II SA/Ol 473/24

II SA/Ol 473/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 27 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1, 2 i 4, art. 31 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Marta Przewłucka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 8 kwietnia 2024 r. Prezydent Olsztyna (dalej jako: "organ I instancji") zameldował J. D. (dalej jako: "skarżący") na pobyt stały w lokalu nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zameldowanie nastąpiło na wniosek skarżącego. Organ I instancji ustalił, że skarżący zamieszkuje w ww. lokalu od 19 września 2012 r. Zakład Lokali i Budynków Komunalnych (dalej: "ZLiBK ") wyjaśnił, że w związku z zaległościami w opłatach czynszu oraz świadczeń stosunek najmu ww. lokalu został rozwiązany z dniem 31 lipca 2013 r. Skarżący został wezwany do przekazania przedmiotowego lokalu do dyspozycji ZLiBK 5 grudnia 2023 r. Jednak nie zrobił tego,
w związku z czym sprawa o eksmisję została skierowana na drogę postępowania sądowego. Mieszkańcy budynku potwierdzili, że skarżący stale zamieszkuje
w przedmiotowym lokalu. Mając powyższe na uwadze, organ I instancji uznał, że zamieszkanie skarżącego w ww. lokalu w całości wypełnia definicję art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.) i uzasadnia wydanie decyzji o zameldowaniu na pobyt stały. Organ I instancji podniósł, że ewidencja ludności nie zajmuje się ustaleniem prawa do lokalu i pobytu
w nim, ponieważ zameldowanie ma służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
18 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, że uzasadnienie decyzji oczernia go, traktuje jako przestępcę. Zaprzeczył, aby posiadał jakiekolwiek zadłużenie wobec ZLiBK. Oświadczył, że administrator budynku współpracuje przeciwko niemu, by nie powrócił do swojego mieszkania przy
ul. [...], w którym zamieszkuje bezprawnie jego była żona. Skarżący dodał, że sąsiadki z budynku przy ul. [...] wpuszczają mu trujące gazy, włamują się do niego, itp.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją nr SO-III.621.1.12.2024.AC z 7 maja 2024 r., Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustaleń faktycznych i prawnych organu I instancji. Podkreślił, że organ I instancji rozstrzygnął sprawę zgodnie z żądaniem skarżącego. Wskazał, że faktycznie od blisko 12 lat skarżący zamieszkuje przy ul. [...], a nie w lokalu przy
ul. [...], gdzie nadal posiada zameldowanie na pobyt stały. W związku z tym zasadne jest jego zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dla wydania decyzji w przedmiocie zameldowania nie ma istotnego znaczenia fakt, dlaczego skarżący utracił prawo najmu przedmiotowego lokalu ani też kwestie dotyczące prowadzonych przez ZBiLK spraw dotyczących eksmisji, zadłużenia lokalu, czy kosztów z tytułu bezumownego korzystania, a istotne są ustalenia co do tego, czy zgłaszany adres jest rzeczywistym miejscem pobytu stałego zgłaszającego. Decyzja organu meldunkowego rozstrzyga na korzyść skarżącego, gdyż organ ten nie miał wątpliwości co do tego, że skarżący przebywa z zamiarem pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Organ I instancji nie odniósł się jednak i nie wyjaśnił stronie tego, że datą zameldowania na pobyt stały w tym lokalu będzie data wydanej decyzji, a nie dzień faktycznego zamieszkania, tj. 19 września 2012 r., z którą dokonania zameldowania żąda zgłaszający. Wyjaśniono, że organ nie może dokonać zameldowania
z datą wsteczną. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie o zameldowanie skarżącego zostało przeprowadzone przez organ I instancji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.
W skardze na powyższą decyzję wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił, że chociaż zameldowano go w lokalu przy ul. [...], co gwarantuje mu ustawa, to treści decyzji celowo oczerniają go jako przestępcę, dłużnika czynszowego. Zdaniem skarżącego, wydane decyzje o zameldowaniu celowo popierają przestępczą decyzję z 17 maja 1999 r. o wymeldowaniu go z mieszkania przy ul. [...], odcinając mu możliwość powrotu do tego lokalu. Wyraził przekonanie, że ma prawo do zameldowania w mieszkaniu przy ul. [...], gdyż stanowi jego wyłączną własność, a jego była żona zamieszkuje w nim bezprawnie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. skarżący podtrzymał skargę. Podniósł, że oczekuje od Sądu decyzji o zameldowaniu go w jego mieszkaniu przy
ul. [...]. Wyjaśnił, że obecnie mieszka przy ul. [...] i nie ma zadłużenia, do tego mieszkania sąsiedzi wpuszczają trujące gazy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2024 r. poz. 1267) i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego
w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Sąd administracyjny nie przyznaje uprawnień, nie nakłada obowiązków, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, mającym wpływ na wynik sprawy, uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Dodatkowo sąd może także umorzyć postępowanie administracyjne, gdy stwierdzi ku temu podstawy (art. 145 § 3 p.p.s.a.), a także jest władny wskazać sposób rozstrzygnięcia w przypadku, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze
- w granicach sprawy wyznaczonych podstawą prawną wydanej decyzji. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Na zasadzie tego przepisu Sąd nie może w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny aktu administracyjnego albo bezczynności organów, podlegających odrębnemu zaskarżeniu. Dlatego w rozpoznawanej sprawie, wbrew podnoszonym w skardze argumentom, Sąd nie może w ogóle wypowiadać się na temat, czy zasadnie skarżący został wymeldowany z lokalu przy ul. [...]. Bezspornym jest, że skarżący w lokalu tym nie zamieszkuje.
Niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie zasadności zameldowania skarżącego przy ul. [...]. Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że spełnione zostały przesłanki do zameldowania skarżącego pod wnioskowanym adresem przy ul. [...], czego ma świadomość sam skarżący, wskazując, że gwarantuje mu to ustawa.
Dostrzec należy, że 26 lutego 2024 r. skarżący sam zgłosił organowi I instancji stały pobyt pod wskazanym adresem, podając, że w lokalu tym zamieszkuje od 2012 r., a 5 lutego 2024 r. ZLiBK odmówił mu zawarcia umowy najmu. Skarżący do wniosku
o zameldowanie dołączył pismo ZLiBK, w którym poinformowano skarżącego,
w odpowiedzi na wniosek o zawarcie umowy najmu, że w związku z zaległościami
w opłatach stosunek najmu został rozwiązany w 2013 r. i lokal zajmowany jest bez tytułu prawnego. Na wezwanie organu I instancji, pismem z 14 marca 2024 r. ZLiBK potwierdził, że skarżący zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i wszczęte zostało postępowanie o eksmisję. Przytaczając w uzasadnieniu decyzji przedstawione okoliczności, które mają potwierdzenie w dokumentach przedłożonych przez skarżącego, organy orzekające nie oczerniły skarżącego. Podane w uzasadnieniach decyzji fakty uwidaczniają tylko z jakiej przyczyny ZLiBK odmówił skarżącemu zawarcia umowy najmu i że skarżący zamieszkuje w lokalu od 2013 r. bezumownie. Organy nie oceniały twierdzeń administratora budynku. Wyjaśnienia administratora budynku pozwalały natomiast na przyjęcie, że mimo braku umowy, skarżący stale zamieszkuje we wnioskowanym do zameldowania lokalu. Okoliczność, iż właściciel lokalu podjął obecnie środki prawne w celu przymuszenia skarżącego do opuszczenia przedmiotowego lokalu nie przeczy uznaniu, że mieszkanie przy ul. [...] aktualnie stanowi centrum życiowe skarżącego. Dopóki skarżący prowadzi swoje centrum życiowe w tym lokalu ma prawo do zameldowania w nim.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o ewidencji ludności obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. W myśl ust. 2 tego artykułu równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy stanowi, że obywatel polski dokonuje zameldowania na pobyt stały lub czasowy na piśmie utrwalonym w postaci papierowej albo elektronicznej. Na zasadzie art. 28 ust. 2 wnioskodawca ma obowiązek przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Zgodnie
z art. 28 ust. 4 omawianej ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby
w miejscu, w którym się zameldowała. W art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności ustawodawca wskazał tryb rozstrzygania o zameldowaniu. Zgodnie z tymi unormowaniami jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Również wątpliwości co do stałego lub czasowego charakteru pobytu osoby pod deklarowanym adresem rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Przyjmuje się, że warunkiem, by pobyt danej osoby uznać za stały, konieczne jest fizycznie zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem i jednocześnie wyrażanie woli stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych (por. wyrok NSA z 2 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 948/23, publ. w CBOSA).
W świetle przytoczonych przepisów organ I instancji zasadnie zweryfikował twierdzenia skarżącego o zamieszkiwaniu w zgłoszonym lokalu przy
ul. [...], bo skarżący nie przedłożył potwierdzenia właściciela lokalu
o pobycie w nim skarżącego. Jednocześnie organ zasadnie odniósł się do wynikających z przedłożonych dokumentów okoliczności bezumownego zajmowania lokalu przez skarżącego od 2013 r. (co uwidacznia, że przedmiotowy lokal stanowi centrum życiowe skarżącego), wyjaśniając że rolą ewidencji ludności jest wyłącznie odzwierciedlenie stanu faktycznego.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, zgodnie z którym zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw rzeczowych. Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Postępowanie w tym przedmiocie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych i nie stanowi formy kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu w określonym miejscu. Celem decyzji
o zameldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny
i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. W wyroku z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1341/20, publ. w CBOSA, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie
z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby
w miejscu, w którym się zameldowała. W świetle tego przepisu meldunek należy postrzegać przede wszystkim jako rodzaj rejestracji pobytu osoby w określonym miejscu, który ma odzwierciedlać stan rzeczywisty.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.