II SA/OL 469/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w sprawie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z obszaru górniczego.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu K. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Starosty Giżyckiego o umorzeniu postępowania w sprawie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z obszaru górniczego. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie zawiadamiając stron i nie doręczając decyzji. Sąd administracyjny uznał, że Kolegium miało podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, ponieważ sprawa nie została rozstrzygnięta merytorycznie przez organ pierwszej instancji, a ustalenie faktycznego zagospodarowania terenu i dopuszczalnego poziomu hałasu wymagało dalszych czynności wyjaśniających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał sprzeciw K. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Starosty Giżyckiego o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z obszaru górniczego. Organ odwoławczy uzasadnił swoją decyzję naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w tym brakiem formalnego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania i niedoręczeniem decyzji prowadzącemu zakład. Kolegium podkreśliło również kluczowe znaczenie ustalenia sposobu zagospodarowania terenu i faktycznego wykorzystania działki, zwłaszcza w kontekście braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd administracyjny, analizując przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., uznał, że organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd podkreślił, że decyzja o umorzeniu postępowania ma charakter procesowy i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a organ pierwszej instancji przedwcześnie umorzył postępowanie, nie przeprowadzając niezbędnych dowodów. W związku z tym, Kolegium miało podstawy prawne do wydania decyzji kasacyjnej, wskazując jednocześnie, jakie czynności należy podjąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd oddalił sprzeciw, stwierdzając, że decyzja Kolegium oraz wyrok sądu nie przesądzają ostatecznego sposobu zakończenia sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, ponieważ sprawa nie została rozstrzygnięta merytorycznie przez organ pierwszej instancji, a ustalenie faktycznego zagospodarowania terenu i dopuszczalnego poziomu hałasu wymagało dalszych czynności wyjaśniających.
Uzasadnienie
Organ pierwszej instancji wydał decyzję o umorzeniu postępowania bez formalnego zawiadomienia stron i bez przeprowadzenia niezbędnych dowodów, co naruszało przepisy postępowania. Ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu wymagało w pierwszej kolejności ustalenia faktycznego zagospodarowania terenu, co nie zostało dokonane. W związku z tym, organ odwoławczy miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
p.p.s.a. art. 64a § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
p.p.s.a. art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151a § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala sprzeciw.
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Dz.U. 2014 poz. 112
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.
W sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Określa dopuszczalne poziomy hałasu dla różnych terenów.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - organ podejmuje wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 136 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie uzupełniające.
k.p.a. art. 136 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie uzupełniające może być przeprowadzone w niezbędnym zakresie.
u.p.o.ś. art. 115a § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Dotyczy dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z terenu obszaru górniczego.
k.p.a. art. 138 § 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wskazuje na możliwość oceny przez sąd administracyjny przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej w świetle przepisów prawa materialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu naruszenia przepisów postępowania i niewyjaśnienia istotnych okoliczności. Decyzja o umorzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji była przedwczesna i nie rozstrzygnęła sprawy co do istoty.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 8, 9, 12, 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy zostały uznane za niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., gdyż miał uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, bowiem sprawa powinna być w pierwszej kolejności załatwiona co do istoty przez organ I instancji. decyzja o umorzeniu postępowania nie ma charakteru merytorycznego, tylko procesowy, a jej wydanie nie rozstrzyga merytorycznie sprawy i zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej. sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, ale musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy.
Skład orzekający
Piotr Chybicki
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy, rola sądu administracyjnego w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji kasacyjnej, obowiązki organów w sprawach dotyczących dopuszczalnego poziomu hałasu."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego przypadku umorzenia postępowania przez organ pierwszej instancji i zastosowania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy. Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące poziomu hałasu i zagospodarowania terenu mogą nie mieć bezpośredniego przełożenia na inne sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących ochrony środowiska i znaczenie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Pokazuje również rolę sądu w kontroli decyzji kasacyjnych.
“Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji? Sąd wyjaśnia zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Ol 469/22 - Wyrok WSA w Olsztynie Data orzeczenia 2022-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Sędziowie Piotr Chybicki /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III OSK 2304/22 - Wyrok NSA z 2022-11-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono sprzeciw od decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2022 r. w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z terenu obszaru górniczego. oddala sprzeciw. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Uzasadnienie Decyzją z dnia 20 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty Giżyckiego z dnia 17 lutego 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego z terenu obszaru górniczego A, będącego we władaniu przedsiębiorstwa A - uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Pismem z dnia 12 lipca 2021 r. Starosta Giżycki wystąpił do Wójta Gminy Wydminy o wskazanie aktualnego przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego działki nr ew. [...], obręb A, a w braku planu o wskazanie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego terenu oraz czy na ww. działce prowadzone jest gospodarstwo rolne. Pismem z dnia 13 lipca 2021 r. K. Z. zwróciła się do Starosty Giżyckiego o wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu w miejscu zamieszkania [...] gm. Wydminy oraz o przeprowadzenie dowodu z dokonanych pomiarów i wskazanie źródeł tego hałasu w porze dnia i wieczorowej. Wyjaśniła, że uzasadnienie dokonania tych pomiarów jest zawarte w piśmie z dnia 16 czerwca 2021 r. skierowanym do WIOŚ. W dniu 10 sierpnia 2021 r. strona przedłożyła ww. pismo z dnia 16 czerwca 2021 r. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy Wydminy podał, że działka nr ew. [...], obręb A nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie podlega obowiązkowi sporządzenia planu oraz nie przystąpiono do jego opracowania. W miejscowym planie obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. ww. działka oznaczona była jako teren zabudowy zagrodowej, działka nr ew. [...], obręb A wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku rolnym, brak jest informacji o sposobie wykorzystywania ww. działki. Starosta A (organ I instancji) decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu emitowanego z terenu obszaru górniczego [...], będącego we władaniu przedsiębiorstwa [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ opisał przebieg postępowania oraz wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Wyjaśnił, że teren sąsiadujący z obszarem górniczym [...] jest terenem chronionym akustycznie - terenem zabudowy zagrodowej. Organ wyjaśnił, że stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, w odniesieniu do terenów zabudowy zagrodowej dopuszczalna emisja hałasu dla pory dnia wynosi LAeqD - 55 dB. Dalej organ wskazał, że pomiary hałasu wykonane w porze dnia wykazały, że równoważny poziom dźwięku w punkcie pomiarowym nr 1 wyniósł LAeqD - 47,0 ±1,5 dB, zaś w punkcie pomiarowym nr 2 wyniósł LAeqD - 48,8 ±1,3 dB. Organ wskazał, że emisja hałasu emitowanego przez ww. obszar górniczy nie przekracza dopuszczalnych norm w odniesieniu do terenów zabudowy zagrodowej, co w ocenie organu powoduje, że postępowanie w sprawie hałasu emitowanego do środowiska stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu. Od tej decyzji odwołanie wniosła K. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że jej podstawą jest sprawozdanie z pomiarów hałasu przeprowadzonych bez jej udziału. Podniosła również, że organ nie odniósł się do jej wniosku o wydanie uwierzytelnionych kopii dokumentów oraz nie ustosunkował się formalnie do jej wniosku o wszczęcie postępowania - nie wydał w tym zakresie stosownego postanowienia, co skutkowało tym, że do dnia wydania decyzji nie znała swojego statusu w postępowaniu i nie złożyła stosownych wniosków dowodowych. Odwołująca się wskazała, że nie wiadomo w jakich warunkach przeprowadzony został pomiar - na jakich obrotach ustawiona była kruszarka. Wobec tego zasadne jest ponowne przeprowadzenie pomiarów hałasu z udziałem skarżącej. K. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz o zobowiązanie organu pierwszej instancji do przeprowadzenia dowodu z pomiaru emitowanego hałasu. W uzasadnieniu decyzji z dnia 20 maja 2022 r. organ odwoławczy podniósł m.in., że organ pierwszej instancji wydał w przedmiotowej sprawie decyzję bez formalnego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Stosownie zaś do art. 61 § 4 k.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Co więcej organ I instancji nie doręczył kontrolowanej decyzji prowadzącemu zakład - obszar górniczy [...]. Kolegium wskazało również, że dla wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu podstawowe znaczenie ma ustalenie sposobu zagospodarowania terenu, na którym znajduje się zakład oraz terenu wokół zakładu emitującego hałas. Wobec powyższego kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie sposobu użytkowania na podstawie faktycznego sposobu zagospodarowania wskazanych terenów (z uwagi na brak miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego) oraz w zależności od wyników tego ustalenia - określenie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska. Przy czym w przypadku, gdy teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenu, dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. Konieczne jest przeprowadzenie oględzin, których celem będzie ustalenie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania terenu. Co do zaś braku udziału odwołującej się w prowadzonych przez WIOS pomiarach, wskazano, że z ustawy o inspekcji ochrony środowiska wynika, iż - przy przeprowadzonej kontroli obowiązkowa jest jedynie obecność podmiotu kontrolowanego lub jego przedstawiciel. W realiach niniejszej sprawy K. Z. zgłosiła wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonych pomiarów. Kolegium wskazało zatem na konieczność ustalenia sposobu, w jakim "zwykle" funkcjonuje zakład, a ściśle parametrów pracy urządzeń emitujących hałas (np. obroty wskazywanej przez stronę kruszarki). Sprzeciw od decyzji Kolegium wniósł, działając przez pełnomocnika, K. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A (dalej jako skarżący). Zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, co uniemożliwiło jego wszechstronną ocenę przy uwzględnieniu słusznego interesu odwołującej się strony, przejawiające się w błędnym wskazaniu, że organ I instancji winien ustalić istotne dla sprawy okoliczności, podczas gdy okoliczności te mogło ustalić samodzielnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze lub zlecić ich przeprowadzenie organowi I instancji w ramach przeprowadzenia dowodów uzupełniających; 2. art. 8 i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa przejawiające się w postaci braku merytorycznego rozpoznania sprawy, mimo że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.; 3. art. 12 § k.p.a. poprzez wydanie decyzji kasatoryjnej, nierozpatrzenie sprawy merytorycznie i nieprzeprowadzenie ewentualnego dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w celu uzupełnienia materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności oraz szybkości postępowania administracyjnego; 4. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł m.in., że formalne naruszenie przez organ I instancji treści art. 64 § 4 k.p.a. także nie pozwala w niniejszej sprawie na wydanie decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. W związku zaś z należytym prowadzeniem postępowania przez organ I instancji, skarżący nie miał zamiaru składać wniosków dowodowych, mogących podważać dokonane w sprawie ustalenia faktyczne. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.). Z cytowanego przepisu wynika, że podstawowym obowiązkiem sądu rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną jest ustalenie, czy w postępowaniu administracyjnym zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynika z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15 wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroku orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się tylko wtedy, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może więc zapaść wyłącznie, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16). Zasadą jest bowiem, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, natomiast odstępstwem od tej zasady jest uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sąd powinien oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, straciłaby swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m. in. dyspozycja art. 138 § 2a k.p.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji, co ma miejsce, jeśli sąd administracyjny "ucieka" od przepisów prawa mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem zaskarżonej do sądu decyzji (zob. wyroki z 24 sierpnia 2021 r., II OSK 1484/21, z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19; z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19; z 19 lutego 2021 r., II OSK 286/21). Ponadto, art. 64e p.p.s.a. nie eliminuje stosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji nie może oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej, ale musi ocenić, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2019 r., II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r., II OSK 2785/20). Z uzasadniania zaskarżonej decyzji Kolegium wynika, że organ I instancji wydał w przedmiotowej sprawie decyzję bez formalnego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Co więcej organ I instancji nie doręczył kontrolowanej decyzji prowadzącemu zakład - obszar górniczy [...]. Ponadto Kolegium wskazało, że dla wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu podstawowe znaczenie ma ustalenie sposobu zagospodarowania terenu, na którym znajduje się zakład oraz terenu wokół zakładu emitującego hałas. Wobec powyższego kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie sposobu użytkowania na podstawie faktycznego sposobu zagospodarowania wskazanych terenów (z uwagi na brak miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego) oraz w zależności od wyników tego ustalenia - określenie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska. Kolegium słusznie podniosło, że działka nr ew. [...], obręb A nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie wiadomo jakie jest faktyczne zagospodarowanie tej działki, ww. działka wchodzi w skład gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku rolnym. Organ I instancji przyjął zaś, bez przeprowadzenia kluczowych dowodów, że ww. działka stanowi teren zabudowy zagrodowej, wobec czego dopuszczalne poziomy hałasu wynoszą: dla pory dnia LAeq D: 55 dB. Trzeba mieć na uwadze, że dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego do środowiska określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112). Zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia dopuszczalne poziomy hałasu (dB) w środowisku powodowanego przez poszczególne grupy źródeł hałasu, z wyłączeniem hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz linie elektroenergetyczne, wyrażone wskaźnikami LAeq D i LAeq N, które to wskaźniki mają zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska, w odniesieniu do jednej doby wynoszą dla następujących terenów: I. a) Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, b) Tereny zabudowy związanej ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, c) Tereny domów opieki społecznej, d) Tereny szpitali w miastach - dla pory dziennej LAeq D: 50 dB, dla pory nocnej LAeq N: 40 dB. II. a) Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego, b) Tereny zabudowy zagrodowej, c) Tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, d) Tereny mieszkaniowo-usługowe - dla pory dziennej LAeq D: 55 dB, dla pory nocnej LAeq N: 45 dB. Dla prawidłowego określenia dopuszczalnego poziomu hałasu konieczne jest zatem w pierwszej kolejności przeprowadzenie oględzin, których celem będzie ustalenie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania terenu. W realiach niniejszej sprawy K. Z. zgłosiła wątpliwości co do rzetelności przeprowadzonych pomiarów. Kolegium wskazało zatem na konieczność ustalenia sposobu, w jakim "zwykle" funkcjonuje zakład, a ściśle parametrów pracy urządzeń emitujących hałas (np. obroty wskazywanej przez stronę kruszarki) i wtedy dokonanie odpowiednich pomiarów. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., gdyż miał uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, bowiem sprawa powinna być w pierwszej kolejności załatwiona co do istoty przez organ I instancji. Podkreślenia wymaga przy tym, że decyzja o umorzeniu postępowania nie ma charakteru merytorycznego, tylko procesowy, a jej wydanie nie rozstrzyga merytorycznie sprawy i zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej (por. A. Skóra (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, red.M. Karpiuk, P. Krzykowski, Olsztyn 2020, LEX/el.). W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że jeżeli organ I instancji, uznając postępowanie administracyjne za bezprzedmiotowe, nie rozstrzygnął sprawy co do istoty, to niedopuszczalnym jest orzeczenie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy (zob. wyrok NSA z 5 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 113/10 czy wyrok WSA w Lublinie z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 241/19, CBOSA). Skoro więc organ I instancji naruszył przepisy postępowania nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy i nie przeprowadzając niezbędnych dowodów, a co za tym idzie przedwcześnie umorzył postępowanie, to Kolegium miało podstawy prawne do wydania decyzji kasacyjnej. Nie można również zarzucić organowi odwoławczemu braku zawarcia w zaskarżonej decyzji wskazań, co do dalszego postępowania. Organ ten w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej podniósł, jakie konkretnie czynności zobowiązany jest podjąć organ I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy. Uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania wiąże się per se z koniecznością zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie podstawą do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Niewątpliwe organ kasacyjny, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, konkretnie wskazał, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy a są to okoliczności o charakterze zasadniczym dla niniejszego postępowania, od których zależy jego wynik. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone było wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone w oparciu o przepis art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające. Nie może być zatem mowy o naruszeniu tego przepisu, ani też innych wskazanych w sprzeciwie przepisów k.p.a. Końcowo należy wskazać, że celem postępowania administracyjnego jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a możliwe jest to wtedy, gdy organ administracji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonuje się zaś w postępowaniu wyjaśniającym, które obejmuje całokształt czynności w celu ustalenia istotnych okoliczności. Organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia jedynie uzupełniającego postępowania dodatkowego (art. 136 § 1 k.p.a.), przy czym postępowanie wyjaśniające może być przeprowadzone w niezbędnym zakresie (art. 136 § 2 k.p.a.). Organ odwoławczy może zatem uzupełnić materiał dowodowy, niemniej kompetencja ta ma charakter ograniczony, bowiem nie może polegać na gromadzeniu nowych dowodów, czynieniu nowych ustaleń faktycznych i ich ocenie, jeżeli mają one istotny wpływ na wynik postępowania i ich rozważenie wymaga podjęcia przez organ odwoławczy szeregu czynności procesowych, a taka sytuacja zaistniała właśnie w niniejszej sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 2688/20, czy z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 263/16). Finalnie należy zaznaczyć, że zarówno decyzja Kolegium, jak też niniejszy wyrok, nie przesądzają ostatecznego sposobu zakończenia sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił sprzeciw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI