I SA/WA 201/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-07-15
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneświadczenia rodzinneopieka nad niepełnosprawnymzbieg uprawnieńwybór świadczeniaSKOWSAprawo administracyjne

WSA w Warszawie uchylił decyzję SKO, przyznając świadczenie pielęgnacyjne od daty złożenia wniosku, a nie od późniejszego terminu.

Skarżący S.T. złożył skargę na decyzję SKO, która przyznała mu świadczenie pielęgnacyjne od 1 listopada 2020 r., zamiast od 1 września 2020 r., jak domagał się skarżący. Sąd uznał, że skarżący dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego już w momencie złożenia wniosku i oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, co powinno skutkować przyznaniem świadczenia od daty złożenia wniosku, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, WSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w [...] z dnia [...] listopada 2020 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy [...] i przyznała skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne na ojca J.T. od 1 listopada 2020 r. bezterminowo. Skarżący domagał się przyznania świadczenia za okres od 1 września 2020 r. do 31 października 2020 r. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożył 22 września 2020 r., jednocześnie składając oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy uznał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Jednakże, SKO stwierdziło, że skoro skarżący nie ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy na kolejny okres, z dniem 1 listopada 2020 r. odpadła negatywna przesłanka, co pozwoliło na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od tej daty. Skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego już w momencie składania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Sąd stwierdził, że skarżący dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego już w dacie złożenia wniosku, co powinno skutkować przyznaniem świadczenia od miesiąca złożenia wniosku (1 września 2020 r.), zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy. WSA uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu, wskazując na konieczność uwzględnienia prawidłowej wykładni przepisów i przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia i złożył stosowne oświadczenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie uniemożliwia wyboru świadczenia, gdy wnioskodawca wyraźnie oświadczył rezygnację z zasiłku na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Prawo do świadczeń ustala się od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2), a zbieg uprawnień pozwala na wybór jednego świadczenia (art. 27 ust. 5).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 27 § ust. 5

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 1a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego już w momencie złożenia wniosku i oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wyklucza możliwości wyboru korzystniejszego świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy błędnie uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dopiero od momentu, gdy odpadła negatywna przesłanka posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Godne uwagi sformułowania

W państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej otrzymuje świadczenie mniej korzystne. Nie można od niej wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Organ powinien przedsięwziąć takie czynności aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać.

Skład orzekający

Bożena Marciniak

sprawozdawca

Iwona Kosińska

członek

Monika Sawa

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, w szczególności świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, oraz ustalania daty początkowej przyznania świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu uprawnień i wyboru świadczenia przez wnioskodawcę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie przepisów o zbiegu uprawnień i wyborze świadczeń, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację finansową obywateli.

Wybór świadczenia pielęgnacyjnego od daty wniosku, a nie od późniejszego terminu – kluczowa interpretacja WSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 201/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 582/22 - Wyrok NSA z 2023-04-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz S. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania S. T., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzekło o przyznaniu S. T. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki osobą niepełnosprawną J. T. (ojcem) w miesięcznej wysokości [...] zł w okresie od 1 listopada 2020 r. bezterminowo.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył S. T. zaskarżając tę decyzję w części w jakiej nie przyznano mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2020 r. do 31 października 2020 r.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 22 września 2020 r. S. T. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na ojca J. T. legitymującego się orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS w [...] z [...] grudnia 2019 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Decyzją z [...] października 2020 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania S. T. przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. T.
Decyzją z [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższą decyzję organu pierwszej instancji w całości i orzekło o przyznaniu S. T świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki osobą niepełnosprawną J. T. (ojcem) w miesięcznej wysokości [...] zł w okresie od 1 listopada 2020 r. bezterminowo.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem, w którym stwierdzono "trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od nie da się ustalić". Ziściła się zatem przesłanka z art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Kolegium przywołało wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 i wskazało, że powyższe orzeczenie nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wyrok ten spowodował obalenie domniemania zgodności przytoczonego przepisu z Konstytucją. W konsekwencji, zdaniem organu, brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej na podstawie art. 17 ust. 1b ww. ustawy.
Kolegium odniosło się następnie do podniesionej przez Wójta Gminy [...] negatywnej przesłanki przyznania świadczenia w postaci posiadania przez S. T. ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez wątpienia wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Nie uniemożliwia jednak wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją.
Kolegium wskazało, że w pełni podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej otrzymuje świadczenie mniej korzystne. Zwłaszcza gdy strona może dokonać wyboru i wyraźnie oświadcza, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Za powyższym stanowiskiem przemawia również wykładnia art. 27 ust. 5 ww. ustawy, zgodnie z którą w przypadku zbiegu uprawnień, m. in. do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
W niniejszej sprawie w oświadczeniu z 21 września 2020 r. skarżący wskazał, że z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednakże, zdaniem organu, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są w tym zakresie jednoznaczne. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy).
Zatem w przypadku zbiegu uprawień można przyznać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego po wcześniejszym złożeniu przez świadczeniobiorcę jednoznacznej rezygnacji z dotychczas otrzymywanego świadczenia oraz wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji przyznającej prawo do tego świadczenia. Dopiero wówczas, w ocenie Kolegium, można wydać decyzję (czy to przez organ pierwszej instancji czy też przez organ odwoławczy) przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem z treści oświadczenia skarżącego nie wynika, by jednoznacznie zrezygnował z przyznanego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek wnioskodawca pobierał do końca okresu zasiłkowego, tj. do 31 października 2020 r.
Kolegium wskazało, że wnioskodawca nie ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na kolejny okres (notatka urzędowa 20 listopada 2020 r.). Z tego powodu, w ocenie organu odwoławczego, z dniem 1 listopada 2020 r. odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkująca niemożnością przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowe świadczenie przysługuje zatem począwszy od 1 listopada 2020 r. (począwszy od miesiąca, w którym nie występuje zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) do bezterminowo (orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji osoby niepełnosprawnej).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z [...] listopada 2020 r. wniósł S. T. zaskarżając tę decyzję w części w jakiej nie przyznano mu świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 września 2020 r. do 31 października 2020 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
2) prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2020 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wniósł o uchylnie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można zatem pozbawić go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem skarżącego, nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo że mogła ona dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2020 r. Dz. U. poz. 111), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych".
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a).
Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy stanowi zaś, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli m.in. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2). W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń w tym m.in. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami (art. 27 ust. 5).
W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące prawo do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie Sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec bowiem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, utraciło przymiot konstytucyjności przewidziane art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tego powodu w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych dokonując oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kryterium to należy pominąć. Nie stanowi również, w ocenie Sądu, przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia okoliczność, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz oświadczenia o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, czyli na dzień 22 września 2020 r., skarżący miał już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Spornym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest jedynie kwestia ustalenia początkowej daty, od której winno być skarżącemu przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Skarżący uważa, że jest to dzień 1 września 2020 r. Natomiast w ocenie organu odwoławczego jest to dzień 1 listopada 2020 r., to jest dzień, od którego skarżącemu nie przysługiwało już prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Sąd powyższego stanowiska organu nie podziela. Wprawdzie zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Jednakże, w ocenie Sądu, błędnie pominął organ odwoławczy znaczenie istotnej dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia okoliczności, że już w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tj. w dacie 22 września 2020 r.) skarżący, mając świadomość niedopuszczalnego, a występującego w sprawie zbiegu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, złożył wraz z wnioskiem, z powołaniem się na art. 27 ust. 5 ustawy, oświadczenie o rezygnacji z prawa do tego zasiłku z dniem przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z woli ustawodawcy stosownie do art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń - wybrane przez osobę uprawnioną. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy należy zatem rozumieć w ten sposób, że wprawdzie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, to jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, po stwierdzeniu spełnienia przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego organ powinien był orzec o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2020 r., a nie - jak to uczynił - dopiero od dnia 1 listopada 2020 r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle regulacji dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, trafnie przyjmuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, nie można od niej wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego. Przeciwnie organ powinien przedsięwziąć takie czynności aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, 12 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1175/18 oraz 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18).
Sąd w składzie orzekającym podziela zaprezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby stronie realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie tego prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Elementem zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej art. 7 k.p.a., jest również obowiązek organu załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się również, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. akt II SA/Op 302/18 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 158/19). Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinno się interpretować w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 tej ustawy. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia.
W ocenie Sądu, wyboru korzystniejszego świadczenia skarżący dokonał już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W konsekwencji nie powinien on zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Nie do przyjęcia w państwie prawa jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej otrzymuje świadczenie mniej korzystne w okolicznościach, gdy zgodnie z przepisami mogła dokonać wyboru świadczenia i to uczyniła. Pobieranie przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, w świetle jego oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, nie mogło zatem stanowić w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia i to od daty złożenia wniosku, czyli od września 2020 r.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 24 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naruszenie to miało z kolei istotny wpływ na określenie początkowej daty, od której skarżącemu przysługuje wnioskowane świadczenie, czyli na sposób rozpatrzenia sprawy. Pominięcie przez organ treści oświadczenia skarżącego z 22 września 2020 r. spowodowało również wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a.
Podkreślić przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie budzi sporu spełnienie wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych warunków do otrzymania przez skarżącego wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże, sposób sformułowania sentencji zaskarżonej decyzji uniemożliwia uchylenie jej w zakresie, w którym organ odwoławczy nie rozstrzygał. W tej sytuacji Sąd, uznając zasadność złożonej skargi i nie kwestionując uprawnień skarżącego do otrzymania wnioskowanego świadczenia, był zmuszony uchylić całą zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem okresu czasu, co do którego organ w zaskarżonej decyzji nie zawarł rozstrzygnięcia. Z tego powodu ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uwzględnić przedstawioną wyżej wykładnię art. 17, art. 24 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w świetle poczynionych rozważań prawidłowo określić datę początkową, od której skarżącemu przysługuje wnioskowane świadczenie. Następnie zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśni podjęte rozstrzygnięcie w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania sądowego (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI