II SA/OL 488/23

II SA/Ol 488/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /zdanie odrebne/
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
III OSK 32/24 - Wyrok NSA z 2024-05-29
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 154  par. 1 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na niewykonanie przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w O. wyroku WSA w Olsztynie z dnia 29.11.2022r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 200/22 I. wymierza Dyrektorowi Szkoły Podstawowej w O. grzywnę w wysokości 1.000 zł (tysiąc złotych); II. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w O. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi P. K. (dalej jako: "skarżący") z dnia 6 października 2022 r. na bezczynność Dyrektora Szkoły Mistrzostwa Sportowego Szkoły Podstawowej w [...] (dalej jako: "organ") w zakresie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 września 2022 r. w terminie 14 dni, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że wnioskiem z 15 września 2022 r., skarżący
zwrócił się do organu w formie elektronicznej o przesłanie na wskazany adres informacji:
1. skanu zawartej z dyrektorem szkoły wraz z przydziałem czynności, o ile jego wynagrodzenie finansowane jest z otrzymanej dotacji oświatowej,
2. skanów umów z osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole wraz z przydziałami czynności, o ile ich wynagrodzenia finansowane były z otrzymanej dotacji oświatowej,
3. wykazu przyznanych nagród, premii, dodatków funkcyjnych, motywacyjnych przyznanych w 2022 roku osobom z kadry zarządzającej szkołą, o ile finansowane były z otrzymanej dotacji oświatowej. Proszę o podanie imienia i nazwiska, funkcji osoby oraz wysokości otrzymanej gratyfikacji finansowej,
4. wykazu przyznanych nagród, premii, dodatków funkcyjnych, motywacyjnych przyznanych w 2022 roku nauczycielom i trenerom zatrudnionym w Szkole Podstawowej SMS [...], o ile finansowane były z otrzymanych środków publicznych. Proszę o podanie imienia i nazwiska każdego nauczyciela oraz wysokości otrzymanej gratyfikacji finansowej oraz miesiąca, w którym była wypłacona,
5. skanów wszystkich umów o pracę, umów cywilnoprawnych zawartych z trenerami lub też firmami świadczonymi pracę (usługi) na rzecz a uczniów Szkoły Podstawowej SMS w [...], o ile wynagrodzenie pokrywane było z otrzymanych środków publicznych. Wniosek dotyczy również umów zawartych przed 2022 r. ale wciąż obowiązujących w 2022 r., na podstawie których w bieżącym roku wypłacane były środki.
Sąd wskazał, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie
spełnione, zarówno w odniesieniu do przesłanki przedmiotowej, jak i podmiotowej, dlatego organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia. Podkreślono nadto, że nie jest rolą sądu administracyjnego, w przypadku skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nakazanie adresatowi w jaki sposób powinien załatwić skierowany do niego wniosek.
Powyższy wyrok uprawomocnił się od dnia 17 stycznia 2023 r., natomiast sąd zwrócił akta sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku w dniu 6 marca 2023 r.
Pismem z 3 kwietnia 2023 r. skarżący wezwał Dyrektor Szkoły Mistrzostwa Sportowego Szkoły Podstawowej w [...] do wykonania wyroku z 29 listopada 2022 r, sygn. II SAB/Ol 200/22, wraz z informacją, że w razie niewykonania wyroku zostanie złożona skarga w trybie art. 154 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W skardze z 15 maja 2023 r. na niewykonanie wyroku, złożonej do tutejszego Sądu, pełnomocnik skarżącego wniósł o wymierzenie organowi grzywny, stosownie do art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że organ zwrócił zasądzone koszty sądowe w wysokości 597 zł, natomiast nie rozpoznał wniosku w sposób zgodny z prawem, pozostaje nadal w bezczynności. Organ poinformował bowiem stronę, że w związku z tym, że skarżący pełni funkcję dyrektora Szkoły Podstawowej i Przedszkola we [...] zmierza on do uzyskania informacji, które będą służyć realizacji indywidualnego (prywatnego) interesy wnioskodawcy, jakim jest niewątpliwie cel zawodowy i w związku z tym wniosek nie ma charakteru publicznego. Skarżący podniósł, że twierdzenie takie w żaden sposób nie zostało przez organ uprawdopodobnione. Fakt, że skarżący pełni funkcje dyrektora szkoły podstawowej kształcącej w zakresie klas I-III i przedszkola w innym powiecie nie ma jakiegokolwiek związku z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Dodatkowo podniósł, że organ nie rozpoznał żadnego z kierowanych do niego wniosków, nie udzielił jakiejkolwiek informacji. Podkreślił, że na postawę organu nie wpłynęły w jakikolwiek sposób liczne wyroki WSA w Olsztynie, nie wpłynęło również zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 23 u.d.i.p. i wszczęcie postępowania w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Mistrzostwa Sportowego Szkoły Podstawowej (dalej: "spółka", "organ") wniósł o odrzucenie skargi w całości. Wyjaśniono, że organ rozpoznał wniosek skarżącego oraz zapłacił na jego rzecz zasądzone koszty postępowania 20 marca 2023 r. Istota zainicjowanego postępowania w sprawie o sygn. akt II SAB/OI 200/22 sprowadzała się do rozpoznania skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie u.d.i.p. Oznacza to, że powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się do oceny czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego aktu administracyjnego lub też czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Złożona skarga jest całkowicie bezzasadna i zasługuje na odrzucenie, gdyż organ rozpatrzył wniosek skarżącego zgodnie z pkt 1 wyroku oraz uiścił zasądzone koszty postępowania.
Podkreślono, że w wyroku tym Sąd wskazał, że nie jest rolą sądu administracyjnego, w przypadku skargi na bezczynność w sprawie kontrolowanej na gruncie u.d.i.p., nakazanie w jaki sposób powinien załatwić skierowany do niego wniosek, dlatego zobowiązanie do załatwienia wniosku nie oznacza nakazania organowi udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji.
Na marginesie jedynie wskazano, iż działania skarżącego w stosunku do organu - licznie złożone wnioski o dostęp do informacji publicznej czy też skargi, ukierunkowane są na korzyści prywatne (indywidualne). Przedstawiona argumentacja w odpowiedzi na wniosek kuriozalna nie jest, lecz ma swe potwierdzenie faktyczne i prawne, które są podawane wielokrotnie w znanych Sądowi zapoczątkowanych przez skarżącego sprawach nie tylko na rzecz Spółki, lecz także innych podmiotów publicznych. Wielokrotnie podkreślane jest powiązanie osobowe, względem Spółki a Gminą Miejską [...], co jest całkowicie zdaniem organu abstrakcyjne, gdyż spółka jak i zarządzana przez niego placówka oświatowa nie jest w żaden sposób osobowo pod względem sprawowanych stanowisk ani finansowo w żaden sposób powiązana. Wszelkie sprawy związane z finansowaniem placówki oświatowej jako prywatnej podlegają pod Starostwo Powiatowe w [...], tym samym inną jednostkę publiczną. Wiedzę tą jako dyrektor szkoły i przedszkola, działającego na takich samych zasadach jak prowadzona przez organ placówka, skarżący posiada, co wielokrotnie w swych pismach do Sądu wskazywał jako specjalista w zakresie oświaty.
Na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę oraz zarzuty w niej zgłoszone. Podkreślił, że p. Dyrektor szkoły pełni swoją funkcję nie tylko w szkole ale także jako radna Powiatu [...] od którego prowadzona przez nią szkoła otrzymuje dotację oświatową. Na pytanie sędziego jaka kwota grzywny byłaby właściwa za niewykonanie wyroku skarżący odpowiedział, że nie będzie podawał takiej kwoty, ale zasądzane kwoty grzywny nie są adekwatne do zachowania organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 200/223, którym organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 września 2022 r., w terminie 14 dni.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm), zwanej dalej: "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do art. 154 § 6 P.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2). Uwzględniając skargę sąd, w myśl art. 154 § 7 P.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.
Wyjaśnić przy tym pozostaje, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści powołanego przepisu.
W sprawie rzeczonej skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wezwał organ pismem z 3 kwietnia 2023 r. do wykonania wyroku WSA w Olsztynie z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 poprzez rozpoznanie wniosku o dostęp do informacji publicznej z 15 września 2022 r. oraz zwrot kosztów sądowych w wysokości 597 zł. Tym samym należy uznać, że wniesiona skarga jest dopuszczalna.
Przepis art. 154 P.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądu w zakreślonym przez sąd terminie. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt, albo w przypadku, o którym mowa w § 1 a, odpisu orzeczenia. Przepis ten ma zastosowanie do skargi na bezczynność, w tym znaczeniu, że wyznaczony przez sąd termin do załatwienia sprawy liczy się od dnia zwrotu akt nadesłanych w związku ze skargą na bezczynność.
Podkreślenia wymaga, że celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienie sprawy. Strona nie ma bowiem innych środków prawnych służących przymuszeniu biernego organu do załatwienia jej sprawy. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", SIP LEX oraz wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, Lex nr 57180, wyrok NSA z 5 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 230/11, dostępny w CBOSA). Skuteczność skargi na niewykonanie wyroku zależy od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku, bez zbędnej zwłoki (terminowo) wykonał wskazania sądu.
W rozpoznawanej sprawie WSA w Olsztynie w punkcie I. wyroku z 29 listopada 2022 r. sygn. II SAB/Ol 200/22 zobowiązał Dyrektora Szkoły Mistrzostwa Sportowego Szkoły Podstawowej w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 września 2022 r. - w terminie 14 dni.
Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 6 marca 2023 r. - karta 59 akt sprawy II SAB/Ol 200/22. Termin do rozpoznania wniosku z 15 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym m.in. udostępnienia wymienionych powyżej skanów umów z osobami pełniącymi funkcje publiczne w zakresie wynagrodzeń finansowanych z otrzymanej dotacji oświatowej, jak też dokumentów dotyczących przydziału czynności czy wypłaconych nagród, premii, dodatków funkcyjnych, motywacyjnych na 2022 r. upłynął zatem w dniu 20 marca 2023 r. Pisemne wezwanie do wykonania tego wyroku wpłynęło do organu 3 kwietnia 2023 r.
Z akt przekazanych sądowi wynika, że organ pismem z 20 marca 2023 r. poinformował skarżącego, że wniosek o dostęp do informacji publicznej z 15 września 2022 r. wskazuje, że żądanie ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi wnioskodawcy, a zatem nie może być zrealizowane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Na podstawie całokształtu okoliczności przywołanych w tej sprawie przez skarżącego oraz akt tej sprawy Sąd nie miał podstaw, aby przyjąć, że punkt I. wyroku WSA w Olsztynie z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 został wykonany przez organ przed wniesieniem niniejszej skargi z 15 maja 2023 r. na niewykonanie wyroku. W szczególności Sąd nie miał podstaw, aby przyjąć, że wniosek skarżącego, którego dotyczy punkt I. wyroku o sygn. akt II SAB/Ol 200/22, rozpoznany został pismem z 20 marca 2023 r., jak podnosi to organ w odpowiedzi na skargę.
Sąd rozpoznający niniejszą skargę związany jest wyrokiem WSA w Olsztynie z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22, który w punkcie I. wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wskazanego wyżej wniosku. Wyrok ten wprawdzie był kwestionowany przez organ w drodze skargi kasacyjnej, jednak prawomocnym postanowieniem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 odrzucono skargę kasacyjną wobec jej wniesienia z naruszeniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W uzasadnieniu przywołanego wyroku, którego niewykonania skarga dotyczy, Sąd wskazał, że organ winien rozpoznać wniosek skarżącego i załatwić go w sposób przewidziany w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej jako: "u.d.i.p."). Przesądzono, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28-29). Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione, (zarówno w odniesieniu do przesłanki przedmiotowej, jak i podmiotowej) organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć przewidziane prawem działania w celu jego załatwienia.
Tymczasem z akt tej sprawy wynika, że pismem z 20 marca 2023 r. organ uznał, że złożony przez skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie dotyczy informacji publicznej, gdyż ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi wnioskodawcy.
W tym miejscu pozostaje wyjaśnić, że jak wskazano w wyroku NSA z 24 marca 2023 r. sygn. III OSK 7440/21 (dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), które to stanowisko sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, brak jest podstaw do utożsamiania treści pojęcia informacji publicznej jako przedmiotu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z kwestią prawidłowości korzystania z tego prawa. Treść publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej ma charakter obiektywny i nie jest kształtowana sposobem realizowania tego prawa. Oznacza to, że nieuprawnione jest stanowisko, zgodnie z którym jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Wniosek "każdego" o udostepnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który - jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidualnym. Bez względu na okoliczność, czy w ocenie organu celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek taki dotyczy uzyskania informacji publicznej.
Pojęcie sprawy publicznej udostępnianej w trybie informacji publicznej należy natomiast odróżnić od konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej. Jak wskazano w wyroku NSA z 30 sierpnia 2012 r. sygn. I OSK 799/12 (dostępny CBOSA), zachowanie mające cechy nadużycia prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Odmowa ochrony prawnej nie następuje jednak poprzez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Przenosząc powyższe wywody na grunt rozpoznawanej sprawy należy wyjaśnić, że organ pozostaje w bezczynności w wykonaniu wyroku WSA w Olsztynie z 29 listopada 2022 r., gdyż wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu tego orzeczenia, organ bezrefleksyjnie przyjął - nie uzasadniono tego stwierdzenia żadnymi szczegółowym i przesądzającymi argumentami - że z uwagi na treść wniosku z 15 września 2022 r. oraz funkcję pełnioną przez skarżącego informacja ta nie stanowi informacji publicznej. Ocena taka pozostaje w oczywistej sprzeczności z twierdzeniami zawartymi we wskazanym wyżej wyroku, nie rozpoznano wniosku skarżącego z 15 września 2022 r. w formie procesowej, stosownie do zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, nietrafnie przyjmując, że wniosek ten dotyczy indywidualnego (prywatnego) interesu skarżącego. Nota bene w żaden sposób nie wykazano z uwagi na jakie okoliczności żądana informacja będąca informacją publiczną miałaby dotyczyć informacji służącej indywidualnemu prywatnemu interesowi skarżącego, ponieważ funkcja skarżącego pełniona w innej placówce oświatowej w żadnym razie nie uprawnia do takiego stwierdzenia organu.
Nawet gdyby, co nie wynika z akt tej sprawy, organ przyjął, że w zakresie treści wniosku z 15 września 2022 r. mogłaby zaistnieć sytuacja nadużycia prawa do informacji publicznej, to winien w tym zakresie wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, który to akt może stanowić podstawę kontroli przez Sąd zasadności rozstrzygnięcia. Brak takiego orzeczenia stanowi o niewykonaniu wyroku Sądu w tym zakresie.
W związku z tym, że punkt I. wyroku z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 nie został wykonany przez organ w wyznaczonym przez Sąd terminie, jak również nie został wykonany przed wniesieniem skargi na niewykonanie tego punktu wyroku, konieczne stało się uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 P.p.s.a. Powyższe obligowało Sąd do wymierzenia organowi grzywny.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności tej sprawy, w tym wskazywane przez organ w odpowiedzi na skargę przyczyny uznania, wbrew stanowisku zaprezentowanemu w wyroku z 29 listopada 2022 r., że wniosek skarżącego dotyczy informacji publicznej z uwagi na jego zakres przedmiotowy i podmiotowy, a pomimo tego uznano, że wniosek ten dotyczy informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi skarżącego, bez procesowego wykazania tej okoliczności, Sąd stwierdził, że wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł, będzie adekwatne do tych okoliczności, a nadto spełni wystarczająco represyjną funkcję. Pomimo bowiem jednoznacznej treści wniosku z 15 września 2022 r., dotyczącego informacji publicznej organ bezpodstawnie twierdzi, że informacje te zostaną wykorzystane w innym celu aniżeli wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Brak jakiegokolwiek wykazania, że informacje o które wystąpił skarżący mogą być wykorzystane przez niego jako dyrektora w Szkole Podstawowej i Przedszkolu we [...]. Sam fakt znajomości przepisów prawa oświatowego przez skarżącego nie stanowi o zawodowym wykorzystaniu informacji publicznej, której dotyczy wniosek z 15 września 2022 r.
W ocenie Sądu bezczynność organu w wykonaniu punktu I. wyroku z 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SAB/Ol 200/22 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Stwierdzona bezczynność była wynikiem lekceważącego stosunku do sprawy, a w szczególności przyjętym założeniem, że z uwagi na wielość złożonych wniosków skarżącemu nie przysługuje żadna informacja publiczna. Z urzędu wiadomym pozostaje bowiem, że faktycznie w żadnej ze spraw rozpoznawanych przed tut. Sądem, pomimo przesądzenia, że składane wnioski dotyczą informacji publicznej organ konsekwentnie odmawia udostępnienia informacji publicznej zasłaniając się, bądź to koniecznością przetworzenia informacji, bądź też jej odmową z uwagi na fakt, że skarżący pełni funkcję dyrektora placówki oświatowej w innym powiecie. Gdyby faktycznie tylko taka okoliczność stanowiła podstawę braku prawa do uzyskania informacji publicznej od podmiotu prowadzącego działalność z zakresu prawa oświatowego, to w efekcie skutkowałoby to bezpodstawnym wyeliminowaniem z uprawnienia do informacji publicznej całej rzeszy osób fizycznych, które w jakikolwiek sposób byłyby powiązane z prowadzeniem jakiegokolwiek podmiotu prawa oświatowego, zaś taki wymóg nie ograniczałby prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej w stosunku do każdego innego podmiotu. Poza tym w rzeczonej sprawie organ nie może, jak w przypadku sprawy II SAB/Ol 200/22 zasłaniać się, że nie posiadał wiedzy, że rozpoznanie wniosku winno nastąpić w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł), wysokość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżącego (480 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Zdanie odrębne
Składam zdanie odrębne od wysokości grzywny orzeczonej wyrokiem.
Otóż w moim przekonaniu jest ona rażąco niska, a przeto nie spełni pokładanego w niej celu zastrzeżonego ustawą.
Powyższa konstatacja wymaga poczynienia syntetycznych rozważań w kwestii wykonywania wyroków sądowych. Otóż nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że niewykonywanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkiem takiego zaniechania jest w konsekwencji podważanie autorytetu Państwa. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Jest zatem oczywiste, że niewykonywanie wyroków sądowych godzi w zasadę demokratycznego państwa prawnego, legalizmu działania władzy publicznej i wreszcie nie respektuje zasady wymiaru sprawiedliwości przez sądy, w tym sądy administracyjne (art. 2, 7 175 ust. 1 Konstytucji RP). Oczywiście mogą być rozmaite przyczyny tego stanu rzeczy, tj. niewykonywania rzeczonych wyroków. Tytułem przykładu można przywołać te o naturze organizacyjno-porządkowej, organizacji pracy, przejściowych (acz dotkliwych) braków pracowniczych, czy wreszcie skumulowanych okresów natężonej pracy i wielu podobnych. Jednakże ich wspólnym mianownikiem jest wola wykonania wyroku. Żadna z tychże okoliczności w żadnym – co podkreślić wyraziście wypada- nie ekskulpuje organu od wykonania wyroku. Niedopuszczalnym jest także jakiekolwiek niuansowanie okoliczności, które mogłyby ewentualne zwolnić zobowiązanego z stwierdzonej prawomocnym wyrokiem powinności udzielania informacji publicznej. Nie jest zatem dopuszczalne tworzenie hipotetycznych sytuacji, że w zależności od okoliczności - zapewne znamiennych szczególnym kwalifikatorem - zobowiązany byłby z tej powinności następczo zwolniony, czy wręcz obowiązek by wygasł. Owe niuansowanie i uzależnianie wykonalności wyroku od zewnętrznych okoliczności przesunęłoby jego wykonalność z samego orzeczenia na podmiot zewnętrzny względem sądu, najczęściej kuriozalnie samego zobowiązanego. To on w istocie decydowały o wykonalności wyroku, a nie sąd i stająca za jego orzeczeniem emanacyjna powaga samego państwa. Zatem rzeczony obowiązek kategorycznie i bezwarunkowo musi być wykonany niezależnie od okoliczność i przyczyn zwłoki w tejże materii. Oczywiście owe okoliczności nie pozostają irrelewantne dla wysokości wymierzonej grzywny. Z inną bowiem sytuacją mamy do czynienia, kiedy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji intencjonalnie nie zamierza wykonać wyroku sądu. Tego rodzaju postawa zobowiązano z u.d.i.p. wprost kwestionuje legalność samego orzeczenia- poza ustawowym trybem – a w konsekwencji autorytet państwa i wydawanym wszakże w jego imieniu orzeczeń sądowych. Aprobata dla tego stanu rzeczy bezpośrednio zagrażałaby nie tylko konsystencji zasad konstytucyjnych, choćby przywołanych powyżej, ale bezpośrednio kwestionowałaby ogólny porządek prawny, który nie pozostałby bez poważnych implikacji dla innych sfer funkcjonowania społeczeństwa. Zatem powinnościąsądu jest szczególna dbałość o wykonywalność jego prawomocnych wyroków. W przeciwnym wypadku może się spotkać ze słusznym infamującym go zarzutem "Co to za sąd, który nie potrafi wyegzekwować swoich wyroków?".
Właśnie celem zapobiegania tejże groźnej dla porządku prawnego sytuacji ustawodawca za szczególnie groźną dla porządku prawnego postać niewykonania orzeczenia uznał niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ponieważ dla przeciwdziałania temu niebezpiecznemu zjawisku przewidział szczególny tryb postępowania w postaci możliwości wniesienia przez stronę skargi na niewykonanie takiego wyroku. Zgodnie z art. 154 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia tej skargi sąd może zastosować wymierzyć temu organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uważam, że wymierzenie Dyrektorowi grzywny w wysokości 1000,00 zł nie spełni pokładanego w niej celu, tj. nie wywoła skutku w postaci wykonania wyroku tut. Sądu z dnia 29 listopada 2022r., sygn. akt: II SAB/OI 200/22. Powyższe uzasadniam faktem, że Dyrektor Szkoły [...] w piśmie z 20 marca 2023r. wielokrotnie zaprezentował stanowisko, że żądana informacji nie ma waloru informacji publicznej, a zatem nie jest zobowiązany do jej udostepnienia, czym intencjonalnie zakwestionowała samą legalność orzeczenia tut. Sądu z dnia 29 listopada 2022r. Tytułem przykładu prezentowanej postawy przywołuję "(...) żądanie nie ma na celu uzyskanie informacji służącej indywidualnemu (prywatnemu) interesowi Wnioskodawcy, a zatem nie może być zrealizowane w trybie ustawy o dostępem do informacji publicznej", (...) nie budziło wątpliwości organu, że zakres przedmiotowy wniosku nie ma charakteru publicznego, gdyż pozyskane informacje nie będą służyły powszechnemu interesowi, a jedynie będą zaspokajały prywatne (zawodowe) potrzeby Wnioskodawcy (...), czy wreszcie (...) "żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej(...)". Prezentowane przez organ (w znaczeniu funkcjonalnym) stanowisko niedwuznacznie - bez cienia wątpliwości - dowodzi, że w ocenie Dyrektora nie mamy do czynienia z informacją publiczną. Takowa ocena wprost kwestionuje legalność prawomocnego wyroku Sądu. Więcej Dyrektor nie tyle zakwestionował, ile samodzielnie i autonomicznie posądził kwestię charakteru informacji, "zapominając" o prawomocnym wyroku w tej materii. W tym kontekście niewykonanie wyroku jest li tylko konsekwencją niezależnego i w opozycji do Sądu przesadzenia we własnym zakresie o charakterze żądanej informacji. Wskutek powyższego niewykonanie wyroku jawi się jako całkowite nieposzanowanie obowiązującego porządku prawnego, w tym inkorporowanego w wyroku sądu. Wymierzając zatem grzywnę sąd winien mieć na uwadze prezentowaną niedwuznacznie postawę zobowiązanego cechującą się wolą ignorowania prawomocnego wyroku. Orzeczona w tej sytuacji grzywna w wysokości 1000,0 zł w najmniejszy sposób nie wpłynie na wykonalność wyroku z uwagi na jej rażąco niski wymiar. Do powyższego przekonania skłania mnie postępowania Dyrektora, a mianowicie nie jest to jedyny wyrok niewykonany przez zobowiązanego. Otóż Dyrektor nie wykonał wyroku tut. Sądu o sygn. akt : II /SAB/OI 201/22 (wyrok z 31 sierpnia 2023r. ). Powyższe – w moim przekonaniu – może skłaniać do konkluzji, że zamiar niewykonywania wyroku sądu ma nie tylko charakter intencjonalny, ale również ciągły (trwały) rozumiany jako nie incydentalny. W tej sytuacji postawa zobowiązanego zasługuje na szczególnie adekwatną reakcję ze stron sądu. A takowej w żadnej mierze nie spienia grzywna w wysokości 1000,00zł. Jawi się ona jako rażąco niska względem przyczyny niewykonania wyroku, a jest nią zwerbalizowany wprost zamiar jego niewykonania jako skutek autonomicznej oceny charakteru żądania wniosku z całkowitym zignorowaniem uprzednio zajętego orzeczniczo stanowiska sądu w tej materii.
Prezentowana argumentacja przemawia za celem złożenia zdania odrębnego, wyłącznym zaś motywem jego wywiedzenia jest ochrona zindywidualizowanym na wstępie zasad konstytucyjnych.