II SA/Ol 483/25

II SA/Ol 483/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska
Ewa Osipuk
Piotr Chybicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 418
zrt. 3 pkt 11, art.30b ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2025 poz 341
art. 3, art. 5, art. 8
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Chodorowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu rozbiórki i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją
nr 36/2025 z dnia 10 lutego 2025 r. Starosta I. (dalej jako: "organ I instancji") zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił M.J. (dalej: "inwestor") pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego na dz. nr [...], obr. [...], gm. L.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli B. i A.P. Zarzucili,
że decyzja skierowana została do nich, zamiast do ich córki E.P. Wyjaśnili,
że utracili prawo własności do wymienionej nieruchomości w dniu ogłoszenia ich upadłości, tj. [...] 2018 r., a nieujawnienie prawa własności córki w księgach wieczystych nastąpiło nie z jej winy i zaniedbania, lecz z winy Sądu Rejonowego
w I., który nie dopełnił obowiązków wynikających z prawa unijnego ustanowionego w rozporządzeniach PE nr 2015/848 i 1215/2012. Wskazali, że prawo własności córki potwierdza nakaz sądowy wydany przez Sąd Okręgowy w L. ([...]) z 9 grudnia 2019 r. Podnieśli, że orzeczenie to podlega uznaniu i wykonaniu we wszystkich państwach członkowskich UE i nie ma podstaw do twierdzeń przeciwnych. Na podstawie tego właśnie orzeczenia Sąd Rejonowy w I. dokonał wpisów w księgach wieczystych dotyczących wzmianek ostrzeżeń o niezgodności treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym i wpisów wzmianek o wniesionych skargach. Takie wpisy wyłączają rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i organ już na tej tylko podstawie powinien wstrzymać się z wydawaniem decyzji do czasu wykreślenia takich wpisów, gdyż wydanie decyzji narusza zagwarantowane w art. 64 Konstytucji RP prawo własności E.P. do spornej nieruchomości i budynku. Odwołujący się skonstatowali, że w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja, w której dwie osoby dysponują prawem własności do tej samej nieruchomości, z tym że E.P. uzyskała to prawo 9 grudnia 2019 r., a inwestor swoje wątpliwe prawo nabył w nieważnym postępowaniu egzekucyjnym i sądowym w dniu 18 kwietnia 2024 r., a więc ok. 4,5 roku później, podczas gdy na podstawie art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu i umorzeniu z mocy prawa, a zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia. Odwołujący się wskazali, że od ponad 6 lat trwa spór i walka z komornikiem i sądami, które wbrew obowiązkowi nie umorzyły postępowania egzekucyjnego, sądowego, a Sąd Rejonowy w I. nie wykonał nakazu Sądu w L. - nie dokonał zmiany wpisu prawa własności na rzecz E.P. w księgach wieczystych i bezprawnie przysądził prawo własności inwestorowi. Oświadczyli, że w tym przedmiocie toczy się kilka spraw w Sądzie Okręgowym w E. i jedna w Sądzie Najwyższym, których celem jest unieważnienie tego postanowienia. Ponadto prokuratura prowadzi śledztwo o czyn z art. 231 § 1 kk. W wyniku prowadzonego śledztwa może się okazać, że inwestor nabył nieruchomość w wyniku przestępstwa popełnionego przez komornika i sędziów,
a to z kolei jest bezpośrednią przesłanką do unieważnienia całego postępowania egzekucyjnego, w którym sprzedano nieruchomość należącą do E.P.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, zaskarżoną decyzją z 23 maja 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśnił, że inwestor spełnił wszystkie warunki do uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. W szczególności wykazał uprawnienie do rozporządzania obiektem budowlanym na cele rozbiórkowe. Do wniosku inwestor załączył zgodę właściciela terenu, o której mowa w art. 30b ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, to jest pismo zatytułowane: "Zgoda właściciela obiektu budowlanego na jego rozbiórkę"
i opatrzył je własnoręcznym podpisem. Z załączonej do akt księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości wynika, że na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w I. sygn. akt [...] z 19 marca 2024 r. o przysądzeniu własności, właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest inwestor. Zgodnie zaś
z zasadą superfiecies solo cedit, wyrażoną w art. 48 Kodeksu cywilnego, wszystko co jest trwale połączone z gruntem dzieli los prawny gruntu, staje się własnością właściciela gruntu. Organ odwoławczy wskazał na wyjaśnienia uzyskane od sądu wieczystoksięgowego, że wpis do księgi wieczystej nie jest ostateczny wobec złożenia skargi na wpis, niemniej jednak wpis ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Organ odwoławczy uwzględnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r.
o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2025 r. poz. 341; dalej jako: "u.k.w.h.") domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie
z rzeczywistym stanem prawnym, a art. 5 tej ustawy wprowadza zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie z tym przepisem w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną
z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Zdaniem organu odwoławczego powołany wyrok Sądu Okręgowego w L., wydany
w postępowaniu upadłościowym nr [...], nie obala domniemania z art. 3 u.k.w.h. Przeprowadzenie dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie wynikające
z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś dopuszczalna. Tym samym nie ma możliwości, aby w toku postępowania w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 lipca 2023 r. o sygn. akt I OSK 1132/22 oraz z dnia 23 maja 2023 r. o sygn. akt I OSK 3333/19).
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B.F. (dalej: "skarżąca"), zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 76 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny stanu faktycznego i brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegający na: braku merytorycznego rozpoznania dowodu w postaci orzeczenia Sądu w L. z 9 grudnia 2019 r. wydanego w postepowaniu upadłościowym nr [...]; zaniechaniu oceny prawidłowości wpisu prawa własności inwestora w treści księgi wieczystej
i w konsekwencji brak dokonania merytorycznej oceny czy przedłożone przez odwołujących się dokumenty doprowadziły do obalenia domniemania z art. 3 u.k.w.h.;
- art. 30b ust. 2 i 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne ich zastosowanie polegające na zatwierdzeniu projektu rozbiórki i udzieleniu inwestorowi pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem
w zakresie dopuszczalności samodzielnego obalenia przez organy administracji publicznej domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wskazała, że wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd jest tylko jednym
z trzech stanowisk prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Co prawda, pogląd odmienny, prezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Gdańsku w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. I SA/Gd 30/08, bezwarunkowo dopuszczający taką możliwość ma charakter odosobniony, jednakże aprobatę judykatury zyskuje w tym zakresie pogląd przewidujący dopuszczalność samodzielnego podważenia domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez organ administracyjny wtedy, gdy powyższe ma służyć jedynie ustaleniu jednej z przesłanek, która umożliwia uzyskanie rozstrzygnięcia na drodze administracyjnoprawnej, mającego wpływ na sytuację prawną, a nie faktyczną danego podmiotu - tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej. Za powyższym stanowiskiem opowiedział się chociażby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku
z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 251/14; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1723/12. Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt SK 57/03, Trybunał Konstytucyjny opowiedział się za dopuszczalnością obalenia domniemania
z art. 3 u.k.w.h., zarówno w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej
z rzeczywistym stanem prawnym, jak i w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Taki pogląd dominuje także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyroki z 10 grudnia 1993 r.,
I CRN 202/93; z 6 grudnia 2000 r., III CKN 325/00; z 21 marca 2001 r., III CKN 325/00; z 5 kwietnia 2006 r., IV CSK 177/05 i uchwałę składu siedmiu sędziów z 18 maja 2010 r., III CZP 134/09, OSNC 2010, Nr 10, poz. 131). Dalej skarżąca argumentowała,
że wpis prawa własności inwestora w treści księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że dopuszczalne jest obalanie domniemania z art. 3 u.k.w.h. także w każdym innym postępowaniu niż proces z art. 10 u.k.w.h. W związku
z tym organ winien był merytorycznie ocenić wartość dowodową dokumentów przedstawionych przez odwołujących się, w celu wykazania przysługującego ich córce prawa własności do nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i zarzuty w niej zawarte. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji.
Pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zasada legalności, wyrażona w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2024 r. poz. 1267) obliguje sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżoną decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu
o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy inwestor wykazał uprawnienie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie
z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418) przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Stosownie do art. 30b ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane do wniosku
o pozwolenie na rozbiórkę dołącza się zgodę właściciela obiektu budowlanego lub jej kopię.
W rozpatrywanym przypadku organy orzekające prawidłowo przyjęły,
że inwestor wykazał, że przysługuje mu tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości i budynku gospodarczego wnioskowanego do rozbiórki.
Z przedłożonego przez inwestora postanowienia Sądu Rejonowego w I. z 19 marca 2024 r., sygn. akt [...], wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym
z wniosku wierzyciela Banku [...] w L. przeciwko dłużnikom A.F. i B.F. o egzekucję świadczeń pieniężnych w przedmiocie przysądzenia własności, Sąd Rejonowy stwierdził, że cena nabycia wynosząca 610.000,00 zł została złożona na rachunek depozytowy i przysądził na rzecz nabywcy M.J. prawo własności m.in. zabudowanej działki nr [...] położonej w S. Na postanowieniu tym widnieje urzędowa adnotacja: "orzeczenie prawomocne z dniem 18 kwietnia 2024 r.".
Zgodnie z art. 999 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, dalej: "k.p.c.") prawomocne postanowienie
o przysądzeniu własności przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis
w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru dokumentów. Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności.
W myśl art. 999 § 2 k.p.c. od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy przysługują mu prawa i ciążą obowiązki względem nieruchomości. Stosownie do art. 1000 § 1 k.p.c. z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji. Pozostają tylko w mocy enumeratywnie wymienione w art. art. 1000 § 2 k.p.c.: prawa ciążące na nieruchomości z mocy ustawy; służebność drogi koniecznej oraz służebność ustanowiona w związku
z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budowli lub innego urządzenia; służebność przesyłu.
Zgodnie z przytoczonymi unormowaniami z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasły z mocy prawa wszelkie prawa ciążące na nieruchomości. Sąd nie może oceniać legalności postępowania egzekucyjnego,
w tym prawidłowości jego przebiegu i podejmowanych przez komornika czynności egzekucyjnych. Nie należy to do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. do kognicji sądu administracyjnego należy kontrola aktów i czynności podejmowanych w postępowaniu administracyjnym. Na zasadzie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt administracyjny lub czynność z zakresu administracji publicznej kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104). Powyższe oznacza, że rozpatrując skargę na pozwolenie na rozbiórkę Sąd nie może weryfikować pod względem zgodności z prawem aktu wydanego na podstawie odrębnej podstawy prawnej i podlegającego odrębnemu zaskarżeniu. Sąd administracyjny w szczególności nie może podważać prawomocnych orzeczeń wydanych w postępowaniu cywilnym. Jest nimi natomiast bezwzględnie związany na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. Przepis ten stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe
i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dopóki zatem prawomocne orzeczenie wydane w postępowaniu cywilnym pozostaje w obrocie prawnym, to obowiązuje i wywołuje skutki prawne z nim związane, które muszą być honorowane przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Między innymi postanowienie o przysądzeniu własności stanowiło podstawę do założenia księgi wieczystej nr [...] dla zabudowanej ww. działki nr [...] i dokonania w niej wpisu prawa własności inwestora.
Art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych
i hipotece stanowi, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ujawnienia stanu prawnego nieruchomości. Księgi wieczyste są jawne - art. 2 u.k.w.h. Obok jawności formalnej ksiąg wieczystych wyróżnia się również jawność materialną uregulowaną w art. 3 u.k.w.h. Przepis ten wprowadza dwa domniemania: domniemanie, że prawo jawne
z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (ust. 1), oraz domniemanie, że prawo wykreślone nie istnieje (ust. 2). Domniemanie obejmuje prawa ujawnione w postaci wpisu w księdze wieczystej, takie jak własność, użytkowanie wieczyste oraz prawa rzeczowe ograniczone na nieruchomości. Domniemanie,
o którym mowa w art. 3, obejmuje zarówno sytuacje, gdy wpis jest deklaratoryjny, jak
i te, gdy ma charakter konstytutywny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, które skład orzekający podziela, zgodnie z którym domniemania uregulowane w art. 3 u.k.w.h. to domniemania prawne, które są domniemaniami wzruszalnymi, a zatem mogą być obalone w stosownym trybie
w postępowaniu przed sądem powszechnym. Dopóki domniemanie to nie zostanie obalone, to skuteczny jest stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem
(art. 626[8] § 6 k.p.c.), od którego przysługuje apelacja (art. 626[10] § 3 k.p.c.). Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej (art. 365 § 1 k.p.c.) i nie może być obalony w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym jako przesłanka rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1980/21; 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 769/21, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
W niniejszej sprawie w księdze wieczystej spornej nieruchomości zapisana została w dniu 20 listopada 2024 r. wzmianka o skardze. Zgodnie z art. 518 [1] § 1 [1] k.p.c. na orzeczenie referendarza sądowego służy skarga także w przypadkach,
w których na postanowienie sądu służyłaby apelacja. W myśl art. 626 [7] § 4 k.p.c.
w razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej dokonany przez referendarza stosuje się odpowiednio przepisy § 1 i § 2. Wzmiankę o skardze wykreśla się z urzędu po rozpoznaniu skargi. Stosownie do art. 518 [1] § 3 k.p.c. w razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej wpis nie traci mocy.
Załączony do akt wydruk z księgi wieczystej [...], założonej dla wydzielonej zabudowanej działki nr [...], nie zawiera wpisu o ostrzeżeniu
o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na który skarżąca powoływała się w postępowaniu administracyjnym. Nie wiadomo jakie księgi wieczyste skarżąca miała na myśli. Niezależnie od tego, nawet gdyby ostrzeżenie zostało wpisane, to nie miałoby to znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż zgodnie z art. 8 u.k.w.h. wzmianka o wniosku, skardze na orzeczenie referendarza sądowego, apelacji lub skardze kasacyjnej oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej wyłącza tylko z tego powodu rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Przepis art. 8 u.k.w.h., co podkreślić trzeba, wprowadza ograniczenie tylko co do obowiązywania zasady uregulowanej w art. 5 u.k.w.h. Tym samym wzmianka o skardze, czy ostrzeżeniu nie obala domniemań prawnych z art. 3 u.k.w.h. Unormowanie art. 5 u.k.w.h. wprowadza zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która ma zastosowanie przy nabywaniu własności lub innych praw rzeczowych. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku. Organy orzekające nie rozstrzygały o nabyciu prawa własności. Dlatego
w rozpatrywanym przypadku nie ma znaczenie wyłączenie z art. 8 u.k.w.h. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt SK 57/2003 (OTK ZU 2004/7A poz. 69) wskazał, że domniemanie z art. 3 u.k.w.h. wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, a ją uzupełnia.
Podkreślić trzeba, że na podstawie art. 518 [1] § 3 k.p.c. w razie wniesienia skargi na wpis w księdze wieczystej dokonany przez referendarza wpis nie traci mocy. Korzysta więc z domniemań prawnych z art. 3 u.k.w.h. Nadto postanowienie Sądu Rejonowego w I. z 19 marca 2024 r., sygn. akt [...] stało się prawomocne 18 kwietnia 2024r.
Z powyższych względów organy orzekające nie miały możliwości, by w toku postępowania, jakie przed nim się toczyło, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z obowiązujących wpisów dokonanych w księdze wieczystej.
W wyroku z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1909/15, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wykluczona jest w postępowaniu administracyjnym jakakolwiek kontrola dotycząca treści wpisów własności w księgach wieczystych. NSA wskazał w tym wyroku, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istnieje pewna rozbieżność poglądów w omawianej materii, ale dotyczy ona jedynie tego, czy domniemanie, wynikające z wpisu do księgi wieczystej (art. 3 u.k.w.h.) może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.), czy też przeprowadzenie tego rodzaju przeciwdowodu może nastąpić w innym postępowaniu, ale należącym do właściwości sądu powszechnego, np. o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie. Owa rozbieżność nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie. W wyroku z 5 stycznia
2022 r., sygn. akt I OSK 1388/20, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że stanowisko Sądu Najwyższego co do możliwości obalenia domniemania z art. 3 u.k.w.h. i przeprowadzenia dowodu przeciwnego w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu, należy odnosić do postępowań przed sądem powszechnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest natomiast stanowisko, że domniemanie to nie może być wzruszone w sprawie administracyjnej.
W żadnej mierze takiego domniemania nie może obalić organ administracyjny, który jest związany treścią wpisu, jak wyjaśniono powyżej (por. też wyrok NSA z 24 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1025/20). Także w wyroku z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt
I OSK 2398/17, CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny akcentował, że w przypadku sporu co do stanu prawnego działki organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygać tego sporu. Zasadność tego stanowiska potwierdzają powołane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyroki NSA z 2023 r.
Tym samym bezprzedmiotowe są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące zebrania i przeprowadzenia dowodów w celu samodzielnego ustalenia przez organy orzekające stanu prawnego ww. działki, odmiennego niż to wynika z treści księgi wieczystej. A w konsekwencji zbędne były rozważania dotyczące oceny tych dowodów.
W tym stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.