II SA/Ol 453/24

II SA/Ol 453/24 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Grzegorz Klimek
Marzenna Glabas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 5 ust. 5, art. 7c ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 120, art. 121 par. 1, art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2024 r. sprawy ze skargi PHU S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisu ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] r., Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "organ pierwszej instancji", "Naczelnik UCS") nałożył na PHU S. z siedzibą w I. (dalej jako: "strona", "spółka", "skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, o której mowa w art. 21 ust. 2d ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 104, dalej jako: "ustawa SENT"), za naruszenie obowiązku wynikającego z art. 7c ust. 1 ustawy, tj. braku uzupełnienia w zgłoszeniu SENT[...] dodatkowych danych.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji opisał stan faktyczny sprawy i podał przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Podał, że poza sporem pozostaje, że przedmiotem przewozu objętego zgłoszeniem był gaz propan-butan, klasyfikowany do pozycji CN 2711, a więc towar objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Zgodnie zaś z § 5 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia
24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu
w zgłoszeniu przewozu towarów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1259, dalej jako: "rozporządzenie") w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do: 1) stacji paliw ciekłych, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o: a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika, b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a, c) objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną w litrach;
2) innego miejsca niż stacja paliw, o której mowa w art. 3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie
o objętość towaru, który został dostarczony do miejsca dostarczenia, wyrażoną
w litrach.
Naczelnik UCS podkreślił, że podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w takim zakresie, w jakim byli zobowiązani do ich zgłoszenia. Niewypełnienie tego obowiązku skutkuje natomiast nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Skarżąca, jako odbiorca towaru w ww. zgłoszeniu dotyczącym dostawy gazu, nie wskazała numeru fabrycznego dystrybutora oraz stanu jego licznika. Wobec bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących nakładania kar, które nie przewidują wartościowania przyczyn uchybienia obowiązkowi, należało nałożyć przedmiotową karę.
Ostatecznie organ pierwszej instancji wyjaśnił z jakich względów nie odstąpił od nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy SENT istnieje możliwość odstąpienia od ukarania z powodu ważnego interesu podmiotu odbierającego lub interesu publicznego, przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 26 ust. 3 ustawy. Wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu strony świadczą okoliczności obiektywne, np. trudności finansowe wynikające ze zdarzeń losowych. Z kolei w interesie publicznym jest, aby uczestnicy systemu monitorowania przewozów wywiązywali się z obowiązków nałożonych na nich przepisami prawa.
Z tego względu organ dokonał analizy majątkowej skarżącej i w jego ocenie nie zachodzą żadne przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Spółka nie ma żadnych zaległości podatkowych, w ciągu ostatnich 12 miesięcy terminowo regulowała należności podatkowe, nie występowała również o przyznanie ulg
w spłacie zobowiązań podatkowych; z systemu finansowo-księgowego wynika, że nie ma żadnych zaległości finansowych do uregulowania. Organ pierwszej instancji dodał również, że okoliczności podane przez skarżącą, wskazujące na przyczynę powstałego naruszenia – tj. błąd ludzki, natłok pracy, nie mogą mieć wpływu na zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności przewidzianej w art. 21 ust. 2d ustawy SENT. Podmiot odbierający, jako profesjonalny przedsiębiorca, zobowiązany jest do staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności oraz do znajomości przepisów prawa i takiego zorganizowania pracy, by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Co więcej, zgłoszenie będące przedmiotem sprawy było częścią zgłoszenia zbiorczego, gdzie pozostałe 6 firm prawidłowo zamknęło zgłoszenie, nie uczyniła tego tylko skarżąca.
Naczelnik UCS skonkludował, że okoliczności w przedmiocie naruszenia obowiązku nie przemawiają za odstąpieniem od nałożenia kary na stronę i zasadne jest nałożenie na stronę kary w wysokości 10.000 zł, celem zdyscyplinowania spółki na przyszłość do rzetelnego wypełniania obowiązków wynikających z ustawy SENT.
Od ww. decyzji organu pierwszej instancji odwołała się skarżąca, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 21 ust. 3 ustawy SENT, poprzez nieuwzględnienie przez organ interesu przewoźnika, interesu publicznego jak również faktu, że kara 10.000 zł przewyższa wartość ładunku, naruszenie było nieistotnym uchybieniem,
a w konsekwencji organ mógł odstąpić od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT, gdyż wymierzona sankcja jest nieadekwatna do stwierdzonego naruszenia oraz okoliczności jego zaistnienia;
2. art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie
i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia kary, w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jego stronie obowiązek podatkowy;
3. art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności, przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu, jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez ustawę;
4. art. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;
5. pominięcie ratio legis ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja "szarej strefy".
W odwołaniu spółka zawnioskowała również o przeprowadzenie w sprawie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, przedkładając rachunek zysków i strat za I kwartał 2023 r. – na fakt straty poniesionej przez skarżącą i zawnioskowała o uwzględnienie przez organ interesu przewoźnika
i w konsekwencji odstąpienie od nałożenia kary.
Pismem z 25 marca 2024 r., skarżąca uzupełniła odwołanie, podtrzymując wszystkie zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji, które powtórzyła w piśmie.
Decyzją z [...] r., znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy w całości decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu DIAS opisał stan faktyczny sprawy i powołał przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, że obowiązkiem nałożonym na podmiot odbierający, wynikającym z art. 5 ust. 5 ustawy SENT, jest uzupełnienie zgłoszenia
o informację o odbiorze towaru, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu dostarczenia towaru. Należy jednak pamiętać, że z art. 7c ust. 1 ustawy SENT wynika także obowiązek wskazania w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeśli są wymagane. Obowiązkiem spółki w niniejszej sprawie było zaktualizowanie zgłoszenia SENT o stan licznika dystrybutora odczytany przed załadunkiem towaru do zbiornika oraz podanie numeru fabrycznego dystrybutora, czego nie uczyniła. Organ odwoławczy podniósł, że w trakcie postępowania ustalono, iż dla skarżącej O. Sp. z o.o. dokonała przewozu gazu propan-butan w ilości 2.500 litrów, wg zgłoszenia SENT. Towar został dostarczony 28 kwietnia 2023 r., a strona nie uzupełniła zgłoszenia o numer fabryczny dystrybutora oraz stan licznika, czego wymagał § 5 rozporządzenia. Strona wyjaśniła, że przyczyną uchybienia był natłok pracy w tym dniu. DIAS podkreślił jednak, że niniejsze zgłoszenie zostało zamknięte automatycznie przez system SENT dopiero 8 maja 2023 r. Zatem od chwili przyjęcia towaru do czasu automatycznego zamknięcia zgłoszenia spółka miała wiele dni na dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 7c ust. 1 ustawy SENT. Nieuzupełnienie zgłoszenia o numer dystrybutora oraz stan jego licznika przez załadunkiem nie można uznać za nieistotny brak formalny. Skoro bowiem wymóg podania tych danych został wprowadzony stosownym rozporządzeniem, to oznacza, że dane te są istotne dla prawidłowego monitorowania towarów wrażliwych.
W dalszej części uzasadnienia DIAS podał, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadzono analizę stosowania się spółki do przepisów ustawy SENT, także w odniesieniu do innych zgłoszeń, po czym stwierdzono, że spółka nagminnie narusza obowiązek wynikający z art. 5 ust 5 ustawy SENT. W okresie od 1 stycznia 2023 r. do 29 lutego 2024 r. spółka aż w 36 przypadkach nie wywiązała się z ww. obowiązku. Nie można więc zgodzić się z tezą odwołania, że naruszenie przepisów ustawy SENT przez skarżącą ma charakter jednostkowy. Choć za naruszenie art. 5 ust. 5 ustawy SENT nie przewidziano kary pieniężnej, to nie oznacza to przyzwolenia na lekceważenie obowiązku wynikającego z tego przepisu
i rzutuje na ocenę podmiotu w kontekście przestrzegania przepisów ustawy SENT.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że same przepisy ustawy SENT nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia, a brzmienie przepisu art. 21 ust. 2d ustawy SENT wskazuje, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę, jak i wysokość tej kary nie zależą od uznania organu, ponieważ ustawodawca nie użył w nich słowa "może". Ponadto omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karno-administracyjną, która to ma charakter obiektywny. Wobec tego organy ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ nie może odstąpić, chyba, że zostaną spełnione przesłanki określone w art. 21 ust. 3 ustawy SENT.
Powołując treść przepisu art. 21 ust. 3 ustawy SENT DIAS wyjaśnił obszernie pojęcia interesu społecznego i ważnego interesu podmiotu odbierającego i podkreślił, że ustawodawca przyjął zasadę, że przywilejowi podlega jedynie interes "ważny", co powoduje konieczność dokonywania oceny tego interesu. Wskazywać ma on na to, że chodzi o interes godny ochrony, interes legitime, niestojący w sprzeczności ani
z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. W przypadku przedsiębiorców takim ważnym interesem będą negatywne skutki z reguły w sferze ekonomicznej, wpływając na zdolność konkurencyjną, wywiązywanie się z różnego rodzaju zobowiązań, a w konsekwencji mogąc prowadzić do utraty zdolności prowadzenia działalności gospodarczej i likwidacji podmiotu. Organ odwoławczy odnosząc się do sytuacji finansowej strony podał, że mając na uwadze informacje z Urzędu Skarbowego w Iławie, stratę z działalności operacyjnej w wysokości 90.853 zł należy traktować jako przejściową, która nie świadczy o jej złej kondycji finansowej. Na uwagę zasługuje wysokość przychodów netto ze sprzedaży i zrównanie z nimi, które w trakcie 3 miesięcy wyniosło blisko 50 mln złotych. Wskazuje to na znaczny rozmiar prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Uzasadnia to również wysokość kar pieniężnych przewidzianych w ustawie SENT przez prawodawcę, które powinny mieć charakter prewencyjny i dyscyplinujący, a jak już wcześniej wskazano, skarżąca – poza naruszeniem art. 7c ust. 1 ustawy SENT – nagminnie nie wywiązywała się z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy.
Ostatecznie DIAS skonstatował, że zaskarżona decyzja nie jest wadliwa; stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a organ pierwszej instancji słusznie uznał, że stosowanie się podmiotu do obowiązku uzupełniania zgłoszenia SENT o dodatkowe wymagane dane jest istotne dla prawidłowego monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Nałożona na stronę kara nie stoi w sprzeczności z zasadą proporcjonalności ze względu na całokształt okoliczności sprawy, tj. rozmiaru prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, czy też systematyczne naruszanie przez nią art. 5 ust. 5 ustawy SENT. Tym samym, nie były zasadne żadne z zarzutów odwołania.
Skargę na ww. decyzję wniosła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 21 ust. 3 ustawy SENT, poprzez nieuwzględnienie przez organ interesu przewoźnika, interesu publicznego, jak również faktu, że kara 10.000 zł przewyższa wartość ładunku, naruszenie było nieistotnym uchybieniem,
a w konsekwencji organ mógł odstąpić od nałożenia kary;
2. art. 26 ust. 3 ustawy SENT, poprzez jego niezastosowanie
i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy skarżąca spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary, w szczególności mając na uwadze znikomy rozmiar uchybienia, który nie miał wpływu na leżący po jej stronie obowiązek podatkowy;
3. art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie wadliwych ustaleń w zakresie możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes publiczny i bezzasadne uznanie, że okoliczności sprawy nie dają podstaw do takiego rozstrzygnięcia;
4. art. 121, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i bezzasadne uznanie, że stratę z działalności operacyjnej skarżącej w wysokości 90.853 zł należy traktować jako przejściową, nieświadczącą o złej sytuacji finansowej;
5. art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasady proporcjonalności, przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu, jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nieuwzględnieniem innych, mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez ustawę;
6. art. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;
7. pominięcie ratio legis ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja "szarej strefy".
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że represyjny charakter przepisów ustawy SENT powinien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Nie leży natomiast w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dotkliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień. Wskazała, że w orzecznictwie bierze się pod uwagę, czy stwierdzone uchybienia nie stanowiły realnego zagrożenia interesu Skarbu Państwa, a niedopuszczalny jest automatyzm w działaniu organów, wyrażający się w nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które co do zasady działają zgodnie z prawem, a popełniły jedynie nieistotne błędy lub pomyłki
w zgłoszeniu SENT.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wyeliminowanie zaskarżonego aktu z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku stwierdzenia że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie.
Zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, obowiązki podmiotów uczestniczących w tym przewozie oraz odpowiedzialność za ich naruszenie reguluje ustawa z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (ustawa SENT).
Zgodnie z art. 7c ust. 1 ustawy SENT, w przypadku niektórych towarów odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający i przewoźnik są obowiązani do wskazania lub uzupełnienia w zgłoszeniu dodatkowych danych, jeżeli dane te ze względu na specyfikę towaru lub przewozu towaru, lub obrotu tym towarem są przekazywane do innych organów na podstawie przepisów odrębnych oraz jest to konieczne do zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów
- w przypadkach określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2. Z kolei,
w art. 7c ust. 2 zawarta jest delegacja ustawowa dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, dodatkowych danych, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę zapewnienia skuteczności monitorowania przewozu towarów, specyfikę towaru, przewozu towarów lub obrotu tymi towarami. W wykonaniu tej delegacji Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał rozporządzenie z dnia 24 czerwca 2021 r. w sprawie dodatkowych danych podlegających wskazaniu w zgłoszeniu przewozu towarów. Zgodnie z § 5 pkt 1 lit. a i b tego rozporządzenia w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towarów objętych pozycją CN ex 2711 - propan, butan albo mieszaniny propanu-butanu, będących przedmiotem dostawy towarów, importu towarów albo wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostarczonych do stacji paliw ciekłych, o której mowa w art.3 pkt 10h ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868 i 1093), podmiot odbierający uzupełnia zgłoszenie o:
a) stany liczników ze wszystkich dystrybutorów, z których są wydawane te towary, odczytane bezpośrednio przed załadunkiem towarów do zbiornika;
b) numery fabryczne dystrybutorów, o których mowa w lit. a.
W sprawie nie było kwestionowane, że strona nie uzupełniła zgłoszenia o numer fabryczny dystrybutora oraz stan licznika, czego wymagały cytowane przepisy rozporządzenia, przez co niewątpliwie doszło do naruszenia art. 7c ustawy SENT. Niewykonanie obowiązku przewidzianego w tym przepisie sankcjonowane jest karą administracyjną na podstawie art. 21 ust. 2d ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik nie wykona obowiązku określonego w art. 7c, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy, tutejszy Sąd stwierdził, że organy zasadnie uznały iż zostały spełnione przesłanki do nałożenia ww. kary. Sam skarżący zresztą nie negował zaniechania obowiązków prawnych i nie kwestionował ustaleń organów w tym zakresie. Istotą sporu pomiędzy organem i stroną było jedynie to, czy w okolicznościach rozpoznawanej spawy zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary. Zdaniem skarżącej bowiem zachodziły podstawy do odstąpienia nałożenia kary.
Stosownie do art. 21 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego, zużywającego podmiotu olejowego albo pośredniczącego podmiotu olejowego lub
z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1- 2d, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zastosowanie tego przepisu jest więc uzależnione od wystąpienia co najmniej jednej z dwóch przesłanek: ważnego interesu podmiotu lub interesu publicznego.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że na stosowanie ww. przepisu nie może mieć wpływu waga stwierdzonego naruszenia. Na konieczność nałożenia kary nie mogło zatem mieć wpływu przekonanie skarżącej, że stwierdzone naruszenia były "nieistotnym uchybieniem" i miały "znikomy rozmiar". Każde bowiem stwierdzone naruszenie podlega karze, a jak podkreśla się w literaturze i orzecznictwie, w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar, ani ich zmieniania w zależności od tzw. uznania administracyjnego (por. G. Musolf, Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Realizacja obowiązków w systemie SENT. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021 i powołane tam orzecznictwo). Natomiast w ramach omawianej regulacji organ właściwy do orzekania o karze może rozważyć okoliczności towarzyszące stwierdzonemu naruszeniu, w tym dotychczasowe postępowanie przewoźnika, przyczyny naruszenia i jego skutki (zob. Wyrok NSA z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1251/20, LEX nr 3186749), na co powołuje się sama skarżąca. W ocenie tutejszego Sądu, organy dokonały takiej analizy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, DIAS wziął pod uwagę fakt, iż stwierdzone naruszenie nie było pierwszym dotyczącym obowiązków prawnych wynikających z ustawy SENT, a strona wcześniej nagminnie nie wywiązywała się z obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy SENT,
tj. jako podmiot odbierający nie uzupełniała zgłoszenia o informację o odbiorze towaru, nie później niż w dniu roboczym następującym po dniu dostarczenia towaru. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że przy ocenie możliwości odstąpienia od nałożenia kary istotne znaczenie ma to, czy stwierdzone naruszenie ustawy SENT ma charakter incydentalny i czy podmiot zobowiązany zachowuje szczególną staranność, aby nie dopuszczać do naruszenia przepisów tej ustawy. Dopuszczenie do kolejnego naruszenia świadczy o ewidentnym braku należytej staranności przedsiębiorcy przy realizacji obowiązków ustawowych. Okoliczność ta przemawia przeciwko uznaniu, że w sprawie wystąpił ważny interes strony albo interes publiczny, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary – szczególnie w sytuacji, gdy podmiot odbierający, jako profesjonalista, zobowiązany jest do staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności oraz do znajomości przepisów prawa i takiego zorganizowania pracy, by wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Nie sposób więc wziąć pod uwagę wyjaśnień spółki, że naruszenie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o dodatkowe dane, wymagane powszechnie obowiązującym prawem, spowodowane było "natłokiem pracy w tym dniu", tym bardziej, że powinności tej skarżąca nie dopełniła także później, a zgłoszenie SENT zostało zamknięte automatycznie przez system.
W ocenie Sądu, bezzasadne są także zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zasad ogólnych, o których mowa w art. 120 i 121 § 1 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm.) w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej, tj. zasady prowadzenia postępowania
w sposób budzący zaufanie oraz zasady prawdy obiektywnej. Zasady te nie zostały w przedmiotowym postępowaniu w żaden sposób naruszone. Organy obydwu instancji prowadziły postępowanie z poszanowaniem wszystkich zasad wyrażonych przepisach Ordynacji podatkowej, a DIAS zebrał i wyczerpująco rozważył materiał dowodowy zgodnie z wymogami stawianymi w art. 187 Ordynacji podatkowej. Wbrew przekonaniu skarżącej, organ odwoławczy po wnikliwym rozważeniu materiału zebranego w sprawie dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość odstąpienia od nałożenia kary i to biorąc pod uwagę zarówno ważny interes strony, jak i interes publiczny, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odniósł się do sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, wziął pod uwagę rozmiar prowadzonej działalności, wielkość obrotów w przedsiębiorstwie skarżącego, wielkość przychodów netto ze sprzedaży,
a także stratę z działalności operacyjnej i w zestawieniu z tymi informacjami uznał, że kara 10.000 zł nie jest nieproporcjonalna w rozpoznawanym przypadku. Wobec tego bezzasadny jest również zarzut skargi o dokonaniu przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że kontrola sądowa prowadzona z punktu widzenia legalności aktów administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania
w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie
w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom postępowania nakazującym wszechstronne i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz czy organ
w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania uprawnienia, czy zastosowania ulgi. Zaskarżona decyzja wszystkie te wymogi spełnia.
Dokonując oceny kwestii finansowych strony, DIAS słusznie uznał, że
w rozpoznawanej sprawie nie można dopatrzyć się, aby sytuacja ekonomiczna strony była na tyle zła, aby uzasadniała odstąpienie od nałożenia kary z uwagi na ważny interes przewoźnika. Nadto organ rozważył nie tylko sytuację finansową skarżącego w kontekście "ważnego interesu strony", ale także i to czy za odstąpieniem od nałożenia kary przemawia interes publiczny, słusznie zwracając uwagę na cel ustawy SENT, prewencyjny i dyscyplinujący charakter kary oraz obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Przy wykładni pojęcia "interes publiczny" na gruncie art. 21 ust. 3 ustawy SENT, nie można tracić z pola widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy, który polega na uszczelnieniu obrotu towarami wrażliwymi. Natomiast jak podkreślił NSA w wyroku z 13 lutego 2020 r., sygn. akt
II GSK 1498/19 (dostępny w CBOSA) "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa - tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ zasady proporcjonalności wyjaśnić trzeba, że wbrew zarzutom skargi, nałożona na stronę kara nie stoi
w sprzeczności z zasadą proporcjonalności, wyrażoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej – przede wszystkim ze względu na cel, jaki ma osiągnąć ustawa SENT. Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując na obowiązek kierowania się przy ocenie zasadności odstąpienia od nałożenia kary zasadą proporcjonalności określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, niejednokrotnie podkreślał, że odstąpienie od nałożenia kary powinno mieć charakter wyjątkowy. Warunkiem odstąpienia jest wykazanie z jednej strony, że podlegające karze administracyjnej uchybienie miało tylko charakter formalny, nie powodowało nawet potencjalnego narażenia na uszczerbek interesów fiskalnych Państwa. Z drugiej strony warunkiem odstąpienia powinno być rozważenie, czy z uwagi na zakres działalności przedsiębiorcy i wywiązywanie się przez niego z obowiązków przestrzegania prawa w prowadzonej działalności, stwierdzone uchybienie ma charakter incydentalny, nie nosi znamion działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II GSK 317/22 czy wyrok NSA z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 767/20 – dostępne w CBOSA). Podejmując decyzję, czy odstąpić od wymierzenia kary z uwagi na zasadę proporcjonalności organ musi zatem wyważyć dwie wartości. Z jednej strony nie może tej możliwości stosować nagminnie, aby nie doprowadzić do wypaczenia sensu ustawy i nie spowodować u podmiotów zobowiązanych do stosowania ustawy SENT lekceważenia nałożonych nią obowiązków w nadziei na odstąpienie od kary. Z drugiej musi dokonać analizy czy nałożona kara jest w okolicznościach danego przypadku rzeczywiście niezbędna dla osiągnięcia celu w postaci ściślejszego przestrzegania przepisów ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organ analizę taką przeprowadził, podkreślając, że, skoro wcześniej strona dopuszczała się naruszeń obowiązków prawnych wynikających z ustawy SENT, miał podstawy uznać, że brak odstąpienia od nałożenia kary nie naruszy zasad proporcjonalności. Nieodstąpienie od wymierzenia kary będzie miało w tej sytuacji skutek wychowawczy na przyszłość i winno skłonić stronę do większej dbałości o przestrzeganie przepisów ustawy SENT,
a konsekwencje finansowe nie będą na tyle dotkliwe, aby zagroziły istotnym interesom firmy, w tym jej istnieniu.
Ostatecznie wyjaśnić należy skarżącej, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 26 ust. 3 ustawy SENT, który nie był
w sprawie w ogóle stosowany. Zgodnie z nim organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Przepis ten określa więc przypadki, w których możliwe jest odstąpienie od nałożenia kary ze względu na charakter odstąpienia. Ustawodawca w art. 21 ust. 3 ustawy SENT nakazuje uwzględniać art. 26 ust. 3, ale tylko w takim znaczeniu, że stanowi on dyrektywę, określającą, co do jakich rodzajów odstąpienia nie jest możliwe odstąpienie od nałożenia kary nawet, jeśli są spełnione przesłanki określone w art. 21 ust. 3 ustawy. Innymi słowy dopiero po stwierdzeniu, że zachodzi podstawa do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określona w art. 21 ust. 3 ustawy SENT, stosuje się wskazane w art. 26 ust. 3 ww. ustawy kryteria oceny czy chodzi o pomoc de minimis (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 752/23, LEX nr 3691810).
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.