I OSK 418/23

I OSK 418/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Maciej Dybowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Ol 724/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-11-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 22 marca 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 724/22 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości oraz zaskarżoną decyzję w zakresie odmawiającym przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz J. W. kwotę 800,00 (osiemset) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., II SA/Ol 724/22 oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
J. W. wystąpiła w dniu [...] grudnia 2021 r. do Burmistrza K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką M. W. Do wniosku załączyła m.in. orzeczenie zaliczające M. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności, na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 3 marca 2010 r., a ustalony stopień niepełnosprawności od 27 maja 2011 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. Burmistrz K. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznając za niespełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2022.615 ze zm.), dalej jako "u.ś.r.". W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 b u.ś.r. przez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości oraz przyznało wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką M. W. na czas nieokreślony od 1 czerwca 2022 r. Kolegium w piśmie z dnia 20 maja 2022 r. wskazało, że skarżąca spełnia tzw. "pozytywne przesłanki" do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jednak przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe z uwagi na otrzymywany zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką M. W. W tej sytuacji organ poinformował stronę, że warunkiem przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego jest uprzednie uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. W dniu [...] czerwca 2022 r. J. W. poinformowała Kolegium o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Do pisma załączyła kserokopię decyzji z dnia [...] czerwca 2022 r. uchylającej z dniem 1 grudnia 2021 r. decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznającą jej zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad M. W. Jednocześnie organ ustalił, że skarżąca 8 czerwca 2022 r. zrzekła się prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji i decyzja stała się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2022 r. Kolegium, przytaczając przepisy u.ś.r. regulujące kwestię świadczeń pielęgnacyjnych wskazało, że w sprawach dotyczących tegoż świadczenia nie można poprzestać na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. i należy uwzględnić, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyroki Trybunału mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec tego stwierdzenie niekonstytucyjności ze swej istoty tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że Trybunał wydłuży moc obowiązującą zakwestionowanych przepisów, z której to jednak możliwości nie skorzystano. Z tego też względu nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1 b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec powyższego organ I instancji niezasadnie odmówił stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Dalej Kolegium wskazało, że na wnioskodawczyni ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki, która jest wdową. Matka strony wymaga całodobowej opieki innej osoby ze względu na problemy zdrowotne. Strona mieszka z matką i wykonuje wszelkie czynności opiekuńcze i prace domowe, m.in. pomoc przy kąpieli i innych czynnościach higienicznych oraz ubieraniu się. Przygotowuje posiłków, realizuje recepty i podaje leki, sprząta, pierze, pozostaje w kontakcie z lekarzem. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż J. W. spełnia przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 17 ust. 5 u.ś.r. Zatem należało przyznać stronie przedmiotowe świadczenie. Dalej Kolegium argumentowało, że zgodnie z art. 24 ust. 1 i 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest ustalane na okres zasiłkowy. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Dodatkowo zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, przy czym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 2a u.ś.r.). W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami wpłynął do organu I instancji w dniu [...] grudnia 2021 r., jednak do 31 maja 2022 r. strona otrzymywała zasiłek dla opiekuna na podstawie decyzji z dnia 23 czerwca 2014 r., którą uchylono na wniosek strony z dniem 1 grudnia 2021 r. decyzją z dnia 3 czerwca 2022 r. Orzeczenie o zaliczeniu M. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności ma charakter stały. W związku z powyższym, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje wnioskodawczyni na czas nieokreślony od 1 czerwca 2022 r.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżono ww. decyzję Kolegium w części, w jakiej nie przyznano wnioskowanego świadczenia od 1 grudnia 2021 r. Zarzucono, że organ odwoławczy przyznając świadczenie pielęgnacyjne uczynił to z pominięciem normy prawne] wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z tego powodu należy uznać, że wnioskodawczyni przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2021 r., a nie jak wskazało Kolegium od 1 czerwca 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r. oddalił skargę jako niezasadną stwierdzając, że skarżącej przysługiwał zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki sprawowanej nad matką na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wynika natomiast, że posiadanie prawa do m.in. zasiłku dla opiekuna wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopóki zatem w obrocie prawnym pozostawała i była realizowana decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia. Także regulacja zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. wskazuje, że przy zbiegu roszczeń uprawnionemu przysługuje wyłącznie jedno świadczenie. W myśl powyższych unormowań, nie można w tym samym czasie posiadać prawa do obu wymienionych świadczeń, a co za tym idzie, skarżącej nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, w którym pozostawała w obrocie prawnym decyzja przyznająca prawo do zasiłku dla opiekuna na ten sam okres. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że Kolegium nie naruszyło art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., gdyż przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna. Dopóki w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., nie było możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej ten zasiłek pozwoliło na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia, od którego zasiłek dla opiekuna już nie przysługiwał. Tym samym w ocenie Sądu I instancji prawidłowo organ odwoławczy świadczenie to przyznał od 1 czerwca 2022 r. Za nietrafny uznano zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, jej wyrazem musi być uchylenie wcześniejszej decyzji. Okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego uprawnienia, którego pobieranie uniemożliwia uwzględnienie wniosku.
Od powyższego wyroku J. W. wywiodła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez błędną ich wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że wyłączona jest możliwość przyznania prawa do wybranego przez stronę, korzystniejszego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, począwszy od daty złożenia wniosku, w sytuacji zbiegu praw do ww. świadczenia oraz zasiłku dla opiekuna i jednoczesnej rezygnacji z dniem złożenia wniosku z prawa do zasiłku dla opiekuna, w sytuacji braku uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna, podczas gdy wykładnia celowościowa ww. przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego.
Na podstawie ww. zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższy zarzut został szerzej umotywowany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Analiza okoliczności sprawy, a w szczególności treści zarzutów kasacyjnych wskazuje, iż kontrowersja na obecnym etapie postępowania ogranicza się do kwestii określenia daty początkowej należnego skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku ze zbiegiem prawa do tegoż świadczenia z prawem do zasiłku dla opiekuna, organ odwoławczy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznał od początku miesiąca, w którym skarżąca przedłożyła organowi decyzję organu I instancji uchylającą decyzję tegoż organu przyznającą ów zasiłek. Stanowisko to zostało zaakceptowane zaskarżonym wyrokiem. Skarżąca natomiast uważa, iż świadczenie pielęgnacyjne winno zostać jej przyznane od początku miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 grudnia 2021 r. Od tej daty uchylona została też decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznająca skarżącej zasiłek dla opiekuna. Powyższe uprawnia do konstatacji, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca miała już przyznany zasiłek dla opiekuna. Ubiegając się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji przyznanego już prawa do zasiłku dla opiekuna nastąpił zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zachodziła zatem sytuacja konieczność wyboru jednego z tych zbiegających się świadczeń. Z okoliczności sprawy wyraźnie wynika, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała świadomość zbiegu uprawnień do ww. świadczeń rodzinnych i dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego, a więc świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż z dniem przyznania jej prawa do tego świadczenia rezygnuje z prawa do przyznanego już zasiłku dla opiekuna. W analogicznych sytuacjach Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie akcentował, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia, jeszcze przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania wybranego przez nią świadczenia, stawia stronę w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń, w miejsce aktualnie otrzymywanego. Konieczność unikania tego rodzaju stanu niepewności co do rzeczywistych uprawnień strony (braku pewności prawa), nakazuje zaniechać czynienia przez organy administracji przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia wybranego (korzystniejszego), a przeciwnie, organy winny przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać. W tym zakresie organy winny zastosować adekwatne do okoliczności sprawy rozwiązania proceduralne, które będą gwarantowały stronie urzeczywistnienie przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawa wyboru świadczenia. Podkreśla się przy tym, że to po stronie organu administracji publicznej leży obowiązek podjęcia takich działań aby strona uprawniona do zbiegających się uprawnień nie została pozbawiona możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno świadczenie. (vide: wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2018 r.; I OSK 1175/18; wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19; wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., I OSK 2199/19; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2021 r., I OSK 2122/20; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., I OSK 2508/20, wyrok NSA z dnia 4 maja 2021 r., I OSK 304/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Obowiązki organów administracji w powyższym zakresie nie zaczynają się dopiero od momentu złożenia przez stronę wyraźnego wniosku o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji przyznającej uprawnienie do świadczenia wskazanego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w kolizji ze świadczeniem pielęgnacyjnym. W sytuacji zbiegu uprawnień organy administracji badając treść żądania strony nie mogą poprzestawać na samej treści wniosku o przyznanie świadczenia. Już z faktu złożenia wniosku o przyznanie jednego ze świadczeń wskazanych w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., w sytuacji opisanej w nim kolizji z innym realizowanym już uprawnieniem, może dostatecznie jasno wynikać uzewnętrznienie woli strony, zarówno w zakresie dokonania wyboru jednego spośród zbiegających się świadczeń, jak i w zakresie rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia. W każdej jednak sytuacji istnienia wątpliwości w tej kwestii, powinnością organu jest wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony (art. 7 i art. 63 § 2 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). W takiej sytuacji obowiązki organu mają swe źródło także w zasadzie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto w czuwaniu aby strona z powodu nieznajomości prawa nie poniosła szkody (art. 9 k.p.a.). Na organie spoczywa także obowiązek wskazania stronie przesłanek od niej zależnych, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). Należyte wypełnienie przez organy powyższych obowiązków czyni zadość zasadzie procedowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
W okolicznościach badanej sprawy powyższe obowiązki organu I instancji nie zostały należycie wypełnione. Próba ich naprawienia w postępowaniu odwoławczym również nie zakończyła się uczynieniem zadość wszystkim uprawnieniom strony, choć należy uwzględnić, iż organ odwoławczy, w odróżnieniu od organu I instancji, podjął działania zmierzające do urzeczywistnienia prawa strony do wyboru korzystniejszego świadczenia. Wniosek strony z dnia [...] grudnia 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje na intencję skarżącej rezygnacji z mniej korzystnego zasiłku dla opiekuna już od miesiąca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznanie – co do zasady – powinno nastąpić od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do tegoż świadczenia (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W takiej sytuacji wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winien być rozpoznany w łączności z oświadczeniem o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna. Zarówno powyższy wniosek. jak i ww. oświadczenie złożone zostały Burmistrzowi K., a zatem organowi właściwemu w obu tych sprawach. W zaniechaniu wykonania powyższych obowiązków przez organ I instancji zasadza się wada postępowania administracyjnego, prowadząca do nieustalenia w fazie wstępnej postępowania administracyjnego prawidłowej treści żądania strony, w szczególności w zakresie rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna (art. 7 i art. 63 § 2 k.p.a. w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r.). Pomimo tego należy zauważyć, iż organ I instancji uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznająca skarżącej zasiłek dla opiekuna. Istotna jest w tym zakresie data, z jaką zastała uchylona powyższa decyzja. Organ I instancji uchylił ją od dnia 1 grudnia 2021 r., a to oznacza, iż uprawnienie do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego przestało od tego dnia pozostawać w kolizji z innym uprawnieniem skarżącej, wymienionym w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Prawo skarżącej do wyboru świadczenia korzystniejszego w okolicznościach badanej sprawy zaktualizowało się zatem w dniu 1 grudnia 2021 r. i wynika to wyraźnie z decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2022 r., która z tą właśnie datą uchyliła decyzję przyznającą skarżącej zasiłek dla opiekuna. Tym samym od dnia 1 grudnia 2021 r. wyeliminowana została przeszkoda do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wniosku z 17 grudnia 2021 r.
Powyższej konstatacji nie podważa fakt, iż skarżąca do 31 maja 2022 r. pobierała zasiłek dla opiekuna na podstawie decyzji z [...] czerwca 2014 r. Pobieranie zasiłku w tym okresie nastąpiło bowiem bez stosownej podstawy prawnej, nawet jeśli podstawa ta odpadła później. Przy czym, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że złożoność okoliczności faktycznych konkretnych spraw nakazuje uznać, iż nie ma w zakresie realizacji prawa wyboru jednego ze zbiegających się świadczeń rozwiązań "ani jedynych, ani najlepszych". Odnalezienie optymalnego rozwiązania prawnego, mającego urzeczywistnić prawo strony do wybranego świadczenia, pozostaje powinnością organu administracji, a należyte wywiązanie się z tego obowiązku może nastąpić po uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 408/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Akceptowana jest przy tym kompensacja obu świadczeń za okres od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania decyzji przyznającej to świadczenie. Przy czym kompensacja ta ma już tylko techniczny charakter i winna wiązać się z wypłatą różnicy pomiędzy niższym i wypłaconym już świadczeniem a wyższym świadczeniem opiekuńczym (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Powyższe okoliczności sprawy pozwalają uznać, iż już [...] grudnia 2021 r. do organu administracji wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego od dnia przyznania tegoż świadczenia. Z kolei uchylenie od dnia 1 grudnia 2021 r. prawa skarżącej do zasiłku dla opiekuna prowadzi do konstatacji, iż w dniu 17 grudnia 2021 r. do organu wpłynął wniosek strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z prawidłowo wypełnionymi dokumentami w rozumieniu art. 24 ust. 2 u.ś.r.
Należy w tej sytuacji potwierdzić trafność zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę, orzekając o uchyleniu zarówno zaskarżonej, jaki poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną (art. 153 w związku z art. 193 p.p.s.a.), a uznając, iż brak jest wątpliwości w zakresie dokonanego przez skarżącą wyboru świadczenia korzystniejszego, podejmie działania adekwatne dla przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2021 r. do 31 maja 2022 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.