II SA/Ol 450/20

II SA/Ol 450/20 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2020-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Bogusław Jażdżyk
Piotr Chybicki
S. Beata Jezielska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 11/21 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
art.1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.134 par.1, art.145 par.1 pkt 1, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1030
art.44f
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art.10 par.1-2,art.84 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1252
art.6 ust.1,art.8,art.27 ust.1, ust.6 i ust.7,art.90 ust.1 i ust.2 pkt 5
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j.
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art.2, art.14 ust.1-2
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Dz.U.UE.L 2004 nr 165 poz 1 art.2 pkt 10, art.54 ust.1 i 2 lit. a,c,h
Rozporządzenie (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i  dobrostanu zwierząt
Sentencja
Dnia 15 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant stażysta Anna Sinkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 roku sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wycofania z obrotu handlowego środka spożywczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w E. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 6a pkt 1, art. 73 pkt 1 pkt a, art. 77 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity na dzień wydania decyzji - Dz.U. z 2019 r. poz.1252 ze zm., dalej jako: u.o.b.ż.), art. 4 ust. 3a, art. 12 ust. 1, art. 27 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity na dzień wydania decyzji - Dz.U. z 2019 r. poz. 59, dalej jako: ustawa o PIS), art. 14 Rozporządzenia (WE) 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE. L. 2002 Nr 31, str. 1 ze zm.), art 138 pkt 2 ppkt d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin (Dz.U.UE.L.2017.95.1), nakazał "[...]" Spółce z o.o. (dalej jako: Spółka albo skarżąca) wycofanie z obrotu handlowego środka spożywczego ze względu na stwierdzenie przekroczenia ostrej dawki referencyjnej nieautoryzowanej substancji Δ9-tetrahydrokannabinolu (Δ9THC (THC), nadając wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że 13 grudnia 2019 r. organ otrzymał pismo dotyczące zgłoszenia przez punkt kontaktowy RASFF w Szwajcarii obecności nieautoryzowanej substancji (Δ9THC) w suplemencie diety, którego producentem jest Spółka. Wyniki badań, przeprowadzonych w laboratorium w Szwajcarii, wykazały przekroczenie ostrej dawki referencyjnej nieautoryzowanej substancji (Δ9THC) - 299 mg/kg. Zgodnie zaś z przeprowadzoną w dniu 24 grudnia 2019 r. przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny oceną ryzyka, wynik zawartości Δ9-THC wynoszący 299 mg/kg oraz zalecane przez producenta dzienne spożycie dwóch kapsułek produktu o łącznej masie 1,08 g (zgodnie z informacją na opakowaniu masa 10 kapsułek wynosi 5,4 g), wyznaczono dzienne pobranie przez konsumenta 323 µg, co odpowiada narażeniu na poziomie 4,6 µg/kg masy ciała. Podano, że EFSA wyznaczyła ostrą dawkę referencyjną na poziomie 1 µg/kg masy ciała, w przypadku spożycia przedmiotowego suplementu diety dzienne pobranie wyniesie 460% ostrej dawki referencyjnej, co należy uznać za niebezpieczne dla zdrowia konsumentów. Na podstawie protokołu kontroli sanitarnej przeprowadzonej w zakładzie Spółki 17 grudnia 2019 r. ustalono, że wielkość produkcji kwestionowanego produktu wynosiła 13986 opakowań, przy czym na stanie magazynowym pozostały 404 opakowania, a pozostała część w ilości 13582 opakowań została sprzedana. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 u.o.b.ż., środki spożywcze nie spełniające wymagań określonych w przepisach działu II tej ustawy, wdrażających dyrektywy UE i wymagania UE dotyczących bezpieczeństwa żywności, nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium RP. Zgodnie zaś z art. 27 ust 2 ustawy o PIS w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych PPIS nakazuje w drodze decyzji, wycofanie z obrotu środka spożywczego. Organ I instancji powołał się również na przepisy prawa żywnościowego zawarte w rozporządzeniu (WE) 178/2002. Podkreślono, że żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek, a środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeśli uważa się, że jest szkodliwy dla zdrowia lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Wskazano, że w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1591 ze zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie substancji psychotropowych), THC znajduje się w wykazie substancji psychotropowych grupy l-P, w odniesieniu do której art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 852 ze zm., dale jako: u.o.p.n.) stanowi, że mogą być one używane wyłącznie w celu prowadzenia badań, a tym samym nie mogą znajdować się w składzie żywności, w tym także w suplementach diety. Podniesiono, że z oceny ryzyka sporządzonej przez Państwowy Zakład Higieny w odniesieniu do kwestionowanego produktu wynika, że THC wykazuje silne działanie psychoaktywne na organizm człowieka. Biorąc pod uwagę możliwe skutki zdrowotne, a także fakt, że ustalona zawartość Δ9-tetrahydrokannabinol w ocenie ryzyka sporządzonej przez Państwowy Zakład Higieny została ustalona na poziomie 460% ostrej dawki referencyjnej, należy uznać środek spożywczy za niebezpieczny dla zdrowia konsumentów i dlatego suplement diety powinien być bezzwłocznie wycofany z obrotu. Ponadto wskazano, że 3 stycznia 2020 r. Główny Inspektor Sanitarny opublikował na swojej stronie internetowej ostrzeżenie publiczne dotyczące żywności, którego treść zawiera informację o Δ9-tetrahydrokannabinolu na poziomie 299 µg/kg w zakwestionowanym produkcie.
Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie:
1) art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, tj. w oparciu o limit ostrej dawki referencyjnej Δ9tetrahydrokannabinolu w żywności przyjęty w dokumencie nieposiadającym mocy powszechnie obowiązującego prawa - opinii naukowej Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z 26 czerwca 2015 r. w sprawie monitorowania tetrahydrokannabinolu (THC) w mleku i innych rodzajach żywności pochodzenia zwierzęcego;
2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na uznaniu, że przedmiotowy suplement diety jest szkodliwy dla zdrowia ze względu na stwierdzenie w tym produkcie Δ9-tetrahydrokannabinolu w ilości przekraczającej limity przyjęte w opinii EFSA 2015, podczas gdy opinia ta została wydana na potrzeby oceny ryzyka zawartości Δ9-tetrahydrokannabinolu w mleku i produktach pochodzenia zwierzęcego i jako taka nie powinna być w ogóle brana pod uwagę przy ocenie poziomu zawartości tetrahydrokannabinolu w żywności uzyskanej z konopi siewnych;
3) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na uznaniu, że kwestionowany produkt jest szkodliwy dla zdrowia z pominięciem dowodów w postaci wyników badań wskazujących, że zawartość Δ9-tetrahydrokannabinolu na poziomie stwierdzonym w tym produkcie, tj. 4,6 µg/kg masy ciała nie stanowi żadnego ryzyka dla zdrowia i życia człowieka;
4) art. 33 ust. 1 i 2 u.o.p.n. poprzez ich zastosowanie, podczas gdy Δ9-tetrahydrokannabinol i jego warianty stereochemiczne są zaliczane do substancji psychotropowych grupy II-P, a nie jak stwierdzono w decyzji, do grupy l-P;
5) art. 33 ust. 2 u.o.p.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, na gruncie nieprawidłowych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji, że Δ9-tetrahydrokannabinol jako środek znajdujący się w wykazie substancji psychotropowych może być używany wyłącznie w celu prowadzenia badań i jako taki nie może znajdować się w składzie żywności, podczas gdy art. 4 pkt 5 u.o.p.n. dopuszcza zawartość Δ9-tetrahydrokannabinolu w suchej masie konopi włóknistych na poziomie 0,20%;
6) art. 10 ust. 2 k.p.a. poprzez ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym pomimo niewystąpienia wszystkich przesłanek, o których mowa w tym przepisie uzasadniających możliwość odstąpienia od wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;
7) art. 8 ust. 1 k.p.a. polegające na zastosowaniu środka zaradczego wskazanego w art. 138 pkt 2 ppkt g) Rozporządzenia 2017/625, który w świetle opublikowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej jako: GIS) w dniu 3 stycznia 2020 r. ostrzeżenia publicznego dotyczącego produktu stanowił środek nieproporcjonalny;
8) art. 108 § 1 k.p.a. oraz art. 77 u.o.b.ż. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w okolicznościach, w których nie istniało zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka;
9) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz błędne przytoczenie części przepisów przyjętych przez organ I instancji za podstawę prawną decyzji.
Jednocześnie strona podniosła, że konsekwencją naruszeń, wymienionych w punktach od 2) do 6) było naruszenie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o PIS, art. 6 oraz art. 6a u.o.b.ż., art. 14 ust. 2a) Rozporządzenia (WE) nr 178/2002, a także art. 138 ust. 2 Rozporządzenia 2017/625 poprzez ich zastosowanie do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny dotyczący kwestionowanego produktu nie mógł prowadzić do zastosowania tych przepisów w sposób skutkujący wydaniem decyzji o wycofaniu produktu z obrotu, gdyż produkt ten jest bezpieczny i nie powoduje jakichkolwiek negatywnych skutków dla zdrowia. W związku z powyższymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowego wykonania do czasu ukończenia postępowania odwoławczego. W obszernym uzasadnieniu podkreślono, że poza przepisami u.o.p.n., dopuszczającymi zawartość Δ9-tetrahydrokannabinolu w suchej masie konopi włóknistych na poziomie 0,20%, brak jest jakichkolwiek regulacji powszechnie obowiązującego prawa, które określałyby maksymalny dopuszczalny poziom tej substancji w żywności. Strona podniosła także, że poziomy Δ9-tetrahydrokannabinolu w żywności nie są regulowane treścią Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006r. ustalającego najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych. W treści odwołania strona powołała także szereg artykułów naukowych (ze wskazaniem źródeł) stwierdzających, że zawartość Δ9-tetrahydrokannabinolu w żywności na poziomie kilkukrotnie wyższym niż wynikającym z limitu przyjętego w opinii EFSA 2015 nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.
Decyzją z "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej jako: organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że środki spożywcze nie spełniające określonych wymagań, dotyczących bezpieczeństwa żywności, nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium RP, jak również żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. Fakt, że przedmiotowy środek spożywczy jest niebezpieczny dla zdrowia został przedstawiony w ocenie ryzyka przygotowanej przez Państwowy Zakład Higieny, który co prawda oparł się na opinii EFSA 2015 w sprawie ryzyka dla zdrowia człowieka związanej z obecnością tetrahydrokannabinolu w mleku i innych produktach pochodzenia zwierzęcego, jednakże wartość ostrej dawki referencyjnej (ARfD) została wyznaczona dla substancji a nie produktu, w którym ta substancja się znajduje. W związku z tym, wartość ARfD na poziomie 1µg/kg masy ciała dla Δ9-THC ustalona przez EFSA jest punktem odniesienia w przypadku różnych produktów spożywczych, a nie tylko mleka. Podniesiono przy tym, że organy kontroli w razie potrzeby mogą korzystać z opinii naukowych przygotowanych przez wyznaczone do tego celu jednostki naukowe. W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości okoliczność, że kwestionowany produkt jest środkiem spożywczym i został wprowadzony do obrotu jako suplement diety, a w produkcie znajduje się Δ9-THC, które jest substancją psychotropową. Wskazano, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety nie przewidują obecności THC w suplemencie diety, a ponadto tetrahydrokannabinole zostały wymienione w tabeli załącznika Nr 2 do u.o.p.n., obejmującego wykaz substancji psychotropowych. Także z treści art. 2 lit. g rozporządzenia (WE) nr 178/2002 jednoznacznie wynika, że środek spożywczy nie może zawierać substancji psychotropowych. Możliwe jest przy tym występowanie Δ9-THC w żywności jako zanieczyszczenie, jednak nie może ono znajdować się w żywności w stężeniu, które spowoduje, że żywność ta będzie potencjalnie niebezpieczna dla zdrowia konsumentów. Wskazano, że wprawdzie Spółka monitoruje poziom Δ9-THC w surowcu, z którego wytwarza swoje produkty, jednakże nie zmienia to faktu, że w produkcie końcowym wykryto nieautoryzowaną substancję jaką jest Δ9-THC. Organ odwoławczy zakwestionował przy tym twierdzenie Spółki, że nie istnieją żadne przepisy nakładające na przedsiębiorcę obowiązek monitorowania tej substancji w żywności, gdyż zastosowanie mają w tym przypadku ogólne przepisy odnośnie systemu HACCP. Zaznaczono, że Δ9-THC oraz jego warianty stereochemiczne znajdują się w wykazie substancji psychotropowych grupy II-P (a nie I-P) do rozporządzenia w sprawie substancji psychotropowych, ale niewątpliwie jest to substancja psychotropowa i nie powinna znajdować się w suplementach diety. Organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Podkreślono, że opinie naukowe opracowywane przez Państwowy Zakład Higieny są dla organu wiążące. Kwestionowany suplement diety został zgłoszony do systemu RASFF, a zatem istniała uzasadniona podstawa do twierdzenia, że może być niebezpieczny. W sytuacji zaś, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. nie ma zastosowania art. 81 k.p.a. Podniesiono przy tym, że podczas kontroli sanitarnej z 17 grudnia 2019 r. Spółka nie wniosła żadnych uwag. Organ wyjaśnił, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione interesem społecznym jakim jest ochrona konsumentów przed spożywaniem produktu uznanego za niebezpieczny dla zdrowia, co mieści się w ramach przesłanek określonych w art. 108 § 1 k.p.a. Podano, że z treści art. 8 u.o.b.ż. wprost wynika, że właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w drodze decyzji, zakazuje wprowadzania do obrotu lub nakazuje wycofanie z obrotu między innymi suplementów diety, które nie spełniają określonych dla tych środków spożywczych wymagań. Organ ma także obowiązek zastosowania działań zapobiegawczych, które określa art. 138 rozporządzenia nr 2017/625, a opublikowane przez GIS ostrzeżenie publiczne dotyczące przedmiotowego produktu stanowi jedynie zalecenie dla konsumentów, którzy go kupili. Wyjaśniono, że w sprawie nie mogły mieć zastosowania mniej restrykcyjne środki, bowiem jeśli środek spożywczy narusza określone wymagania, musi być wycofany z obrotu. Ponadto art. 27 ust. 1 ustawy o PPIS uprawnia organy inspekcji sanitarnej do nadzwyczajnego, interwencyjnego, doraźnego i niezwłocznego działania w celu ochrony m.in. zdrowia publicznego. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że wskazanie w podstawie prawnej wydanej decyzji art. 138 ust. 2 lit. d rozporządzenia 2017/625 zamiast prawidłowo art. 138 ust. 2 lit. g nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję, podnosząc zarzut naruszenia:
- art. 15 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie ponownego pełnego postępowania wyjaśniającego i ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji;
- art. 7 w zw. z art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na przyznaniu opinii Państwowego Zakładu Higieny szczególnej mocy dowodowej nieprzewidzianej w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji przyjęcie z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, że organ I instancji był związany treścią tej oceny, co doprowadziło do pominięcia w zaskarżonej decyzji treści opinii powołanych przez stronę w treści odwołania od decyzji I instancji;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji wydanej bez podstawy prawnej, czyli w oparciu o limit ostrej dawki referencyjnej Δ9-THC w żywności przyjęty w dokumencie nieposiadającym mocy powszechnie obowiązującego prawa, tj. opinii naukowej EFSA z 26 czerwca 2015 r., podczas gdy w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w ustawodawstwie Unii Europejskiej brak jest obecnie przepisów regulujących najwyższe dopuszczalne poziomy Δ9-THC w środkach spożywczych, w tym w suplementach diety;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na pominięciu dowodów w postaci opinii wskazujących, że zawartość Δ9-THC na poziomie 4,6 µ/kg masy ciała nie stanowi żadnego ryzyka dla zdrowia i życia człowieka, skutkujące utrzymaniem błędnego stanowiska przyjętego w decyzji I instancji, że przedmiotowy suplement diety jest szkodliwy dla zdrowia ze względu na zawartość Δ9-THC w ilości przekraczającej limity przyjęte w opinii EFSA 2015, a następnie opinii Państwowego Zakładu Higieny;
- art. 6 ust. 1 oraz ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez dokonywania niezależnej, obiektywnej i przejrzystej oceny ryzyka opartej na istniejących dowodach naukowych;
- art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli, z jakich względów organ II instancji pominął opinie powołane w treści odwołania od decyzji I instancji bez oceny i odniesienia się do nich, a w konsekwencji uznał zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. za nieuzasadnione;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji wydanej z naruszeniem przepisu art. 10 § 2 k.p.a. poprzez ograniczenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym pomimo niewystąpienia wszystkich przesłanek, o których mowa w tym przepisie, uzasadniających możliwość odstąpienia od wyrażonej w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji wydanej z naruszeniem przepisu art. 8 ust. 1 k.p.a., tj. nakładającej na stronę środek zaradczy wskazany w art. 138 ust. 2 lit. g) Rozporządzenia 2017/625, który w świetle opublikowania przez GIS ostrzeżenia publicznego dotyczącego produktu stanowił środek nieproporcjonalny;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji wydanej z naruszeniem art. 8 u.o.b.ż. w zw. z art. 107 § pkt 5 k.p.a., tj. niezawierającej w pkt 1 decyzji I instancji precyzyjnego rozstrzygnięcia, tj. jakiegokolwiek oznaczenia, że obowiązek wycofania produktu odnosi się do terytorium Polski;
- art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o PIS oraz art. 14 ust. 2a Rozporządzenia 178/2002 poprzez ich zastosowanie do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny dotyczący kwestionowanego produktu nie mógł prowadzić do zastosowania tych przepisów w sposób skutkujący wydaniem decyzji o wycofaniu produktów z obrotu, gdyż produkt ten jest bezpieczny i nie powoduje jakichkolwiek negatywnych skutków dla zdrowia;
- art. 8 u.o.b.ż. poprzez niewłaściwe zastosowane przez organ odwoławczy polegające na przyjęciu, że produkt nie spełnia wymagań określonych w ustawie, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w ustawodawstwie Unii Europejskiej brak jest obecnie przepisów regulujących najwyższe dopuszczalne poziomy Δ9-THC w środkach spożywczych, w tym w suplementach diety, błędną wykładnię polegająca na przyjęciu przez organ odwoławczy, że art. 8 u.o.b.ż. może stanowić podstawę do nakazania wycofania z obrotu produktów bez ograniczeń terytorialnych, podczas gdy wskazany przepis uprawnia organy do wydania decyzji nakazującej wycofanie produktów niespełniających jedynie na terytorium Polski,
- przyjęcie wykładni, że Δ9-THC jako substancja psychotropowa nie może znajdować się w żywności w jakiejkolwiek ilości, podczas gdy zgodnie z u.o.p.n. w Polsce na potrzeby przemysłu spożywczego mogą być uprawiane gatunki konopi, w których suma zawartości Δ9-THC oraz kwasu Δ9-THC-2-karboksylowego w kwiatowych lub owocujących wierzchołkach roślin, z których nie usunięto żywicy, nie przekracza 0,20 % w przeliczeniu na suchą masę,
- art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 u.o.b.ż. poprzez niewłaściwe zastosowanie pomimo stwierdzenia przez organ odwoławczy, że w ustawodawstwie Unii Europejskiej brak jest przepisów regulujących najwyższe poziomy Δ9-THC w żywności.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości lub ewentualnie jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o przyznanie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu Spółka odniosła się szczegółowo do postawionych zarzutów, powołując się przy tym na orzeczenia sądów administracyjnych oraz opracowania naukowe. Zarzucono, że organ odwoławczy nie rozstrzygnął sprawy na nowo w jej całokształcie, tzn. nie przeprowadził w pełni ponownego postępowania wyjaśniającego, na co wskazuje m.in. brak odniesienia się do wyników badań naukowych przytoczonych w treści odwołania. Skarżąca podniosła, że uznanie Δ9-THC za substancją psychotropową nie oznacza, że nie może ona znajdować się w żywności nawet w ilościach śladowych. W związku z brakiem przepisów innych niż u.o.p.n., określających najwyższe poziomy tetrahydrokannabinolu w żywności, tak długo jak produkt mieści się w limitach wyznaczonych tą ustawą nie można mówić o naruszeniu art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 u.o.b.ż. Wskazano, że Rada Sanitarno-Epidemiologiczna działająca przy GIS jest jedynie organem doradczym i opiniodawczym. Ponadto opinie i zalecenia wydawane przez instytucje Unii Europejskiej nie mają mocy wiążącej. W ocenie skarżącej wyłączną przyczyną wydania decyzji nakazującej wycofanie przedmiotowego produktu było przekroczenie limitu Δ9-THC w stosunku do wartości przyjętych dowolnie w niewiążącej opinii EFSA 2015. Organ odwoławczy pominął zaś inne opinie, powoływane przez stronę. Ponadto zarzucono, że organy obu instancji potraktowały opinię EFSA 2015 r. oraz opinię Państwowego Zakładu Higieny jako dokumenty o szczególnej mocy dowodowej. Natomiast zdaniem skarżącej z dostępnych badań naukowych wynika, że obecność Δ9-THC na poziomie stwierdzonym w kwestionowanym produkcie jest całkowicie bezpieczna dla zdrowia ludzkiego. Zakwestionowano także wysokość dawki Δ9-THC przyjętej do badań stanowiących podstawę wydania opinii EFSA 2015. W ocenie skarżącej analiza przeprowadzonych badań prowadzi do wniosku, że nie można stwierdzić, że przedmiotowy produkt, zawierający Δ9-THC na poziomie 4,6 µg/kg masy ciała jest niebezpieczny dla zdrowia konsumentów. Wskazano przy tym, że z raportu naukowego EFSA 2020 wynika, że w większości dostępnych na rynku unijnym produktów spożywczych wytworzonych z konopi, w tym w produktach codziennego spożycia, zawartość Δ9-THC znacznie przekraczała limit ostrej dawki referencyjnej. Ponadto w ocenie skarżącej opinia EFSA 2015 oraz opinia Państwowego Zakładu Higieny nie zawierają najlepszych, najbardziej aktualnych, rzetelnych i potwierdzonych informacji. Zarzucono także, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie pominięto przytoczone przez stronę dane naukowe dotyczące bezpieczeństwa Δ9-THC w ilości wykrytej w produkcie oraz dane wynikające z Raportu EFSA 2020. Wskazano, że nie istniały przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, bowiem od dnia przekazania organowi I instancji zgłoszenia z punktu kontaktowego RASFF w Szwajcarii do dnia wydania decyzji upłynęło 25 dni. Organ miał zatem czas na wyznaczenie stronie nawet względnie krótkiego terminu na przedstawienie stanowiska w sprawie. W ocenie skarżącej nakaz wycofania produktu z rynku był środkiem nieproporcjonalnym. Warunkiem zastosowania sankcji wycofania produktu z obrotu jest ustalenie, że w obrocie znajduje się produkt niespełniający wymagań określonych dla takich produktów w dziale II u.o.b.ż. Zdaniem skarżącej stanowisko organu odwoławczego, że Δ9-THC jest substancją psychotropową i jako taka substancja nie może znajdować się w żywności nawet w śladowej ilości nie jest prawidłowe, gdyż nie uwzględniono art. 4 pkt 5 oraz art. 45 ust. 3 u.o.p.n. określającego dopuszczalny limit zawartości Δ9-THC w suchej masie konopi włóknistych przetwarzanych także na potrzeby przemysłu spożywczego. Podniesiono, że Δ9-THC jest kannabinoidem naturalnie występującym w konopiach włóknistych, a w konsekwencji, obecnym w śladowych ilościach w produktach wytwarzanych z konopi, np. kosmetykach lub żywności. Śladowa obecność tej substancji w produktach wytwarzanych z konopi nie jest także kwestionowana przez organy i instytucje unijne, co potwierdzają zalecenia Komisji (UE) 2016/2115 z 1 grudnia 2016 r. w sprawie monitorowania obecności tetrahydrokannabinolu, jego prekursorów oraz innych kannabinoidów w żywności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do postawionych zarzutów wskazano, że Państwowy Zakład Higieny funkcjonuje jako jedna z jednostek badawczo-rozwojowych, które to na podstawie art. 86 ust. 1 u.o.b.ż., opracowują opinie naukowe niezbędne dla oceny ryzyka. Przeprowadzenie oceny ryzyka nie leży zatem w kompetencjach organów orzekających w niniejszej sprawie. Wydana opinia odpowiada dowodowi z opinii biegłego, a w związku z tym organ nie może wkraczać w jej merytoryczną treść, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną. Wskazano, że na żadnym etapie postępowania Spółka nie przedstawiła opinii naukowej dotyczącej suplementów diety, będących przedmiotem postępowania, ani też wyników badań laboratoryjnych, które odnosiłyby się do przedmiotowych suplementów diety. Wyjaśniono, że z przepisów u.o.p.n. nie wynika dopuszczalność stosowania analogii zawartości Δ9-THC w surowcu roślinnym do zawartości tej samej substancji w żywności, składnikach żywności oraz substancjach otrzymywanych z konopi włóknistych.
W piśmie z dnia 8 września 2020 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, odniosła się do odpowiedzi na skargę, ponawiając i rozszerzając wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podnieść, że zagadnienia obrotu produktami uznawanymi za żywność są regulowane zarówno przez prawo polskie, przede wszystkim przez u.o.b.ż., jak i przez prawo unijne - rozporządzenia Parlamentu i Rady, czyli akty które w każdym państwie członkowskim obowiązują bezpośrednio i co do zasady mają pierwszeństwo przed ustawami krajowymi (zasada supremacji prawa unijnego). Rozporządzenia unijne nie wymagają też transpozycji do polskiego porządku prawnego tak jak dyrektywy, co znaczy, że organy stosujące prawo żywnościowe wyprowadzają obowiązki i uprawnienia obywateli polskich z obu wskazanych typów źródeł prawa. Podkreślić także należy, że zarówno prawodawca unijny, jak i krajowy nie pozostawili właściwym organom administracji luzu decyzyjnego (swobodnego uznania) w stosowaniu tych przepisów. W związku z tym przepisy prawa żywnościowego należy interpretować ściśle, najczęściej językowo, ewentualnie "w świetle kontekstu i celu prawa wspólnotowego", czyli funkcjonalnie, tak aby osiągnąć skutki założone przez prawo unijne. Podnieść także należy, że stosowanie prawa żywnościowego w państwach członkowskich Unii Europejskiej nie opiera się przy tym na liberalnej zasadzie "co nie jest zabronione, jest dozwolone", lecz na zasadzie, że dopuszczalne jest tylko to, czego wprost wymagają przepisy materialnoprawne i dodatkowo pod warunkiem ścisłego przestrzegania przyjętych w tej materii procedur.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja o nakazie wycofania z obrotu handlowego środka spożywczego w postaci suplementu diety ze względu na stwierdzenie przekroczenie ostrej dawki referencyjnej nieautoryzowanej substancji (Δ9-tetrahydrokannabinolu - Δ9-THC). Należy zatem zauważyć, że zgodnie art. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, do celów niniejszego rozporządzenia "żywność" (lub "środek spożywczy") oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać. Środek spożywczy obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki. Art. 2 lit. g Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 stanowi że środek spożywczy nie obejmuje narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r. Wskazać należy, że Δ9-tetrahydrokannabinolu i jego warianty stereochemiczne są wymienione jako substancje psychotropowe grupy II-P w rozporządzeniu w sprawie substancji psychotropowych, wydanego na podstawie art. 44f u.o.p.n. Należy zatem stwierdzić, że z treści art. 2 lit. g Rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 jednoznacznie wynika, że środek spożywczy nie może zawierać substancji psychotropowych. Z tego też względu przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 nie określają minimalnej lub maksymalnej wielkości substancji psychotropowych, gdyż substancje takie w ogóle nie mogą znajdować się w środku spożywczym, niezależnie od jego wielkości w masie środka spożywczego. Podnieść także należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o.b.ż. suplementy diety mogą zawierać w swoim składzie witaminy i składniki mineralne, które naturalnie występują w żywności i spożywane są jako jej część, oraz inne substancje wykazujące efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 6 u.o.b.ż. minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu witamin i składników mineralnych oraz ich form chemicznych, które mogą być stosowane w produkcji suplementów diety oraz szczególnych wymagań w zakresie oznakowania suplementów diety, mając na względzie potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz jednolite wymagania w tym zakresie obowiązujące w Unii Europejskiej. Minister właściwy do spraw zdrowia może także określić dodatkowe wymagania dotyczące zawartości w suplementach diety witamin i składników mineralnych, w tym kryteria czystości oraz maksymalny i minimalny poziom witamin i składników mineralnych w suplemencie diety, wymagania dotyczące zawartości w suplementach diety substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny efekt fizjologiczny, innych niż witaminy i składniki mineralne, w tym maksymalne i minimalne poziomy tych substancji (art. 27 ust. 7 u.o.b.ż.). Przepisy obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 1951) nie przewidują obecności Δ9-THC w suplemencie diety. Zatem zarówno przepisy prawa polskiego, jak i prawa unijnego nie przewidują możliwości występowania kwestionowanej substancji w suplemencie diety. Takie stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z 15 maja 2018 (sygn. akt II OSK 1569/16, dostępny w Internecie) i sąd orzekający w przedmiotowej sprawie całkowicie je podziela.
W tej sytuacji organ zobowiązany był pod podjęcia stosownych działań. Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 2 lit. a, c, h rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE. L. 2004. 165. 1 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Stosownie do art. 2 pkt 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, niezgodność oznacza niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, następujące środki: a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt; c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności; h) wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe. Zatem zastosowany przez organ środek w postaci nakazu wycofania z obrotu suplementu diety jest zgodny nie tylko z treścią art. 54 ust. 1 i 2 lit. a, c, h rozporządzenia (WE) nr 882/2004, ale także z art. 8 u.o.b.ż., zgodnie z którym właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w drodze decyzji, zakazuje wprowadzania do obrotu lub nakazuje wycofanie z obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jako środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub suplementu diety, produktu, który nie spełnia wymagań określonych dla tych środków spożywczych w niniejszym dziale. Również art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o PIS upoważnia państwowego inspektora sanitarnego do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia z obrotu środka spożywczego, w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych. W ocenie Sądu zastosowany środek w postaci wycofania suplementu diety z obrotu handlowego nie można uznać za restrykcyjny, czy też nieproporcjonalny. Przede wszystkim należy zważyć, że podejmowanie działań związanych bezpieczeństwem żywności powinno odbywać się z uwzględnieniem celu, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów związanych z żywnością. Ponadto w myśl art. 6 ust. 1 u.o.b.ż. środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i rozporządzeń Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W związku z tym organ był zobowiązany do podjęcia decyzji o wycofaniu środka spożywczego z obrotu handlowego.
Natomiast gdyby nawet przyjąć, jak twierdzi skarżąca, że obecność kwestionowanej substancji w środku spożywczym jest dopuszczalna, gdyż brak jest przepisów określających dopuszczalny poziom Δ9-THC w żywności, to w ocenie Sądu decyzja o wycofaniu z obrotu suplementu diety jest także prawidłowa. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 178/2002 żaden niebezpieczny środek spożywczy nie może być wprowadzany na rynek. W myśl zaś art. 14 ust. 2 tego Rozporządzenia środek spożywczy jest uznawany za niebezpieczny, jeżeli uważa się, że: a) jest szkodliwy dla zdrowia, b) nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Z oceny ryzyka dla konsumentów sporządzonej przez Państwowy Zakład Higieny wynika, że przedmiotowy suplement diety jest niebezpieczny dla zdrowia konsumentów. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 90 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 u.o.b.ż. minister właściwy do spraw zdrowia współpracuje z Europejskim Urzędem do Spraw Bezpieczeństwa Żywności, a współpraca ta obejmuje m.in. wyznaczanie jednostek naukowych, które mogą uczestniczyć w wypełnianiu zadań Urzędu, w szczególności przez wydawanie opinii naukowych. Taki wykaz został zamieszczony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 maja 2007 r. w sprawie wykazu jednostek badawczo-rozwojowych realizujących zadania dotyczące programu monitoringu żywności i żywienia oraz opracowujących opinie niezbędne dla oceny ryzyka (Dz.U. Nr 97 poz. 645). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika zatem jednoznacznie, że to instytucje wskazane w tym wykazie, a nie dowolnie wybrane, są uprawnione do opracowywania opinii niezbędnych dla oceny ryzyka. W niniejszej sprawie opinie w sprawie oceny ryzyka sporządził Państwowy Zakład Higieny, który jest wymieniony w powołanym wykazie. W związku z tym niezasadny jest zarzut skarżącej, że organy nie dokonały oceny ryzyka w oparciu inne opracowania naukowe. Ponadto wskazać należy, że opracowanie sporządzone przez Państwowy Zakład Higieny dla przedmiotowego środka spożywczego ma charakter opinii biegłego. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2019 r. (sygn. akt II OSK 2594/17) opinia instytutu naukowego odpowiada dowodowi z opinii biegłego w tym znaczeniu, że swoim przedmiotem może obejmować określony zespół faktów uważanych za pozostające w zakresie "wiadomości specjalnych" (art. 84 § 1 k.p.a.), przy czym opracowana jest zespołowo i wyraża stanowisko nie konkretnej osoby traktowanej jako biegły, lecz instytutu w imieniu którego działają osoby do tego upoważnione. Należy zatem zauważyć, że podważenie opinii biegłego wymaga posiadania wiedzy specjalistycznej. W związku z tym ani organ, ani sąd administracyjny nie mają możliwości badania merytorycznej zawartości opinii biegłego, czy też kwestionowania przyjętych metod badawczych. Ocena takiej opinii ogranicza się jedynie do strony formalnej, a ta nie budzi wątpliwości. Opinia została bowiem sporządzona przez upoważnianą do tego instytucję, jest wszechstronna, rzeczowa, spójna i logicznie wyjaśnia wszystkie kwestie istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy. Z kolei dołączone przez skarżącą analizy, mające charakter ogólnych opracowań naukowych dotyczących dopuszczalnego poziomu Δ9-THC w żywności, jak i wywody przedstawione w skardze, stanowią de facto polemikę ze stwierdzeniami zawartymi w treści opinii właściwego instytutu. Jak jednak wskazano wyżej organy administracji, a także sąd administracyjny nie są uprawnione do kwestionowania merytorycznej zawartości opinii biegłego, a tym bardziej nie dysponują wiedzą specjalistyczną pozwalającą na ocenę zasadności twierdzenia skarżącej, że poziom kwestionowanej substancji w przedmiotowym suplemencie diety jest bezpieczny dla konsumenta.
Niezasadny jest także zawarty w skardze zarzut braku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy dokonał ponownej oceny zebranego materiału dowodowego i ponownie rozstrzygnął sprawę, a w uzasadnieniu decyzji odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ odwoławczy nie mógł jednak odnieść się do opracowań naukowych przedstawionych przez stronę, gdyż – jak wskazano wyżej – nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, a skarżący nie przedłożył żadnej opinii biegłego dotyczącego suplementu diety będącego przedmiotem postępowania w sprawie. W ocenie Sądu nie został także naruszony art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 10 § 2 kp.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem orzekania była konieczność wycofania środka spożywczego uznanego za szkodliwy, została spełniona przesłanka niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego. Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków - może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA: z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05; z 16 października 2007 r., I OSK 1192/06; z 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2572/12). Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por.m.in. wyroki NSA: z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, z 10 października 2010 r., II OSK 1279/09). Strona skarżąca nie wykazała, aby niezachowanie wymogów określonych w art. 10 § 1 k.p.a. miało ujemne skutki dla realizacji jej uprawnień procesowych. Przy czym, jak słusznie zauważył organ, skarżąca nie zgłaszała żadnych uwag w toku kontroli sanitarnej przeprowadzonej w jej zakładzie 17 grudnia 2019 r.. Ponadto skarżąca złożyła wyjaśnienia w piśmie z 2 stycznia 2020 r. i dołączyła część dokumentacji, którą później przedłożyła wraz z odwołaniem. Nie sposób zatem uznać, aby niezastosowanie art. 10 § 1 k.p.a., pomijając zaistnienie podstaw od odstąpienia do rygorów określonych w tym przepisie, miało jakiejkolwiek negatywny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zarzut braku wskazania w decyzji, że nakaz wycofania dotyczy terytorium RP jest o tyle niezasadny, że kwestie te regulują zarówno przepisy ustawy u.o.b.ż., jak i przepisy ustawy o PIS.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.