II SA/Ol 498/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w OlsztynieOlsztyn2006-10-30
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanysieć wodociągowakanalizacja sanitarnaprawo własnościlegalizacja robót budowlanychpostępowanie administracyjneprojekt powykonawczyumorzenie postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, uznając, że naruszenie prawa własności nie podlega ocenie w postępowaniu administracyjnym, a wykonane roboty są zgodne z przepisami technicznymi.

Sprawa dotyczyła skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Skarżący podnosił naruszenia prawa własności i procedur administracyjnych. Sąd, opierając się na wcześniejszych orzeczeniach, stwierdził, że naruszenie prawa własności nie jest kompetencją organów nadzoru budowlanego, a wykonane roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami technicznymi, co skutkowało umorzeniem postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał skargę J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Skarżący zarzucał naruszenie prawa własności, procedur administracyjnych oraz niezgodność z wcześniejszymi wyrokami sądu. Sąd, powołując się na art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związany był wcześniejszymi orzeczeniami, które wskazywały, że inwestora budującego na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nie można traktować jako popełniającego samowolę budowlaną. Sąd podkreślił, że naruszenie prawa własności nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, a powinno być rozpatrywane przed sądem powszechnym. Ponadto, zgodnie z ustaleniami organów i projektem powykonawczym, wykonane roboty budowlane zostały uznane za zgodne z obowiązującymi przepisami technicznymi. W związku z tym, że nie było podstaw do nałożenia obowiązków w trybie art. 51 Prawa budowlanego, postępowanie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie prawa własności nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, lecz powinno być rozpatrywane przed sądem powszechnym.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym sprawy dotyczące prawa własności rozstrzygane są przez sądy cywilne, a postępowanie administracyjne w sprawach budowlanych koncentruje się na zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 2

Prawo budowlane

Przepis ten umożliwia nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Sąd uznał, że jeśli roboty są zgodne z przepisami technicznymi, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.

Pomocnicze

u.p.b. art. 48

Prawo budowlane

Dotyczy samowoli budowlanej. Sąd uznał, że nie ma zastosowania, gdy roboty budowlane były prowadzone na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych nad zaskarżonymi decyzjami.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.

u.p.b. art. 33 § pkt 2 ust. 2

Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku dołączenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane do wniosku o pozwolenie na budowę.

u.p.b. art. 32 § pkt 4 ust. 3

Prawo budowlane

Określa warunek wydania pozwolenia na budowę - posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością.

u.p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku zapewnienia dostępu instalacji do drogi publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa własności nie jest kompetencją organów nadzoru budowlanego. Wykonane roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami technicznymi. Inwestor nie popełnił samowoli budowlanej, gdyż roboty rozpoczęto na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia procedur administracyjnych i prawa własności w kontekście postępowania nadzoru budowlanego. Żądanie nałożenia obowiązków w trybie art. 51 Prawa budowlanego pomimo zgodności robót z przepisami technicznymi.

Godne uwagi sformułowania

nałożenie opracowania o przedłożeniu określonej dokumentacji technicznej nie mieści się w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego nie mogły ocenić prawidłowości wykonanych robót odnosząc się do pozwolenia na budowę, gdyż w odniesieniu do części inwestycji prowadzonej na działce skarżącego zostało ono uchylone. brak jest podstaw prawnych do ustalenia, iż inwestycję wykonano zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym tą decyzją. roboty budowlane polegające na budowie spornej sieci zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi nie zachodzi więc potrzeba nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. brak zgody właściciela nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki wybudowanego już obiektu, likwidacja sporu na tym tle między inwestorem, a właścicielem nieruchomości może zostać dokonana wyłącznie przed sądem powszechnym na podstawie kodeksu cywilnego. prawo do dysponowania gruntem ma znaczenie przy udzielaniu pozwolenia na budowę, nie zaś w sytuacji gdy roboty budowlane już zostały wykonane ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego.

Skład orzekający

Hanna Raszkowska

przewodniczący

Marzenna Glabas

członek

Bogusław Jażdżyk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących postępowania legalizacyjnego, rozgraniczenia kompetencji organów administracji i sądów cywilnych w sprawach naruszenia prawa własności oraz oceny zgodności wykonanych robót z przepisami technicznymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy roboty budowlane rozpoczęto na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona w części, a naruszone zostało prawo własności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych w budownictwie, gdzie ścierają się kwestie techniczne, prawne i prywatne prawa własności. Pokazuje, jak sądy administracyjne rozgraniczają swoje kompetencje od sądów cywilnych.

Budowa sieci wodociągowej na cudzej działce – czy prawo własności zawsze wygrywa w sądzie administracyjnym?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Ol 498/06 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2006-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A.Bogusław Jażdżyk /sprawozdawca/
Hanna Raszkowska /przewodniczący/
Marzenna Glabas
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 228/07 - Wyrok NSA z 2008-03-13
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 30 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej - oddala skargę WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Ol 715/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż nałożenie opracowania o przedłożeniu określonej dokumentacji technicznej nie mieści się w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Sąd w uzasadnieniu cytowanego wyroku przyjął, iż organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie uznały, iż poza naruszeniem prawa własności skarżącego, co na tym etapie postępowania nie należy już do kompetencji organów administracji, lecz sądu cywilnego, inwestor wykonał wszystkie roboty budowlane zgodnie z pozwoleniem na budowę, projektem budowlanym i obowiązującymi warunkami technicznymi. Sąd wskazał jednak, iż organy nadzoru budowlanego nie mogły ocenić prawidłowości wykonanych robót odnosząc się do pozwolenia na budowę, gdyż w odniesieniu do części inwestycji prowadzonej na działce skarżącego zostało ono uchylone. Tym samym brak jest podstaw prawnych do ustalenia, iż inwestycję wykonano zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym tą decyzją. Zatem organ może jedynie odnosić się do ogólnie obowiązujących przepisów, określających warunki techniczne obiektów budowlanych. Ustalenia w tym zakresie winny opierać się na materiale dowodowym, zebranym w wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" znak: "[...]" umorzył postępowanie w sprawie budowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na działce nr "[...]" w I., gm. O. W uzasadnieniu decyzji organ argumentował, że roboty budowlane polegające na budowie spornej sieci zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi nie zachodzi więc potrzeba nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Zgodność wykonania przedmiotowych robót z Prawem budowlanym organ ustalił w oparciu o projekt powykonawczy wybudowanych sieci: wodociągu i rurociągu tłocznego sanitarnego z I. do działki nr "[...]" przebiegającego przez działkę nr "[...]", opracowanego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Jedyne naruszenie prawa stwierdzone przez organ w mniejszym postępowaniu polegało na naruszeniu cudzej własności. Nie może być ono jednak rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w oparciu o przepisy Prawa budowlanego. Sprawa naruszenia prawa własności może zostać rozpatrzona jedynie przed sądem powszechnym.
Odwołanie od cytowanej decyzji z dnia "[...]" złożył J. K., wnosząc o jej uchylenie. Argumentował, iż wydana decyzja umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie jest podobna do wcześniejszej decyzji tego organu z "[...]", która została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 25 stycznia 2005r. II SA/Ol 400/04. Jednocześnie decyzja organu I instancji jest niezgodna z wyrokiem z 25 listopada 2005r., którym Sąd stwierdził, że nie można zalegalizować budowy poprzez przedstawienie ekspertyz powykonawczych, gdyż te mogą służyć jedynie jako dowody w postępowaniu dowodowym, a takie rozstrzygnięcie nie mieści się w dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Zdaniem odwołującego się art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Nie jest zatem prawidłowe stwierdzenie organu I instancji, że zgodność wyłącznie z przepisami techniczno-budowlanymi wystarcza by stwierdzić, że inwestycja jest zgodna z prawem, tym bardziej, iż jest to ocena wykonana na podstawie projektu powykonawczego. Czynności, których obowiązek wykonania winien zostać nałożony na inwestora to przede wszystkim doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Drugą czynnością jest uzyskanie zgody właściciela działki nr "[...]" celem wykazania prawa do dysponowania nieruchomością w celu przeprowadzenia budowy instalacji wodnokanalizacyjnej jak i późniejszej jej eksploatacji. Odwołujący się wskazał, iż brak zgody właściciela nie jest wyłącznie kwestią cywilnoprawną leżącą w kompetencji sądów powszechnych, albowiem brak dostępu instalacji do drogi publicznej bez naruszania cudzej własności jest naruszeniem art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego. Jeżeli więc inwestycja takiego dostępu nie posiada to jest ona wykonana z naruszeniem Prawa budowlanego. Według odwołującego się w odniesieniu do spornej inwestycji można również stosować art. 48 Prawa budowlanego, gdyż budowa obiektu została rozpoczęta na podstawie decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" wydanej przez Starostę, która została uchylona w części dotyczącej działki nr "[...]" w dniu "[...]"lutego 2003r. Z uwagi na fakt, iż inwestor nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie obiektu, to w sensie prawnym od "[...]"lutego 2003r. budowa w części dotyczącej działki nr "[...]" jest realizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Rozpoznając wniesione odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy argumentował, iż w wyniku postępowania ustalono, iż roboty budowlane polegające na budowie sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na działce odwołującego się wykonane zostały na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nr "[...]" z dnia "[...]" wydanej przez Starostę na rzecz inwestora Gminy, która to decyzja została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego w skutek wznowienia postępowania. Z utrwalonej linii orzecznictwa wynika, iż inwestorowi nie można postawić zarzutu dopuszczenia się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, jeżeli w dacie rozpoczęcia robót budowlanych legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego winny przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, którego celem będzie wydanie jednej z decyzji określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, bowiem w postępowaniu tym orzeka się wyłącznie o przydatności wykonanych robót budowlanych. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż roboty budowlane polegające na budowie spornej sieci zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Zgodność wykonanych robót organ ustalił w oparciu o projekt powykonawczy wybudowanych sieci: wodociągu i rurociągu tłocznego sanitarnego z I. do dz. Nr "[...]" przebiegającego przez dz. Nr "[...]", który to projekt został opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Z projektu tego wynika, iż inwestycja została zrealizowana zgodnie z obowiązującymi ustawami, rozporządzeniami, wybudowana infrastruktura nadaje się do eksploatacji i nie stwarza zagrożenia dla środowiska naturalnego.
W związku z tym, że stan faktyczny nie narusza wyżej przytoczonych norm prawnych i nie ma podstaw do wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, organ odwoławczy uznał, iż w sprawie postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił także, iż art. 51 Prawa budowlanego nie daje podstaw do żądania od inwestora wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak zgody właściciela nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki wybudowanego już obiektu, likwidacja sporu na tym tle między inwestorem, a właścicielem nieruchomości może zostać dokonana wyłącznie przed sądem powszechnym na podstawie kodeksu cywilnego.
Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył J. K., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżący wyjaśnił, iż do konfliktu w kwestii przebiegu linii wodno-kanalizacyjnej doszło w wyniku nie przestrzegania przez inwestora Gminę prawa i procedur w trakcie procesu projektowania, uzyskiwania pozwolenia na budowę, prowadzenia budowy i jej zakończenia, czyli całego procesu prowadzenia inwestycji.
W trakcie procesu projektowania doszło do rażących naruszeń warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ustalonych decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" wydaną przez Wójta Gminy. Na podstawie nieznanych przesłanek w trakcie procesu projektowania linia wodno-kanalizacyjna zmieniła swoje położenie w stosunku do jej przebiegu w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jednocześnie projekt narusza postanowienie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo Budowlane, albowiem brak jest dostępu instalacji do drogi publicznej, bez naruszenia cudzej własności. Inwestor również nie posiada zgody na zajęcie pasa nieruchomości w celu dokonania czynności związanych z eksploatacją urządzeń, który został nałożony w decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Mimo, że do wniosku o pozwolenie na budowę zgodnie z art. 33 pkt 2 ust. 2 inwestor nie dołączył oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zgodnie z art. 32 pkt 4 ust. 3 pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, inwestor uzyskał decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" pozwolenie na budowę.
Także w procesie budowy inwestor nie powiadomił właściciela działki nr "[...]" w I., zgodnie z dobrą praktyką budowlaną, o zamiarze wejścia na nieruchomość w celu wykonania rozpoczęcia budowy, mimo, że posiadał adres umieszczony na liście osób zainteresowanych dołączony do warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Również w procesie zakończenia inwestycji doszło do uchybień, gdyż inwestor decyzją o pozwoleniu na budowę został zobligowany do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, a z takim wnioskiem nie wystąpił i inwestycję użytkuje.
W wyniku wystąpienia właściciela nieruchomości w dniu 07 czerwca 2002r. o wznowienie postępowania, decyzja nr "[...]" z dnia "[...]" w dniu "[...]"lutego 2003r., czyli osiem (8) miesięcy od podania o wznowienie postępowania, została uchylona w części dotyczącej działki nr "[...]" położonej w I., a podstawą był brak posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W uzasadnieniu wyroku sygn. II SA/Ol 715/05 z dnia 25 listopada 2005 Sąd także poddaje wątpliwości czy przedmiotowa inwestycja została zakończona w sensie prawnym. W związku z tym, skarżący podniósł, że pozwolenie na budowę zostało uchylone w części dotyczącej działki Nr "[...]" przed prawnym zakończeniem inwestycji, to tym samym inwestor powinien wystąpić o udzielenie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i wystąpić o pozwolenie na użytkowanie, a organ zgodnie z art. 49 pkt 2 ust. 2 przed wydaniem decyzji powinien zbadać posiadanie wymaganych pozwoleń i uzgodnień. W przypadku zastosowania art. 51 ust 2, organ powinien nałożyć na inwestora określone obowiązki. Zgodnie z art. 51 ust 3 organ wydaje decyzję o wznowieniu robót, przy czym mają tu zastosowanie przepisy art. 35. Natomiast art. 35 ust. 1 pkt 2 nakłada obowiązek sprawdzenia pozwoleń i uzgodnień, a ust. 4 określa, że organ nie może odmówić wydania decyzji jeżeli są spełnione warunki ust. 1 oraz art. 32 ust 4, który stwierdza w pkt 2, że pozwolenie może być wydane wyłącznie temu, kto posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawdopodobnie, w stosunku do podmiotowej inwestycji można również zastosować przepisy art. 48, albowiem pozwolenie na budowę zostało uchylone dnia 17 lutego 2003r., a inwestor nie wystąpił do tego dnia o pozwolenie na użytkowanie, czyli inwestycja pod względem formalno-prawnym jest w trakcie budowy bez wymaganego pozwolenia. W art. 48 ust 3 pkt 2 nakłada obowiązek przedstawienia dokumentów, o których jest mowa w art. 33 ust 2 i 3, czyli prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wynika z tego, że w przypadku zastosowania, każdego z artykułów 48, 49 lub 51 wymagane jest posiadanie przez inwestora pozwolenia do dysponowaniem nieruchomością na cele budowlane, a nie jak twierdzą organy nadzoru budowlanego jest to wyłączna sprawa prawa cywilnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając skargę wniesioną przez J. K. na wymienioną decyzję organu nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego wskazać należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest orzeczeniami zapadłymi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, którymi uchylano wcześniej wydane decyzje organów nadzoru budowlanego. Stosownie bowiem do treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W wyroku z dnia 25 stycznia 2005r. sygn. akt II SA/Ol 400/04 Sąd wyjaśnił, iż inwestora prowadzącego roboty budowlane w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę – co miało miejsce w niniejszej sprawie - nie można traktować jako popełniającego samowolę budowlaną. Wobec tego na organie nadzoru budowlanego spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, gdyż niezbędne jest określenie obowiązków, jakie winien wykonać inwestor w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W kolejnym zaś wyroku, który zapadł w sprawie – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Ol 715/05 – wskazano, iż organy nadzoru budowlanego nie mogły ocenić prawidłowości wykonanych robót odnosząc się do pozwolenia na budowę, gdyż w odniesieniu do części inwestycji prowadzonej na działce skarżącego zostało ono uchylone. Tym samym brak jest podstaw prawnych do ustalenia, iż inwestycję wykonano zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym tą decyzją. Zatem organ może jedynie odnosić się do ogólnie obowiązujących przepisów, określających warunki techniczne obiektów budowlanych. Sąd uznał jednocześnie za słuszne stanowisko organów, iż na obecnym etapie postępowania sprawy związane z naruszeniem prawa własności nie należą już do kompetencji organów administracji, lecz sądu cywilnego.
Odnosząc się do ustaleń zawartych w wymienionych wyrokach wskazać należy, iż inwestorowi, który prowadzi roboty budowlane na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę nie można postawić zarzutu popełnienia samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Zresztą takie stanowisko zgodne jest z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki tego sądu z 7 czerwca 2001r. sygn. akt IV SA 952/99 lex 54192 oraz z 20 stycznia 2003r. IV SA 1613-1614/02 nie publik.).
Przechodząc do kwestii podnoszonej w skardze, a związanej z naruszeniem prawa własności skarżącego, wyjaśnić należy, podzielając stanowisko przedstawione przez Sąd w wyroku z dnia 25 listopada 2005r., które znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie, że "prawo do dysponowania gruntem ma znaczenie przy udzielaniu pozwolenia na budowę, nie zaś w sytuacji gdy roboty budowlane już zostały wykonane" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2004r. IV S.A. 3442/02). Takie też stanowisko było prezentowane we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki tego Sądu: z 11 grudnia 2002r. IV SA 639/01 opubl. M.Prawn. 2003/4/147, z 13 stycznia 2003r. IV SA 523/01, opubl. ONSA 2004, Nr 2, poz. 54). Należy bowiem stwierdzić, iż "ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego polega na doprowadzeniu wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W rezultacie może dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własność. W takim przypadku pokrzywdzeni mogą dochodzić swoich praw nie przed organami nadzoru budowlanego, tylko przed sądem powszechnym" (Prawo budowlane Komentarz pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego str. 541, 542). Mając na uwadze powyższe, organy nie mogły nakazać rozbiórki wykonanej przez inwestora sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w części w której sieć ta przechodzi przez działkę stanowiącą własność skarżącego, czy też żądać od inwestora przedłożenia dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pomimo naruszenia prawa własności, które w ocenie Sądu w niniejszej sprawie jest ewidentne.
Dalej wskazać należy, iż oczywistym jest, że decyzja z dnia "[...]" o pozwoleniu na budowę, wydana została z naruszeniem prawa, skoro organ nie wyjaśnił, czy inwestor dysponował prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do działki skarżącego. Ponadto decyzja ta skarżącemu nie została doręczona. Niemniej jednak decyzja ta została w części dotyczącej nieruchomości skarżącego wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku wznowienia postępowania i nie mogła wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Sąd bowiem w wyroku z 25 listopada 2005r. wyraźnie wskazał, iż organy nadzoru budowlanego mają ocenić przydatność wykonanych robót w odniesieniu do przepisów prawa budowlanego, określających warunki techniczne obiektów budowlanych, z uwagi na wyeliminowanie części decyzji z "[...]" z obrotu prawnego.
Realizując wytyczne Sądu organy nadzoru budowlane ustaliły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w szczególności zaś o projekt powykonawczy sporządzony w sierpniu 2005r. przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, iż rurociąg tłoczny i wodociąg na działce nr "[...]" wybudowano prawidłowo zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wybudowana infrastruktura nadaje się do eksploatacji i nie stwarza zagrożenia dla środowiska naturalnego. Organy na podstawie powyższego projektu powykonawczego, który w ocenie Sądu jest sporządzony w sposób rzetelny, nie mogły nałożyć na inwestora obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika bowiem możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W cytowanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2003r. wskazano, iż "na etapie wydania decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego musi ocenić, czy już wykonane roboty budowlane są zgodne z wymaganiami prawa budowlanego, a jeżeli nie to nakazać w decyzji wykonanie czynności, które doprowadzą je do stanu zgodnego z prawem". Skoro więc roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z przepisami określającymi warunki techniczne obiektów, to w sprawie nie zachodziła konieczność nałożenia na inwestora wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W tym przypadku uznać należy, iż postępowanie prowadzone na postawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stało się bezprzedmiotowe, a skoro tak, to organy zobowiązane były to postępowanie umorzyć. Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005r. VII SA/Wa 493/04 lex 169372, w którego tezie stwierdzono, iż "gdyby organ nadzoru budowlanego w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora uznał, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winien po prostu umorzyć swoje postępowanie albowiem przepis art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie daje mu materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sytuacji".
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI