katalog przesłanek stwierdzenia nieważności został ściśle określony przez ustawodawcę w przepisie art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. i nie może być on interpretowany rozszerzająco.
Stosownie do przepisu art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie z inicjatywą w tym przedmiocie wystąpiła strona skarżąca. Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku, przed przystąpieniem do jego merytorycznego rozpoznania, ma obowiązek zbadać, czy wniosek został złożony skutecznie, a zatem czy wszczęcie postępowania w oparciu o zawarte w nim żądanie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów prawa.
Należy w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca w art. 126 k.p.a. ograniczył w odniesieniu do postanowień możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów art. 156-159 k.p.a. wyłącznie do kategorii postanowień, od których przysługuje zażalenie. A zatem, tylko tego rodzaju postanowienia - zaskarżalne w drodze zażalenia - mogą zostać poddane kontroli w trybie postępowania nieważnościowego. Jak wskazał NSA w wyroku z 17 października 2017 r. (II OSK 224/16) "należy podkreślić, że ze względu na art. 126 k.p.a. stwierdzenie nieważności może dotyczyć postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jeżeli zatem akt objęty żądaniem stwierdzenia nieważności nie jest decyzją ani zaskarżalnym postanowieniem, to nie można wobec niego wszcząć i przeprowadzić postępowania w trybie art. 156 k.p.a. Gdy żądanie wszczęcia takiego postępowania wpłynie do organu, jest on zobowiązany do odmowy jego wszczęcia na podstawie właśnie art. 61a § 1 k.p.a.".
Zatem, zgodnie z przepisem art. 126 k.p.a. nie można wszcząć postępowania i stwierdzić nieważności (odmówić stwierdzenia nieważności) postanowień, od których nie przysługuje zażalenie, a takim było w sprawie postanowienie organu z 12 maja 2025 r. Nie było dlatego możliwe zastosowanie wobec tego postanowienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. Co więcej, wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 126 k.p.a.
W konsekwencji należy uznać, że w niniejszej sprawie zaistniała niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego z przyczyn przedmiotowych.
Na marginesie należy też zaznaczyć, że z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia, jakim jest orzeczenie o charakterze proceduralnym, Sąd nie ma możliwości odniesienia się do merytorycznych zarzutów skargi, a zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.