II SA/OL 430/04

II SA/Ol 430/04 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2004-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
A. Katarzyna Matczak
Janina Kosowska
Marzenna Glabas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Janina Kosowska Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2004 r., sprawy ze skargi Przewodniczącego Rady Miejskiej na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego - oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/Ol 430/04
UZASADNIENIE
Zarządzeniem zastępczym z dnia 17 maja 2004r. Wojewoda stwierdził wygaśnięcie mandatu H. D. - radnego Rady Miejskiej w I. W uzasadnieniu podano, iż radny wchodzi w skład zarządu Gminnej Spółdzielni "[...]" w I. od dnia l października 1990r., zaś od l stycznia 2004r. pełni funkcję jej prezesa. Na podstawie umowy użyczenia Spółdzielnia korzysta z mienia gminnego, a mianowicie z terenu targowiska miejskiego i wykorzystując to mienie jako osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą. Wskazano, iż zgodnie z art. 24f ust. l ustawy o samorządzie gminnym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Skoro w myśl przepisów Prawa spółdzielczego zarząd kieruje działalnością spółdzielni i reprezentuje ją na zewnątrz, to zarząd jako organ osoby prawnej, w skład którego wchodzą osoby fizyczne, zarządza działalnością spółdzielni. Podano, iż zgodnie z art. 9 ust. l ustawy z dnia 23 listopada 2002r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw jeżeli do dnia wejścia w życie tej ustawy radny jednostki samorządu terytorialnego wybrany w wyborach dnia 27 października 2002r. nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia jednostki samorządu terytorialnego, w której został wybrany, obowiązany jest wykonać te obowiązki w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Pomimo upływu tego terminu z dniem 31 marca 2003r. radny nie wykonał ciążących na nim obowiązków. W związku z tym Rada Miejska w I. została wezwana do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego. Wobec bezskutecznego upływu 30-dniowego terminu do podjęcia przedmiotowej uchwały wydanie zarządzenia zastępczego stało się konieczne.
Na powyższe zarządzenie zastępcze skargę do tut. Sądu wniósł Przewodniczący Rady Miejskiej w I. działający z jej upoważnienia w oparciu o uchwałę z dnia 10 czerwca 2004r. Skarżący podniósł, iż dla wygaśnięcia mandatu radnego muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki, przy czym pierwsza odnosi się do prowadzenia działalności z wykorzystaniem mienia komunalnego, a druga do zarządzania taką
l
działalnością. Wskazał, iż przed powołaniem na stanowisko prezesa Spółdzielni radny H. D. pełnił funkcję wiceprezesa posiadając jednocześnie mandat radnego i w tym zakresie organ nadzoru nie stwierdzał żadnych uchybień. Podał także, iż umowa użyczenia, na którą wskazuje Wojewoda jest kontynuacją wieloletniej umowy zawartej między stronami. Podniósł, iż wykorzystanie mienia, o którym mowa w art. 24f ustawy o samorządzie gminnym odnosi się do rzeczywistego korzystania z tego mienia, a nie o formę w jakiej nastąpiło jego przekazanie, a ponadto Spółdzielnia prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i nie może być ona utożsamiana z działalnością gospodarczą członka zarządu, bądź członków spółdzielni. Skarżący podniósł także, iż kierowanie działalnością Spółdzielni należy do zarządu, a w zarządzie wieloosobowym oświadczenia woli składają jego członkowie stosownie do postanowień statutu. Zatem w ocenie skarżącego tylko w przypadku zarządu jednoosobowego zarządzanie działalnością spółdzielni pozostawałoby w kolizji z wykonywaniem mandatu radnego. Podał także, iż w projekcie nowelizacji ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne przyjętej przez Radę Ministrów przyjęto zasadę, iż zakaz wynikający z art. 24f ustawy o samorządzie gminnym nie dotyczy działalności gospodarczej prowadzonej przez radnego przed rozpoczęciem wykonywania mandatu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie lub jej oddalenie, kwestionując uprawnienie przewodniczącego rady miejskiej do wniesienia skargi. Odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi organ nadzoru podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Ponadto wskazano, iż art. 24f ustawy o samorządzie gminnym określa dwie niezależne (a nie łączne) przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego, a do jego stwierdzenia wystarczy zaistnienie którejkolwiek z nich. Podniesiono, iż kategoryczność powołanego unormowania wskazuje, iż odnosi się to nie tylko do radnych prowadzący działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminnego, ale także do takich którzy sprawują funkcje przedstawiciela lub pełnomocnika podmiotu korzystającego z tego mienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę
wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając skargę Sąd dokonuje zatem jedynie oceny, czy przy wydaniu
zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji publicznej.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa.
Zaskarżonym zarządzeniem zastępczym Wojewoda stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w I. – H. D. powołując się na fakt pełnienia przez niego funkcji prezesa Gminnej Spółdzielni "[...]" w I., prowadzącej działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia Gminy Miejskiej I. Ustalono bowiem, iż Spółdzielnia ta na mocy umowy użyczenia użytkuje teren targowiska miejskiego, będącego własnością tej gminy. Organ nadzoru uznał, iż stanowi to naruszenie art. 24f ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) zgodnie z którym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Takie stanowisko jest jak najbardziej uzasadnione. Podnieść przede wszystkim należy, iż pojęcie prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu powołanego przepisu jest bardzo szerokie i odnosi się nie tylko do prowadzenia jej samodzielnie przez radnego lub z innymi osobami, ale także do zarządzania taką działalnością. W ocenie Sądu pełnienie funkcji prezesa zarządu spółdzielni mieści się w tym pojęciu. Zgodnie bowiem z treścią art. 48 § l ustawy z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003r. Nr 188 poz. 1848) działalnością spółdzielni kieruje zarząd. W jego skład wchodzi prezes i członkowie zarządu, bądź też tylko prezes w przypadku zarządu jednoosobowego. Nie sposób jednak podzielić poglądu zawartego w skardze, iż tylko w przypadku zarządu jednoosobowego pełnienie funkcji prezesa spółdzielni koliduje ze sprawowaniem mandatu radnego. W zarządzie wieloosobowym zarządzanie ma charakter kolegialny co oznacza, iż każdy z jego członków współuczestniczy w sprawowaniu zarządu, a tym samym każdy z nich zarządza działalnością prowadzoną przez osobę prawną. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowania jednych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w których zarządzie uczestniczyliby radni względem innych, w zależności od liczby członków zarządu. Ponadto prowadziłoby do sytuacji, w której nawet w przypadku zarządu wieloosobowego wykonywanego wyłącznie przez radnych danej gminy niemożliwe
byłoby zastosowanie powołanego przepisu, co stoi sprzeczności z zasadą racjonalności ustawodawcy. Wskazać przy tym należy, iż wprawdzie spółdzielnia jest osobą prawną i prowadzi działalność we własnym imieniu, lecz jej zarząd wykonywany jest przez osoby fizyczne. Przy czym pozycja członka zarządu nie może być utożsamiania z pozycją członka spółdzielni (jak czyni to autor skargi), gdyż sam fakt członkowstwa -w przeciwieństwie do funkcji członka zarządu - nie daje prawa do prowadzenia spraw spółdzielni.
Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. l § l ustawy Prawo spółdzielcze głównym celem spółdzielni jest prowadzenie działalności gospodarczej w interesie swoich członków. Zatem niewątpliwie zawarcie przez Spółdzielnię umowy użyczenia targowiska miejskiego spełnia przesłankę prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Nie ma przy tym znaczenia fakt, iż stanowi ona kontynuację wcześniejszej wieloletniej umowy z gminą. Powołany przepis ustawy o samorządzie gminnym nie wprowadza w tym zakresie żadnych szczegółowych uregulowań, co oznacza iż odnosi się on do wszystkich przypadków wykorzystywania mienia komunalnego, a nie tylko tych zapoczątkowanych w trakcie sprawowania mandatu przez radnego. Natomiast fakt, iż organ nadzoru nie stwierdził wygaśnięcia mandatu radnego w czasie łączenia przez niego funkcji radnego i członka zarządu pozostaje poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy. Nie można także uwzględnić argumentu strony odnośnie projektowanej nowelizacji przepisów dotyczących ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Jak wskazano wyżej Sąd bada zgodność zaskarżonych aktów z obowiązującymi przepisami prawa, a nie z ich projektami.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę należało oddalić.